دانستنیها ی تاریخ وجغرافیایی ایران وجهان
اشنایی کامل با شهرهای ایران وجهان- تاریخ ایران وجهان وهزاران جدول اماری 
قالب وبلاگ
های پاتاوه : این پل ها در 15 کیلومتری کوه دنا در بویر احمد سفلی که دیواره های بلند و غیرقابل عبوری دارد قرار گرفته است و آثاری همراه با پلهایی بزرگ و قلعه هایی مشرف بر رودخانه قرار گرفته اند . این ناحیه به دلیل ویژگی های اقلیمی و جغرافیایی ، یکی از راههای اصلی تیسفون ، استخر و شوش ، بهبهان و اصفهان بوده که کاروانیان از آن عبور می کرده اند . بر همین اساس ، پلهای بسیاری در این منطقه بنا شده است . جاده ها و پلها که احتمالاً به دوره پیش از اسلام تعلق دارند ، در دوره های بعدی ، به تدریج مورد بازسازی قرار گرفته اند . یکی از بزرگترین این پلها که آثار آن بهتر باقی مانده ، در میان سه پل جنوبی گردنه خرسان قرار دارد . اتاقها ، پایه ها و ملزومات دیگر آن همانند آثار دهدشت است و به دوران صفویه مربوط می باشد .
پل‏هاي باستاني خيرآباد ( پل سفلايي ) : در نه کيلومتري خيرآباد گچساران ، ويرانه‏هايي از دو پل و يک چهار طاقي باقي مانده است . پل پاييني ، داراي طاقي است که ارتفاع آن به 60/6 متر مي‏رسد . ديواره سنگي آن به کلي شکسته و ديواره شرقي آن سنگ‏هاي ساختماني مشخص دارد که ويران شده و فرو ريخته است . در مجموعه آثار اين محوطه ، بقاياي پل بالايي خيرآباد ، چشم‏گيرترين اثر تاريخي است . اين اثر با 130 متر طول در سمت راست کناره ، سه گذرگاه داشت که در امتداد آن پايه‏هايي به بزرگي 10*10 متر احداث شده بود . پهناي جاده‏اي که از روی اين پل مي‏گذشت ، حدود هشت متر بود که به وسيله ديواري با يک متر بلندي حفاظت مي‏شد . بناي اين پل ، به اواسط دوره اوليه اسلامي مربوط است و دست کم سه نوسازي بزرگ (که آخرين آن در زمان سلسله صفويه صورت گرفته) بر روي آن انجام شده است .
تخت شاه ‏نشين (پايه پل) : اين اثر که پايه‏اي از سنگ‏هاي حجاري شده دارد ، با آثار دوران هخامنشي واقع در مسير جاده قديمي بين خوزستان و فارس (بهبهان ـ دهدشت ـ پاتاوه) قابل مقايسه مي‏باشد . اين اثر در 5/1 کيلومتري جنوب غربي روستاي پاتاوه شهرستان ياسوج واقع شده است .
سایر پل ها : پايه هاي پل قديمي كنا ، پل تاريخي خيري و محمدخان ، پل دختر ، پل بريده و پل پريم (پرين) از دیگر پل های تاریخی این استان به شمار می روند .
قلعه های این استان به چهار دوره تاریخی تقسیم می شوند که عبارتند از : 1- قلاع قبل از اسلام که بیشتر به قلعه های دختر معروفند . 2- قلاع دوران اسلامی که به علت نهضت های فرقه ای و قومی در تاریخ مورد توجه و معروف بوده اند . 3- قلاع دورات اتابکان فارس 4- قلاع عهد تیموری و صفوی که به قلاع ایل در ادوار گذشته مربوطند .
قلعه چص گچ : محل قلعه چص در حدود ۳۰ کيلومترى جنوب غربى دهدشت در ميان کوه‌هاى گچى به طول و عرض ۳×۲ کيلومتر و در جوار آتشکده‌هاى سه گنبدان (گل سرخدان) قرار گرفته است . وسعت اين قلعه که به در مهتابى هم معروف است ، حدود ۵۰۰ ×۵۰۰ مترمربع مى‌باشد که احتمالاً به دليل قدمت تاريخى و همجوارى با آتشکده سه گنبدان ، محلى معتبر براى ايرانيان قديمى (زرتشتيان) بوده است .
دژ سليمان : اين قلعه که احتمالاً از قلعه هاي جنبش اسماعيليان است ، در کنار روستاي «سليمان» و در حدود 15 کيلومتري جنوب غربي شهرستان گچساران قرار دارد .
قلعه مانگشت : قلعه مانگشت مهم ترين قلعه عصر اتابکان لرستان ، است . اتابک افراسياب (695-688 ه.ق) بعد از تجزيه ايالات کهگيلويه از فارس و پيوند آن به لرستان در اثر فشارهاي وارده ناگزير شد به اين قلعه پناه ببرد ، اما پس از لغو الحاق کهگيلويه به لرستان توسط ارغون خان مغول (690-680 هـ.ق) افراسياب از دژ مانگشت فرود آمد . اين دژ که در حدود 2 کيلومتري دره بهمئي قرار دارد ، مرز مشترک ايلات جانکي و بهمئي است .
قلعه هاي دختر : قدمت اين گونه قلعه ها به عهد مهرپرستي، خداي مادينه و فرشته باروري ايرانيان قديم مربوط مي شود . قلعه هاي دختر معمولاً جايگاه آتشکده هاي بزرگ و کوچکي بوده اند و به فرشته باروري اهدا شده اند . بسياري از آن ها در نواحي مختلف اين استان به همين نام معروف شده اند. از جمله اين قلعه ها مي توان به قلعه دختر دشمن زياري ، قلعه دختر کلانک تراب ، قلعه دختر امامزاده ، قلعه دختر گود سرخ و ... اشاره کرد .
كاروانسراي بافت تاريخي دهدشت : كاروانسراي بافت تاريخي دهدشت در ضلع غربي بافت تاريخي دهدشت و در كنار مجموعه حمام كاروانسرا ، امامزاده ابراهيم و امامزاده جابر واقع شده است . بناي فوق از جمله آثار شهر دوره اسلامي صفوي است كه با دو ورودي در شمال و جنوب ساخته شده است . بنا شامل حياط و حجره‌هاي چهار طرف آن است . تعداد اين حجره‌ها 38 عدد و بعضي از آنها به همديگر راه دارند. بنا با سنگ و گچ كه از معادن اطراف شهر تأمين مي‌شده ، ساخته شده است . كف حياط با سنگ‌هاي لاشه‌اي بزرگ سنگ‌فرش شده و سطح حياط اندكي پايين‌تر از كف حجرات است . در حياط چاه آبي براي تامين آب موردنياز كاروانيان به چشم مي‌خورد . حجره‌ها با طاق‌هاي جناغي پوشش داده شده و همگي يك ايوان كوچك در جلوي خود دارند . در داخل ايوان‌ها طاقچه‌هايي براي گذاشتن اشيا و نيز دودكش تعبيه شده است . يك راه‌پله مارپيچ در ضلع شمالي ارتباط حياط با پشت‌بام را تسهيل مي‌كرده است . اين كاروانسرا كه به طور كامل تخريب شده بود که در سال 1369 با آزادسازي منطقه دهدشت ، در قسمت پي بنا در عمق دو متري مورد شناسايي قرار گرفت و عمليات خاكبرداري و آوار برداري از آن آغاز شد . در عملیات خاكبرداري تمام قسمت‌هاي بنا مشخص شد . بعد در سال‌هاي 79 و 78 اقدامات مرمتي شامل سنگ‌فرش حياط ، آجركاري پوشش بام ، تعمير حجرات جلوي كاروانسرا انجام شده است . البته هم اکنون نیز این بنای تاریخی در حال مرمت است . این کاروانسرا 1600 متر مربع مساحت دارد . كاروانسراي بافت تاريخي دهدشت که در مالکیت سازمان میراث فرهنگی است ، در سال 1379 با شماره 3551 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .
كاروانسراي تل گندم كش محمد آباد : از دیگر کاروانسراهای تاریخی استان کهگیلویه و بویر احمد می توان به كاروانسراي تل گندم كش محمد آباد اشاره کرد . این بنای تاریخی در شهرستان كهگيلويه و یك کیلومتری غرب روستاي بواي سفليدوران قرار شده و به دوره صفويه تعلق دارد . كاروانسرای تل گندم كش محمد آباد در تاریخ12/11/ 1381 به شماره ملی7466 در فهرست آثار تاریخی ثبت شده است .
منبع- میراث فرهنگی استان کهکیلویه وبویر احمد
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:36 ] [ اطلس ایران وجهان ]
قلعه امير مفخم بختياری: قلعه امير مفخم بختياریکه در فاصله 35 کيلومتری جنوب خاوری شهرکرد و در روستای ذرک از توابع بخش کيار قراردارد ، در سال 1325 ه . ق و به دستور لطفعلی خان امير مفخم يکی از خوانين بزرگبختياری ساخته شده است. قلعه مذکور از ساختمان اصلی در دو طبقه، برج نمادين ، حوضبزرگ ، تالار سفره خانه با گچبری های رنگ آميزی شده با موضوعات شکار ، شيرين وفرهاد، گل و بوته و ... . اطاق آيينه نیز با آيينه کاری های زيبا تشکيل شده است . نمای بيرونی قلعه با تلفيقی از آجر چينی و کاشی تزيين شده که در استان و در نوع خودبی نظير می باشد .
قلعه سردار جنگ : قلعه سردار جنگ 40 کيلومتری جنوب خاوریشهرکرد و در روستای سورک از توابع بخش کيار قرار دارد . اين قلعه متعلق به سردارجنگ - از خوانين متنفذ و مشهور بختياری - می باشد که حدود 120 سال پيش ساخته شدهاست . بنای قلعه شامل ساختمان اصلی با دو طبقه زيرزمين و همکف ، ابنيه جانبی شمال وجنوب آن ، ورودی هشتی شکل و حمام کوچک است و مصالح آن از خشت و نمای آن از آجر میباشد . طبقه همکف بنا دارای ايوان عريض و طويلی است


ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
موزه باستان شناسي شهركرد
نوع موزه : باستان شناسي
افتتاح : 1382
تعداد اشياء به نمايش گذاشته : 249 قلم
متراژ زير بنا : 1300 متر مربع
مبلغ بليط ورودي : 3000 ريال
آدرس : شهركرد ، خ وليعصر شمالي
تلفن : 226220-2251253-0381
موزه قلعه ستوده
دوره : قاجاريه
افتتاح : 78
تعداد اشياء به نمايش گذاشته : 1515 قلم
متراژ زير بنا : 6000 متر مربع
مبلغ بليط ورودي : 3000 ريال
آدرس : شهركرد ، چالشتر
تلفن : 4422269-0381
موزه قلعه دزك
دوره : قاجاريه
افتتاح : 82
متراژ زير بنا : 1800 متر مربع
مبلغ بليط ورودي : 3000 ريال
آدرس : شهركرد ، روستاي دزك 35 كيلومتري جنوب شرقي شهركرد
تلفن : 2852333-0382

موزه تاريخ طبيعي بروجن

موزه تاريخ طبيعي بروجن كه آن را مي توان يك كارگاه آموزشي نيز دانست باتوجه به دارا بودن فضاي مكفي دركنار ارائه خدمات مختلف به دستگاه هاي مختلف ديگر فرهنگي – هنري نظير سازمان ميراث فرهنگي ،گردشگري وصنايع دستي ، جهت تشكيل كلاس هاي آموزشي هنرهاي سنتي ، در فصول مختلف به عنوان محلي جهت برگزاري كلاس هاي هنري در قالب كانون هاي فرهنگي – هنري زير مجموعه سازمان دانش آموزي اين شهرستان نيز مورد توجه و عنايت بوده و به اين ترتيب مي توان آن را يك محور فرهنگي جهت دهنده علمي هنري نيز محسوب نمود . موزه تاريخ طبيعي بروجن با در برداشتن ده ها نمونه تاكسي درمي شده از انواع جانداران ، سنگواره ها ، برگ ها و دانه هاي گياهان و ارائه شواهد زيست محيطي مرتبط بامنطقه زاگرس مياني ، بوم زيست هاي ايراني –توراني و برخي ديگر از مناطق جهان ، اين امكان را فراهم كرده تا افراد علاقه مندي كه به دليل تنوع و پراكندگي اين نمونه ها در طبيعت امكان ديدار از آنها را در مناطق بومي خود ندارند ، بتوانند با ساعتي ديدار از اين فضا ، بسياري از آگاهي هاي مربوط به آنها را كه در واقع آن را مي توان به نوعي زمينه تكامل ايمان به خالق هستي است به دست آورند . ديداركنندگان از اين موزه در حال حاضر سه بخش مجزا را دراين فضا مي توانند نظاره گر باشند:                                                         
الف- بخش مرجع و سنگ واره ها: در برگيرنده انواع سنگواره هاي گياهي و جانوري و نيز ارائه كننده نشريات مرتبط با تاريخ طبيعي زمين . ب - بخش جانوري: در برگيرنده انواع نمونه هاي تاكسي درمي شده پرندگان ، خزندگان و سم پايان مربوط به حيات وحش استان ، ايران و جهان . ج - بخش آناتومي و آغازينه ها: در برگيرنده نمونه هاي مختلف جنين انواع دوزيستان ، پستانداران و ... .

موزه تاريخ طبيعي بروجن در طول 13 سال فعالیت علمي مستمر خود در دو نوبت صبح و عصر در تمام ایام هفته به جز روزهاي تعطيل رسمي از طريق ارائه بروشور به صورت غير مستقيم و نيز به شكل مراجعه مستقيم همواره ميزبان ، ‌مسئولان ، دانش آموزان ، فرهنگيان و ديگر علاقه مندان ديدار كننده از بخش هاي مختلف خود بوده ، زيرا به عنوان بخش تكميلي آموزش هاي رسمي مدرسه اي تلقي گرديده است كه با اين وجود مي توان آن را سنگ بناي تأسيس موزه علوم و فنون جهت ايجاد خلاقیت در مخاطبان خود نيز به حساب آورد .

سایر موزه ها

موزه مشروطه در قلعه سردار اسعد جونقان و موزه هاي مردم شناسي ، آثار سنگي و کار و زندگي در قلعـه تاريخي چالشتر و موزه هـاي بـاستـان شنـاسي ، صنـايع دستي و هنرهـاي سنتي از دیگر موزه های استان چهار محال و بختیاری است .

 
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:23 ] [ اطلس ایران وجهان ]
درياچه‌ كوه‌ گل : درياچه‌ كوه‌ گل‌ در شمال‌ شهرستان‌ بويراحمد و در شمال‌ شرقي‌ شهرتوريستي‌ سي‌ سخت‌ در دهانه‌ انبري‌ گردنه‌ مشهور بيژن‌ و در كنار تپه‌هاي‌ كوه‌ گل‌ واقع‌ شده‌ است ‌. محل‌ استقراردرياچه‌ يكي‌ از زيباترين‌ نواحي‌ استان‌ است‌ كه‌ در فصل‌ بهار و تابستان‌ از انواع‌ گل‌هاي‌ شقايق‌ و گياهان‌ وحشي‌ وهمچنين‌ آويشن‌ خوش‌ عطر كوهستاني‌ مملو مي‌شود . در فصل‌ تابستان‌ ، تجمع‌ پرندگان‌ مهاجر همراه‌ با پرندگان‌ بومي‌ در سواحل‌ و كنار درياچه‌ ، زيبايي‌ حيرت‌انگيزي‌ پديد مي‌آورد . از پرندگان‌ مهاجري‌ كه‌ در دامن‌ اين‌ درياچه ‌اتراق‌ مي‌كنند ، مي‌توان‌ به‌ انواع‌ مرغابي‌ و اردك‌ كله‌ سبز ، لك‌ لك ‌، حواصيل ‌، درنا ، خروس‌ كولي‌ و چنگر اشاره ‌كرد .
دریاچه مور زرد زیلایی : در 135كیلومتری شمال غرب یاسوج و در ارتفاعات 2180 متری از سطح دریا قرار دارد . مساحت این دریاچه 14 هكتار است . حداقل عمق آن هفت متر و حداكثر آن 14 متر است . این دریاچه در تنگی واقع شده كه اطراف آن را كوه هایی با سنگ آهكی پوشانده است . تعدادی آبزیان در این دریاچه به حیات خود ادامه می دهند كه ماهی كپور معمولی از مهمترین آنهاست .
تالاب برم الوان : در40 كیلومتری شهر لیكك بهمئی ، دهستان سرآسیاب یوسفی واقع شده است . آب آن دائمی است و ارتفاع آن از سطح دریا 1100 متر می باشد . مساحت این دریاچه 15 هكتار و حداقل عمق آب آن 12 متر و حداكثر 30 متر می باشد . برم های كوچك و فصلی دیگری همچون برم علی داد ، دره صحه در زیلایی ، برم مداب در شرق یاسوج در دهستان كاكان ، برم كوه گل سی سخت و برم دلی پیروزك در شهرستان بویراحمد و برم گراب دیشموك ، برم كهكزك ، برم شرابگروه در سرفاریاب در شهرستان كهگیلویه و برم خونی شاه بهرام در شهرستان گچساران وجود دارند كه مجموعاً به همراه 160 چشمه و16 قنات و تعدادی چاه عمیق و نیمه عمیق منابع آب استان را تأمین می كنند .
تالاب‌ برم‌شير : اين‌ تالاب‌ با 5000 متر مربع‌ مساحت ‌، در دره‌ تنگ‌ شير بويراحمد واقع‌ شده‌ است ‌. اين‌ ناحيه‌ از قابليت‌ تفرجگاهي‌ جالبي‌ برخوردار است‌ و مي‌تواند به‌ محيطي‌ مناسب‌ براي‌ گذران‌ اوقات‌ فراغت ‌تبديل‌ شود . چشم ‌انداز و پيرامون‌ تالاب‌ جذاب‌ و بسيار ديدني‌ است
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]
زنبن :اين كوه با ارتفاع 2300 متر در محدودهشهرستان فارسان ، بخش مركزی ، دهستان ميزدج عليا و در شش كيلومتری شمال باختری مركزشهرستان فارسان واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن ازنظر جغرافيايی در 50 درجه و 30 دقيقه درازای خاوری 32 درجه و 16 دقيقه پهنای شمالیقرار دارد .

سالدوران :اين كوه با ارتفاع 3360 متر درمحدوده شهرستان فارسان ، بخش مركزی ، دهستان ميزدج عليا و در 16 كيلومتری باخترمركز شهرستان فارسان واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قلهآن از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 24 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 16 دقيقهپهنای شمالی قرار دارد . اين قله از طرف دشت جونقان و با عبور از رودخانه جونقان بهطرف تنگ دره و دره كرفس قابل دسترسی است . از قله سالدارون راهی به سمت ده چشمه(پير غار) و نيز راهی به طرف تنگ دركش وركش وجود دارد كه مورد استفاده كوه نوردانقرار می گيرد.

كوه سوخته شهركرد : اين قله حدود 4000 متر از سطح دريا ارتفاع دارد و مسير كوهنوردی آن از روستای دستنا آغاز می شود . در اين مسير يک پناهگاه ابتدايی وجود دارد كه به باغ های زير صخره قله امتداد می يابد . در انتهای باغ های مذكور صخره هايی وجود دارد كه كوهنوردان با استفاده از تجهيزات صخره نوردی از آن ها صعود كرده و به قله اصلی می رسند . از اين قله نيز راهی به طرف تنگه دركش وركش وجود دارد . چشم اندازهای اين قله به طور حيرت انگيزی جالب توجه هستند و نگاه هر بيننده ای را به سوی خود می کشند.                                            ¼BR>

چپ دره : اين كوه با ارتفاع 2320 متر در محدوده شهرستان شهركرد ، بخش مركزی ، دهستان لارود و در 19 كيلومتری شمال باختری مركز شهرستان شهركرد واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 26 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد .                                                 

يان چشمه : اين كوه با ارتفاع 2932 متر در محدوده شهرستان شهركرد ، بخش مركزی ، دهستان وردنجان و در 36 كيلومتری شمال باختری مركز شهرستان شهركرد واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 37 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد .                                            ¼BR>

كوه ينجه : اين كوه با ارتفاع 2765 متر در محدوده شهرستان شه كرد ، بخش مركزی ، دهستان حومه و در 23 كيلومتری خاور مركز شهرستان شهركرد واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 51 درجه و 2 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 20 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد .                                                    ¼BR>

دنا (زرد کوه بختياری) فارسان : دنا يا دينار کوهستانی است به وسعت 2200 کيلومتر مربع که در شهرستان های بروجن ، سميرم و بويراحمد سردسير قرار دارد . بلند ترين قله آن به نام دينار 4409 متر ارتفاع دارد ، در 35 کيلومتری شمال باختری ياسوج واقع است و مسير آن از هفتچشان شروع می شود . كوهنوردان با گذر از باغ كل لک و كمر قارچی پايين و كمر قارچی بالا به صخره های تخت دامنه اين كوه صعود می كنند و بعد از عبور از آن به قله دنا دست می يابند . به غير از مسيرهای كوهنوردی شناسايی شده منطقه كه مورد استفاده و صعود كوهنوردان قرار می گيرد ، قلل ديگری نيز در منطقه وجود دارد كه از 2300 تا 4500 متر ارتفاع دارند ، اسامی اين قله ها عبارت است از : زردكوه ، ‌نيله رود ، تخت شاه ، زری كوه ، كلار ، سرسبز، خشک رود كوه ،‌ شاه نشين ، خاكستری كوه ،‌ كميسيان ، نهركوه ، سفيدون ، رباط كوه ، ‌زاغه كوه ، بونه شاهان ، كريور كوه و سبز كوه .

زرک : اين كوه با ارتفاع 2208 متر در محدوده شهرستان فارسان ، بخش شوراب ، دهستان ميان كوه موگويی ، شمال روستای زرگ و در 100 كيلومتری شمال باختری مركز شهرستان فارسان واقع شده است . جهت اين كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظر جغرافيايی در 49 درجه و 40 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 46 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد . .

سرخ دوش :اين كوه با ارتفاع 2710 متر در محدودهشهرستان فارسان ، بخش شوراب دهستان دشت زرين و در 28 كيلومتری شمال باختری مركزفارسان واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن از نظرجغرافيايی در 50 درجه و 19 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 24 دقيقه پهنای شمالیقرار دارد .

كيكاووس :اين كوه با ارتفاع 2862 متر در محدودهشهرستان فارسان بخش شوراب دهستان شوراب تنگزی و در 36 كيلومتری شمال باختری مركزشهرستان فارسان واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آن ازنظر جغرافيايی در 50 درجه و 17 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 31 دقيقه پهنایشمالی قرار دارد.

كين: اين كوه با ارتفاع 2572 متر در محدودهشهرستان فارسان ، بخش شوراب ، دهستان ميان كوه موگويی و در 87 كيلومتری شمال باختریمركز شهرستان فارسان واقع شده است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قلهآن از نظر جغرافيايی در 49 درجه و 42 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 47 دقيقهپهنای شمالی می باشد.

هفت تنان :اين كوه با ارتفاع 3295 متر درمحدوده شهرستان فارسان ، بخش شوراب دهستان بازفت و در 69 كيلومتری شمال باختری مركزشهرستان فارسان قرار گرفته است . جهت كوه شمال باختری - جنوب خاوری بوده و قله آناز نظر جغرافيايی در 49 درجه و 54 دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 32 دقيقه پهنایشمالی واقع است . اين قله از جمله ارتفاعاتی است كه مورد استفاده كوهنوردان قرار میگيرد و در پايين دست آن رشته كوه های كلونچی با ارتفاع 3988 متر واقع شده اند.

شاه شهيدان : در پيرامون قله شاه شهيدان يخچالهايی وجود دارد كه در ارتفاعات 4000 ، ‌4100 و 4220 متری قرار دارند . صعود به اينقله از طريق چلگرد و از مسير شاه شهيدان شروع می شود و به رشته كوه كاركنان اتصالمی يابد . بعد از طی اين مسير در نزديكی قله پناهگاهی برای بيتوته كوهنوردان وجوددارد . وسيع ترين اين يخچال ها در ارتفاعات 4220 متری واقع شده اند . صعود بهاریاين قله با زيبايی های بسيار به يادماندنی همراه است.

زرد كوه :اين كوه با ارتفاع 4100 متر در محدودهشهرستان فارسان ، بخش شوراب ، دهستان شوراب ، تنگزی و در 45 كيلومتری شمال باختریمركز شهرستان فارسان واقع شده است . جهت اين كوه شمال خاوری - جنوب باختری بوده وقله آن از نظر جغرافيايی در 50 درجه و پنج دقيقه درازای خاوری و 32 درجه و 21 دقيقهپهنای شمالی قرار دارد . از قلل معروف زردكوه می توان به سی سمی ، تورک ، گله ، سگه، كوره، شنگی ، گرد ، كمر بی كس ، دالانک ، ميلی ، هفت تنان ، چرمی ، قيصری ، چهلخشت و كندو اشاره کرد . اين رشته كوه که 123 كيلومتر طول و به طور متوسط 20 كيلومترعرض دارد ، از شمال باختری به طرف جنوب خاوری كشيده شده است و بلندترين قله های آنكلونچی به ارتفاع 4225 متر و شاه شهيدان به ارتفاع 4150 متر است . برای صعود به قلهكلونچی می توان از طريق چهل گرد ، درياچه سد كوهرنگ، دره سبز و گردنه بازفت استفادهکرد . از رشته كوه زردكوه كه بلندترين كوهستان زاگرس محسوب می شود، رودخانه هایمتعددی سرچشمه می گيرند كه از بين آن ها رودهای آب بازفت ، آب كوهرنگ ، آب زک ،رودخانه لب ، آب شرمک ، آب تركی ، آب دره كل ، آب دزداران و آب كوفی را می توان نامبرد.

غار يخي چما كوهرنگ : در فاصله 25 كيلومتري چلگرد در نزديكي روستاي شيخ عليخان يكي از نادرترين و اعجاب‌انگيزترين غارهاي منطقه به نام غار يخي چما با قنديل‌هاي فراوان يخي واقع شده است . از زير يخ هاي اين غار چشمه‌اي يا آب سرد در جريان است كه نهايتاً به سد كوهرنگ مي‌ريزد . قرار گرفتن در دره‌هاي عميق و انباشت حجم برف‌هاي چندين ساله در اين مكان سبب شده قنديل‌هاي يخ و توده‌هاي عظيم برف به صورت دايمي و در تمام فصول سال باقي بمانند .

 
پير غار فارسان : پيرغار يکی از غارهای آهکی مهمی است كه ده چشمه از آن سرازير شده و به لحاظ مذهبی نيز از اهميت قابل توجهی برخوردار است . اين غار هنوز مورد شناسايی كامل قرار نگرفته و از اين نظر قابل توجه است . اين غار يكی از مهم ترين تفرجگاه های منطقه چهارمحال و بختياری است كه در بخش ميزدج قرار دارد . در اين محل چشمه های آب از داخل سنگ جوشيده و در جريان است . بر روی قسمتی از تپه سنگی در اين منطقه سه سنگ نوشته به زبان فارسی حک شده است كه بر روی آن شرح لشكركشی بختياری ها به فرماندهی سردار اسعد به تهران و نقش آن ها در انقلاب مشروطيت ثبت شده است .


غار آقا سيد عيسی فارسان : اين غار مهم ترين غار منطقه به حساب می آيد که در بيدگل واقع است و از طريق فارسان قابل دسترسی می باشد . اين غار مسير باريک و درازی داشته و در ميان آن درياچه زيبايی وجود دارد . در نزديكی اين غار چشمه ای از داخل زمين می جوشد . غار آقا سيد عيسی نيز مانند پيرغار دارای اهميت مذهبی بوده و مورد احترام اهالی منطقه است

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خانه چراغ چشم : یکی از این بناهای تاریخی دهدشت که میزان تخریب عناصر معماری آن بسیار شدید است ، ساختمان قديمي عبدالمحمد چراغ چشم می باشد . ساختمان قديمي عبدالمحمد چراغ چشم در مالکیت سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری است که این سازمان در حال حاضر مشغول مرمت و احیای این بنای تاریخی است . مصالح به کار رفته در این بنای تاریخی لاشه سنگ ، گچ ساروج و آهک است و نوع سازه آن نیز تاق ، تویزه و گنبد است . ساختمان قديمي عبدالمحمد چراغ چشم بنایی است که در داخل بافت تاریخی شهر دهدشت و شمال امامزاده جابر واقع شده و از دوران با شکوه صفویه به یادگار مانده است . این بنا که در سال 1382 با شماره 8418 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است، 980 متر مربع مساحت دارد .

ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:16 ] [ اطلس ایران وجهان ]

امامزاده بابا پيراحمد :بابا پيراحمد پسر سيدبهاء الدين محمد است . اين امامزاده در قريه چم جنگل در نزديكی سامان قرار دارد وساختمان اصلی آن شامل يک گنبد و دو ايوان است . داخل گنبد با آياتی از قرآن مجيد وتصاويری از مجالس مذهبی و گل و بوته تزيين شده است .
امامزاده شيخ شبان (سيد بهاء الدين محمد) :اين امامزاده در منطقه كوهستانی شهركرد قرارگرفته است . اين منطقه در تابستان آب وهوای بسيار مناسبی دارد و از اين نظر يک مركززيارتی - سياحتی جالب توجه به حساب می آيد

امامزاده دستگرد :امامزاده دستگرد يکی از زيارتگاه های مهم منطقه است که بنای آن را می توان به دورانصفويه نسبت داد . اين بنا شامل سردری بلند ، جلوخانی وسيع ، دهليزی با غرفه هایمتعدد ، مسجدی با شبستان ستوندار از سنگ تراشيده شده و سقف آجری است . بقعهامامزاده با طرح هشت ضلعی و از آجر ساخته شده و دارای گنبدی بلند و دوپوش است . برروی در ورودی ضريح اشعاری درباره شخصيت و اهميت اين امامزاده نوشته شده است . اينبنا در دوران سلطنت مظفرالدين شاه، توسط شخصی به نام محمود خان ملقب به خان باباخانرياحی تعمير شده است . در اين مجموعه چند آسياب و يک عصاره خانه وجود داشته كه ازبين رفته اند ، علاوه بر اين وجود غرفه های ويران شده در صحن مجموعه نيز نشان دهندهاهميت و موقعيت ممتاز اين امامزاده در گذشته بوده است . از جمله آثار با ارزش اينبقعه كتيبه ای به خط محمد صالح - خطاط مشهور و كتيبه نويس عهد صفوی - بر روی سنگ بهتاريخ 1124 هـ . ق است .


امامزاده حليمه و حكيمه خاتون :بنایفعلی امامزاده حليمه و حکيمه خاتون بعد از تغييراتی که در دوران های مختلف بر رویآن انجام شد در دوران پهلوی و قاجار نوسازی شده و در شهرکرد قرار دارد . به نظر میرسد که ساختمان اوليه اين بنا جزو مجموعه های اتابكان فارس باشد كه در اثر مرورزمان و حوادث مختلف از بين رفته و به مرور زمان مرمت شده است. ساختمان اصلی اين بناکه از خشت ، آجر و گچ ساخته شده است . در باختر ، دارای رواقی است كه بر روی آنگنبد زيبايی ساخته اند . داخل رواق به صورت هشت ضلعی است و سطح ايوان آن را با گچساده ای پوشانده و با نقاشی های مذهبی تزيين کرده اند . سردر ورودی آن در سمت خاوريک هشتی و يک ايوان دارد كه روی دو ستون سنگی جلو خان قرار دارند و با كاشی های هفترنگ مزين شده اند . در داخل مقبره ضريحی فلزی و در درون آن دو قبر متصل به هم واقعشده كه بر روی معجر چوبی آن تاريخ 1286 ه . ق را می توان خواند . درهای مقبره شاملسه دهنه است كه با شيشه های رنگين به صورت متحرک - ارسی - ساخته شده است . در طرفيندو در بزرگ عبارت «بانی حاجيه خورشيد بيگم صبيه مرحوم حاج محمدرضا خان شهركی 1332قمری» نگاشته شده است . در جوار امامزاده سنگ قبرهايی به تاريخ های 1023 و 1130 هـ . ق نصب شده است


امامزاده عبدالله سورک :امامزاده عبداللهسورک در فاصله 45 کيلومتری جنوب خاوری شهرکرد و در روستای سورک از توابع بخش کيارقرار دارد . ساختمان اين بنا که حدود 40 سال پيش و به دستور بی بی تاج الملوک همسرفريدون خان بختياری ساخته شده ، به شکل هشت ضلعی بوده و نمای بيرونی آن هر چهار جهتاصلی را داشته است . بنای اين امامزاده با الهام از مساجد چهار ايوانی و با مصالحیچون آجر قرمز و گچ ساخته شده است


امامزاده شاه البرز :اینامامزاده از نوادگان موسی بن جعفر(ع) است و در روستای آلیکوه در 36 کیلومتری اردلواقع شده است و دارای جاده آسفالت و برق و لوله کشی آب است . ظرفیت پذیرش در روز200نفراست و هر هفته 50 زائر به امامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه و کل بنا 30 مترمربع است . بنای امامزاده به صورت قدیمی بوده و از سنگ و چوب ساخته شده است .

امامزاده سید علاءالدین : بنای امامزاده سیدعلاء الدین ده كهنه که در میانكوه اردل قرار دارد ، دارای سقف و بنایی كوتاه بوده وفضای داخلی آن نیز بسیار کوچک است . پلان بنای زیبای این امامزاده به شکل چند ضلعیطراحی شده است .

امامزاده عسگر علی گندمان : بنای این امامزادهدر روستای گندمان واقع شده و اهمیت خاص آن از این لحاظ است که قدیمی ترین نوع پلانچهارگوش را دارا می باشد . بنای این امامزاده به دوره اقتدار اتابكان در چهار محالو بختیاری باز می گردد . این بنا که با خشت ساخته شده از بیرون به صورت یک چهارگوشگنبددار و از داخل چند ضلعی است . گنبد این امامزاده به شکل یک پوشه آجری است كهجهت محافظت بیشتر در برابر عوامل طبیعی یک روكش فلزی نیز بر روی آن كشیده اند


امامزاده حمزه علی : امامزاده حمزه علی در روستا - شهربلداجی ، در 35 كیلومتری بروجن ، بالای تپه مرتفعی قرار گرفته و در اطراف آن دشتوسیعی دامن گسترده است . به علت موقعیت طبیعی مناسب ، آب و هوای دلپذیر و دیگرجاذبه های پیرامون آن ، همه ساله هزاران نفر از داخل و خارج استان به این محل میآیند و چند روزی را در آن بیتوته می كنند . البته در سال های اخیر زائرسرای مناسبینیز در محوطه امامزاده احداث شده است . در حال حاضر بدون وجود تسهیلات و تأسیساتكافی و مناسب سالانه حدود 30 هزار نفر به قصد زیارت و سیاحت به این محل می آیند وبا برپا كردن چادر چند روزی در این محل اقامت کرده و از امكانات طبیعی آن بهره مندمی شوند . با احداث امکانات مناسب و تجهیزات ضروری می توان تعداد بازدید کنندگان وسیاحان این منطقه را به چندین برابر افزایش داد . در راستای این اهداف اداره اوقافاستان چهار محال و بختیاری طرح احداث یک شهرک با كلیه امكانات لازم را در دشتی كهدر دامنه این امامزاده واقع است، در دست اجرا دارد و عملیات ساختمانی یكی ازواحدهای زایرسرای آن تمام شده، درختكاری و محوطه سازی در آن انجام گرفته و به وسایلبازی و تفریح كودكان نیز مجهز شده است .


امامزاده علی بن احمد : این امامزاده از نوادگان حضرت علی(ع) است و در پنج کیلومتری شهرفرادنبه و دوکیلومتری دهنو از توابع شهرستان بروجن است و فاصله آن تا مرکز شهرستان 10 کیلومتراست . ظرفیت پذیرش در روز700 نفراست و هر هفته 250 نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه 40 و مساحت کل بنا 200 متر مربع است .

امامزاده سلطان ابراهیم :این اما زاده ازنوادگان امام موسی کاظم(ع) است و در روستای سرپیر در 65 کیلومتری بروجن واقع شدهاست . ظرفیت پذیرش در روز50 نفراست و هر هفته 100 نفر به آنجا مشرف می شوند . مساحتبقعه 120 و مساحت کل بنا 326 متر مربع است .

امامزادگان قیس بن علی وشیث بن قیس :ازنوادگانامام علی(ع) هستند و در روستای امام قیس در40 کیلومتری بروجن واقع شده است . ظرفیتپذیرش در روز200 نفر است و هر هفته 50 نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه100 و مساحت کل بنا 364 متر مربع است .

امامزاده سید اسماعیل :این امامزاده از نوادگانامام کاظم (ع) است و در روستای برنجکان در120 کیلومتری بروجن واقع شده است . ظرفیتپذیرش در روز 200 نفراست و هر هفته 50 نفر زائر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه 20 و مساحت کل بنا نیز20 متر مربع می باشد .

امامزاده سیداسماعیل :ازنوادگان امام موسی کاظم (ع) است و در روستای اسماعیل شلیل در 250 کیلومتری بروجن واقع شده است . ظرفیتپذیرش در روز500 نفراست و هر هفته 50 نفر به آنجا مشرف می شوند . مساحت بقعه و کلبنا 16متر مربع است . این امامزاده در منطقه کوهستانی و پوشیده از درختان جنگلی استو چشمه های پرآب و سرد دارد که تابستان ها عشایر بختیاری در اطراف آن چادر زده و بهزندگی ییلاقی خود ادامه می دهند

امامزاده میرشاه حیدر :این امامزاده از نوادگانامام جعفرصادق(ع) است که همراه با عده ای از انصار و شیعیان برای عزیمت به طوس ازطریق اروندرود به خاک عجم ایران حرکت نمودند و موقعی به خاک ایران رسیدند که امامرضا(ع) را مسموم کرده بودند و حاکمان عباسی ، دستور تعقیب و دستگیری و به شهادترساندن آل ابوتراب را به حکام منطقه صادرکرده بودند و امامزاده شاه حیدر را در کنارروستای نقنه (پنج کیلومتری بروجن ) به شهادت رساندند . درزمان سلطنت قاجار گنبد وبارگاهی زیبا به سبک معماری قدیم به صورت هشت ضلعی بر روی مرقد امامزاده ساخته اند . در کنار امامزاده تأسیسات از جمله محل اسکان برای زائران تهیه نمودند که از اینمکان ها برای مراسم سوگواری استفاده می شود و دارای چشمه آب آشامیدنی و جاده آسفالتو برق و روشنایی است . ظرفیت پذیرش در روز3000 نفر است و هر هفته 100 نفر بهامامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه و بنا 40متر مربع است .

زیارتگاه حیدر در روستای نقنه :این امامزادهنوه امام موسی كاظم(ع) است و از زمان امام رضا(ع) به این جا آمده است . متولیزیارتگاه عقیده دارد كه این مکان قدمت زیادی دارد . شهدای جنگ تحمیلی این روستا رادر حیاط این زیارتگاه دفن كرده‌اند . اهالی عقیده دارند كه این امام‌زاده معجزاتزیادی نشان داده است . این زیارتگاه قبلاً یك ضریح چوبی داشت ولی اكنون یك ضریحآلومینیومی به وسیله هیأت امنای اداره‌ اوقاف با بودجه خود زیارتگاه برای آن ساخته

امامزاده سیدمحمد بن موسی بن جعفر :اینامامزاده پسر امام کاظم علیه السلام است و در مدخل شهر فارسان قرار دارد . دارایجاده آسفالت و آب لوله کشی و از برق شهر استفاده می شود . این امامزاده تابستانیمعتدل و زمستانی سرد دارد . مساحت بقعه 60 و مساحت کل بنا 240 متر مربع است . منابعتأمین اعتبار جهت اجرای طرح امامزاده کمک های مردمی و نذورات امامزاده است . بقعه وبارگاه در زمان فرمانروایی اتابک اعظم پادشاه ایران در سنه 564 ه. ق ساخته شده و بهمرور زمان مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است .

امامزاده سید میراحمد :این امامزاده از نوادگانامام موسی کاظم علیه السلام است و در روستای باباحیدر شهرستان فارسان قرار دارد . مساحت بقعه225 و مساحت کل بنا345 متر مربع است . بقعه اولیه بنا به فرمان اتابکساخته شده و به مرور زمان بازسازی شده است .

امامزاده سید محمد :این امامزاده از نوادگانامام حسن مجتبی (ع) است . این امامزاده در روستای کران واقع در هفت كیلومتری فارسانواقع شده است . جاده این امامزاده تا روستا آسفالته و از روستا تا امامزاده خاكیمی‌باشد . امامزاده سید محمد همچنین دارای آب لوله‌كشی و شبكه برق‌رسانی است . فصلمراجعه زائرین بیشتر بهار و تابستان و هر هفته 100 نفر به این امامزاده مشرفمی‌شوند . ساختمان این امامزاده در سال 546 ه.ق به دستور اتابك پادشاه ایران ساختهو در سال‌های اخیر مرمت و به شكل اولیه بازسازی شده است .

امامزاده سید میراحمد :از نوادگان امامموسی كاظم(ع) است . این امامزاده در شهر بابا حیدر شهرستان فارسان واقع شده است .

امامز اده ملك خاتون :از نوادگان حضرت امامموسی كاظم(ع) است . این امامزاده در روستایی به نام گوشه و در مركز روستا واقع شدهاست و در 15 كیلومتری شهرستان فارسان است . قسمتی از جاده آسفالت و بقیه خاكی است واز آب لوله‌كشی و برق نیز برخوردار است . بنای اولیه‌ آن امامزاده در سال 546 ه.قبه دست اتابك گذاشته شده است كه در طی سالهای اخیر بازسازی و مرمت شده است .

امامزاده آب مراد : امامزاده سید سعید معروف بهآب مراد از نوادگان امام موسی کاظم (ع) در قسمت شمال روستای چلیچه که یكی ازروستاهای بزرگ میزدج است ، قرار دارد که همه ساله عده زیادی از روستاهای اطراف بهاین امامزاده می آیند و به نیت روا شدن حاجات در چشمه ها و حوضچه های مجاور آناستحمام می كنند .


امامزاده عباس علی :این امامزاده ازنوادگان امام موسی کاظم(ع) است و در 10کیلومتری روستای آلونی و درکنار روستا واقعشده است . فاصله آن تا لردگان 35 کیلومتراست . این امامزاده دارای آب لوله کشی وجاده آسفالت است . برق و روشنایی ندارد و درحال حاضر ظرفیت پذیرش امامزاده در روز 1000نفر است . آب و هوای آن در تابستان ملایم و در زمستان سرد است . فصول مراجعهزائرین در تابستان و پائیز است و هر هفته 20نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه 30 متر مربع و مساحت کل بنا90 متر مربع است .

امامزاده سید پیرمحمدعلی                                                                               :
این امامزادهازنوادگان امام کاظم(ع) است و در روستای منجرموئی در10کیلومتری لردگان واقع شده است . امکانات امام زاده : جاده آسفالت دارد ولی آب آشامیدنی وبرق وروشنایی ندارد . ظرفیت پذیرش امامزاده در روز150 نفراست . تابستان گرم و زمستان معتدل دارد و فصولمراجعه زائرین بهار و تابستان است و هر هفته30 زائر به امامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه 17 و مساحت کل بنا50 متر مربع است .

امامزاده سید جعفرثیامی :این امامزادهازنوادگان امام کاظم(ع) است و در روستای ثیامی در50 کیلومتری لردگان قراردارد . جاده آسفالت دارد و برق و آب آشامیدنی ندارد . مساحت بقعه 12و مساحت کل بنا 50 متر 

امامزاده شاه عبدالرحمن :این امامزاده ازنوادگان امام موسی کاظم(ع) است . ظرفیت پذیرش آن در روز 200 نفر است و فصول مراجعهزائران بهار و تابستان است و هر هفته 20 نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه20 و مساحت کل بنا60 متر مربع است .

امامزاده محمد حنفیه :این امامزاده از نوادگانامام موسی کاظم(ع) است و در روستای مال خلیفه در 55 کیلومتری لردگان واقع است . ظرفیت پذیرش امامزاده در روز50 نفر است و فصول مراجعه تابستان و پائیز بیشتر ازسایر فصول است . هرهفته 10 نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه30 و مساحت کلبنا50 متر مربع است .

امامزاده حسن علی اکبر :امامزاده از نوادگانامام کاظم(ع) است و در روستای علی اکبر در 77 کیلومتری لردگان واقع است . مساحتبقعه 16 و مساحت کل بنا 60 متر مربع است . هر هفته 20 نفربه امامزاده مشرف می شوند . در حال حاضر ظرفیت پذیرش امامزاده در روز400 نفر است و فصول مراجعه زائرانتابستان بیشتر از سایر فصول است . این امامزاده در ارتفاعات بلند که دارای چشمانداز زیباست ، قرار گرفته و رودخانه نزدیک آن باعث جذب مردمی شود .

امامزاده سید محمد :این امامزاده از نوادگانامام کاظم (ع) است و در بالای روستای سید محمد در40 کیلومتری لردگان واقع شده است . ظرفیت پذیرش در روز10 نفر است و هر هفته 20 نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه 42 و مساحت کل بنا نیز 42 متر مربع است .

 امامزاده احمد :امامزاده احمد از نوادگان امامکاظم (ع) است و در وسط روستای شیرمرد در54 کیلومتری لردگان واقع شده است . ظرفیتپذیرش در روز 150نفر است و هر هفته 30 نفر زائر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه 40 و مساحت کل بنا100متر مربع است .

 امامزاده شاه عبدالباقی :این امامزاده ازنوادگان امام موسی کاظم(ع) است و در روستای کل گچی در پنج کیلومتری لردگان واقع است . ظرفیت پذیرش در روز800 نفر است و هر هفته20 نفر به امامزاده مشرف می شوند . مساحتبقعه30 و مساحت کل بنا60 متر مربع است .

 امامزاده جعفر :این امامزاده از نوادگان امامکاظم(ع) است و در روستای پیران در چهار کیلومتری لردگان واقع شده است . امامزادهجعفر دارای جاده آسفالت و آب لوله کشی و برق است . ظرفیت پذیرش در روز700 نفر است وهر هفته 80 زائر به آنجا مشرف می شوند . مساحت بقعه70 و مساحت کل بنا100 متر مربعاست . بنای امامزاده به علت مخروبه بودن در سال1350بازسازی و مرمت شده است .

 امامزاده سید احمد :ازنوادگان امام موسی بنجعفر(ع) است و در روستای ارمند در20 کیلومتری لردگان واقع شده است و دارای جادهآسفالت و آب آشامیدنی و برق و روشنایی می باشد . ظرفیت پذیرش در روز300 نفر است وهر هفته 50 زائر به امامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه 12 و مساحت کل بنا40 متر

 امامزاده سید سلطان : این امامزاده از نوادگانامام موسی کاظم(ع) است و در روستای زرین درخت در 17کیلومتری لردگان واقع شده است . ظرفیت پذیرش در روز300 نفر است و هر هفته 50 نفر زائر به امامزاده مشرف می شوند . مساحت بقعه25 و مساحت کل بنا 160متر مربع است . محل امامزاده جایی است که از درختانجنگلی پوشیده شده و دارای رودخانه نیز می باشد و می تواند در آینده محل سیاحتیوزیارتی خوبی گردد.

 منبع- میراث فرهنگی استان چهارمحال بختیاری

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:16 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:51 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مسجد جامع عباسی (مسجد شاه)

ساختمان مسجد جامع عباسی، درضلع جنوبی میدان تاریخی اصفهان در سال 1020 هجری قمری به فرمان شاه عباس اول در بیست و چهارمین سال سلطنت وی شروع شد. كتیبه سردر مسجد به خط ثلث ” علیرضا عباسی“ در سال 1025 نگاشته شده و حاكی از آن است كه شاه عباس این مسجد جامع را از مال خالص خود بنا كرده وثواب آن را به روح جد اعظم خود ” شاه طهماسب “‌ اهدا نموده است، در ذیل این كتیبه، كتیبه دیگری است كه از استاد علی اكبر اصفهانی ( مهندسی معمار مسجد ) تجلیل شده است.

مسجد شیخ لطف الله

این مسجد بی نظیر شاهكار دیگری از هنر معماری و كاشی كاری قرن یازدهم هجری قمری است كه به فرمان شاه عباس اول در مدت 18 سال ساخته شده است . ساخت سردر معرق آن در سال 1011 هـ . ق اتمام یافت و ساختمان تزئینات آن در سال 1028 هجری قمری به اتمام رسیده است. كتیبه سردر آن به خط ثلث علیرضا عباسی و به تاریخ سال 1012 هجری قمری است معمار و بنای مسجد ” استاد محمدرضا اصفهانی “ است كه نام او در داخل محراب زیبای مسجد در لوحه كوچكی ذكر شده است . باستان شناسان خارجی در مورد عظمت معماری این مسجد گفته اند : ” به سختی می توان این بنا را محصول دست بشر دانست. “ شیخ لطف الله از علمای بزرگ شیعه واز مردم ” میس “‌ از قراء ” جبل عامل “‌ در لبنان امروزی بود كه به دعوت شاه عباس اول در اصفهان اقامت گزید. این مسجد به منظور تجلیل از او احداث گردید.

مسجد و مناره برسیان

این مسجد در 42 كیلومتری شرق اصفهان واقع شده و یك اثر خالص سلجوقی است. مناره آن را در سال 491 و محراب آن را در سال 498 هجری قمری ساخته شده است. تزئینات آجری داخل مسجد شبیه به گنبد تاج الملك در مسجد جمعه اصفهان است و به احتمال قوی معمار هردو بنا یكی بوده است.

مسجد گار

این مسجد كه از دوره سلاجقه است در دهكده ” گار “ كه امروزه آن را ” جار “ تلفظ می كنند و در جنوب بستر زاینده رود واقع شده است قرار دارد. از این مسجد جز ویرانه هایی باقی نمانده است ولی مناره آن وضع خوبی دارد و به موجب كتیبه كوفی موجود در آن، در سال 515 هـ .ق به وسیله شخصی به نام ” سید الرْوسا ء ابوالقاسم“ بنا شده است.

مسجد سرخی

این مسجد كوچك كه نماز خانه آن در سالهای اخیر بازسازی شده است در سال 1014 هـ .ق توسط خلف نامی كه سفره چی شاه عباس اول بود بنا گردیده است. در گذشته این مسجد را مسجد سفره چی می نامیدند. ولی كلمه سفره چی در طول زمان به سرخی تبدیل شده است. سردر این مسجد حاوی كتیبه ای است به خط ثلث كه با كاشی معرق سفید به زمینه ای به رنگ آبی نوشته شده است.

مسجد لبنان

این مسجد در حاشیه غربی اصفهان و در محله لبنان از محلات قدیمی شهر اصفهان واقع شده است. از آثار تاریخی آن جز چند قطعه گچبری از قرن هشتم و چند قطعه كاشی كاری از دوره شاه سلیمان به خط ( امامی ) و لوح سنگی سردر، چیز دیگری باقی نمانده است. منبر قدیمی این مسجد از نمونه های جالب توجه عهد صفویه است. گنبد و مناره كاشی كاری شده این مسجد از الحاقات نیم قرن اخیر است.

مسجد ركن الملك

این مسجد به وسیله ( میر سلیمان خان شیرازی ) ملقب به ” ركن الملك “ در ابتدای تخت فولاد اصفهان بنا شده و یكی از بناهای مشهور دوره قاجاریه است. سردر، گنبد و داخل آن با تزئینات كاشی كاری آراسته شده و آرامگاه ”ركن الملك “ در یكی از اتاق های سرسرای ورودی صحن آن قرار دارد. كتیبه های این مسجد و مدرسه كوچك متصل به آن كه تاریخ سال های 1319 تا 1325 هجری قمری را دارد، دارای اشعار فارسی است كه در اطراف صحن مسجد با كاشی كاری زیبا بسته اند.

مسجد اریزان

مسجد اریزان كه سال ها به دست فراموشی سپرده شده بود، بسیار زیباتر از دوبنای مساجد كاخ و دشتی است و داخل آن با تزئینات گچ بری نیز آراسته شده است. طی سال های اخیر، تعمیراتی در این مسجد به عمل آمده است.

مسجد قطبیه

این مسجد، در دوره ”شاه طهماسب اول“‌ به وسیله ” قطب الدین علی باب الدشتی “‌ بنا شده است. سردر زیبای این مسجد را برای محافظت به باغ چهل ستون انتقال داده اند. در كتیبه آن، سال 950 هـ .ق ثبت شده است.

مسجد سین

این مسجد در 24 كیلومتری شمال اصفهان واقع شده و از آثار دوره سلاجقه است. به موجب یك كتیبه خط كوفی موجود، مسجد را ”ابوغالب یحیی“ در سال 529 هجری قمری بنا كرده است. مناره مسجد ”سین“ در سال 529 هـ. ق. بنا گردیده است. مناره مسجد ” سین “ در سال 526 هـ .ق به وسیله ” ابو اسماعیل محمد “ بنا شده است.

مسجد اشترجان ( اشترگان )

این مسجد در دهكده ” اشترگان “ لنجان كه امروزه اشترجان تلفظ می شود و تا شهر اصفهان 38 كیلومتر فاصله دارد واقع شده است. سردر مسجد آن 13 متر ارتفاع دارد و با كاشی های سبك اوایل قرن هشتم هجری قمری و تزئینات گچبری به شیوه همان دوره، آراسته شده است. مناره های این مسجد مانند منارجنبان متحرك است. تاریخ ساختمان سال 715 هـ .ق و بانی آن ” فخرالدین محمدبن محمد اشترجانی “ است.

مسجد جارچی

این مسجد در بازار بزرگ اصفهان واقع شده است و داخل آن تزئینات كاشی كاری معرق دارد . كتیبهْ سردر آن نام (شاه عباس اول ) و ( ملك سلطان جارچی باشی ) را كه بانی ساختمان مسجد بود دربردارد وسال 1019 هـ .ق در آن ذكر شده است. جارچی باشی كسی بود كه فرمان های شاهان صفوی را در میدان های شهر به اطلاع مردم می رساند.

مسجد ایلچی

این مسجد در محله ( احمدآباد ) اصفهان واقع شده است این بنا در دوره سلطنت شاه سلیمان صفوی بنا گردیده است و سردر و قسمت هایی از داخل آن كاشی كاری شده است.

امامزاده اسماعیل

در حاشیه شرقی خیابان هاتف كه قدیمیترین قسمت شهر اصفهان است، مجموعه جالب توجهی وجود دارد مشتمل بریك مسجد بسیار قدیمی به نام شعیا و مقبره امام زاده اسماعیل كه رواق و سردر صحن و گنبد زیبا و آجری بزرگ آن كه از نوع گنبدهای چهارسوی اصفهان است، جلب توجه می كند. این مجموعه نفیس نمونه ای از معماری و تزئینات عهد سلجوقی و صفوی است.

امامزاده جعفر

بقعه ” جعفریه “ كه از بناهای قرن هشتم، با تاریخ 725 هجری قمری است در حاشیه خیابان هاتف روبه روی امام زاده اسماعیل قرار گرفته است. این بنا همانند یك برج آجری است كه نمای خارجی گنبد و اطراف آن با كاشی كاری و كتیبه های زیبایی تزئین یافته است.

امامزاده ابراهیم

بنای امام زاده ابراهیم در24 كیلومتری شرق اصفهان در روستای زمان آباد برخوار واقع شده است. این امام زاده صحنی وسیع با اتاق هایی در اطراف دارد. این امام زاده به حضرت موسی بن جعفر (ع) منسوب است.

بقعه هارون ولایت

بقعه هارون ولایت در دوره شاه اسماعیل اول صفوی و درسال 918 هـ ق به دستور یكی از امرای مشهور او به نام ”دورمیش خان “ و با نظارت وزیر او ” میرزا شاه حسین اصفهانی “ بنا شده است. نام ” دورمیش خان “ سردار مشهور شاه اسماعیل و ” حسین “ كه اشاره ای به نام میرزا شاه حسین وزیر است. ” هارون ولایت “ از دوره صفویه به بعد همواره از زیارتگاه های مورد علاقه مردم اصفهان مخصوصاُ مردم روستاها بوده است. صاحب مدفن را از اولاد حضرت امام علی النقی (ع) ذكر كرده اند.

بقعه ستی فاطمه

یكی از اماكن مقدس اصفهان به نام ستی فاطمه، در مجاورت بقعه شاه زادگان قرار دارد. بقعه ستی فاطمه، مقبره و ضریح دارد ومعروف است كه شخص مدفون در این آرامگاه، فاطمه صغری بنت حضرت امام موسی بن جعفر (ع) است. ساختمان صحن و بقعه آن از دوره صفویه به یادگار مانده است.

بقعه شاه سید علی اكبر

این بقعه كه در 18 كیلومتری شمال شرقی شهرضا واقع شده، از آثار دوره صفویه است و كتیبه زیبای كاشی كاری شده ای دارد. ضریح آن در گوشه ای از بقعه، متصل به دیوار جنوبی آن، نصب شده و تزئینات آن منبت كاری ساده و با مشبك های برنجی است كه در سال 1251 هجری قمری ساخته شده است.

بقعه شاه رضا

زیارتگاه شاه رضا در مسیر اصفهان به شیراز، در 84 كیلومتری جنوب اصفهان واقع شده است. تزئینات كاشی كاری گنبد آن ابتدا در زمان صفویه صورت گرفته است سپس در قرن سیزدهم هجری قمری تعمیر و تجدید بنا شده است و داخل آن نیز با تزئینات آینه كاری آراسته شده است. این امام زاده، زیارتگاه عمومی مردم ” شهرضا “ و دهات اطراف آن است.

كلیسای بیت اللحم

این كلیسا در میدان جلفا، به فاصله كمی از كلیسای مریم قرار دارد. ساختمان آن را یكی از ارامنه نیكوكار آن دوره به نام ” خواجه پطرس ولی جانیان “‌ احداث كرده است. تصویر او در دیوار كلیسا جای داده شده است.

كلیسای وانك

این كلیسا بزرگ ترین و زیباترین كلیسای جلفای اصفهان است كه از نظر تزئینات و نقاشی های فضای داخلی بسیار جالب توجه است. تاق كلیسای وانك كه در زبان ارمنی كلیسای اعظم معنی می دهد از نظر طلاكاری سقف و سطح داخلی گنبد و نقاشی های تاریخی یكی از زیباترین كلیساهای جلفای اصفهان است و درنوع خود بی نظیر است. این كلیسا به نامهای ” سن سو“ و ” دوآمناپركیج “‌ نیز معروف شده است. كتیبه تاریخی ناقوس، نامهای شاه سلطان حسین و خلیفه بزرگ و بانی ساختمان را در بردارد. این كتیبه به زبان و خط ارمنی است و درسال 1702 میلادی در آنجا نصب شده است.

 

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:42 ] [ اطلس ایران وجهان ]


 

سابقه تاریخی وآثار باستانی اصفهان



 

در هر حال نام اصفهان در ابتدا انزان بوده وسپس به گابیان یا گی تبدیل شده است در دوران عیلامیان شعبه ای از مادها به سوی اصفهان رهسپار شدند وبا توجه به این که اصفهان تحت تسلط عیلامیان قرار داشت از پیشرفت آنها جلوگیری به عمل آمد.



 

در این دوران جاده تجارتی که خلیج فارس را به ناحیه اصفهان مربوط می ساخت به این شهر اهمیت خاصی می بخشید یاقوت حموی اصفهان را سواران نامیده که مشتق از واژه های اسپهان وسپاه است احتمالا وجه تسمیه این شهر به دلیل وجود پادگان نظامی در آن بوده است


ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آبشار شالورا

این آبشار در 65 كیلومتری غرب اصفهان و در نزدیكی روستای جو میهن قرار دارد.

آبشار كرد علیا

این آبشار كه در 90 كیلومتری غرب اصفهان و در ارتفاعات دالانكوه قرار دارد، از آب شدن برف های دالانكوه به وجود آمده است و در بهار منظره بسیار زیبایی ایجاد می كند.

چشمه آب معدنی ورتون

در 43 كیلومتری جاده اصفهان به یزد جاده ای فرعی وجود دارد كه پس از طی 18 كیلومتر به ناحیه ورتون می رسد. بعد از ورتون در فاصله 12 كیلومتری، چشمه های معدنی ورتون قرار گرفته اند. در این منطقه حمام هایی به سبك دوره صفویه است كه اكثراُ مخروبه اند و برخی از آنها كه سالم است مورد استفاده مردم قرار می گیرد. آب گرم ورتون از دسته آب های كلروره بی كربناته و سولفاته گرم است. خواص درمانی استحمام در این آب عبارت است از: تسكین دهندگی دردهای عصبی و رماتیسمی. این آب در صورت نوشیدن باعث ازدیاد ترشح معده می گردد. به سبب وجود سولفات سدیم در تركیب آن، این آب خاصیت ملین دارد و سرانجام وجود آهن در تركیب آن، در درمان كم خونی موْثر است

 منبع- پرتال اصفهان

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]


 

سابقه تاریخی وآثار باستانی اصفهان



 

در هر حال نام اصفهان در ابتدا انزان بوده وسپس به گابیان یا گی تبدیل شده است در دوران عیلامیان شعبه ای از مادها به سوی اصفهان رهسپار شدند وبا توجه به این که اصفهان تحت تسلط عیلامیان قرار داشت از پیشرفت آنها جلوگیری به عمل آمد.



 

در این دوران جاده تجارتی که خلیج فارس را به ناحیه اصفهان مربوط می ساخت به این شهر اهمیت خاصی می بخشید یاقوت حموی اصفهان را سواران نامیده که مشتق از واژه های اسپهان وسپاه است احتمالا وجه تسمیه این شهر به دلیل وجود پادگان نظامی در آن بوده است


ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]


 

سابقه تاریخی وآثار باستانی اصفهان



 

در هر حال نام اصفهان در ابتدا انزان بوده وسپس به گابیان یا گی تبدیل شده است در دوران عیلامیان شعبه ای از مادها به سوی اصفهان رهسپار شدند وبا توجه به این که اصفهان تحت تسلط عیلامیان قرار داشت از پیشرفت آنها جلوگیری به عمل آمد.



 

در این دوران جاده تجارتی که خلیج فارس را به ناحیه اصفهان مربوط می ساخت به این شهر اهمیت خاصی می بخشید یاقوت حموی اصفهان را سواران نامیده که مشتق از واژه های اسپهان وسپاه است احتمالا وجه تسمیه این شهر به دلیل وجود پادگان نظامی در آن بوده است


ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]

آرامگاه پیر بكران

در 30 كیلومتری جنوب غربی اصفهان در روستای پیربكران، یك اثر مذهبی، تاریخی وهنری وجود دارد كه از نمونه های عالی آثار قرن هشتم ایران به شمار می رود. بنای مزبور شامل 3 قسمت است. اول رواق بقعه، دوم صحن بقعه، سوم آرامگاه پیربكران كه در ضلع شمالی بقعه و متصل به اتاقی محفوظ كه ظاهرا محل تدریس و ریاضت محمد بكران بوده است. كتیبه ای در آرامگاه وجود دارد كه شامل سوره (فاتحه) و آیاتی از سوره (سین) است و در ذیل آن ها، كتیبه تاریخی سنگ آرامگاه به تاریخ سال 703 هـ .ق وجود دارد.

آرامگاه بابا ركن الدین

درضلع جنوبی زاینده رود و مجاور جاده قدیم شیراز، در قبرستان قدیمی اصفهان ـ تخت پولاد ـ آرامگاه یكی از عرفای مشهور قرن هشتم هجری به نام باباركن الدین مسعود بن عبدالله بیضاوی واقع شده است كه در تاریخ یكشنبه 26 ربیع الاول سال 769 هـ . ق وفات یافته و در این مكان دفن شده است


ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:37 ] [ اطلس ایران وجهان ]
باغ ها و گردشگاه ها Minimize

باغ های شهر شیراز به زیبایی و طراوت مشهور است . اما چند باغ شیراز از جمله آثار تاریخی نیز محسوب می شود .
باغ دلگشا : باغ دلگشا كه نزدیك آرامگاه سعدی قرار دارد ، در دوره تیمور از باغ های مهم و تفریحی شیراز بود . قدمت این باغ به دوره ساسانی نسبت داده شده و ساختمان موجود در آن ، متعلق به دوره قاجاریه است . این باغ در اردیبهشت – فصل چیدن بهار نارنج – بسته است .

باغ عفیف آباد : باغ عفیف آباد با وسعتی حدود 127000 متر مربع یکی از زیباترین باغ های تاریخی شیراز است . این باغ در دوره صفویه از باغ های مهم و گردشگاه پادشاهان بود . در میان این باغ كه " گلشن" نیز نامیده می شود ، عمارتی دو طبقه ، آب نماها و زیرزمین وجود دارد .........ادامه مطلب

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 10:9 ] [ اطلس ایران وجهان ]

آرامگاه شاه چراغ : آرامگاه شاه چراغ با شکوه ترین و مهم ترین مرکز مذهبی شهرستان شیراز است که گنبد نیلوفری آن به سبک بسیار زیبایی کاشی کاری شده و از دوردست نمایان است . این آرامگاه در نزد شیرازی ها از اهمیت و قداست زیادی برخوردار است و سالانه زایران زیادی برای زیارت این بقعه ، راهی شیراز می شوند . حضرت میرسید احمد فرزند امام موسی کاظم (ع) معروف به شاه چراغ برادر حضرت امام رضا (ع) در آغاز قرن سوم هجری به شیراز هجرت نموده و در همان جا وفات یافته است .

آرامگاه شاه ابوذكريا : اين آرامگاه در دهستان فورگ در فاصله 96 كيلومتري شهر داراب در كنار جاده آسفالته داراب بندرعباس واقع شده و قدمت تاريخي آن نامعلوم است .

آرامگاه شیخ محمد لاهیجی : بنای آرامگاه در محله " لب آب" نزدیك دروازه " شاه داعی الله" واقع است . این بنا در اصل خانقاه مفصلی موسوم به خانقاه " نوربخشیه" بود كه در آن عارف سالك" محمدبن یحیی بن علی الجیلانی- لاهیجی" از مریدان شیخ محمد نوربخش، به عبادت می پرداخت . این بنا در حال حاضر تخریب شده و تنها قبر" شیخ لاهیجی" و پسرش" احمدبن محمد لاهیجی" باقی مانده است . این آرامگاه در دوره اخیر به وسیله برادران ذهبی نوسازی شد و در محل مزار ، سالنی احداث شد . در حیاط هم دو اتاق ساخته شده است . كتیبه ای به تاریخ 1348 شمسی در این مكان وجود دارد .

آرامگاه عبدالله خفیف : ابوعبدالله خفیف مشهور به شیخ كبیر از پیشروان طریقت صوفیه ، متوفی به سال 372 ه. ق است . آرامگاه شیخ خفیف كه كتابخانه معتبری دارد در پشت بازار نو شیراز قرار گرفته و دارای ساختمان بسیار زیبایی است كه در دهه 1350 شمسی ساخته شد .

آرامگاه عمادالدین محمود : در غرب فضای آرامگاه خواجو و بالاتر از آن در سینه كوه ، باغچه باصفا و خوش منظری وجود دارد كه مشرقی نامیده می شود . ایوانی به بلندای 12 متر در غرب این صفه جای دارد كه مزار " عمادالدین محمود" وزیر شاه ابواسحاق در وسط آن قرار گرفته است . عمادالدین محمود ، كرمانی و از دانشمندان و بزرگان عصر خود ( یعنی سده هشتم ) به حساب می آید و از ممدوحین خواجه نظام است . از نوشته محراب ایوان ، " قل هوالله احد" و یك نوشته كوچك دیگر به جای مانده است . دو نقش برجسته نیز در كوه مجاور آن به نقش رستم پهلوان داستان های حماسی ایران، در زمان " حسین علی میرزا شجاع السلطنه فرمانفرما" در سال 1218 ه. ق حك شده است . نقش برجسته دیگر مربوط به فتحعلی شاه و چند تن از فرزندان اوست .

قبرشاه فرج اله لامرد : قبرشاه فرج اله در روستای كهنويه از توابع بخش علامرودشت قرار گرفته که اين مقبره دارای شجره نامه است .

آرامگاه اردشير دوم و سوم : دو آرامگاه در ديواره كوه مشرف به صفه تخت جمشيد وجود دارد كه گفته اند به اردشير سوم و اردشير دوم تعلق داشته است . آرامگاه ها يا دخمه های واقع در نقش رستم(شش كيلومتری تخت جمشيد) بی ارتباط با موقعيت صفه تخت جمشيد نبودند و می توان آن ها را نيز بخشی از عناصر جانبی اين صفه به شمار آورد ، زيرا محتمل است كه در فاصله بين صفه تخت جمشيد و نقش رستم ، سكونتگاه ها و تأسيساتی وجود داشته كه هنوز اثری از آن ها به دست نيامده است .

آرامگاه كریم خان زند : در وسط باغ بزرگ و قدیمی " باغ نظر" عمارت هشت ضلعی زیبایی از دوران كریم خان زند برجای مانده كه به عمارت ، كلاه فرنگی معروف است . این بنا بین سال 1179 تا 1193 ه.ق ساخته شده است . در آن زمان این مكان برای مراسم سلام رسمی ، اعیاد ، جشن ها و نیز پذیرایی از مهمانان مورد استفاده واقع می شد . پس از فوت كریم خان، جسد وی را در شاه نشین شرقی این عمارت به خاك سپردند . هر چند كه دوازده سال بعد به دلیل خبث طینت و كینه آقامحمدخان قاجار استخوان های او را از این محل بیرون آورده و به كاخ گلستان انتقال دادند ، اما این مكان به عنوان آرامگاه وكیل شناخته شده است . نمای خارجی این عمارت و بالای چهار در بزرگ آن به قرینه ، كاشی كاری های زیبایی وجود دارد . در این كاشی كاری ها مراسم به تخت نشستن حضرت سلیمان و مناظر شكارگاه و گل و بوته به طرز بدیعی نقش شده است . پس از سقوط زندیه و تثبیت دولت قاجار ، این عمارت مورد تعرض جدی قرار گرفت و بخش عظیمی از تزئینات و نقاشی های آن از بین رفت . عمارت چند سالی متروكه ماند و سرانجام در سال 1315 با كوشش باستان شناسان ایرانی، به منظور تغییر كاربری و تبدیل به موزه ، مرمت كلی بنا آغاز شد . این بنا امروزه به موزه كریم خان زند اختصاص یافته است .

آرامگاه مشرقین : نزدیك آرامگاه خواجو در تنگ الله اكبر شیراز ، غاری وجود دارد كه جایگاه عبادت و ریاضت عارفان بود . در برابر غار، مقبره" خواجه عمادالدین محمود" وزیر معروف " شاه شیخ ابواسحاق اینجو"(743-754 ه. ق) قرار دارد . رنگ سنگ قبر مایل به سرخ و از آثار قرن نهم است و كتیبه ای با تاریخ 828 ه. ق روی آن به چشم می خورد . در اطراف این كتیبه نام دوازده امام حك شده است .

آرامگاه آبش خاتون : " آبش خاتون" آخرین پادشاه اتابكان ، در سال 685 یا 587 ه. ق در محله "چرنداب " تبریز درگذشت . دخترش جسد او را به شیراز منتقل كرد و آرامگاهی رفیع در بیرون شهر شیراز ، در انتهای جنوب شرقی شهر ، برای او ساخت . این محل امروزه در فلكه خاتون شیراز واقع است . بنای اصلی آرامگاه آبش خاتون به شكل مربع و اندازه هر ضلع آن 75/16 متر و ارتفاع آن 20 متر بود و در طرح و شكل بنا شباهت هایی با مقبره الجایتو در سلطانیه مشاهده می شد . قسمت های باقی مانده كنونی ، تنها گوشه هایی از آن آرامگاه مجلل با ساختمانی آجری است كه سقف گنبدی آن فرو ریخته و دیوارهای آن خراب شده است .

آرامگاه باباكوهی : كمی دورتر از مزار خواجوی كرمانی ، زیارتگاهی به نام بابا كوهی در دل كوه وجود دارد. این آرامگاه كه مشرف به شهر شیراز است ، بنایی مشتمل بر چند اتاق و مهتابی هایی است كه توسط "مویدالدوله تهماسب میرزا" نوه فتحعلی شاه در سال 1275 در آن مكان احداث شده است . باباكوهی از عرفا و شعرای مشهور شیراز است .

آرامگاه حافظ : برای اولین بار ، 65 سال پس از درگذشت حافظ ، در سال 856 ه. ق استاد " شمس الدین محمد یغمایی" اقدام به ساخت عمارت گنبدی بر فراز آرامگاه حافظ نمود و در برابر آن حوضی بزرگ ساخت . آب این حوض از آب ركن آباد تامین می شد. این بنا در اوایل قرن 11 ه. ق در زمان سلطنت شاه عباس كبیر تعمیر شد . بعد از آن نیز نادر شاه دستور تعمیر آرامگاه حافظ را صادر كرد . ساختمان اصلی مزار حافظ در زمان كریم خان زند در سال 1187 ه. ق شكل گرفت . او عمارت زیبایی به سبك دیگر بناهای زندیه و تالاری كه دارای چهار ستون سنگی یك پارچه بلند بود ، برای آرامگاه ساخت و باغ بزرگی در جلوی تالار احداث كرد . سنگ مرمر بزرگی كه اكنون موجود است و روی آن دو غزل از شاه غزل های حافظ با خط عالی نستعلیق حك شده ، به همین دوره تعلق دارد . پس از كریم خان زند ، در سال 1295 ه. ق " حاج معتمدالدوله فرهاد میرزا " كه فرمانروای فارس بود ، نرده ای آهنی در اطراف مزار نصب كرد و تعمیرات مختصری نیز در محوطه آرامگاه نمود . بعدها نیز خانواده قوام تعمیراتی دیگر در محوطه و بناهای اطراف به عمل آورد . در سال 1314 شمسی بر اثر تلاش های علی اصغر حكمت ، اعتباری برای ساختن یك ساختمان زیبا و مجلل مقرر و ساخت آرامگاه شروع شد . نقشه ساختمان که توسط باستان شناس فقید" آندره گدار" باستان شناس فرانسوی ، به سبك بناهای كریم خانی با تغییرات متناسبی تهیه شد ، در سال 1317 به اتمام رسید . سطح داخلی سقف مقبره جدید كه روی هشت ستون سنگی قرار دارد ، با كاشی كاری معرق رنگین پوشیده شده و هشت بیت از یك غزل حافظ روی سنگ های یك پارچه آن حك شده است .

آرامگاه خواجوی كرمانی : خواجوی كرمانی ، یكی از مشاهیر ادب پارسی و از عرفای قرن هشتم است . آرامگاه خواجو در غرب دروازه قرآن و كمی بالاتر از آن ، در دامنه كوه در محوطه باصفایی جای گرفته است . این آرامگاه یك بار در سال 1315 با توجه "علی ریاضی" به دست تعمیر سپرده شد و بار دیگر در سال 1337 بازسازی شد . در این مرحله ، دو باغچه بالا و پایین آرامگاه و اتاق های نگهبانی و ... به صورت مطلوبی درآمد . بر سنگ مزار خواجو هیچ نوشته یا علامتی به چشم نمی خورد و تنها در بالای آن جمله" كُل مَن عَلیها فان و یـَبقی وَجَهه رَبّك ذِی الجَلال و الاِكرام" حك شده است .

آرامگاه سعدی : آرامگاه سعدی در شمال شرقی شیراز ، در دامنه كوهی به نام " پهند" قرار دارد . می گویند پس از وفات سعدی در سال 691 ه . ق ، او را در خانقاه خودش كه در همین محل واقع بود ، دفن كردند . آرامگاه سعدی در قرون گذشته چندین بار تعمیر شد. در زمان كریم خان زند ، در آرامگاه سعدی نیز تعمیراتی اساسی صورت گرفت و دو اتاق بزرگ در دو طرف و ایوان و پله و طاق نما و غرفه های كوچك در وسط ساخته شد . بعدها توسط مرحوم" فتحعلی خان صاحب دیوان" و مرحوم" حبیب الله خان قوام الملك" اصلاحاتی در این بنا صورت گرفت . این بنا كه نیاز بسیار به تعمیر داشت ، تا سال 1327 شمسی بر جای بود. ساختمان جدید آرامگاه سعدی كه اقتباسی از كاخ چهل ستون اصفهان است ، با نگاهی به معماری جدید ، در سال 1331 به پایان رسید . در این بنا ایوانی با ستون های چهار ضلعی بلند از بتون مسلح با روكاری سنگ وجود دارد كه با تزئینات كاشی كاری در جلوی بقعه واقع شده و گنبد كاشی فیروزه بر فراز بقعه ، جلوه ای خاص به آن می دهد . سنگ های رنگین و زیبا كه با ظرافت حجاری و صیقلی شده ، برای پایه ها و ستون ها به كار رفته است و كاشی های فیروزه فام بر زیبایی آنها افزوده است . در داخل آرامگاه هفت كتیبه از بهترین قطعات گلستان و بوستان ، طیبات و بدایع و قصاید شیخ ، به خط زیبا توسط " استاد بوذری" نوشته شده است . در كتیبه طاق نمای جنوبغربی، حكایتی از گلستان بر كاشی لاجوردی به خط نستعلیق نوشته شده است . در انتهای ایوان ، درست قرینه آرامگاه سعدی ، آرامگاه شاعر فقید" فصیح الملك شوریده" قرار دارد .

آرامگاه سیبویه : آرامگاه اولیه " سیبویه" دانشمند و نخستین تنظیم كننده علم نحو عربی ، در محله سنگ سیاه شیراز ، به صورتی مهجور واقع بود و در محل آرامگاه سنگ سیاه چهارگوشی جای داشت . این آرامگاه بین مردم از شهرت بسیار برخوردار بود و مادران برای درمان سیاه سرفه كودكان خود به آن متوسل می شدند و پس از ریختن شیر خود بر روی سنگ ، آن را به خورد فرزند خود می دادند. جای ریختن شیر هنوز روی سنگ باقی است . در سال 1355 آرامگاه جدید این دانشمند فارسی با خرید و تخریب چند منزل اطراف آن انجام شد . این محله به دلیل وجود این سنگ ، به محله سنگ سیاه مشهور است .

 منبع- میراث فرهنگی استان فارس

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 10:9 ] [ اطلس ایران وجهان ]
قلعه دختر» و « کاخ آتشکده » فیروزآباد فارس از بناهای ماندگار دشت تاریخی فیروزآباد می باشند که از دوران ساسانیان به یادگار مانده اند و از بناهای سبک پارتی محسوب می شوند .
از ابتدای دره تنگ آب در دشت فیروزآباد و از قلعه دختر به بعد ، رشته ای از آثار باقی مانده از عهد ساسانی را که سازنده فرهنگ این دوره هستند ، دنبال می کنیم . در امتداد رودخانه ، بقایای پایه های پلهایی بر جای مانده اند . در سمت ابتدای پل در کرانه راست ، و قدری دورتر در دهانه رودخانه و قبل از مشاهده کاخ آتشکده ، دو نقش برجسته را که روی صخره ها کنده شده اند ، می یابیم . در حاشیه کاخ آتشکده ، بقایای یک آتشگاه وجود دارد . بالاخره ، در وسط دشت ، باروی مجموعه شهری گور ، یعنی شهری که توسط اردشیر پی ریزی و بنا شده است ، با نقشه ای دایره ای و مرکزی که هنوز ویرانه های یک برج آن را مشخص می کند ، دیده می شود


ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 10:5 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 های تاریخی استان فارس

 

پل آب رسانی تنگ دالون

این پل در مسیرلار- بندرعباس و در حدود 115 كیلومتری لار در" تنگ دالون" واقع شده و وظیفه انتقال آب را از یك كناره دره به كناره دیگر آن بر عهده داشت. طول پل حدود 90 متر و عرض رویه آن 10/1 متر است. بر این رویه ، تنبوشه (  لوله ی سفالین كه در زیر خاك یا میان دیوار كار گذارند تا از آن آب عبور كند ) هایی به قطر50 سانتی متر قرار داشت كه آب از درون آنها جاری بود. پایه های پل در جهت مخالف جریان ، نوك تیز و در جهت دیگر، به صورت مدور شكل گرفته و طاق ها نیز مدور است. با توجه به این كه راه كاروان رو لار- بندرعباس ، از راه های مهم صفوی بود و تعدادی از آثار باستانی منطقه "تنگ دالون" نیز مربوط به این دوره است ، این پل نیز احتمالاً به دوره صفوی تعلق دارد.  و یكی از مشخصه های آن اینست كه با توجه به عرض كمِ رویه پل ،  برای عبور و مرورمسافران مورد استفاده نبود.

پل ایزدخواست

این پل نزدیك روستای ایزدخواست و مجاور كاروانسرایی در مسیر كاروان رو شیراز- اصفهان ، در دوره صفوی ساخته شد. این پل 50/67 متر طول -  با احتساب جان پناه ها – 50/4 متر عرض و حداكثر 3 متر ارتفاع دارد. طاق های پل جناغی است و در ساخت پل، علاوه بر قطعات سنگ لاشه ، از آجر استفاده شده است.

پل پاسارگاد

بقایای این پل در جریان حفاری های باستان شناسی، در محدوده كاخ ها و باغ های پاسارگاد كشف و شناسایی شد. پل پاسارگاد 16 متر طول دارد كه تقریباً برابر با پهنای  بستر رودخانه ( 65/15 متر)  است. عرض پل نیز حدود همین مقدار بود و سطح چوبی آن روی سه ردیف پایه سنگی پنج تایی قرار می گرفت.

معرفی پل های تاریخی استان فارس

پل خان مرودشت

این پل نزدیك مرودشت و در مسیر شیراز- اصفهان روی رودخانه كُر بنا شده و از آثار دورصفویه است كه بین سال 1021 تا 1043 هـ. ق توسط " امامقلی خان" حكمران فارس ساخته شده است. انتخاب محل احداث پل با دانش زیاد صورت گرفته و پایه های پل روی بستر صخره ای رودخانه قرار دارد. همین امر موجب استحكام و ماندگاری پل در طول چند قرن شده است. اهمیت این انتخاب زمانی مشخص می شود كه بدانیم در دوره اخیر برای احداث پل جدیدی در این محل، به علت نامناسب بودن خاك و لجن زار بودن اطراف رودخانه ، نهادن پایه ها روی شالوده طبیعی ممكن نشد و از این رو، پلی آهنی تهیه كرده اند و آن را بر روی چند شمعك قرار داده اند.

پل دارای پنج دهانه است و پایه های آن استحكام زیادی دارد. قسمتی از پل كه در دوره های بعد مرمت شده كاملاً متمایز است.

پل دارابگرد

بقایای پل در12 كیلومتری داراب و كنار دروازه شهر قدیمی دارابگرد واقع شده و از آثار دوره ساسانی است. این پل ، ارتباط شهر دارابگرد را با نقاط دیگر از روی خندق دور شهر فراهم می ساخت. پل 100 متر طول و 10/6 متر ارتفاع داشت و از قطعه سنگ هایی به ابعاد مختلف ساخته شده و احتمالاً دارای طاق هایی مدور نیز بود.

پل رودخانه خشك شیراز

این پل در داخل شهر شیراز و نزدیك دروازه اصفهان واقع شده و ظاهراً از ساخته های كریم خان زند است كه بعدها تعمیر و بازسازی شده است. این پل به نام پل "علی ابن حمزه" نیز  مشهور است.

پل شهر قدیمی استخر

بقایای این پل در شمال شرق و خارج از حصار و دروازه شهر قدیمی استخر- واقع در جلگه مرودشت – و بر بستر رود پلوار واقع شده و ظاهراً از آثار دوره ساسانی است.

این پل در مسیری كه به طرف سیوند، پاسارگاد و نقش رستم می رفت و بر سر راه قدیم شاهی شوش به پاسارگاد، قرار داشت. پل حدود56 متر طول و پنج  پایه داشت. پایه جانب حصار شهر20/8 متر طول و شش متر پهنا دارد. پایه های دیگر به فاصله 40/8 متر از یكدیگر قرار گرفته، 20/8 متر طول و 60/4 متر پهنا دارند. در این محل بقایای دو سد شناسایی شده كه احتمالاً برای تأمین آب مصرفی شهر استخر كاربرد داشت.

معرفی پل های تاریخی استان فارس

پل كوار

این پل در یك كیلومتری كوار و در مسیر قدیمی شیراز- فیروزآباد كه به كناره خلیج فارس منتهی می شد، روی رودخانه " قره آقاج " بنا شده و ظاهراً بنای اولیه آن به دوره ساسانی تعلق دارد كه در دوره های بعد به ویژه دوره صفویه و قاجاریه بازسازی شده است. پل كوار 125 متر طول، 30/10 مترارتفاع و 80/3 متر عرض – با احتساب جان پناه ها – و شش دهانه به ابعاد مختلف داشت كه امروزه  دو دهانه میانی آن فرو ریخته است. پایه ها در جهت بالا دست و پایین دست دارای موج شكن های نوك تیز است كه شكل های آنها با توجه به شالوده صخره ای و بازسازی های صورت گرفته ، متفاوت است. مصالح مورد استفاده ، قطعات سنگ های طبیعی به اشكال و ابعاد مختلف و ملات ساروج است.

پایه های پل هر كدام جداگانه بر روی صخره های طبیعی بستر رودخانه قرار گرفته و به همین جهت، نقشه پل متناسب با موقعیت این صخره ها در بستر رودخانه شكل گرفته است. چنین ساختار و شالوده ای، سبب استحكام و ماندگاری زیاد پل كوار شده است. در قسمت انتهای جنوبی پل و میانه ی پایه ، متكی به صخره كناره رودخانه و نیز روی اولین پایه انتهای  شمالی پل اتاقی قرار دارد كه دسترسی به آنها در مواقع كم آبی از روی صخره بستر رودخانه و توسط چند پله صورت می گیرد. این اتاق ها جهت اطراق و استراحت مسافران یا اقامت محافظان پل مورد استفاده بود.

پل قاضیان ( خرم بید)

بقایای این پل در مسیر كاروان رو شیراز- آباده، بعد از دیدگان و قادرآباد و مجاور روستای قاضیان ، بر بستر  رودخانه پلوار واقع شده و از آثار اواخر دوره قاجاریه است كه امروزه تنها بقایای دو انتها و یكی از پایه های میانی آن بر جای مانده است. پل قاضیان به روزگار آبادانی ، با احتساب دو انتهای آن ، حدود70 متر طول، 30/9 متر عرض و5 دهانه آب گذر داشت. از چهارپایه میانی پل، تنها بقایای یكی به پهنای 20/4 متر بر جای مانده است. با توجه به نمونه باقی مانده، پایه ها در جهت مخالف جریان آب دارای موج شكن های مثلثی و كف رودخانه در محل برپایی پل، سنگفرش بود. ارتفاع پل از سطح سنگفرش به شش متر می رسید. مصالح مورد استفاده در پل، قطعات سنگ و آجر است. مجاور و پایین دست این پل، بقایای پل قدیمی تری نیز شناسایی شده است.

پل مشیر

این پل در شهرستان كازرون و سر راه شیراز- بوشهر واقع شده و در دوره قاجاریه توسط " میرزا محمدعلی وزیر" ملقب به مشیر الملك ساخته شده است. پل مشیر درخط مستقیم و با دهانه های متعدد، روی رودخانه ساخته شده و مصالح مورد استفاده در آن ، سنگ با ملات گچ و ساروج است. نوع قوس طاق ها جناغی است و در ساخت آنها از سنگ های تراشیده منظم استفاده شده. همچنین در نمای پل نیز از سنگ های تراشیده استفاده شده است. پایه های پل در جهت دیگر موج شكن مدوراست . با ساخت پل جدید جاده شیراز- بوشهر، "پل مشیر" ، دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرد.

پل مهر نرسه

در 15 كیلومتری فیروزآباد، در تنگه ای در مسیر فیروزآباد – شیراز، در كوه جنوبی و كنار نقش برجسته اردشیر ساسانی، آثار یك كتیبه پهلوی در هفت سطر وجود دارد كه ترجمه ی آن بر اساس مطالعات پروفسور" هنینگ " استاد زبان پهلوی دانشگاه لندن ، چنین است:" این پل به دستور مهرنارسه ورزگ فرمازاد برای شادی روح او به هزینه خودش ساخته شد. هركس از این راه عبور كند، برای مهرنارسه و پسرانش به خاطر ساختن این پل درود فرستد. با كمك و لطف خداوند، نادرستی و فریب در آنجا نخواهد بود". مهرنرسه یا مهرنارسه، از بزرگ ترین فرمانداران و وزیران ساسانی بود كه وزارت سه پادشاه قرن پنجم میلادی را برعهده داشت و كارهای عمرانی بسیار انجام داد. بقایای اندكی از پل در این محل مشهود است.

پل نو

این پل كه امروزه تنها بقایای پایه های آن برجای مانده، در دشت مرودشت و راه كاروان رو شیراز – اصفهان، روی رودخانه كر قرار دارد و احتمالاً از آثار دوره صفوی است كه در دوره های بعد تعمیر و مرمت شده است. نزدیك این پل، آثار شناخته شده كوه قلعه – از جمله كاروانسرا و آثار هخامنشی كوه ایوب قرار گرفته است.از آنجا كه این بنا به پل نو شهرت داشت، می بایست در این محل پل قدیمی تری بوده باشد. امروزه آثار اندكی از پل قدیمی قابل شناسایی است. در سال های اخیر، برای گذر از رودخانه، لوله های بتونی بزرگی در كنار هم و در بستر رودخانه قرار داده اند كه آسیب های زیادی به این پل وارد آورده است.

کتاب میراث فرهنگی استان فارس

زهره پری نوش - سایت تبیان

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 10:2 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد و مدارس تاریخی Minimize

مسجد ایزدخواست : شهر ایزدخواست در 66 كیلومتری شمال شهر آباده بر سر راه آسفالته آباده به اصفهان قرار دارد . در قلعه باستانی این شهر مسجدی وجود دارد كه در اثر زلزله سال 1315 شمسی از بین رفت و فقط درگاه ورودی آن باقی مانده است . پیش از ویرانی این مسجد، «ماكسیم سیرو» باستان شناس و استاد دانشگاه تهران ، مطالعاتی در این زمینه انجام داد و اعلام كرد كه این مسجد بر روی آتشكده ساسانی ساخته شده است . از این رو سبك بنای این مسجد نیز مانند آتشكده ساسانی ، چهار طاقی بود .

مسجد جامع عتیق شیراز : یكی از كهن ترین آثار شهر شیراز ، مسجد جامع این شهر است كه در ضلع شرقی بارگاه شاه چراغ ( ع ) واقع شده است . عمرولیث صفاری پس از پیروزی بر لشكر خلیفه در سال 281 ه. ق و ورود به شیراز ، دستور ساخت این مسجد را داد . احداث این مسجد در سال 281ه. ق به پایان رسید . مساحت صحن حیاط این مسجد 1672 متر مربع است و در وسط حیاط ، ساختمان « خدایخانه » قرار دارد . در چهار گوشه بنای مسجد برج های كم ارتفاعی وجود دارد . كتیبه ای از كاشی مینایی فیروزه ای در سنگ بالای برج ها جای گرفته كه ساخت این بنا را به سال 281 ه. ق نسبت می دهد . مسجد جامع عتیق دارای شش در است . در شرق دو در ، در غرب دو در ، در سمت شمال دری به نام دوازده امام و آخرین در كه سمت جنوب واقع شده است . در وسط ضلع شمالی این مسجد طاق نمای بلندی قرار دارد كه آن را "طاق مروارید" می نامند . در حاشیه داخلی بالای این طاق ، سوره مباركه « هل اتی» با خط نسخ روی كاشی نوشته شده است . در پیشانی طاق نیز آیاتی چند با خط نسخ و ثلث آمده است . در مشرق این طاق نما ، شبستانی به اندازه 30×17 متر وجود دارد كه در سال 1347 ساختمان آن پایان پذیرفت . در ضلع شرقی ، غربی و جنوبی ، طاق نما وجود دارد و در ضلع جنوب كتیبه ای از دوره شاه تهماسب صفوی برای ساخت و تعمیر آن آمده است. در ضلع جنوبی ، شبستانی وجود دارد كه دارای محرابی است و آیاتی از قرآن مجید به خط نسخ بر آن نوشته شده است . در كتیبه دیگری از تعمیر آن توسط « امام ورودی بیگ خلف بیگی » سخن رفته است . در كنار این شبستان ، شبستان قدیمی واقع شده كه 40 ستون دارد و به همین دلیل به شبستان چهل ستون ، مشهور است و اندازه آن 45×32 متر است . در كنار این شبستان ، شبستان تازه سازی در اندازه 45×36 وجود دارد كه دارای 12 ستون و محراب است . در این محراب 13 كتیبه از آیات قرآنی و حدیث نبوی به چشم می خورد .

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:59 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه های طبیعی


جاذبه هاي گردشگري استان مازندران

 

از هر جاده اي كه به مازندران سفر كنيد در آغاز ورود به اين استان سرسبزي و شادابي و حركت روان آب‌هاي زلال چشمه سارها و آبشارها همراه با نقاط كوهستاني كم نظير و تماشايي به چشم اندازي شما مي پردازند.

مازندران از نظر جغرافيايي داراي دو قسمت كوهستاني و جلگه اي است. مركز استان مازندران شهر ساري مي باشد. و از شهرهاي مهم اين استان آمل، بابل، ساري، نوشهر، كلاردشت، بهشهر، قائم شهر، نور، چالوس، تنكابن و سوادكوه مي باشد.

صنايع دستي استان شامل قاليبافي ابريشم بافي ـ نمد بافي ـ گليم ـ جاجيم بافي ـ چادر شب بافي و حصيربافي و سفال سازي است.

انواع مركبات، انواع مربا، انواع ترشي، انواع صيفي جات، برنج، انواع كلوچه، انواع كمپوت ماهي و خاويار از جمله سوغات مشهور استان مازندران است.

 

جاده چالوس

در جاده چالوس و نوشهر تأسيسات سياحتي نمك آبرود، پارك زيبا و ذخيره گاه شمشاد در سي سنگان كه گلهاي معطرش در نسختين روزهاي نوروزي مشام انسان را با عطر خوش و دلنشين خود معطر مي كند.

 

كاخ رامسر

در رامسر كاخ تاريخي رامسر و آبگرم رامسر و در كلاردشت درياچه رويايي ولشت ـ در جاده نور چشمه آب سرد گشيل و پارك جنگلي نور و ...

 

درياچه ولشت

عباس آباد و بالاخره پناهگاه حيات وحش دشت ناز كه مامن آهوي زرد ايرن است و تالاب ديدني ميانكاله همراه با طبيعت بسيار زيبايش همه و همه مي تواند روزهاي خوش نوروز شما را شيرين و فرحبخش سازد و ساحل زيباي خزر با آرامش كم نظير كه توفانهاي گاه به گاهش آنرا رويايي و تماشايي تر مي كند همه روزها را برايتان نوروز خواهد ساخت.

در محور فيروز كوه بعد از سرازير شدن از گردنه كدوك خط راه آهن كه بشكلي مارپيچ و زيبا در سه مسير در دامنه‌هاي شمالي رشته كوههاي البرز كشيده شده كه به سه خط طلا موسوم است همراه با پل زيبا و تاريخي ورسك، جنگل‌هاي انبوه سوادكوه در جاده اي كه در كنار رودخانه تالار كشيده در مقابل شما قرار دارد. اگر از محور لاريجان ـ آمل و مسير آب اسك ـ پارك جنگلي هراز و سد لار كه درياچه‌اي زيبا در پشت خود ايجاد كرده حركت كنيد شما را به وجد و شادماني در مي آورد.

1-دره سه هزار ، تنکابن
2-دریای خزر ، مازندران
3-دریاچه استخر پشت ، نکا
4-دریاچه ولشت ، چالوس

 

 

 گرم لاریجان
به علت شرايط خاص از لحاظ زمين‌شناسي در دامنه‌هاي البرز به ويژه اطراف قله دماوند، آبهاي معدني با خواص مختلف درماني وجود دارد كه مهمترين آنها در روستاي آبگرم مجموعه‌اي جذاب را پديد آورده است. روستاي ييلاق و خوش‌ آب‌و‌هواي آب‌گرم در دامنه قله دماوند قرار دارد. جاده دسترسي به آن پس از طي 70 كيلومتر در مسير توريستي هراز كه شهر آمل را به تهران متصل مي‌كند در محل گزنك توريستي هراز كه شهر آمل را به تهارن متصل مي‌كند در محل گزنك بخش لاريجان از راه اصلي جدا شده و به سمت غرب در مسير كوهستاني و آسفالته ادامه يافته و پس از عبور از روستاي ييلاقي گزانه به آبگرم مي‌رسد. آبهاي گرم معدني اين روستا با حرارتي در حدود 62 درجه سرشار از مواد گوگردي بوده و به همين دليل براي درمان انواع بيماريهاي پوستي، دردهاي استخوان، مفاصل و روماتيسم مفيد مي‌باشد.

خواص درماني آبگرمها:
شناخت خواص درماني آبهاي گرم و معدني و بهره‌گيري از آنها پيشينه‌اي بسيار كهن دارد، به طوري كه زمان آغاز اين امر به درستي روشن نيست. چنين مي‌نمايد كه ساكنان مناطق پيرامون چشمه‌هاي آبگرم در نتيجة آزمونهاي مكرر به خواص اين آبها پي برده‌اند، اما ظاهراً نخستين پزشكي كه دربارة فوايد و خواص برخي آبهاي معدني رساله نوشته و استفاده از آنها را براي درمان بيماريها تجويز كرده، انتيلوس طبيب يوناني سده 2 م بوده است.
در نوشته‌هاي جغرافيايي و تاريخي قديم به برخي چشمه‌هاي مشهور آبگرم در سرزمينهاي اسلامي و خواص درماني آنها اشاره شده است. ابن فقيه از برخي آبگرمهاي همدان مانند اروند،، لوندان، دارفين، دارنبهان، آب‌آست، عبدالله آباد، آب بزين و آب سامير نام مي‌برد و از اثر درماني آنها بر روي نقرس و بادهاي مزمن سخن مي‌گويد . ابودلف (سدة 4ق/10م) از چشمة آب گرم زراوند نام برده و آن را التيام بخش دملها و زخمهاي بدن و شكستگي استخوان خوانده است. از اين آبگرم شوره‌اي به دست مي‌آمده كه نوعي تَنكار طبيعي بوده و در ذوب و پيوند طلا و نقره و مس و برنج به كار مي‌آمده است . زكرياي قزويني (آثار البلاد، 391) آب اين چشمه را درمان‌بخش جذام و حمدالله مستوفي آن را التيام‌بخش دمل و قرحه خوانده است. در تاريخ قم از يك چشمة آبگرم كهن در جايگاهي به نام سَلم‌‌وَر در روستاي خورهاباد فراهان سخن رفته كه آب آن برطرف كننده برخي بيماريهاي پوستي بوده است.

مقدسي از دو چشمه آبگرم مشهور، يكي به نام «حَمّه»براي درمان بيماريهاي جرب، دمل و برخي دردها، و آب چشمه يونس براي درمان پيسي سودمند شمرده مي‌شده است . طوسي در عجائب المخلوقات از چند چشمة آبگرم به نامهاي «عين المقدسه» در اسكندريه، «عين المَرضي» در جنوب غزنين و «عين الحمّه» بين خرقان و قزوين و اثر آنها در درمان پيسي و جذام و اورام سخن مي‌گويد . همچنين در 3 فرسنگي جنوب شرقي دامغان چشمه‌هايي به نام گرماب وجود داشته و درمان‌بخش جرب و قولنج شمرده مي‌شده است همين منبع از چشمة آبگرمي در فراوز ( ظاهراً فراوه، از آباديهاي خراسان قديم) خبر مي‌دهد كه شست‌ و شو در آن، تب‌نو را درمان مي‌كرده است

جاذبه هاي گردشگري استان مازندران - مخصوصا سوادكوه

ریشه های قومی :

 

در طول تاریخ همواره به لحاظ امنیت برخورداری از شرائط ویژه طبیعی، مأمن و پناهگاه بسیاری از مبارزان و ستم دیگان بوده و از این میان برخی از این گروه ها این منطقه را بطور دائم برای زندگی انتخاب نمودند. در مقاطعی از تاریخ افراد شاخص و بر جسته این طوایف در حركتهای سیاسی، اقتصادی، نظامی و اجتماعی طبرستان نقش مؤثر داشته اند و در دوران مختلف بر مصدر امارت بوده اند. مشهورترین طوایف نا حیه سوداكوه عبارتند از:

باوندیان : كه چند تن از سران این طایفه در سده های قبل از چهره های مشهور سیاسی منطقه بشمار می رفتند. طاهریان : كه برخی از جامعه شناسان این طایفه را بهمراه باوندیان از نسل سامانیان می دانند. قارن وندان : كه وندار هرمز، قارن و مازیار از مشهور ترین افراد این طایفه به شمار می روند. ـ طایفه قدمی: مردم رائو و آرانی ها كه از بومیان اصیل مازندران می باشند. طایفه سرخ : آبادیهای گرا، بایع، خانقاهی، تادی، خواجه، سرخی، لفورك، درزی، كسلیان، پهلوان، گرزین، كاس، گل، اوجی، قراتونی، فخری، روز افزونیه، دیوان، رئیس و دادو، نیز در سواد كوه زندگی می كنند.

جاذبه های اقامتی و ارتباطی :

پل ورسك : این پل از شاهكارهای معماری دنیا به شمار می رود و در جانب شرقی ارتفاعات مشرف به آبادی ورسك ساخته شده و راه آهن سراسری تهران به شمال كشور را بهم متصل می كند. پل ورسك در اوایل قرن چهاردهم هجری شمسی ساخته شد و در زمان جنگ جهانی دوم در 55 سال قبل به پل پیروزی معروف گشت. این بنا علاوه بر اهمیت استراتژیك در صنعت حمل و نقل كشور، از جاذبه های سیاحتی مهم مازندران نیز بشمار می رود. در ساختمان بیشتر از فلز استفاده شده است.

پلهای دیگر راه آهن سوادكوه با سنگ و ملاط سیمان ساخته شده اند كه هریك دارای زیبائیهای حیرت انگیزی هستند، از جمله مهمترین آنها می توان به پلهای زیر اشاره كرد:

 

پل راه آهن شورآب پل راه آهن اوریم پل راه آهن شیرگاه

علاوه بر پل ها، باید تونل های راه آهن را بویژه در ناحیه ورسك، در اعداد جاذبه های ارتباطی مازندران برشمرد. یكی از این تونل ها در منطقه گدوك با 2700 متر طول از جاذبه های مهم ارتباطی منطقه به شمار می رود.

راه آهن : 90 كیلومتر از كل مسیر راه آهن سراسری از شهرستان سوادكوه عبور می كند. وجود جنگلهای زیبای دامنه البرز در شمال این منطقه بهمراه مناظر طبیعی فراوان، این مسیر ارتباطی را به یكی از جاذبه های گردشگران این شهرستان بدل نموده است.

جاده شوسه سوادكوه: این جاده یكی از محورهای سه گانه ارتباطی استان مازندران به نواحی مركزی ایران می باشد كه علاوه بر ایفای نقش بسیار مهم درصنعت حمل و نقل كشور، بدلیل وجود مناظر طبیعی بیشمار اعم از جنگل، رودخانه، كوهستان، شالیزار، مزارع زیبا در مسیر، آبادیهای مختلف، زیارتگاه و یكی از زیباترین جاده های ایران به شمار می رود. عبور رودخانه تلار و نیز راه آهن سراسری با پلها و تونل های زیبا و تاریخی در موازات آن، بر زیبائیهای این جاده افزوده است.

جاده آلاشت : این جاده زیبا از دوراهی آزادمهر در 5 كیلومتری جنوب شهر زیرآب از جاده سراسری سوادكوه جدا شده و پس از عبور از مناطق بسیار زیبا، با چشم اندازهای جنگلی در ارتفاعات مشرف بر دره زیرآب، تونلهای معادن ذغال سنگ البرز مركزی رودخانه، پیچ و خم های فراوان و روستاهای پر جمعیت لله بند، موج خیل، كارمزد و لیند به شهر ییلاقی آلاشت منتهی می گردد. جاده آلاشت از جاذبه های شهرستان سوادكوه بشمار می رود و در فصل تابستان گردشگران بسیاری را بخود جذب می كند. این جاده از ابتدا تا انتها، 35 كیلومتر طول دارد.

جاده خطیر كوه : از خط القعر رودخانه خطیر كوه و در موازات آن می گذرد و به استان سمنان راه پیدا می كند. علاوه بر برخورداری از مناظر بكر طبیعی به لحاظ ارتباط یافتن با قلعه تاریخی لنگ لو از جاذب های گردشگری شهرستان سوادكوه به شمار می آید.

جاده لفور:این جاده از شهر شیرگاه آغاز می شود و علاوه بر ارتباط 18 روستای دهستان لفور به شرق شهرستان بابل نیز راه می یابد. وجود مناظر بكر طبیعی و جنگلی بهمراه سد البرز این منطقه را به مكان ویژه ای تبدیل نموده است .

جاده پل سفید ـ محمود آباد : این جاده پس از عبور از روستاهای ناحیه خانقاپی و مناطق جنگلی به بخش دو دانگه شهرستان ساری راه می یابد و در فصل تابستان از اطراق گاههای معروف مسافرین به حساب می آید. علاوه بر آن به لحاظ حمل فرآورده های جنگلی، صنایع تبدیلی شركت چوب فریم و معدن فلورین، دارای اهمیت تجاری و صنعتی نیز می باشد.

جاده كسلیان : این جاده به طول 30 كیلومتر از زیرآب آغاز و به روستای لاجیم منتهی می شود. و به دلیل عبور از میان اراضی و جنگلی دارای گردشگاههای و چشم اندازهای طبیعی بسیا زیبائی است. در فصول بهار و تابستان گردشگران بسیاری این منطقه زیبا را جهت گذران اوقات فراغت انتخاب می كنند

 

جاذبه های فرهنگی :

موسیقی
اصیل وسنتی در سوادكوه نیز مانند دیگر نقاط مازندران در گذشته از رونق فراوانی برخوردار بوده و اكنون نیز بندرت در گوشه و كنار این سرزمین پهناور مورد استفاده قرار گرفته و علاقمندان بیشماری را بخود جذب می كند. ساز سنتی و اصلی در موسیقی این ناحیه نوع خاصی از نی بنام لله وا می باشد و هر ملودی آن مضراب ویژه ای دارد. این ساز از دیر باز تا زمان حاضر بیشتر توسط چوپانان نواخته می شود قطعاتی مانند كیجا كرچال، مش حال، دنباله مش حال،عامی دتر جان، كمر سری و كوك داری با لله وا نواخته می شود. هر یك از این ملودی ها از احساسات پاك و شگرف بومیان بیقرار در دل طبیعت زیبای منطقه حكایت دارد. برای مثال ملودی مش حال هنگامی نواخته می شود كه چوپان گوسفندان را در هوای برفی، به چرا می برد و بر ا ثر صدا و آوای برخاسته از لله وا، گوسفندان برف را با پا كنار زده و علفها را پیدا می كنند و به چرا می پردازند. هنگام بازگشت گله نیز ملودی دنباله مش حال نواخته می شود.

امیری خوانی نیز در سوادكوه رایج بوده و طرفداران زیادی دارد. هنگامی كه آواز خوانی شعر امیر پازواری شاعر سرگشته و عاشق دوران صفویه را در مایه امیری می خواند طنین آواز و مفاهیم شعرش، همگان را به مهمانی دشت های گسترده، مراتع سرسبز و كوههای سر به فلك كشیده می برد. حتی صدای نی چوپانان در شبان گاهان نیز جان مایه ای از شعر امیر دارد كه خود از طبیعت بی نظیر مازندران الهام گرفته و هنگام غم و اندوه نیز شعر امیر و صدای خواننده امیری خوان داروی زخم دل های بومیان است. در سوادكوه هم مانند دیگر نقاط مازندران، چوپانان و هنرمندان شعرهای زیبای امیر پازواری را به گونه ای اصیل و شیدا می خوانند. امیر پازواری از اهالی ناحیه پازوار در حاشیه شمالی شهر بابل بود.

در شادیها هم بهمراه سبك های یاد شده، خواندن به سبك شواش (شادباش) كله ونگ (آواز باشعر) و كتولی محلی می باشد.

 

جنگلهای سواد کوه :

بخش وسیعی از شهرستان سوادكوه دارای جنگلی متراكم و متنوع با درختهائی نظیر راش، افرا، توسكا، ملج و نوع كمیاب درخت سردار یا سرخدار می باشد.

جنگلهای بكر در مناطقی كه میان بومیان و اهالی پرتاس خوانده می شوند دارای مسیبرهای دشوار بوده ولی به لحاظ قرار گرفتن در ارتفاعی خاص، همواره در پوششی از مه قرار داشته و مناظر بدیعی را پدید می آورند. در میان این نوع از جنگلها نیز دره های زیبا، بهمراه نهرها، آبشارها و چشمه سارهای متعدد، خودنمائی می كند.

وجود درخت ها و درختچه های منحصر بفردی مانند سف، تل، تلكا، زرشك، الاش و لازه بهمراه گیاهان میوه دار وحشی مثل ازگل، ولیك، زال زالك، گالش انگور، سولس و ته دونه، بر جذابیت نواحی جنگلی سوادكوه افزوده است.

 

برخی از نقاط جنگلی این شهرستان كه برای برنامه ریزی در بخش گردشگری مناسب است عبارتند از:

ناحیه جنگلی لفور
این جنگلها در مركز دهستان لفور و شارقلت و در مسیر و محدوده اطراف سد دارای زمینه بسیار مساعد برای اجرای طرحهای توریستی هستند. اكنون نیز علیرغم عدم برخورداری از امكانات مناسب اقامتی و پذیرائی، با وجود روستاهای زیبای بورخانی، گشنیان، نفت چال، چاكسر، اسبو كلا، گالش كلا، میرار كلا، غوزك رودبار، اماكلا، كالی كلا، مرزی دره و عالم كلا و به همراه چشمه سارها، رودها، انهار و مناظر بی نظیر طبیعی دیگر، از بدیع ترین چشم اندازها برخوردار است و در تعطیلات سالانه گردشگران بیشماری را بخود جذب می نماید.

جنگل اسلام آباد
این منطقه نیز در 6 كیلومتری شرق شهر شیرگاه و در مجاورت سد سنبل رود قرار گرفته و سمت از جنوب غربی سد مذكور آغاز و در جنوب روستای كلیج خیل و در شرجی كلا به منطقه زیولا و جنگل كتو دره ختم می گردد. این ناحیه علاوه بر پوشش مناسب گیاهی و دارا بودن مناظر طبیعی متعدد، دارای فضای مناسبی برای ایجاد امكانات جذب گردشگر برای گذران اوقات فراغت می باشد.

جنگل اندر كلی
در 5 كیلومتری شرق شهر شیرگاه واقع شده و با برخورداری از اراضی مسطح و یكنواخت در مجاورت رودخانه تا حاشیه شرقی شهر شیرگاه و در امتداد جاده شیرگاه به قائم شهر، در حوالی روستاهای چای باغ، تپه سر، چالی و شورخیل برای احداث پارك جنگلی بسیار مناسب است.

جنگل كاشی آباد (جمشید آباد)
این محوطه در انتهای روستای جمشید آباد، 1 كیلومتری غرب جاده زیرآب به شیرگاه و 6 كیلومتری شمال غرب شهر زیرآب واقع شده و برخورداری از یك دره زیبای جنگلی، قرار گرفتن در مجاورت یك آبادی، عبور جاده و راه آهن سراسری از كنار آن، جریان رودخانه بزرگ تلار در وسط این منطقه از ویژگیهای شاخص و بارز آن به شمار می رود عوامل مذكور باعث گردیده كه جنگل كاشی آباد بدون دارا بودن حداقل امكانات تفرجگاهی مانند آب و سرویس های بهداشتی، اكنون نیز مورد استفاده دهها هزار گردشگر و دوستداران طبیعت برای گذران اوقات فراغت بویژه در فصل تابستان از این مكان زیبا، قرار می گیرد.

جنگل گروسر
این ناحیه در 18 كیلومتری شمال غرب شهر شیرگاه و در كنار جاده لفور به شیرگاه واقع شده و نام آن نیز به مناسبت وجود یك چشمه آب معدنی گوگردی، گروسر می باشد. این چشمه بهمراه دهها چشمه آب شیرین، آبشارهای كوچك و بزرگ، رودخانه و كوهستان شرائط محیط بسیار جذاب و زیبا را فرا هم آورده كه در حال حاضر نیز هزاران گردشگر بومی و غیر بومی برای گذران تعطیلات از این مكان بهره برداری نمائید. رودخانه معروف بابل رود نیز از كنار آن عبور می كند. بخش كوچكی از این جنگلها در محدوده شرقی دهستان بابل كنار شهرستان بابل قرار گرفته است.

جنگل میان كلا آبشار
در حد فاصل بین دو شهر زیرآب و شیرگاه قرار دارد و عبور جاده شوسه تهران، شمال، راه آهن سراسری و رودخانه تلار با ارتفاعات پوشیده از انبوه گیاهان متنوع از ویژگیهای این مكان است.

جنگلهای شرق جاده شیرگاه به قائم شهر
در منتهی الیه شمالی شهرستان سوادكوه و در میان روستاهای چای باغ، بشل، برنجستانك و پل شاهپور قرار دارد. وجود راههای دسترسی مناسب، رودخانه و سد انحرافی بر جذابیت های آن افزوده و محیط مساعدی را برای جذب گردشگر فراهم ساخته است.

جنگل خی پوست (خي بوس)
در 27 كیلومتری شرق شهر زیرآب قرار داشته و در محدوده ای باطول 13 كیلومتر بخاطر وجود گونه های خاصی از درختان شمشاد، بسیار زیبا و مشهور می باشد.

جنگل كسلیان
در 30 كیلومتری شمال شرق شهر زیرآب و در دهستان كسلیان واقع گردیده و از كل مسیر دسترسی آن، 14 كیلومتر جاده آسفالته و 16 كیلومتر دیگر شنی می باشد. این منطقه زیبا با دارا بودن دره های زیبای جنگلی و رودهای متعدد دارای چشم اندازهای بی نظیر و دیدنی است. برج تاریخی و معروف لاجیم در منتهی الیه این جنگل قرار دارد.

جنگل دهستان شرق و غرب شیرگاه
در مورد وجه تسمیه شهر شیرگاه، عده ای از محققین بر این عقیده اند كه در روزگاران گذشته در این ناحیه مبارزه ای بین یك شیر و یك گاو در گرفت و بعلت كشته شده شیر در این مبارزه این منطقه را شیرگاه نامیدند. نامهای دیگر این منطقه خارخون و بعد از احداث جاده سراسری، خطه بوده است.

واژه شیر در زبان پهلوی گاهی به معنی شهریار بكار رفته و در برخی از متون نیز به عنوان پسوند مكان مورد استفاده قرار گرفته و بهمین دلیل می توان گفت كه شیرگاه در سده های باستانی محل استقرار شهر یاران بوده است. در زبان بومیان قدیم نیز واژه شر بجای واژه سفید استفاده می شد و شیردار یا شردار نام درختی از تیره افرا بوده و شاید به دلیل فراوانی این نوع درخت در جنگلهای اطراف این ناحیه، را شیردارگاه می خواندند كه به مرور زمان به شیرگاه بدل گردیده است. در بسیاری از نقاط مازندران مانند توسكا چال، انار جاری و كنس خابن، این نوع نامگذاری رایج بوده است.

جنگلهای این نواحی در 4 كیلومتری شهر شیرگاه و در مجاورت روستاهای كلیج خیل، آهنگر كلا، كتی لته، فرامرز كلا، بورخیل و ایواك و مانند دیگر نواحی جنگلها دارای زیبائیهای طبیعی بكر و زمینه مساعد برای اجرای طرحهای مختلف و متنو ع توریستی است.

 

جنگل جوارم
محوطه پهناور جوارم در مسیر اصلی تهران به شمال كشور، در مقابل روستای جوارم و 8 كیلومتری شمال شهر زیرآب واقع شده و در میان جاذبه های طبیعی شهرستان سوادكوه، از آماده ترین اماكن برای احداث پارك جنگلی و اجرای طرحهای گوناگون از جمله احداث استراحتگاه برای زائرین حرم امام هشتم شیعیان به شمار می رود.

30 الی 40 هكتار از آن توسط سازمان جنگلها و مراتع كشور جهت اجرای طرحهای مذكور واگذار گردیده و پروژه آن نیز در موافقت نامه طرح ملی آماده سازی، و بهسازی قطب های سیاحتی ایران منظور شده است. در حال حاضر جنگل جوارم از آب آشامیدنی برخوردار بوده كه این امر بهمراه فضای بسیار زیبای آن با دهها جاذبه طبیعی و جاده و راه آهن سراسری، عوامل بتیوته هزاران گردشگر را در طول سال فراهم آورده است.

 

نقاط زیبا و جنگلهای دیگر شهرستان سوادكوه عبارتند از:

جنگل كارمزد و كارسنگ در 30 كیلومتری جنوب شرقی پل سفید كه علاوه بر جنگلهای طبیعی، رودخانه دره های سرسبز، دارای جنگل مصنوعی بسیار زیبائی است.

جنگل سرخ كلا در 5 كیلومتری شرق زیرآب و جاده اصلی تهران به شمال با جنگل طبیعی و مصنوعی.

جنگل پرو در 15 كیلومتری غرب شهر پل سفید در مجاورت روستاهای سیمت و طالع در دهستان راستوپی و روستاهای ثیلم، پالند و اوات در دهستان ولوپی با درختان كهنسال.

جنگل چم چم در 5 كیلومتری شمال شهر پل سفید كه دارای امتیازاتی مانند عبور جاده اصلی از كنار آن بهمراه رودخانه و آبشار می باشد.

جنگل خانقاپی در 25 كیلومتری شهر پل سفید و در منتهی الیه نواحی جنگلی كه كوه سرخل به آن مشرف بوده و در جهت شرق و شمال شرق به جنگلهای كله و اساس مرتبط است.

جنگل پل پا در 20 كیلومتری شهر پل سفیدكه مراتع سرسبز در ارتفاعات و بوته زارهای دامنه شرقی آن بهمراه جنگل بلوط، ون و راش بر زیبائی آنها افزوده آن را به سه قسمت مجزا تقسیم نموده است. این محوطه از شمال و جنوب به روستاهای كمر پشت و شورك چال محدود می گردد.

جنگل كنیج كلا در 5 كیلومتری جنوب شهر زیرآب قرار گرفته و روستای كنیج در جهت غرب، شمال و جنوب بوسیله این جنگلهای زیبا با درختان بلندو كهنسال محصور گردیده است. روستاهای كلاریجان، كردآباد و كری كلا در مجاورت این منطقه واقع شده اند.

جنگل سرخ آباد در محلی بنام باغ سرخ آباد، در 20 كیلومتری جنوب شهر پل سفید و در دامنه های ارتفاعات ارفع كوه واقع شده و روستاهای وسیه سر، سنگ سرك و مالی دره در اطراف آن قرار دارند. این مكان علاوه برای چشم اندازهای بدیع جنگلی، دارای مراتع سرسبز و آب و هوای بسیار مطبوع در فصل تابستان می باشد.

جنگل ورسك به طرف عباس آباد در 25 كیلومتری جنوب شهر پل سفید با پوشش گیاهی راش، بلوط و مراتع زیبا و آب گوارای چشمه گت او كه از ویژگیهای این مكان می باشد.

جنگل ورسك به طرف روستای مار بمرد گرجی خیل در 25 كیلومتری جنوب شهر پل سفید كه علاوه بر زیبائی های جنگلی، بدلیل آب و هوا و عبور رودخانه از میان آن، همواره محل اتراق مسافران و گردشگران می باشد.

پارك جنگلی آزاد مهر در 7 كیلومتری شمال شهر زیرآب

  آبگرم لاویج

لاویج یکی از دهستانهای شهر چمستان نور در استان مازندران می باشد که در پای سلسله جبال البرز قرار دارد و دارای موقعیت پای کوهی است.در عرض جغرافیایی ۳۶درجه و ۲۵دقیقه شمالی وطول جغرافیایی ۵۲درجه و ۴دقیقه شرقی در ارتفاع ۷۳۹متری از سطح دریا قراردارد.(۱)
این دهستان متشکل از ۹ روستا میباشدکه عبارتند از رئیس کلا (مرکز دهستان)-دیزینکلا-بهبنک-کرچی- کیاکلا-ملاکلا-خطیب کلا-ملا محله-سادات محله .
همه روستا ها در پای کوهها مستقر میباشند و دور تا دور دهستان لاویج را حصار بلندی از کوههای البرز فرا گرفته است که در بهار و تابستان پوشیده از در ختان انبوه و سرسبز می شود که مناظر بدیع و دل انگیزی خلق می کند.این منطقه از آب و هوای بسیار مطبوع و خنکی در بهار و تابستان برخوردار می باشد که به همراه طبیعت و سرسبزی بی نظیر مسافران و توریستهای زیادی را در خود جذب می کند.
به طوری که می توان سوغات لاویج را هوای پاک و سالم و یک شب خوابیدن در دامن طبیعت آن در بهار و تابستان نام برد که خاطره آن سالها در ذهن مسافران خواهد ماند
وجود آب گرم در این مکان و طبیعت بی نظیر آن علاقه مسافران را به ماندن در این مکان جلب می کند و این خود نقش اقامتگاهها و رستوران ها را در این مکان بیش از پیش مهم جلوه می دهد.
در حال حاضر دارای ۳ مسافر خانه در کنار آبگرم ۲ سوئیت و صدها خانه و ویلاهای اجاره ای می باشدکه با توجه به خیل عظیم مسافر در بهار و تابستان ظرفیت پذیرایی از همه مهمانان را ندارد و جا دارد تا در این زمینه بیشتر توجه گردد.
این ناحیه کوچک به وسعت لاویج دارای نواحی اکوتوریستی بی نظیری می باشد .از نواحی تفریحی وتوریستی آن می توان از: ۱.پارک جنگلی کشپل ۲.آبشار حرام او ۳.جاده های جنگلی ۴.آبگرم معدنی لاویج ۵.سوردار ۶.جنگل اسیونگ ۷.مراتع و چمنزارهای نومه ۸. چشمه ها و رودخانه های پر آب و خروشان ۹.ییلاق زیبای ایزوا ۱۰.منطقه ییلاقی میر خمند و کوههای پوشیده از انبوه درختان و جنگلهای وسیع و بکر را نام برد. در ضمن این منطقه ۳۰ کیلومتر با نوار ساحلی خزر ( با ماشین نیم ساعت تا دریا) فاصله دارد

محافظت در برابر عناصر خشن و نامساعد محیط پیرامونی
گرما و سرمای شدید، برف و باران، محافظت در برابر جانوران وحشی و حشرات، همه مواردی هستند که ساختن خانه و داشتن سرپناه را الزامی میسازد.
تصویر روبه رو نمای یکی از خانه های قدیمی منطقه لاویج را نشان می دهد.این خانه ها با هنرمندی و معماری خاصی بنا شده اند ودر ساخت آن کلیه شرایطی را که در بالا بر شمردیم رعایت شده است.
این خانه ها به صورت ساختمانی ساده و یکنواخت و مصالح ابتدایی قابل دسترسی در محیط پیرامونی، ساخته
می شود. قطر دیواره این خانه ها نزدیک به یک متر می باشد
و مثل یک عایق عمل می کند. به طوری که در تابستان مانع
ورود گرمای شدید خورشید به داخل خانه و سرد وخنک شدن آن می شود.و در زمستان از هدر رفتن انرژی گرمایی به بیرون از ساختمان جلوگیری می کند. ابزار ها، مصالح و مواد به کار رفته در این خانه ها از سنگ، چوب و گِل می باشد.در گذشته بسیاری از مصالح خانه های روستایی از مواد طبیعی پیرامون تامین می شد. اما امروزه در کنار به کار گیری مواد و مصالح جدید، الگو برداری و تقلید از بناها و معماری شهری و کاربرد مصالح متنوع غیر بومی دربسیاری از سکونتگاهای رواج یافته است.
در تصویر نمای یکی از ساختمان های جدید منطقه را مشاهده می کنید که با سبک و معماری جدید ساخته شده و مصالح به کار رفته در آن کلاً غیر بومی می باشد.
این تغییر و تحول در کالبد سگونتگاهای روستا هم موجب شکل گیری بافت تازه ای شده است.این تصویری که مشاهده می کنید از محله های قدیمی لاویج است. خانه ها در نزدیکی همدیگر قرار دارند و هیچ حصار و مانعی آنها از هم جدا نمی کند.و نشان دهنده پیوند های خویشاوندی و روابط عاطفی در دوره های گذشته می باشد.
ولی امروزه و در محله های جدید هر خانه با محدوده خاصی مشخص شده و حصار و دروازه ها، آنها را از هم جدا می کند.
بر این اساس، الگوی خانه ها تجلی گاه شیوه های زیستی و در نهایت، نیروهاو عوامل موثر محیطی، اجتماعی و اقتصادی در شکل بخشی به آنها است.
بدین ترتیب از طریق بررسی ویژگی های خانه های روستایی می توان به روابط اقتصادی و همچنین به ارزش های فرهنگی و آداب و سنن زمان بر پایی آن ها و نیز شناسایی مراحل بعدی رشد و گسترش آن ها که معمولاً در روند دگر گونی های زمان قابل پیگیری هستند ، راه یافت. و نقش انسان را در تغییر چشم اندازهای جغرافیایی به خوبی مشاهده کرد.
معرفی آبشار حرام او


استان مازندران به دلیل شیبهای تند رشته کوههای البرز که سرچشمه رودهای فراوانی است، آبشارهای کوچک و بزرگی دارد که از نواحی مختلف آن سرازیر می شود و عمدتاً در نواحی مرکزی این رشته کوهها قرار دارد. برخی از آنها بلند و پر آب و برخی دیگر کوتاه و کم آب اند. هر کدام از این آبشارهای کوچک و بزرگ به عنوان یک عنصر متمایز طبیعی- توریستی به شمار می آیند ودارای قابلیتهای فوق العاده بهره برداری برای جذب جهانگردان ایرانی و خارجی است.
آبشار حرام او با مقدار فراوان آب که از دل زمین به بیرون می ریزد در مسیر جاده چمستان به لاویج قرار دارد و دارای آب خنک و گوارایی است و همیشه پذیرای جهانگردان زیادی در مسیر جاده می باشد و دارای عناصر فضایی کوه و جنگل می باشد.
آین آبشار دارای امکانات پذیرایی و تفرجگاهی بسیار زیبایی برای مهمانان عزیز می باشد.
در مورد وجه تسمبه آن(به طور شفاهی ) چنین نقل می شود که این آب به حرم او معروف است چون این آب از ارتفاعات سوردار و از پایین دست حرم امام زاده ای که درآنجا دفن است به پایین سرازیر می شود و (او)
در زبان طبری به معنی آب می باشد و با ترکیب ابن دو معنی آبی که از حرم می آید رامی دهد. این لفظ به مرور زمان به حرام او تغییر یافته است

--------------------------------------------------------------------------------

به لاویج سفر کنید و در جنگل های آن گم شوید.

 

یکی از جلوه های جذاب طبیعت لاویج، جنگل های انبوه و متراکم آن تا ارتفاع ۲۵۰۰متری از سطح دریا و به خصوص درختان راش آن که یادگاری از دوره های گذشته جنگل های هیرکانی در میلیونها سال قبل است می باشد.
مسافران از این موهبت الهی کمتر استفاده کرده و به جنگل های حاشیه جاده ها،بیشه زارها و آبگرم معدنی لاویج اکتفا می کنند و این چشم انداز بی نظیر طبیعی را که از با شکوه ترین صحنه های طبیعت لاویج را به نمایش گذاشته بهره چندانی نمی برند. واین درحالی است که خاطره سفر از این جنگل ها هرگز فراموش نخواهد شد،و مسافرت از طریق این جنگل های طولانی برای هر نوع توریست تجربه ای جالب و به یاد ماندنی دارد.در اینجا برای یک لحظه زمان در مقابل چشمانت متوقف می شود،چشم ها خیره می ماند و پاها از حرکت باز می ایستد و فقط به یک چیز می نگری و آن قدرت آن نقاش چیره دستی ، که اینگونه چشم انداز

زیبایی را بر بوم این کره خاکی به تصویر کشیده است. اینجا مرز ماندن و رفتن است و پرواز کردن بر اوج آسمان،یا گم شدن درپهنه سرسبز درختان.
جنگل های لاویج از تنوع زیاد گونه های گیاهی و دختان گوناگون برخوردار است ودر هر ناحیه آن چشمه سارانی از دل زمین به بیرون می جوشد ودر هر فصلی از سال از میوه ها ی وحشی و جنگلی خاصی برخوردار است. بهار با شکوفه های سفید،تابستان یکسره سبز و پاییز هزار رنگ آن از جاذبه های جالب و طبیعی آن به شمار می رود.
و جالب ترین و دیدنی ترین چشم انداز آن در دل جنگل هاست، جایی که جز صدای طبیعت چیزی به گوش نمی رسد،صدای پای حیوانات،فریاد های پرندگان،ناله و شیون باد،و سکوت و تنهایی غم انگیز جنگل،خروش رودخانه ها که موسیقی دل نشینی را به صدا در می آورد و به انسان آرامش خاصی می دهد.باید به داخل جنگل لاویج رفت تا این منظره ها را از نزدیک دید.به قول شاعر"شنیدن کی بود مانند دیدن" پس به لاویج سفر کنید تا در جنگل های آن گم شوید.
معرفی سوغاتی های لاویج


هر ناحیه یا مکانی دارای آب و هوا و همچنین محیط جغرافیایی ویژه ای میباشد که فرهنگ مردمان آن ناحیه در طول قرن ها در تقابل و ارتباط باآن شکل میگیرد و به صورت آداب و رسوم،اعتقادات و باورها جلوه میکند.وحتی در نوع خوراک و پوشاک و مسکن انسان نیز بدون تاثیر نیست.لاویج هم از این قاعده مستثنی نیست،رویش گیاهان و شکوفه های درختان در فصل بهار و تابستان همراه با عطر گلهای وحشی و گیاهان معطر وخوشبو و چمنزارهای انبوه از گلهای بهاری این منطقه را برای پرورش زنبور عسل و زنبورداری مساعد ساخته به طوری که عسل لاویج با عطر و طعم طبیعی از سوغات اصلی لاویج می باشد.

 

از دیگر سوغاتی های لاویج با توجه به محصور بودن منطقه به وسیله جنگل و درختان انبوه صنایع دستی چوبی است. که در گذشته ها ی نه چندان دور از ابزارهای مهم زندگی مردمان منطقه به شمار می رفت. ولی امروزه بیشتر جنبه زینتی گرفته است. به طوری که این صنایع دستی زینت بخش مغازه ها و فروشگاههای صنایع دستی منطقه و شهرهای مجاور را تشکیل می دهد.
از آنجایی که این منطقه از پوشش گیاهی کافی و آب فراوان برخوردار است دامداری نیز به عنوان شغل ها ی جنبی مردمان لاویج میباشد. وماست،شیر،پنیر،دوغ و کره محلی لاویج هم از شهرت و اعتبار خاصی در میان مسافران و توریستها برخوردار است.
از همه اینها که بگذریم آب و هوای خنک و مطبوع آن در فصل بهار و تابستان که پوشش انبوه گیاهان و درختان در تعدیل آن نقش دارند بهترین و به یاد ماندنی ترین سوغات لاویج را به وجود آورده است.شاهد این مدعا توریست ها و مسافرانی هستند که بعد از دیدن مناظر طبیعی آن اقدام به خرید زمین،وساخت ویلا و شهرکهای زیادی در منطقه کرده اند تادر ایام تعطیلات و تابستان در پناه طبیعت زیبا و آب و هوای پاک و سالم آن چند روزی را به دور از هیاهوی زندگی شهری به سر برند.
آبگرم لاویج


همانطور که می دانید در دامنه های مرکزی رشته کوههای البرز و قله های اتشفشانی خاموش دماوند که مرحله گوگرد زدایی را طی می کند شمار زیادی چشمه های ابگرم وجود دارد که در کانونهای مختلف ان می جوشد.چشمه های مذکور که حاصل برهمکنشهای درون رشته کوههای مرکزی البرز است.دارای ترکیبات و خواصی است که در رفع برخی از بیمارییهای مفصلی استخوانی و پوستی نقش مو ثر درمانی داشته و مورد استفاده قرار می گیرد.
ابگرم لاویج نیز در دامنه های کوههای قسمت شرقی لاویج از دل زمین به بیرون می جوشد. این اب گرم دارای املاح معدنی وگوگرد های فراوانی میباشد که برای امراض پوستی ودردهای مفاصل کمردرد پادرد و مهمتر از همه برای تمدد اعصاب بسیار
مفید میباشد.شاهد این گفتار خیل عظیم مردم ومسافر از اقصاء نقاط کشور می باشدکه به این منطقه هجوم می اورند.از اب گرمهای معروف ان ابگرم لاویج "بیبنو"شفا و فیل سنگی را نام برد که هر کدام از انها دارای خواص مخصوص به خود می باشد.ابگرمها دارای امکانات قابل قبول و بهداشتی مثل دوش"استخر و وان میباشد

 منبع- میراث فرهنگی استان مازندران

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جنگل های شهرستان نور و ارزشهای توریستی آن

 

ذخایر جنگلی شهرستان نور بسیار وسیع و غنی است که اغلب از درختان ساحلی تا درختان سخت چوب و با ارزش تشکیل شده است. درگذشته های نه چندان دور سرتاسر نوار ساحلی پر از جنگلهای انبوهی بوده که حتی روستاهای ساحلی را نیز فرا گرفته بودند.
امروزه تمام نوار ساحلی، جلگه ها، تپه های مشرف به جلگه ها و حتی اراضی درون جنگل ها، از درختان انبوه و بلند خود خالی شده و به عنوان اراضی مزروعی آبی و دیمی مورد استفاده قرار می گیرد. درآغاز بهره برداری صنعتی از جنگل های نور، جاده های جنگلی زیادی احداث شده که امکان دسترسی به نواحی مختلف جنگل را میسر می سازد. علاوه بر جاده های شهرهای جنگلی، جاده های روستایی فراوانی نیز به طور مستقل یا پیوسته احداث گردیده اند که عمده آنها شوسه و برخی از آنها آسفالت می باشد. این جاده ها دسترسی به فضاهای جنگلی را تسهیل می کنند.
جنگلهای نور دارای چشم انداز مرتفع و دره ای با جنگلهای انبوه و متراکم که از تپه های بلند مشرف به جلگه تا دامنه های بلند دماوند گسترش یافته است. صخره های بلند، دره های عمیق، رودخانه های متعدد، چشمه سارهای بزرگ، آبشارهای بلند، پوشش گیاهی رنگارنگ، حیات وحش متنوع، آبهای گرم، ییلاقات کم نظیر، فضاهای ویژه روستایی و مناظر بدیع و دلپذیر از ویژگی های این مجموعه جنگلی است که قابلیتهای توریستی شگرفی را به نمایش گذاشته است. نبود دسترسیهای مناسب، بهره برداری توریستی از این جنگلها را محدود ساخته است.
بدون تردید، ارزشهای تفریحی و توریستی جنگلها امر روشنی است که نیاز به برهان ندارد. ولی جنگلهای نور با وجود امکانات شگرف و کم نظیر، از نظر بهره برداریهای توریستی و تفریحی بسیار ضعیف و منحصر به پارکهای جنگلی حواشی سواحل و جاده ها است. نبود تجهیزات، خدمات و مدیریت، مهمترین عوامل عدم بهره برداری های تفریحی و توریستی از جنگل هاست. جنگلهای نور در فصلی از سال چهره می آرایند و رنگی دگر می یابند، دارای بهاری سر سبز و با طراوت هستند که عطر گلهای وحشی آن سراسر مناطق جنگلی را فرا می گیرد. تابستانی خنک و متبوع را به ارمغان می آورند که سایه های گسترده و غیرقابل نفوذ آنها موجب تمدد اعصاب و آرامش درونی انسان می گردد. پاییز رنگارنگ آنها نیز ، تابلویی بدیع و مجسمی را به نمایش می گذارد. و در نهایت زمستان پوشیده از برف آن، خاصه در ارتفاعات، خالی از لطف نبوده و دارای زیبایی خاصی است

 منبع- میراث فرهنگی استان مازندران

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:33 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه های تاریخی

برج لاجيم
در جنوب شرقي زيراب در شرق جاده سوادكوه به قائمشهر در منطقه‌اي جنگلي و در كنار روستاي لاجيم قرار دارد. اين اثر معماري ارزشمند متعلق به قرن پنجم هجري است.

اين برج كه در روستاي لاجيم منطقه سوادكوه واقع شده، سهواً به مقبره امامزاده عبدالله معروف است. ساختمان آن به شيوه مدور با گنبدي مخروطي شكل و در نهايت ظرافت و سادگي ساخته شده است. درقسمت فوقاني، دو كتيبه آجري به خط پهلوي ساساني و كوفي نصب شده كه برابر مفاد كتيبه كوفي (مورخ 413 هـ .ق) اين بنا مدفن "كيا اسماعيل ابوالفوارس شهريار بن عباس" است. بناي مزبور در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

آندره گدار باستان‌شناس فرانسوي كه در سال 1933 ميلادي به بازديد برج لاجيم آمده مي‌نويسد: در داخل اين حصار چند تل است كه نشان مي‌دهد اين قلعه در واقع شهر مستحكمي است اين محل كه در قلب جنگل انبوه و دور هنگامه شهرها واقع شده است. مسلماً قرارگاه مهم يكي از سركشان يا پناهگاه استوار يكي از پادشاهان مخلوع بوده است كه به اميد بازگشت وقت مساعد در آنجا بدور از آسيب خصم در امان مي‌داشته است. شخصيت مدفون در برج (كيا ابوالخوارس شهريار) از خاندان باونديان بوده كه در فاصله سقوط سلسله باونديان اول و به قدرت رسيدن مجدد خاندان آل باوند پس از اشغال ناحيه آمل به دست قابوس وشمگير به منطقه كوهستاني لاجيم پناه برده است.

 

پل ورسك
اين پل در زمان رضاشاه، بر روي دره ورسك منطقه سوادكوه ساخته شد و در زمان جنگ جهاني به پل پيروزي معروف شد. پل ورسك با دهانه اي به طول 66 متر و ارتفاع 110 متر يكي از بزرگترين شاهكارهاي مهندسي طول خط آهن شمال است.

 

 

قلعه كنگلو
اين قلعه به فاصله تقريبي 20 كيلومتري در جنوب شرقي دوآب (منطقه‌ سوادكوه) درنزديكي روستاي كنگلو بر بالاي صخره اي قرار دارد كه قسمت اعظم آن با گذشت زمان وعوامل مخرب جوي از بين رفته است. نماي خارجي قلعه را يك باروي عظيم سنگي تشكيل مي دهد كه درقسمت مياني و طرفين آن، برج هاي ديده باني تشكيل شده است. فضاي داخلي اين قلعه با توجه به بقاياي آن، مدور و در دو طبقه ساخته شده بود كه قسمت عمده آن از بين رفته و در حال ويراني است.

 

محله قديم آلاشت
محله قديمي آلاشت، زادگاه رضاشاه سرسلسله دودمان پهلوي در 18 كيلومتري زيرآب (منطقه سوادكوه) قرار دارد. آلاشت در منطقه اي كوهستاني وجنگلي واقع شده و خانه هاي آن اغلب از خشت خام ساخته شده و بام آنها نيز با تخته پوش پوشانده شده است. كوچه هاي اين محله، باريك، سنگي و شيب تندي دارند. آلاشتي ها هر محله از دهشان را به نامي مي شناسند. زادگاه پهلوي اول در محله پهلوان خليل قرار دارد كه ساختمان آن در اصل دو اشكوبه بوده است. اشكوب فوقاني آن در اثر زلزله فرو ريخته بود كه دردوران پهلوي دوم به وسيله سازمان سابق ميراث فرهنگي به همان سبك اوليه تجديد بنا شده است. اين خانه امروزه به عنوان كتابخانه عمومي شهر آلاشت مورد استفاده مردم و جوانان قرار مي گيرد.

 

درياچه شورمست
تنها درياچه طبيعي شهرستان سوادكوه كه وسعت آن 15 هزار متر مربع و عمق آن 5 متر است. اين درياچه در 5/5 كيلومتري شهر پل سفيد واقع شده است. درختان كهن‌سال و بلند قامت توسكا در اطراف آن منظره رويايي را به وجود آورده است.

 

سه خط طلا
راه‌آهن معروف به سه خط طلا در سه كيلومتري بعد از آبادي ورسك به سمت گدوك در ارتفاعات شرق جاده خطوط راه‌آهن و با پلها و تونلهاي زيبا در سه خط به موازات هم مشاهده مي‌شود. اين خطوط براي كم كردن شيب و افزايش ضريب قدرت لوكوموتيوها به اين شكل بنا شده است.

 

غار اسپهبد خورشيد
اين غار در حد فاصل راه‌آهن پل سفيد و سرخ‌آباد در ناحيه دوآب وجود دارد. وجه تسميه دوآب اين است كه در اين منطقه دو رودخانه سولا و عباس‌آباد به هم پيوند مي‌خورد. غار بصورت تالار ساده و تقريباً 15 متر است. جالب‌ترين بخش غار بناهاي قسمت چپ راهرو است. كه نسبتاً سالم مانده است. و با دقت در آنها ميتوان به وضع معماري اين دژ ديمي پي برد. در كنار دهانه راهرو پلكاني است كه پس از خاكبرداري آن به يكي از شاهكارهاي ساختماني غار بر مي‌خوريم.

اين راهرو به عرض 15/1 و داراي هفت پلكان به ارتفاع 17 سانتيمتر است و پله ششم پاگرد است و از آنجا به گردش به چپ داخل بناهاي فوقاني مي‌شدند.

 

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:28 ] [ اطلس ایران وجهان ]

موزه ها و مراكز فرهنگی استان قزوین

معرفی موزه ها و مراكز فرهنگی استان قزوین

موزه چهلستون

این بنا كه از آثار به جای مانده از مجموعه سعادت آباد ( مشتمل بر بیست و سه باغ و كاخ ) است ، در اواسط قرن دهم هـ . ق به دستور " شاه تهماسب صفوی " ساخته شد. بر روی بدنه ی داخلی و خارجی این بنا ، سه لایه نقاشی از دوره های مختلف تاریخ باقی مانده است . لایه اول آن ، در زمان ساخت بنا توسط خبره ترین هنرمندان صفوی نقاشی شده است . لایه دوم ، در اواخر دوره صفوی توسط هنرمندان قزوینی نقش شده و از معدود آثار به جای مانده از مینیاتور سبك قزوین است . لایه سوم در دوره قاجاریه نقاشی شده است . هنگامی كه پایتخت از شهر قزوین به اصُفـّه ان منتقل شد ( 1007 هـ . ق ) ، همه ی كاخ ها به مرورزمان از بین رفت و سپس به عنوان بنای حكومتی.كاربری پیدا كرد . این بنا در سال 1336 هجری شمسی به موزه تغییر كاربری یافت

اشیای این موزه به چند گروه تقسیم می شوند. برخی از این اشیاء كه بیشتر ظروف سفالی و اشیای مفرغی است، به هزاره های سوم و اول پیش از میلاد تعلق دارند. سایر اشیای این موزه مربوط به دوران اسلامی از قرون اولیه تا عهد معاصر است.

موزه سنگ

موزه سنگ در محل فرهنگسرای " شهید رجایی " شهر قزوین قرار دارد. در این موزه، حدود 4511 قطعه سنگ ، هشتصد قطعه فسیل ، مربوط به دوره های مختلف زمین شناسی و همچنین سیصد قطعه از صدف های جانداران مختلف در فضایی به مساحت دویست متر مربع نگه داری می شود. این مجموعه دستاوردی از تلاش های چندین ساله " دكتر رسا " است.

معرفی موزه ها و مراكز فرهنگی استان قزوین

موزه شهدا

این موزه با هدف ترویج فرهنگ ایثار، شهادت و آشنایی نسل جوان با  شهدا ، و به همت بنیاد شهید در سال 1376 هجری شمسی در مساحتی بالغ بر چهار صدمتر و در دو طبقه تأسیس شد . این موزه شامل وسائل و آثار به جای مانده از شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس است .

موزه های در دست احداث

موزه مردم شناسی

این موزه در محل گرمابه قجر كه از بناهای بسیار زیبای دوره های صفویه و قاجار است، افتتاح خواهد شد و هدف آن معرفی فرهنگ عامه مردم منطقه قزوین در زمینه های پوشاك ، مشاغل و ادوات زندگی روزمره است .

موزه حسینیه امینی ها

با توجه به این كه شهرستان قزوین ازجمله شهرهای مهم مذهبی ایران است و مردم آن به ماه محرم و آیین سوگواری امام حسین ( ع) اعتقاد بسیار دارند، حسینیه امینی ها كه از دیر باز به عنوان مكانی برای انجام این مراسم بوده است ، برای معرفی فرهنگ عاشورایی قزوین انتخاب شده است .

معرفی موزه ها و مراكز فرهنگی استان قزوین

موزه خوشنویسی

استان قزوین با داشتن پیشینه ای غنی در زمینه هنر خوشنویسی و وجود هنرمندان چیره دستی كه هم اكنون در این زمینه به خلق آثار ارزشمند مشغولند، به عنوان پایتخت خوشنویسی ایران شناخته شده است . به همین منظور سازمان میراث فرهنگی كشور در نظر دارد تابلوهای بسیار نفیس خوشنویسان دوره های مختلف ایران را در محل این موزه گردآوری نمایدو آنها را به معرض نمایش گذارد .

كتابخانه علامه رفیعی

این كتابخانه كه در سال 1342 هجری شمسی تأسیس شد ، و به عنوان كتابخانه مادر و مرجع سایر كتابخانه های شهر شامل چهل و دو هزار عنوان كتاب است و قدیمی ترین كتابخانه این شهرستان محسوب می شود.

كتابخانه عارف قزوینی

این كتابخانه در سال 1356 تأسیس شد و علاوه بر مخزن آن كه بیش از بیست و یك هزار جلد كتاب در موضوعات و عناوین مختلف دارد ، دارای سالن اجتماعات و نگارخانه ای به همین نام نیز هست .

كتابخانه امام خمینی ( ره)

این كتابخانه در شهریور ماه سال 1378 تأسیس شد  و مخزن آن هجده هزار جلد كتاب را در خود جای داده است . این كتابخانه همچنین دارای سالن انتظار و سالن اجتماعات نیز می باشد و شامل بخشی به عنوان تازه های كتاب است كه درآن جدیدترین كتاب های چاپ شده به مدت دو هفته در معرض دید علاقه مندان قرار می گیرد .

معرفی موزه ها و مراكز فرهنگی استان قزوین

مجتمع فرهنگی هنری ارشاد

این مجتمع به منظور آموزش انواع رشته های هنری در زمینه های سینما ، تئاتر ، موسیقی ، خوشنویسی ، نقاشی ، گرافیك و... و برگزاری انواع كنسرت های موسیقی ، نمایشگاه های عكس ، ساخت فیلم و... توسط  وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی احداث شد .

فرهنگسرای شهید رجایی

این فرهنگسرا در مساحتی بالغ بر ده هزار متر مربع در سال 1379 در جنوب شهرستان قزوین احداث شد . مهم ترین فعالیت های این مجتمع عبارت اند از: آموزش علوم قرآنی ، هنرهای سنتی، رایانه ، زبان های خارجی ، هنرهای تجسمی ، تئاتر و همچنین تشكیل كلاس های فوق برنامه جهت اوقات فراغت .

کتاب میراث فرهنگی استان قزوین

تهیه و تنظیم: زهره پری نوش - سایت تبیان

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
باکلیک بروی هرگزینه اطلاعات لازم را می یابید
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 0:3 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 0:1 ] [ اطلس ایران وجهان ]
موزه ها

پلها و آب انبارهاي تاريخي

باکلیک برروی هرگزینه اطلاعات لازم رامی یابید

 منبع- میراث فرهنگی استان زنجان

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:54 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:51 ] [ اطلس ایران وجهان ]
باکلیک بروی هرگزینه اطلاعات لازم را مییابید

چشمه آب گرم ارکوين

چشمه آب گرم بلاغي

چشمه آب گرم گرماب

چشمه آب گرم وننق
رودها

میراث فرهنگی استان زنجان 
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:51 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:50 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه هاي طبيعي

پارک ملی کویر :

کویر با بیابانهای پوشیده از نمک، تپه های طلایی، شن های روان، شبهای زیبای پرستاره و ... علی الخصوص برای کشورهای اروپایی، آسیای شرقی و آمریکای شمالی جذابیت خاص خود را دارد. زیرا کشورهای مذکور از داشتن این نعمت الهی بی بهره اند.

منطقه ی وسیع دشت کویر از بزرگترین و مهمترین مناطق اکولوژی ایران است که از نظر تنوع گونه های حیوانی و گیاهی در جهان کم نظیر است.

بخشی از این منطقه از سال 1343 ه.ش پارک ملی اعلام شده است. پارک ملی کویر با بیش از 600 هزار هکتار مساحت، در جنوب شرقی تهران و قسمتی از آن در استان قم قرار دارد.

 

نماهایی از پارک ملی کویر

 

 

 

دریاچه ی نمک :

این دریاچه، که در واقع بخشی از کویر نمک ایران است، در شرق قم قرار دارد. دریاچه ی نمک تنها در فصل زمستان دارای آب است و در فصل تابستان به جای آب، ورقه های نمک در آن جلب نظر می کند.

شکل هندسی نمکهای پف کرده در این دریاچه به خصوص به هنگام طلوع و غروب خورشید، مناظر دیدنی و زیبایی را برای بازدیدکنندگان به تصویر می کشد.

 

نمای هوایی از درياچه نمک استان قم

 

 

دریاچه ی حوض سلطان :

این دریاچه با مساحتی حدود 330 کیلومتر مربع، در حاشیه ی بزرگراه قم-تهران و شمال استان قم قرار دارد. دریاچه ی حوض سلطان با مناظر گوناگون و دیدنی خاص خود در فصلهای مختلف و در ساعات روز، مناظر بدیعی را به نمایش می گذارد.

دریاچه ی حوض سلطان شامل دو چاله ی جدا از هم به نام "حوض سلطان" و "حوض مرده" است که آن دو را بیشتر حوض سلطان می نامند. آبهایی که به این دریاچه می ریزد دایمی نیست و به علت عبور از طبقات نمکی، بی نهایت شور است.

این دریاچه بعد از اسلام تا حدود قرن 19 میلادی دوره های خشک و مرطوب فراوان را گذرانده و با توجه به تغییرات مجرای رود مسیله یا رود شور، به صورت دریاچه و باتلاق و کویر درآمده است. از زمان صوفیه به بعد به سبب بنای سدی در بالای پل دلاک، که آب رود قره چای را به دریاچه ی نمک هدایت می کرد، ارتباط بین دریاچه حوض سلطان و دریاچه نمک قطع یا ضعیف شده است. در سال 1262 ه.ق دو نیمه ی دریاچه حوض سلطان به هم متصل و دریاچه ی بزرگی را تشکیل داد.

 

نماهایی از درياچه حوض سلطان استان قم

 

 

نمای هوایی از درياچه حوض سلطان استان قم

 

 

منطقه ییلاقی کهک :

شهر کهک با روستاهای اطراف آن، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد و از مناطق ییلاقی استان قم به شمار می رود. وجود باغهای زیبا، کوه های مرتفع و آب شیرین از ویژگی های منطقه است. این ویژگی سبب شده تا گردشگران داخلی از این منطقه استقبال چشمگیری کنند و عده ای برای جذب توریست به سرمایه گذاری بپردازند. وجود مجتمع های توریستی و تفریحی مانند : کشتی آبی، باغ سنگی، کلبه ی سبز، کوهستان پارک، و پروژه های دیگری که در دست ساخت می باشد از این قبیل است. روستاهای بالادست شهر کهک مانند : فردو، وشنوه، کرمجگان، اول، خاوه، بیدهند و ... روستاهای ییلاقی و از زیباترین روستاهای ایران به شمار می روند.

آماده بودن زیرساختها از قبیل آب، برق، گاز، راه آسفالته در روستاها، عامل دیگری برای حضور گردشگران در این منطقه است.

 

منطقه ییلاقی خلجستان :

خلجستان نیز با روستاهای اطراف آن، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد و از مناطق ییلاقی استان قم به شمار می رود.

قاهان : دهستان قاهان دارای دو دره است. یکی دره ی کهندان در روستان ونان (عروس خلجستان) و دره ی دیگر که از آغلک شروع و بعد از روستای زیبای بنابر و روستاهای جمیزقان، قاهان و نویس به کاسوا و انجیله ختم می شود. وجود باغ های زیبا، مجموعه ی گلخانه کوثر، کوه های مرتفع، آب شیرین و قرار گرفتن در مسیر بزرگراه های قم-ساوه و قم-تفرش، سبب شده تا گردشگران داخلی و خارجی از این منطقه دیدن کنند و بخش خصوصی بابت احداث تأسیسات گردشگری اقدام نماید. وجود مجتمع های توریستی و تفریحی دهکده ی صبا در دستجرد ، سبز میدانک و رستوران گل مریم نیز از این قبیل است. در سفر جناب آقای دکتر احمدی نژاد، مقام محترم ریاست جمهوری و هیأت وزیران به استان قم، دو منطقه ی جمکران و خلجستان، به عنوان مناطق نمونه ی گردشگری به تصویب رسیده است.


موقعیت جغرافیایی استان

 جغرافیای طبیعی

 جاذبه های طبیعی

 جغرافیای سیاسی

 جغرافیای انسانی

جغرافیای اقتصادی


منبع- میراث فرهنگی قم
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:37 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خانه‌هاي تاريخي استان قم

 بازار قم

بازار قم با مجموعه اي از راسته ، چهار سوق ، سرا و تيمچه ، جزيي از بافت قديم شهر قم به شمار مي رود . اين مجموعه شامل دو راسته ي سر پوشيده با پوشش گنبدي است . سرپوشيده بودن بازار يك سو به سنت معماري بازار باز مي گردد وازسوي ديگر به خاطر گرماي شديد تابستان و سرماي شديد زمستان وناشي از هواي كويري قم است .

 

 

تهويه و نور رساني بازار از طريق در يچه هايي كه در پوشش گنبدي آن تعبيه شده صورت مي گيرد. اين دريچه ها در بالاي گنبد به شكل دايره و در دو طرف آن قرار دارند و به شكل قلب مشاهده مي شوند . تركيب نوري كه از سقف مي تابد وحجم گنبدي سقف ، فضايي دلنشين به وجود مي آورد.

 

 

مصالح ساختماني مورد استفاده در بازار قم با توجه به امكانات محيطي از خشت، آجر، گل وسنگ فراهم آمده است .

علاوه بر بخش سرپوشيده ، بازار قم داراي سراهايي نيزاست كه مجتمع تجاري بدون سقف هستند و معمولاً به تجارت عمده مي پردازند. اين سراها در حقيقت همان كاروانسراهاي ديروز هستند و شمار و وسعت آنها نشان دهنده اهميت اقتصادي آنها است.

 

 

بخش هاي وسيعي از بازار قم يعني بازار كهنه در دوران صفويه و در پيرامون مسجد جامع بنا شد و تا پايان دوره قاجاريه بناهايي كه بدان نياز بود درآن جاي گرفت . در دوران ناصرالدين شاه بازار قم روبه گسترش نهاد و " بازارنو" احداث شد ودر دو سوي اين راسته نو، بناها ي تازه اي مثل تيمچه بزرگ ساخته شد . درسال هاي نخست دوره پهلوي نيز برمبناي ضرورت هاي تجاري موجود، بخش هايي به بازار نو افزوده شد.

 

 

اين بازار ابتدا به صورت خطي و به شكل يك پارچه ساخته شد وازميدان كهنه تا پل عليخاني ادامه داشت . بازارقم تيمچه ها ، سراها و... ديگري را هم در بر مي گرفت . حدود پنجاه سال پيش به موازات توسعه شهر قم و به دليل احداث خيابان هاي جديد، بازار به چند بخش تقسيم شد وقسمت هايي از آن براي هميشه از ميان رفت . درحال حاضر از بازار قديم قم ، دوبخش " بازار كهنه " و" بازار نو" برجاي مانده كه هر كدام از اين بازارها حدود يك كيلومتر طول دارد. مساجد موجود در بازار قم با توجه به مقدم بودن وظايف مذهبي مسلمانان بر ديگر امور، كاربري خود را ازگذشته هاي دور تاكنون حفظ كرده اند. علاوه برمسجد جامع كه نزديك بازار كهنه قرا ر دارد، در بازاركهنه ونو تعدادي مسجد بزرگ و كوچك با فاصله هاي اندك براي تأمين نيازهاي معنوي كسبه و بازاريان و مشتريان و ساكنان اطراف بازار وجود دارد تا با شنيدن بانگ اذان در كوتاه ترين زمان به اداي نماز بپردازند.

 

 

اساساً مسجد در بازار قم به عنوان معبري براي وارد شوندگان مطرح است تا با ذكر و ياد خدا وارد بازار شوند و هنگام نماز، ياد خداوند آنها را از كم فروشي ، تقلب وبي عدالتي باز دارد. همين امر موجب حضور توام بازار ومسجد طي قرون متمادي شده است. مسجد روابط روحي و معنوي حيات اجتماعي را تأمين مي كند و بازار،  روابط اقتصادي جامعه را حيات مي بخشد.

 

مساجد موجود در بازار قم عبارت اند از :

مسجد مسگرها ، مسجد ملا جعفر ، مسجد امام حسين (ع) ، و دو مسجد بدون نام ديگر در بازار نو و مسجد نجارها ، مسجد رضويه ، مسجد ميدان كهنه ( پامنار) و دو مسجد نماز خانه اي در بازار كهنه.

درنتيجه ي تحولات اجتماعي – اقتصادي دهه هاي اخير، به تدريج  كالبد سنتي بازار متحول شده و فضاهاي جديد و آراسته ، بافت سنتي بازار را برهم زد ه است . در بازار نو سه پاساژ" قائم "، " حجت " و" بوعلي سينا " جايگزين بخش هايي از بناهاي قديمي شده اند.

 


اماکن فرهنگی و تاريخی

موزه آستانه مقدسه

 کتابخانه آيت‌اله مرعشی نجفی

 مساجد استان قم

 بازار قم

بازار کهنه

 بازار نو

 تیمچه بزرگ

 مدارس قم

 خانه‌های تاریخی

 قلعه‌ها،کاروانسراها و محوطه‌های قدیمی

 پل‌ها، سدها، غارها و آتشکده‌ها

 آب انبارها، حمام ها و میل‌ها



مدارس قديمي استان قم

در شهرستان قم، مدارس فراوانی برای آموزش طلاب علوم دینی، زیر نظر حوزه ی علمیه ی قم وجود دارد. در حال حاضر بیش از 48 هزار نفر طلبه ی ایرانی به صورت رسمی و 7 هزار نفر به صورت غیررسمی در مقاطع مختلف تحصیلی مشغول به تحصیل اند. همچنین تعداد 13 هزار نفر طلبه ی خارجی به صورت رسمی و 4 هزار نفر به صورت غیررسمی، از 100 کشور جهان در قم به تحصیل علوم دینی اشتغال دارند.

 

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:36 ] [ اطلس ایران وجهان ]
بقاع متبرکه

بر اساس اسناد موجود، 255 امامزاده در 100 بقعه در استان شناسايي شده اند كه در برخي از آن ها بيش از يك امامزاده به خاك سپرده شده است.


اماکن زيارتی

 حرم مطهر حضرت معصومه (س)

 مسجد مقدس جمکران

 بقاع متبرکه

◊ امامزاده شاهزاده اسحق

◊ امامزاده شاهزاده عبدالله

◊ امامزاده علی موسی رضا

◊ امامزاده علی

◊ امامزاده فاضل

◊ امامزاده محسن

◊ امامزاده موسی مبرقع

◊ امامزاده هادی و مهدی

◊ امامزاده ناصر

◊ امامزاده خدیجه خاتون

◊ امامزاده علی بن جعفر

◊ امامزاده سید سربخش

◊ امامزاده حلیمه خاتون

◊ امامزاده سکینه

◊ امامزاده محمود

◊ امامزاده سلیمان

◊ امامزاده علی حارث

◊ امامزاده ابواحمد

◊ امامزاده جعفر غریب

◊ امامزاده جعفر

◊ امامزاده زکریا

◊ امامزاده خاک فرج

◊ امامزاده علی رضا

◊ امامزاده ابراهيم‌

◊ امامزاده زيد

◊ امامزاده در قبرستان کهک

◊ امامزاده سلطان محمّد شريف

◊ امامزاده شاه احمد قاسم

◊ امامزاده شاه اسمعيل

◊ امامزاده شاه جمال

◊ امامزاده شاه حمزه

◊ امامزاده شاه طيب و طاهر

◊ امامزاده سیدعلی

◊ امامزاده صفورا

◊ امامزاده زینب خاتون

◊ امامزاده فردو

◊ مقابر باغ گنبد سبز

◊ هفت امامزاده ورجان

◊ بابا مسافر

◊ شیخ اباصلت

◊ چهار امامزاده

◊ چهل اختران

◊ شش امامزاده

منبع - میراث فرهنگی قم
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:35 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:35 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:34 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خانه ملا صدرا (حكيم باشي)

خانه ملا صدرا در كهك ، يادگاري بازمانده از دوران سكونت اين حكيم در قم است . خانه ملاصدرا در منتهي اليه غرب روستاي كهك در محله چال حمام واقع است و پيرامون آن را خانه هاي روستايي با بافت معماري مناطق گرمسيري احاطه كرده اند. پلان اصلي بنا شبستاني است چليپايي (چهار صفه ) كه گرداگرد آن را در چهار گوشه ، طبقه همكف واول ، حجره ها و اتاق هايي در بر گرفته اند.

متأسفانه قسمت اعظم بنا تخريب شده و از هشت اتاق پيرامون شبستان تنها يك اتاق باقي مانده است . دو اتاق ديگر طي تعميرات سال 1377 شمسي بازسازي شد.

کاربندی و تزئینات گچبری خانه ملاصدرا - کهک (دروه صفوی)

تزيينات بنا شامل گچبري شبه سجاده اي و مشبك هاي گچي در نورگيرهاست . در شرق خانه قنات نسبتاً پرآبي وجود دارد كه جزيي از مجموعه خانه ملا صدرا محسوب مي شود.


اماکن فرهنگی و تاريخی

موزه آستانه مقدسه

کتابخانه آيت‌اله مرعشی نجفی

مساجد استان قم

بازار قم

مدارس قم

خانه‌های تاریخی

قلعه‌ها،کاروانسراها و محوطه‌های قدیمی

پل‌ها، سدها، غارها و آتشکده‌ها

آب انبارها و میل‌ها


[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]

کاخ باغچه جوق


صفحه: 1/2

کاخ باغچه جوق
این مجموعه با شکوه با زیر بنای دو هزار متر مربع در داخل باغ بزرگی به وسعت یازده هزار متر مربع که دارای انواع درختان میوه، گل ها، درختان زینتی و چشمه آب جاری است، در روستای باغچه جوق شهر ماکو قرار دارد. این ساختمان مجلل و تاریخ توسط "اقبال السلطنه ماکویی" از حکام مقتدر اواخر دوره قاجاریه و یکی از سرداران مظفرالدین شاه قاجار احداث شد و دارای واحدهای ساختمانی به شرح ذیل است:
- هشتی نسبتاً کوچک ورودی با سقف رسمی بندی و نقاشی شده و نیز حصار درونی و قسمتی از فضای محوطه سازی و تراس بندی شده باغچه، با حوض آب و نرده های چدنی محصور کننده ای بخش.
- ساختمان مرکزی و اصلی قصر در دو طبقه با دو پیش آمدگی قرینه، سقف شیروانی و گچ بری به شکل نرده های خراطی شده در اطراف بام.
مهم ترین قسمت کاخ، تالار مرتفع و کشیده و آیینه کاری و گچ بری شده حوضخانه است. تمام واحدهای معماری بر محور این تالار احداث شده اند و از نظر مصالح، سیستم آرایش و نوع در و پنجره دارای شیوه خاصی است. علاوه بر ویژگی های معماری ایرانی تأثیر و نفوذ شیوه معماری فرنگی به ویژگی هنر معماری روسیه اواخر قرن نوزدهم م در آن مشهود است.

مجموعه جهانی تخت سلیمان


صفحه: 1/4

مجموعه آثار تاريخي تخت سليمان در 42 کيلومتري شمال شرقي شهرستان تکاب در استان آذربايجان غربي واقع گرديده است . مجموعه آثار و درياچه هميشه جوشان آن بر روي يک صفه سنگي طبيعي قرار دارد که از رسوبات آب درياچه بوجود آمده و حدود 20 متر از زمينهاي اطراف ارتفاع دارد .

مجموعه آثار باستاني تخت تسليمان با 12 هکتار مساحت يکي از محوطه هاي تاريخي مهم کشور ايران محسوب مي گردد . در اين منطقه نشانه ها و بقاياي استقرار از هزاره اول ق.م تا قرن 11 هجري قمري ملاحظه مي شود .

اما اوج شکوه و آباداني تخت سليمان مربوط به دوره ساساني مي باشد که ساختمان آتشکده آذرگشنسب در آنجا احداث و به عنوان مهمترين معبد مورد احترام ايرانيان زرتشتي در زمان ساسانيان نقش بسيار تعيين کننده اي در حيات سياسي ـ اجتماعي حکومت مذکور ايفا مي نمود و آتش جاويدان آن به مدت هفت قرن نماد اقتدار آئين زرتشت محسوب مي شد .

آتشکده ساساني آذرگشنسب که محل آن از زمان حکومت ايلخاني به بعد به (تخت سليمان) موسوم مي گردد . وسيعترين تاسيسات مذهبي و اجتماعي دوره ساساني است که تاکنون شناسايي و از زير خاک بيرون آورده شده است . بقاياي آثار معماري اين مجموعه متعلق به يکي از بزرگترين نمادهاي مذهبي ، سياسي و فرهنگي اواخر دوره ساساني در قرن 6 ميلادي به شمار مي آيد . در وصف اهميت اين مجموعه بايستي يادآوري نمود ، همان نقشي که تخت جمشيد در حکومت هخامنشي داشته ، تخت سليمان نيز براي ساسانيان از هر جهت به مثابه تخت جمشيد محسوب مي شده است .

1 2 3 4 بعدي
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 20:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]
انبار بازار كهنه
آب انبار كورو
تپه بزرگ ( گردي گوره )
تپه بلوط كهنه
تپه داخل روستاي شوي
تپه گردي سارك
تپه گوره قلاي شوي
چهار بركه دوم بگال
حسينيه سنگ آوي
حمام خدري بانه
چغاجاني
تپه گبري روستاي جليان
خانه امام جمعه
خانه قائمي
خانه نعمت اله قنادي
زيرتپه علي آباد(لوآب)
شورتپه شرقي
گوردخمه آخوررستم
مسجد جامع گراش
آب انبار پشته سنگر
بند كلك كلك
چهار بركه اول بگال
خانه علي اصغر زرآور
خرفخانه لار
محوطه ذووه
تپه احمدآباد
تپه زمينهاي مردار گردش
تپه قلعه افراسياب
تپه احمدآباد
تپه زمينهاي مردار گردش
تپه قلعه افراسياب
مسجد حاج سيد جوادي
محل:استان كردستان- شهرستان سقز - بخش مركزي - سقز
ارتفاع از سطح دریا:1494
نشانی فعلی:سقز- بين خ جمهوري اسلامي و خ ساحلي- كوچه شيخ مظهر
دوران:اوايل قاجار
نوع:مسجد - مسجد
تاریخ ثبت ملی:1384/05/11
شماره ثبت ملی:12672
کد اثر:23751

موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

معرفی  موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

موزه سنندج

موزه سنندج در قسمت بیرونی  یكی از بناهای دوره قاجاریه دایر شده است. این بنا به منزل" سالار سعید" معروف است و مقارن با سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در حدود150 سال پیش توسط یكی از علمای بنام اهل سنت " ملا لطف الله شیخ الاسلام" قاضی القضاة منطقه  كردستان، در دو قسمت حیاط و ساختمان بیرونی و حیاط و ساختمان اندرونی بنا شد.

عمارت بیرونی شامل یك حیاط بزرگ و ساختمان دو طبقه با تالار تشریفات مزمن و همچنین زیر زمین و حوض خانه زیبا و انبار است كه قبلا در تملك " عبدالحمید خان سنندج " ( سالار سعید) بود. این بنا در سال 1354 شمسی به موزه تبدیل شد. موزه سنندج از دو بخش مجزا تشكیل شده است:

معرفی  موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

بخش تاریخ و باستان شناسی

این بخش در طبقات اول و دوم قرار دارد؛ طبقه اول كه شامل تالار شاه نشین با گچ بری های زیبا و اُرُسی (نوعی در قدیمی كه دارای چهارچوب مخصوص بوده و با بالا و پایین رفتن باز و بسته می شده است)هفت لنگه و آیینه كاری هنرمندانه و باشكوه است و اتاق های كنار آن، به نمایش آثار تاریخی ایران از پیش از تاریخ تا اواخر دوره ساسانی اختصاص دارد. این آثار شامل آثار 3000 سال پیش، دوره ماد و ماننایی و دوران تاریخی قبل از اسلام است. شاخص ترین آثار این بخش، اشیای مربوط به نقاط مختلف استان و به ویژه آثار سفالی ، مفرغی، عاج و استخوان های یافت شده از " تپه زیویه" و "غار كرفتو" است كه در سال های اخیر در حفاری های علمی به دست آمده است.

معرفی  موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

سایر آثاری كه در این بخش به نمایش درآمده است، در برگیرنده آثاری از دوره های اشكانی و ساسانی و هزاره اول قبل از میلاد است. این اشیا از سفالینه و آبگینه و همچنین سكه های مختلف دوران تاریخی تشكیل شده است.

معرفی  موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

طبقه دوم كه شامل اتاق های بزرگ و ایوان مزین عمارت است، به آثار دوره های مختلف اسلامی از اوایل اسلام تا دوره قاجاریه اختصاص یافته است. زیباترین آثار این بخش سفالینه های مختلف از قرون 6 و 7 اسلامی است كه از نقاط مختلف ایران مثل كردستان، ری و نیشابور و... كشف شده اند.

در این بخش علاوه بر سفالینه ها، آثار دیگری مانند اشیای مفرغی ، مس و نقره و همچنین سكه ها و مُهرهای دوره اسلامی در معرض دید قرار دارد.

معرفی  موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

بخش مردم شناسی

این قسمت از موزه در زیرزمین و حوض خانه زیبای بنا دایر است. این بخش از نظر معماری بسیار زیباست و دارای سقف گنبدی و گچ بری و آیینه كاری درخشانی است.

در بخش مردم شناسی كلیه اشیا، ابزار و وسایلی كه از دیر باز مورد استفاده مردم منطقه بوده، به نمایش در آمده و از این طریق می توان با بسیاری از اشیا و با زندگی فرهنگی مردم مواجه شد.

معرفی  موزه ها و مراكز فرهنگی استان كردستان

موزه تاریخ طبیعی

این موزه در خیابان فلسطین سنندج واقع شده و وابسته به سازمان آموزش و پرورش استان كردستان است. موزه در برگیرنده پیكره جانوران گوناگون منطقه كردستان است كه به صورت علمی تاكسیدرمی ( خشك ) شده و در ویترین های مخصوص به نمایش در آمده اند.

منبع: کتاب میراث فرهنگی استان کردستان

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 20:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]
كاروانسراي ايلخاني (بيستون )  

كاروانسراي ماهيدشت  

كاروانسراي شاه عباسي  

كاروانسراي صفوي (شاه عباسي) بيستون  

كاروانسراي قصرشيرين
گوردخمه ها دربند صحنه  

پناهنگاه صخره اي تنگ سي  

گور برناج  

گوردخمه 1  

گوردخمه 2  

گوردخمه هاي اسحاق وند  

گوردخمه برناج فرهادكن  
آتشگاه سراب ذهاب  

آتشدان  

آتشدان برد عاشقان  

آتشكده چهارقاپي  

آتشكده پيرحياتي  

آتشكده كوچك  

نيايش گاه مادي  
نيايشگاه مادي بيستون  

معبد آناهيتا  

كليساي پنطي كاستمي  

كليساي قلب مقدس مسيح  

قربانگاه  
حمام قلعه  

حمام ميرزا ماشااله  

حمام بي بي  

حمام بيگربيگي  

حمام حاج اصغر خان كنگاور  

حمام حاج شهبازخان  

حمام حسن خان ك
حمام حسن خان كرمانشاه  

حمام شهباز خان كرمانشاه  

حمام سيد نور كرمانشاه  

حمام سر تيپ  
بناي زيج دارتوت  

طاق گرا  
نقش برجسته هركول  

نقش برجسته بلاش  

مجسمه هركول  

نقش برجسته --- اشكاني  

نقش برجسته آنوباني ني 1  

نقش برجسته آنوباني ني 2 (لوح بزرگ سنگي )  

نقش برجسته آنوباني ني 3 ( لوح بزرگ سنگي كتيبه )  
برجسته آنوباني ني 4 ( نقش برجسته  

نقش برجسته مهرداد دوم  

نقش برجسته ها  

نقش برجسته و كتيبه بيستون  

نقش برجسته و كتيبه داريوش يكم  

نقش برجسته گودرز  

نقش برجسته گودرزشاه  
نقش برجسته اردشير سوم  

طاق بستان  
خانه معين الكتاب  

خانه خواجه باروخ  

خانه خديوي  

خانه صمدي  

منزل رنده كش  

منزل فيض مهدوي  

ميدان قديمي گندمي  

پل نوژي وران  

پل ماهيدشت  

پل ميان راهان  

پل بيستون  

پل كوچه  

پل قوزيوند  

پل ناميوند  

پل ازره شمالي  

پل تاريخي كوچه  

پل خسرو گاماسياو  

پل گرمابه  

پل كهنه  

پل كهنه بيستون  

پل كهنه قره سو  

قلعه يزد گرد  

بناي قلعه شاهين  

زيج انزل ( قلعه منيژه )  

قلعه گه  

قلعه گه  

قلعه نادري – تپه نادري  

قلعه محمدعلي سنجابي(رايگان

قلعه مريم  

قلعه مريم ( شكربانو )  

قلعه هرسين  

قلعه نقاره كوب  

قلعه افراسياب  

قلعه بادبان  

قلعه بيرداد ( بيلداد

قلعه گبري  

قلعه دناك  

قلعه داور  

قلعه پيران ويس  

قلعه خرابه  

قلعه حسن بقعه ملا  

قلعه رضا  

قلعه شاهين  

قلعه شيان  

قلعه سرماج  

قلعه سرماج  

قلعه سراب  

قلعه سرخه ديزه  

قلعه سرخك  

قلعه زكريا  

قلعه كهنه  

قلعه كلي خاني  

قلعه فيروزآباد  

منبع-  میراث فرهنگی استان کرمانشاه

باکلیک برروی هریک از گزینه ها اطلاعات لازم بدست میایید

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:53 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مقبره فاضل توني  

امامزاده ابراهيم كنگاور  

امامزاده باقر گودين  

امامزاده دده بكتر  

امامزاده شيرخان  

بقعه سيده فاطمه  

سر قبر آقا  
آرامگاه باباحيدر  

مقبره ابودجانه  

مقبره احمد ابن اسحاق  

مقبره بابا يادگار  

مقبره حمزه قاري  

مقبره پيرمراد  

مقبره سنگي دكان داود
امام زاده كوسه هجيج  

امامزاده  

امامزاده احمد  

امامزاده باقر گودين  

امامزاده خليل اله  

امامزاده حاجي  

امامزاده پير يافته  
امامزاده سيد جمال الدين  

امامزاده سيد شهاب  

امامزاده كلاكبود  

امامزاده عباسعلي  

بناي امامزاده حسن زوردار  

بناي سنگ قبر حاجي هاجر  

بقعه مالك  
بقعه امام زاده  

بقعه پيرعبدالقادر  

بقعه حضرت اويس قرن  

بقعه حضرت عباس  
باکلیک برروی هریک از گزینه ها اطلاعات لازم بدست میایید
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:52 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد هاشمي  

مسجد و حسينيه شيخ محمود تم تم  

مسجد معتمد  

مسجد گيوه كش ها  

مسجد دولتشاه  

مسجد جامع پاوه  

مسجد جامع كرمانشاه  
مسجد حاج شهباز خان  

مسجد شازده  

مسجد عمادالدوله  

مسجد عبدالله بن عمر  

نماز خانه مسيحيان  

كليساي پنتي كاستي  

كليساي قلب مقدس مسيح  

آتشگاه سراب ذهاب  

آتشدان  

آتشدان برد عاشقان  

آتشكده چهارقاپي  

آتشكده پيرحياتي  

آتشكده كوچك  

نيايش گاه مادي  

نيايشگاه مادي بيستون  

معبد آناهيتا  

كليساي پنطي كاستمي  

كليساي قلب مقدس مسيح  

قربانگاه  

باکلیک برروی هریک از گزینه ها اطلاعات لازم بدست میایید

 منبع- میراث فرهنگی کرمانشاه

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:52 ] [ اطلس ایران وجهان ]

بازار ساوه

مجموعه بازار ساوه شامل مسجد سرخ (میدان) ، موزه چهار سوق، مسجد چهارده معصوم، آب انبار، تکیه، آرامگاه امامزاده یحیی و امامزاده سید ابو رضا می باشد. این بازار که هم اکنون بوسیله میدان انقلاب به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده، بخش جنوبی آن شامل مسجد میدان، بنای چهار سوق و مجموعه حجره های اطراف مسجد می باشد و بخش شمالی، بازار سرپوشیده ساوه را در بر می گیرد که از یک راسته بازار اصلی با 12 گذر یا راسته فرعی تشکیل شده است. معماری بازار ساوه به شیوه طاق آجری است و در بنای آن چوب، گچ و آهک به کار رفته است. تعدادی از حجره ها دارای انباری و کارگاه تولیدی بوده و انباری و پستو آنها دارای سقفی گنبدی شکل می باشد که با آجر طاق زده شده است. مجموعه تاریخی بازار ساوه در تاریخ 15/9/1378 به شماره 2526 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.


ادامه مطلب
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:36 ] [ اطلس ایران وجهان ]

غار کوه ساوه ( شاپسند ) :

این غار در شمال غربی شهرستان و بالاتر از مقبره اشموئیل پیغمبر واقع گردیده است . این غار به علاوه مقبره اشموئیل پیغمبر سرشاخه های رودخانه مزدقان و اقلیم مناسب ، مکان مناسب گردشگاهی است لیکن دسترسی به آن کمی مشکل است که امید است با ترمیم وضعیت راه به مجموعه ای مناسب تبدیل گردد .

 

امکانات سد ساوه ( الغدیر ) :

سد ساوه در محل قدیمی بند شاه عباس در تنگه وفرقان 25 کیلومتری شهر ساوه و در حدود 150 کیلومتری جنوب غربی تهران روی رودخانه قره چای احداث شده است . هر چند اهداف ساخت این سد تنظیم جریان آب ، آبیاری اراضی و تأمین آب آشامیدنی و تولید برق بوده است ، لیکن دریاچه آن به وسعت 850 هکتار ، مکان مناسبی برای جذب توریست و ایران گردان است که از آن دو جهت برنامه ریزی توریسم می توان استفاده کرد . در حال حاضر بدون هیچکونه امکان اقامتی و پذیرایی ، تنها به واسطه وجود چند قایق مردم از گوشه و کنار جهت قایق سواری به این مکان مراجعه می کنند

اقلیم ، تفرجگاه
« از جاذبه های طبیعی تفرشی ، دره های مصفا و خوش آب و هوای آن است . این دره ها در سطح منطقه تفرش متعدد بوده و هر جا نامی بر آن نهاده اند ، نظیر : دره دیزه ، بدر ، فرک و ستان . این منطقه به سبب وجود درختان بادام و انواع میوه و گردو ، بیشه ای مصنوعی را می ماند که اگر در بهار آن را تماشا کنند ، زیر پوشش سفیدی از شکوفه های درختان بادام است . »آب و هوای مناسب ، معتدل و مفرح فصول بهار و تابستان از دیگر ویژگی های طبیعی جذاب منطقه تفرش به حساب می آید . در تپه گیان در مسیر ساوه - تفرش تغییر آب و هوای گرم به هوای معتدل به خوبی احساس می شود و با چمنزارها و درختان بیدش ، تفرجگاه بسیار مناسبی است .

چشمه معدنی گراو
چشمه فوق به فاصله پنج کیلومتری شهرستان تفرش بین دو روستای کهوران و طراران واقع گردیده است و دسترسی به آن آسان است . آب این چشمه معدنی و دارای خواص درمانی است . گراو ، متشکل از چند قسمت از سطح زمین است که از آنجا آب به حالت جوشش از سطح زمین خارج شده و در یک قسمت نیز آب همراه گاز کربنیک فراوان از منفذی خارج می شود . آثار به جا مانده در اطراف چشمه ( یک چهار دیواری ) نشان می دهد که به طور گسترده ( به عنوان حمام زنانه ) از آن استفاده می شده است . در حال حاضر فاقد هر گونه امکانات می باشد . آب گراو تفرش ، آب معدنی بی کربناته مخلوط است که به نسبت تقریباً مساوی یون های سدیم و کلسیم در آن یافت می شود و تقریباً مشابه آب معدنی «Royat» فرانسه است .
آثار فارماکودینامیک چشمه :
1- افزایش جریان خون پوستی و قرمز شدن پوست .
2- پایین آمدن فشار خون ( به طور موقتی )
3- آهسته شدن نبض
4- تسکین عمومی بدن
5- افزایش ضرایب اکسیداسیون گوگرد
6- افزایش دفع ادرار
7- پایین آمدن قند خون و ادرار ( در بیماران مبتلا به قند )

خواص درمانی چشمه :
1- نوشیدن : آشامیدن کمی از آب چشمه قبل از غذا ، کمک به هضم غذا و باعث ازدیاد ترشحات گوارشی می گردد ولی پس از غذا ، آشامیدن مقدار بیشتری از این آب ، دارای خاصیت تسکینی است و به تخلیه معده کمک می کند . این آب باعث ازدیاد مواد تشکیل دهنده صفراء شده و همچنین باعث تحریک انقباض های وزیکولر می گردد . آشامیدن آب چشمه ، باعث بهبود متابولیسم پروتئید ها می شود . قند خون را پایین می آورد و دفع اسید اوریک را زیاد می کند . باید یاد آور شد که آب چشمه از نظر میکروبی دارای آلودگی بوده که قبل از مصرف بایستی تصفیه گردد .
2- استحمام : استحمام در این آب اثر تسکینی داشته ، همچنین باعث باز و بسته شدن عروق می گردد . هنگام استحمام نبض کند می شود و میزان ادرار بالا می رود .

رودخانه تفرش ( آب کمر )
این رودخانه از بلندی های گیان و عبد الله ، سرچشمه گرفته که در گذر از مناطق مختلف آن را به اسامی محلی چون خلجان و آب کمر می نامند . این دورخانه از شمال خاوری بازرجان و دادغان و عز الدین گذشته و در جلایر با رودخانه قره چای یکی می شود .

غارها
وجود چند غار در کوههای اطراف تفرش نیز از دیگر جاذبه های طبیعی این شهرستان است. مهمترین این غارها عبارتند از:

 غار دو پستان
امجک در لغت زبان ترکی یعنی پستان و وجه تسمیه آن از این قرار است غار امجک در ارتفاعات کوه امجک قرار دارد  در زیر این کوه چشمه ای قرار دارد که از سقف کوه می چکد و به دلیل اینکه جنس سنگ آهکی می باشد بر اثر گذشت زمان دو استلاکمیت (قندیل) به وجود آمده که از سقف کوه آویزان است و مانند پستان می باشد که نام آن کوه را به واسطه این دو قندیل نامگذاری نموده اند.
غار امجک در ارتفاع 1900 متری از سطح دریا و در فاصله 63 کیلومتری شمال غربی تفرش بر فراز دره سلطان امجک قرار گرفته است ورودی آن دیواره ای به طول 12 متر دارد که برای ورود به آن باید به کمک ابزار از این دیواره گذشت. در آنجا نردبانی به طول ده متر ساخته شده و پس از فرود منطقه استلاگیت ها و استلاکمیت ها قرار دارد که به علت اینکه تاکنون کسی به آن دسترسی پیدا نکرده است بکر و دست نخورده باقی مانده و پایین تر از آن دهلیزی با حوض پر آب دیده می شود. همچنین دو دیواره به ارتفاع 7 متر و دیگری به ارتفاع 2 متر در مسیر غار نوردان قرار می گیرد و در انتهای راهروئی با مجموعه بسیارزیبایی از گلفشنگهای سقف و دیوار، ما را به انتهای غار که زیستگاه خفاشان است هدایت می کند.
 غار علی خورنده
در فاصله 3 متری جنوب غربی تفرش و در ارتفاعات کوه نقره کمر معروف به خشه قرار گرفته و برای رسیدن به آن می باید از روستای کوهین عبور نمود و از دیواره ای که به طول تقریبی 15 متر است و شامل 3 بند می باشد صعود کرد. ورودیه غار با شیب ملایم به تالار اصلی که در آن حوضچه هایی قرار دارد می رسد. در طرف چاهی به عمق 5 متر واقع است که به (حمامک) شهرت دارد همچنین حفره دیگری نیز در این غار وجود دارد که به (مسجدک) معروف است. در سقف و دیوار این غار استلاکیت ها و استلاکمیت ها مشاهده می شود.
 غار گاو خور
غار گاوخور  (گوخل)« خل» به لهجه محلی به معنی سوراخ است. این غار در امتداد جنوب غربی غار علی خورند. قرار دارد و جهت رفتن به درون غار با هیچ مشکل روبرو نخواهید بود زیرا که دهانه غار تقریباٌ همکف با شیب کوه بوده و بعد از گذر از دهانه به تالاری با شکوه و خنک با سقفی بلند رسیده و طول غار با شیب ملایم با طول تقریبی 150 متر کم کم دهانه غار تنگ شده و در آخر بسته می شود و درون غار آب وجود ندارد.
سرچشمه محلات

یکی از چشمه های پرآب طبیعی استان مرکزی سرچشمه محلات است که در شمال این شهر و در دامنه رشته کوه هفتاد قله قرار داد. مورخان عامل وجودی شهر محلات را آب این چشمه می دانند. حجم آبی که از زیر صخره به بیرون جاری است به حدی است که تکافوی آب شرب و کشاورزی منطقه را می دهد.

با توجه به اینکه این سرچشمه در بلندترین نقطه شهری محلات قرار گرفته، مکانی بسیار مناسب و خوش آب و هوایی را برای گردشگران داخلی و خارجی فراهم نموده است. وجود درختان چنار کهن، صخره های تراشیده شده و پلکانهای زیبا در کنار آب سرچشمه که در داخل آبنماها و پارک تفریحی جاری است، مناظر بسیار دلنشینی را برای علاقمندان به طبیعت و تفریح ایجاد کرده است.

قبل از ورود آسیابهای جدید، مردم شهر محلات و مناطق اطراف از طریق آسیابهای آبی که بر روی رود سرچشمه ساخته شده بود، گندم و جو و ذرت خود را در این آسیابها آرد می نمودند. از نکات قابل توجه دراین خصوص وجود یک باب آسیاب آبی است که هنوز هم فعال بوده و بعد از گذشت سالیان دراز با همان سبک و سنت قدیمی با آسیابانی پیرمرد محلاتی به نام عمو علی ادامه کار داده است.

در مجموعه سرچشمه امکانات جدیدی از قبیل اقامتگاه، استراحتگاه، رستوران، کافی شاپ، سفره خانه سنتی، شهربازی، مرکز تولید و فروش گل و گیاه، مرکز نمایشگاهی و سکوهایی جهت نصب چادر و کمپینگ ساخته شده است که خدمات لازم را به گردشگران داخلی و خارجی ارائه می نمایند. در دامنه صخره، ساختمان زیبایی به نام عمارت کلاه فرنگی، مشرف به پارک و آبنماها ساخته شده است که زیبایی خاصی به این محل داده است.

شما می توانید انواع گل و گیاه و درختان سرو و کاج زینتی که در دامنه کوه هفتاد قله کاشته شده است را مشاهده نمایید. سرسبزی و لطافت هوا در سرچشمه محلات بویژه در فصل بهار و تابستان برای اهالی شهر محلات موقعیت ویژه ای را فراهم نموده است. تا بتوانند به دور از کار روزانه، مدت زمانی هرچند کوتاه را در کنار خانواده خود در این مکان سپری نمایند.

راه دسترسی: شهر محلات، مجموعه سیاحتی و تفریحی سرچشمه.

با خودرو تا پارکینگ سرچشمه می توان رفت، برای رسیدن به سرچشمه و آبنماها بایستی مسافتی حدود 200 متر را پیاده طی کرد.

 چشمه آب معدنی و آبگرم محلات

در شمال شرقی محلات و در دامنه ارتفاعات 1635 متری کوه خورزن مجموعه ای از چشمه های طبیعی آبگرم و معدنی با آبدهی بالا قرار دارد که از اعماق زمین با درجه حرارت حداقل 50 درجه سانتیگراد به سطح زمین جاری می شود.

این آبها که از روی مواد مذاب داخل زمین همراه با گازهای عمدتاً گوگردی به سطح می آید، دارای خواص مختلف طبی و درمانی می باشد. آبگرم محلات که بر سر راه کاروانسرای دودهک و مجموعه تاریخی خورهه قرار دارد از گذشته های دور به جهت خواص درمانی منحصر به فرد آن دارای اهمیت و شهرت فراوان بوده است که این موضوع در کتب و اسناد تاریخی درج شده است.

سرچشمه اصلی آبگرم محلات در داخل محوطه میهمانسرای جهانگردی در زیر صخره بزرگ سنگی قرار دارد که توسط لوله های متعدد به استخر و حمامهای اطراف هدایت می شود. آب این چشمه دارای ترکیبات سولفاته کلسیک و ازته است و برای درمان بیماری های نقرس، کبدی، کلیوی ، صفراوی و دستگاه گوارش مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین در گذشته برای درمان کچلی و امراض پوستی استفاده می شده است. هم اکنون مجموعه آبگرم محلات از دو بخش آبگرم علیا که در اختیار شرکت سرمایه گذاری ایرانگردی و جهانگردی قرار دارد و آبگرم سفلی که به صورت حمام های کوچک در اختیار مردم روستا می باشد تشکیل شده است.

مجموعه آبدرمانی ایرانگردی محلات دارای امکانات بهداشتی: استخر و حمام های خصوصی مجهز به وانهای شستشو، رستوران، کافی شاپ و اقامتگاه مناسب برای گردشگران داخلی و خارجی است. در کنار این مجموعه تعدادی میهمانپذیر ارزان قیمت هم در روستای جنب چشمه برای مسافران ساخته شده است.

تجهیز و مستقر نمودن چند پزشک متخصص آبدرمانی و معرفی و تبلیغ این مجموعه به جهان می تواند به طور قابل توجهی به جذب هر چه بیشتر جهانگردان بین المللی کمک نماید.

راه دسترسی: محلات، جاده محلات به دودهک کیلومتر 15، مجموعه آبدرمانی محلات، تمامی مسیر آسفالته و با وسیله نقلیه سواری تا کنار چشمه می توان رفت.

 گلها و گیاهان زینتی

گلهای شاخه ای، درختچه ها و گیاهان زینتی که در باغچه ها ، منازل، آپارتمان ها، جشنها و مراسم مورد استفاده قرار می گیرد، علاوه بر تلطیف هوا و خاصیت آرامش بخش و افزایش مهر و محبت در بین خانواده ها نقش بسیار مؤثری ، در درمان و تسکین بیماری های روحی و روانی داشته که سلامتی و شادمانی را برای مردم به ارمغان می آورد.

شهرستان محلات استان مرکزی، به دلیل شرایط مناسب آب و خاک، علاقه و مهارت مردمان ساکن در آن و همچنین اعتدال هوا توانسته است به عنوان یکی از مهمترین مناطق تولید کننده گل و گیاه در منطقه و جهان مطرح شود.

محلات که به شهر گل و گلخانه ایران شهرت دارد 20 گونه گل آپارتمانی، 60 گونه گل باغچه ای و 19 گونه گل شاخه ای را تولید و به بازار مصرف عرضه می کند. عمده تربن این گلها عبارتند از:

 گل کاغذی

این نوع گل شامل، انواع رز، نسترن، شمشاد، زرشک، یاس، نخل زیتونی، نخل پنبه ای، خرزهره، رز پیوندی، انواع مرکبات زینتی، ختمی، محبوب شب، یاس رازقی، کاردینا، انواع شمعدانی، فلفل زینتی، شاه پسند، کاج مطبق و انواه کاکتوس ها می شود.

 گل های آپارتمانی

انواع پیتوس، آلکونها، کرتن، دیفین باخیا، انواع فیلکوس، پیرومیا، بشقابی، قهر و آشتی، شفتریا، شویدی، گردی، آکالیفا، برگ انجیری، پنجه ای، اسپات فیل، یوکا، پاندانوس، فنکس، فال، پیتو سنخی، را شامل می شود.

 گل های نشا و بذری

این نوع گل ها شامل: انواع بنفشه، اطلسی، پریوش، آهار، مینا، ختمی، میمون، گلهای شاخه ای : گلایل، میخک، زنبق، نرگس، مینا، صدفی، انواع داودی، مریم، لیس، ژرویرا، انواع لیلیوم، آمالیس، شب بو، همیشه بهار، جعفری، میمون، انواع رز، کوکب و ارکیده اشاره کرد.

صدفی، شب بو، همیشه بهار، قلم فور، ناز، رعنا زیبا، لادن، گلچینی، سالوی، حفایی، تاج الملوک، تاج خروس، دکمه ای، فیلکوس، میخک باغچه ای، جعفری، چمن و شاه پسند می شود.

 نهال درخت

شامل گیلاس، قیسی، گوجه سبز، هلو، سیب، شلیل، بادام، گردو، خرمالو، به، انار، گلابی، نارون، اقاقیا، کاج، سرو، ارغوان، سنوبر، تبریزی، توت، سنجد، زالزالک، توت مجنون، ونو، انواع بید، اکالیپتوس، آناناس و موز.

بخش عمده ای از تولیدات گل محلات به خارج از کشور صادر می شود که مهمترین آنها عبارتند از: داودی، مینا، صدفی، فنیکس، گلایل، دیفن باخیا، یوکا، سیکاس، رز، پیتوس، فیکوس، میخک، مریم و ارکیده.

در شهر محلات بزرگترین مرکز تحقیقات گل و گیاه کشور تاسیس شده که در آن انواع گل و گیاه پرورش داده می شود. این مجموعه به کلکسیونی از گلها، گیاهان و درختچه های دارویی و زینتی تبدیل شده که مکانی بسیار مجهز و مناسب برای علاقمندان به گل و گیاه می باشد.

 غارها :

 شهرستان محلات از جمله مناطقی است که سازندهای آهکی و دولومیتی آن فراوان است ، لذا غارهای زیادی در آن وجود دارد که تعدادی از آنها کشف شده اند .

بسیاری از غارها از چنان جاذبه هایی برخورداند که می توان از آنها به عنوان یک منبع ارزشمند توریستی بهره برداری نمود . برخی از این غارها عبارتند از :

-          غار ساراخ گاو :

این غار در کوه سوراخ گاو و در شمال غربی روستای خورهه واقع شده است که از غارهای تاریخی منطقه محسوب می شود و داستان های تاریخی در مورد آن نزد مردم منطقه بسیار است .

-           غار یکه چاه :

 این غار در کوههای جنوب شرقی محلات و در مجاورت روستایی به همین نام واقع شده است . این غار دارای محوطه وسیعی است که از دو قسمت تشکیل شده که به وسیله حفره ای به یکدیگر ارتباط دارند .

-          غار گدارچشمه :

این غار در کوه ارده و در جنوب نیم ور واقع شده است .

-          غار سرچشمه :

این غار در شمال محلات و در کوه سرچشمه واقع شده است .

-          غار کشه ریز :

 این غار در شمال غرب شهرستان و در کوه فیروز کوه در نزدیکی روستای عیسی آباد واقع شده است .

-          غار باباجابر ( باباجاور ) : این غار نیز در نزدیکی غار یکه چاه قرار دارد .

غار شاه بلبل

این غار در کوههای شرقی شهرستان محلات ( بین خورهه و دلیجان ) واقع شده است . این غار نیز دارای چشمه ای کم آب است و از نظر مذهبی برای اهالی منطقه غاری مقدس به شمار می آید .

 

 غار چال نخجیر

در شمال شرقی شهر دلیجان، حد فاصل نراق و دلیجان در دامنه کوه مقابل غار شگفت انگیزی وجود دارد که به غار چال نخجیر معروف است. این غار که در سال 1368 کشف گردیده، آنچنان از نظر دارا بودن اشکال و پدیده های رسوبی و دولومیتی غنی می باشد که شاید بتوان آن را جزو بهترین و  زیباترین غارهای جهان منظور کرد. منشورها و اسفنج های بلورین کلسیت، باغهای مرجانی، دالانها، دهلیزها، تراسها و حوضچه های متعدد، جلوه های انحصاری به این غار داده است که آن را سرآمد سایر غارهای آهکی جهان قرار داده است.
 
 

براستی اگر هیچ گونه جاذبه گردشگری در استان مرکزی وجود نداشت، به تنهایی غار چال نخجیر این قابلیت را دارا بود که سالیانه حداقل یک میلیون جهانگرد خارجی را به کشور جذب نماید.

هنگامیکه در مقابل در ورودی غار قرار می گیریم، جریان هوای خنکی از درون غار به بیرون منتقل می شود که در گرمای تابستانی منطقه همانند کولری خنک عمل می نماید.

بعد از ورود به غار 47 پله شما را به عمق غار و اولین تالار هدایت می کند. مسیر حرکت به درون غار و دالان های مختلف کف سازی شده و به پلکان و حفاظ مجهز بوده و تمامی غار از سیستم روشنایی برق مطلوبی برخوردار است. توده های عظیم استالاکمیت و استالاکتیت سراسر غار را پوشانده است.

بافتهای کلسیتی، قندیل های مخروطی، بلورهای شیشه ای، توده های کلسیتی گل کلمی که در نتیجه رسوبات کربن کلسیم ایجاد شده آنچنان اشکال گوناگون و انحصاری را ساخته است که هر بیننده ای را شگفت زده می نماید. جریان فرسایش قطرات آب و محلول شیمیایی کربنات

 

 

پیست اسکی پاکل شازند

گردنه روستای پاکل شازند واقع در جنوب شهر شازند محل پیست اسکی پاکل می باشد . این پیست از شازند 20 و از اراک 55 کیلومتر فاصله داشته و در کنار جاده آسفالته شازند به هندودر قرار گرفته و دارای ساختمان ادارای و رستوران می باشد .



ارتفاع پیست حدود 1200 متر و طول آن 5 کیلومتر و دارای خط تله کابین اسکی نیز می باشد . این پیست در حال حاضر ( در فصل زمستان و بهار ) فعال و مورد استفاده علاقمندان قرار می گیرد .

 

تالاب هفته عمارت

این تالاب در بخش کزاز ، کنار روستای عمارت و نزدیک روستای هفته از توابع سربند است . این دریاچه یا چشمه بسیار بزرگ در ثبیت آب رودخانه چرّا جنبه حیاتی داشته و گذشته از زیبایی های چشمگیر طبیعی آن از جنبه های زیست محیطی و توریسم دارای اهمیت فراوان است . این تالاب یکی از زیستگاه های خوب پرندگان ( چه مهاجر و چه بومی ) از قبیل اردک و غاز بوده که در حفظ اکوسیستم جانوری و گیاهی نقش مهمی را دارا است . تالاب هفته عمارت گذشته از تأثیر فوق در تعدیل درجه حرارت و رطوبت منطقه موثر است.

 

چشمه اسکان

در دامنه کوه لجور در شمال غرب شهر شازند و در نزدیکی روستای اسکان این چشمه واقع شده است. متوسط آبدهی چشمه حدود 200 لیتر در ثانیه است که مورد استفاده کشاورزی روستای اسکان و مناطق اطراف قرار می گیرد. مجموعه چشمه اسکان ، چشمه پنجه علی و رودخانه شراء که در نزدیکی یکدیگر قرار گرفته اند، منطقه بسیار مناسبی را برای ایجاد و توسعه مکان تفریحی و سیاحتی در کنار شهر جدید مهاجران پدید آورده است.
 
  چشمه بلاغ حک

در شمال غرب شهر شازند و در دامنه جنوبی رشته کوه راسوند و در کنار کوه بلاغ آب بسیار خنک و گوارایی از دل صخره به بیرون جریان دارد که به چشمه بلاغ معروف است. میزان متوسط آبدهی این چشمه 300 لیتر در ثانیه است و مزارع و باغات کشاورزی روستاهای حک بالا، حک پایین و تحت محل را آبیاری می نماید. بیشترین آبدهی چشمه در فصل بهار و کمترین آن در اواخر شهریور ماه است. چشم انداز کوه بلاغ و دهانه چشمه بسیار زیباست و گویی صخره را برش داده اند تا آب چشمه به بیرون هدایت شود.

این چشمه از مکانهای اسطوره ای بوده و در داستان ها و قصه های ایرانی جایگاه ویژه ای دارد. مردمان ساکن منطقه معتقدند که کیخسرو قبل از اینکه به غار معروف کیخسرو پناه ببرد در این چشمه خود را شستشو داده تابا جسمی پاک وارد غار شود.

راه دسترسی: اراک، جاده اراک به بروجرد، دو راهی روستای تحت محل، روستای حک پایین، چشمه بلاغ. با وسیله نقلیه سواری تا مقابل چشمه می توان رفت. مسیر آسفالته می باشد.

 چشمه دو خواهران

در شمال شرقی شهر آستانه و در دامنه کوه دو خواهران از رشته کوه راسوند و در ارتفاع 2360 متری آب بسیار سرد و گوارایی از دل صخره به بیرون می جهد که به چشمه دو خواهران معروف است.

در این چشمه دو تونل غار مانند وجود دارد که طبق اعتقادات مردم منطقه، دو خواهر از نوادگان امام علی(ع) جهت در امان ماندن از شر دشمن در این غارها پناه گرفته و از خداوند تقاضای غیب شدن خود را نموده اند که چنین شده است. لذا از این نظر آب چشمه مقدس بوده و همچنین مکان خروجی آب مورد زیارت اهالی قرار می گیرد.

از ابتدای خروج آب تا پایین روستای دو خواهران انواع درختان تنومند و کهنسال چنار، صنوبر، بید و گردو وجود دارد که از این آب تغذیه می نمایند. همچنین آب این چشمه برای کشاورزی و شرب هم مور استفاده قرار می گیرد.

از نکات قابل توجه ارتفاع و عمق تونلهایی طبیعی آب چشمه است. تونل اولی حدود 2 متر ارتفاع و حدود 8 متر عمق و تونل دومی حدود 2 متر ارتفاع و بیش از 10 متر عمق دارد که حجم آب بالایی را به بیرون هدایت می کند. چشم انداز زیبای چشمه دو خواهران و دشت آستانه، آب سرد و سبک چشمه و ارتفاعات زیبای کوههای راسبند هر ساله تعداد زیادی از علاقه مندان به جاذبه های طبیعی و زیارتی را بویژه در فصول بهار و تابستان پذیرا می باشد.

راه دسترسی: جاده شازند به آستانه، کیلومتر 6 جاده شازند به نورآباد، جاده خاکی سمت چپ و طی مسیری حدود 3 کیلومتر، روستای دو خواهران ، چشمه دو خواهران. با خودرو سواری تا پای چشمه می توان رفت. برای رسیدن به محل خروجی آب حدود 200 متر بایستی در دامنه کوه پیاده روی نمود.

 چشمه عباس آباد

در دامنه شمالی رشته کوه راسوند و درجنوب دشت شازند چشمه عباس آباد قرار دارد. این چشمه که در ضلع شرقی شهر شازند واقع شده بسوی روستای عباس آباد و و اکبر آباد جریان می یابد. حجم خروجی آب چشمه بین 250 تا 300 لیتر در ثانیه بوده و از سختی 168 برخوردار است. لذا از این جهت جزو آبهای خیلی خوب و مناسب شرب بشمار می رود. (سختی آب خیلی خوب 150 و تا 400 هم قابل قبول می باشد). چشمه عباس آباد از نوع کارستیکی است و برای کشاورزی زمین های اطراف و همچنین شرب به کار می رود. از دهانه چشمه به سوی روستای عباس آباد که مسیر جریان آب است، درختان زیبای صنوبر و بید کاشته شده که چشم انداز زیبایی به منطقه داده است.

راه دسترسی: ضلع شرقی شهر شازند، جاده عباس آباد، چشمه عباس آباد. با وسیله ی نقلیه سواری تا دهانه چشمه می توان از مسیر جاده آسفالت رفت.

 چشمه عمارت

روستای عمارت در جنوب شرقی دشت شازند و در دامنه کوه برآفتاب و کوه رازان واقع شده است. در این روستا چشمه پرآبی به نام عمارت با آبدهی حدود 800 لیتردر ثانیه وجود دارد که سرچشمه اصلی رودخانه قره چای می باشد. حجم بالای آب چشمه، مزارع و باغات کشاورزی روستاهای عمارت، بازنه، هفته، قلعه پسیجان حصار و قلعه دیزیجان را آبیاری می نماید. جنس آهکی ارتفاعات و صخره های اطراف چشمه و همچنین برفگیر بودن منطقه، باعث تغذیه زهکشی مناسب آب چشمه شده است. درجه حرارت آب بستگی به فصول سال بین 10 تا 16 درجه سانتیگراد متغیر است. در دهانه چشمه حوضچه طبیعی به شکل تالاب ایجاد شده که در کنار آن منازل مسکونی قرار دارند.

سرچشمه عمارت دارای چند دهانه خروج آب زیر صخره می باشد که بر روی یکی از این دهانه ها، مسجد باب الحوائج عمارت ساخته شده که جلوه و زیبایی بی نظیری را به این محل داده است.

 سد خاکی هندودر

این سد در شمال شهر هندودر ودر نزدیکی پیست اسکی پاکل در جنوب غربی کوه سیب تلخ احداث شده است. حوضه آبریز این سد در حدود 25 کیلومتر مربع و ارتفاع آن 35 متر و تاجی به طول 350 متر دارد. حجم آب استحصالی این سد 2400000 متر مکعب می باشد. با توجه به ارتفاع این سد که در 2250 متری از سطح دریا قرار دارد آب و هوای معتدل این منطقه در تابستان مکان مناسبی برای تفرح و قایق سواری و ماهی گیری می باشد.


ادامه مطلب
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خمین

منطقه حفاظت شده هفتاد قله

این منطقه با 81125 هکتار مساحت در فواصل مکانی 30 کیلومتری شمال خمین، 15 کیلومتری شمال غربی محلات، 35 کیلومتری شمال غربی دلیجان و 25 کیلومتری شرق اراک واقع شده است. محیط پیرامونی منطقه حفاظت شده هفتاد قله حدود 140 کیلومتر بوده و دو منطقه امن شمالی با وسعتی حدود 7000 هکتار را شامل می شود.
 
 

کوه هفتاد قله با 2686 متر، بلندترین نقطه و دشت شمالی با 1677 متر ارتفاع از سطح دریا، پست ترین نقطه منطقه می باشد. دره ها و ارتفاعات هفتاد قله، برزرد، لته در، قنقال، سراب ازنا، برآفتاب کارچان، دم شیر و برف شاه از مهمترین مراکز و زیستگاههای حیات وحش منطقه هفتاد قله بشمار می روند. دو دره چکاب و لته در به دلیل ارتفاعات موجود و دارا بودن چشمه ها و منابع آبی از پوشش گیاهی و آب و هوای بسیار خوبی برخوردار بوده و توانسته اند بستر مناسبی را برای زندگی و حیات جانوری پدید آورند. همجواری منطقه هفتاد قله با کویر مرکزی و کویر میقان، گرمای طاقت فرسا در تابستان، بارش اندک و فقدان رودخانه دائمی از جمله عواملی است که باعث ایجاد محدودیت در تامین آب مورد نیاز منطقه شده است. با توجه به محدودیتهای مذکور، چشمه ها و منابع آبی هفتاد قله جنبه حیاتی پیدا نموده که از مهمترین آنها می توان به چشمه چکاب در انتهای دره چکاب و چشمه سیبک اشاره نمود. همچنین در سالهای اخیر در جهت تامین آب مورد نیاز پرندگان و پستانداران منطقه، تعدادی آبشخور ساخته شده است که تا حدودی در فصول گرم سال توانسته مشکلات کم آبی را کاهش دهد.

4 روستای خیرآباد، مشک آباد، عمرو آباد و لته در در درون محدوده منطقه حفاظت شده قرار گرفته و 8 روستای شاهسواران، انجدان، بزی جان، شانق، عیسی آباد، ورین سفلی، الگان و کهک نقاط مرزی منطقه را تشکیل می دهند. منطقه حفاظت شده هفتاد قله از نظر تنوع رسوبات و سنگ های آتشفشانی ، تنوع جانوری و راههای قابل دسترس از مهمترین مناطق طبیعی و اکوتوریستی کشور بشمار می رود. مطالعات صورت گرفته نشان می دهد که حدود 205 گونه گیاه نهاندانه از 41 خانواده در سه دوره رویش کامل در منطقه وجود دارد. عمده این گیاهان متعلق به خانواده های کاسنی، نعناع، شب بو، گندمیان، چتریان، پروانه آسا، میخک، گاوزبان، لاله، میمون و آلاله می باشند.
درمنه و گون که خاص استپ های بیابانی ایران است به طور قابل توجهی در ناحیه جنوب شرقی و دشت های منطقه هفتاد قله رشد نموده اند. همچنین از گیاهان مهاجمی مانند: چوبک، بوما دران، گل گندم، باد بر، کنگر وحشی و خوراکی، شیرین بیان، ورک، فرفیون، اسفند، گوش بره و تلخک و گیاهان دارویی و معطری مانند: شیرین بیان، سوسن بر، کاکوتی، مریم نخودی، شریر شاتره، ریواس، آلاله، بومادران، درمنه صخره ای، شکر تیغال، شنگ، خاکشیر، منداب، ازمک، چشم خروس دانه ریز، خوشک، چتر گندمی، بذر البنج، کمای ایرانی و شمعدانی که در منطقه رشد و نمو می نمایند، می توان نام برد.
تنوع جانوری منطقه هفتاد قله با توجه به محدودیت های موجود وتخریب های صورت گرفته هنوز از غنی ترین زیستگاههای کشور بشمار می رود. از مهمترین خزندگان این منطقه می توان به لاک پشت مهمیزدار، انواع سوسمار و مارمولک از خانواده لاسرتاها و آگاما، مارقیطانی، شتری، گورخری، تیرک مار، جعفری، دشتی، افعی سوسنی، تیرمار و گرزه مار اشاره نمود. از 502 گونه پرنده شناسایی شده در کشور 71 گونه از 26 خانواده در این منطقه زندگی می کنند که مهمترین آنها عبارتند از: دلیجه، عقاب طلایی، سارگپه، شاهین، هما، لیل، سنقر گندمی، انواع سنگ چشم، سسک، چکاوک، چلچله، دم جنبانک، توکا، زرد پره، سهره، کبک، تیهو، بلدرچین، کبوتر چاهی، کبوتر جنگلی، یاکریم، قمری، کوکر، باقرقره، جغد، زنبور خوار، سبز قبا، هدهد، دارکوب، چرخ ریسک، کمر کولی، گنجشک، سار، زاغی، و انواع کلاغ. شرایط جغرافیایی و پوشش گیاهی منطقه هفتادقله زیستگاه بسیار مناسبی را برای پستانداران بزرگ بومی ایران که در مناطق استپی مرکزی ایران زندگی می کنند، پدید آورده است. از راسته گوشتخواران می توان از پلنگ، یوزپلنگ، کاراکال، گربه وحشی، رودک(گورکن)، گرگ، روباه، شغال، کفتار، جوجه تیغی، تشی و از راسته علفخواران می توان از کل، بز، قوچ و میش، آهو، گراز و خرگوش نام برد.
منطقه حفاظت شده هفتاد قله تحت نظارت ادراه کل حفاظت محیط زیست استان مرکزی اداره می شود و ورود به آن نیاز به کسب مجوز از این اداره کل دارد.
کوه بوجه
در جنوب شهر خمین کوه مخروطی شکلی وجود دارد که به بوجه شهرت یافته است. این کوه مشرف به شهر خمین بوده و توسعه شهر تا دامنه های آن پیش رفته است. برای مردم خمین، بوجه فقط یک کوه نیست، بلکه مکانی برای بروز برخی رفتار های فرهنگی آنهاست. به طوری که داستانها و مراسم خاصی برای آن وجود دارد. از آن جمله مراسم سیزده بدر میباشد. قسمتی از دامنه کوه در حال حاضر به صورت پارک در آمده و در آن تاسیسات تفریحی رفاهی وجود دارد.
 
تفرجگاه های روستایی
علاوه بر کوه بوجه در شهر خمین، تفرجگاهها و چشم اندازهای طبیعی دیگری در سایر مناطق شهرستان وجود دارد که علاقه مندان به طبیعت را چه از اهالی شهرستان و چه افرادی را که به صورت عبوری از این مناطق می گذرند، را به خود جذب می کند. برخی از این مناطق عبارتند از :کوه هفت سواران، سد آشناخور و قره کهریز، کوه انگشت لیس و حسن فلک و الوند.
 
رودخانه خمین
 ارتفاعات جنوب غربی و غرب شهرستان خیمن سرچشمه رودخانه خمین را تشکیل می دهند . این سرشاخه ها در حوالی شهر خمین به هم الحاق شده ، سپس با رودخانه خرقاب ، تشکیل رودخانه لعل بار را در شهرستان محلات می دهند . حواشی این رودخانه در زمان آبدهی جهت گذران اوقات فراغت مردم منطقه ، مورد استفاده قرار می گیرد .
 
سراب رضا آباد
در دامنه ارتفاعات ویل آب و در منطقه ییلاقی رضا آباد شهرستان خمین چشمه و سراب رضا آباد قرار دارد. این چشمه از بریدگی و شکاف صخره به بیرون جاری است. آب این چشمه مورد استفاده مزارع کشاورزی پایین دست قلعه آشناخور قرار می گیرد.
سراسر صخره و ارتفاعات بالای چشمه پوشیده از بوته های گون و گلهای وحشی می باشد. شقایق وحشی، گلهای لاله واژگون و بوته های سوسن و سنبل بویژه در فصل بهار چشم انداز بسیار زیبایی به ارتفاعات اطراف چشمه می دهد. در مسیر جریان آب چشمه انواع خزه و جلبک می روید که جلوه خاصی به این مسیر داده است.
راه دسترسی: جاده خمین به الیگودرز، جاده نور و نصرآباد، قلعه آشناخور سراب رضا آباد. جاده تا آشناخور آسفالته و مابقی خاکی است. از جاده اصلی تا سراب حدود 10 کیلومتر است با وسیله نقلیه سواری قابل دسترسی می باشد.
از کنار رودخانه کوچکی که از روی جاده می گذرد بایستی حدود 300 متر را پیاده طی کرد تا به سرچشمه رسید.
 
گل و گلکاری
زمینهای صاف و هموار، منابع آب غنی و آب و هوای مناسب  شرایط لازم طبیعی پرورش گل را در خمین فراهم آورده است. در حال حاضر تعدادی از مردم این شهرستان به پرورش گل اشتغال دارند. در سال جاری در حدود 120 هکتار زمین زیر کشت و  پرورش گلهایی به شرح زیر می باشد:
20 هکتار رز
18هکتار گلایل در فضای گلخانه ای
80 هکتار گلایل در فضای باز
2% هکتار شب بو
1 هکتار داودی
نیم هکتار زنبق.
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:17 ] [ اطلس ایران وجهان ]

پیشینه شهرستان خمین

محدوده شهرستان خمین امروزی ، در گذشته جزئی از ناحیه پهناور بلاد جبال   (عراق عجم ) بوده که در طول تاریخ نامهای گوناگونی به خود گرفته است . «یونانیان آن را مدیا می گفتند » چه آنجا سرزمین ماد بوده است . در متون جغرافیای اسلامی به نامهای کوهستان ، جبال ، جبل ، قهستان ، قوهستان و بالاخره عراق عجم نامیده شده است . بعد ها قسمت وسیعی از عراق عجم را تیمره نام نهادند و سپس تیمره به تیمره علیا و تیمره سفلی تقسیم شد که تیمره علیا ، محدوده کنونی شهرستان خمین بوده است . از منابع محدود چنین بر می آید که شهرت تیمره و خمین پیش از اسلام و قرون اولیه اسلامی بیش از دوره های بعد بوده است و آخرین منابعی که در آن از تیمره نام برده شده مربوط به قرن پنجم و هفتم هجری است و پس از آن تا چهارصد سال منابعی که روشنگر وضعیت ناحیه باشد در دست نیست . لیکن در کتاب نزهت القلوب مربوط به قرن هشتم هجری از ویژگی های ناحیه فوق سخن به میان آمده که نشان می دهد به احتمال زیاد نام تیمره در زمان تألیف به « کمره » تبدیل یافته و گلپایگانی ها آن را کمردی خوانده اند . نام « خمین » در منابع به صورت خمهین ، حمهین ، خهبین ، خماهین آمده است و برای اولین بار در کتاب تاریخ پیامبران و شاهان که هزار سال پیش نگاشته شده به نام خیمن اشاره شده است .

 

 
بیت امام خميني (ره)

بیت امام خمینی (ره)

از دیگر مکان ها و منازل مقدس و مورد ادب و احترام مردم ایران بویژه استان مرکزی منزلی است که حضرت امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی ایران در آن متولد شده، زندگی نموده و بنا و چهار چوب شکل گیری انقلاب اسلامی ایران را در اندیشه خود پرورانده است.

این بنا در محله سه پل شهر خمین و در شمال رودخانه خمین در حدود 170 سال پیش ساخته شده است. سید احمد جد حضرت امام بعد از مهاجرت به خمین این عمارت رابه مبلغ یکصد تومان در تاریخ 15 ربیع الثانی 1255 هجری قمری به مساحت حدود 4300 متر مربع از شخصی به نام محسن خان خریداری می نماید.
 
 

بیت پدری امام (ره) از جمله محدود منازل قدیمی ایران است که از 4 حیاط برخوردار بوده است. اتاق های زمستان نشین و تابستان نشین، آشپزخانه، تالار، شبستان، گلخانه، جلو خان، برج، انبار، باربند، طویله، آبنما، باغچه، هشتی و راهرو، از جمله بناهای ساخته شده در این مجموعه است. هر یک از 4 حیاط با اتاق های اطراف آن کاربردی خاص داشته است. چنانکه از حیاط بیرونی برای تدریس و جلسه های گفتگو در مورد مباحث دینی استفاده می شده و از حیاط اندرونی برای زندگی خانواده مرحوم حاج شیخ مصطفی پدر امام خمینی (ره) استفاده می شده است.  حضرت امام در یکی از اتاق های حیاط ورودی نیستان متولد شده است. این مجموعه در تاریخ 9/1/1378 به شماره 2295 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 
سنگ نگاره ها

 

سنگ نگاره ها

یکی از مهمترین و شاید کاملترین مجموعه های سنگ نگاره کشور که در خمین قرار دارد، نمادها، کتیبه ها و سنگ نگاره های تاریخی منطقه تیمره است، این نگاره ها که ناشی از تجربیات عینی و باورهای اعتقادی و فرهنگی نیاکان ما می باشد بر دل صخره های متعددی در بخش جنوبی استان مرکزی دیده می شود.  آن زمان که خط و نگارشی وجود نداشته و آدمی مجبور بوده ، مجموعه اطلاعات معیشتی و شکار، حفاظت، و اعلام خطر، آیین و رسومات و شیوه زندگی را از طریق نقش و نگاره ها به دیگران منتقل نماید، این سنگ نگاره های انحصاری بوجود آمده است. با مروری بر صفحه های صخره ای سخت منطقه خمین و گلپایگان در می یابیم که چگونه انسان های اولیه دانش و تجربه کسب شده خود را از طریق این نمادها به نسل های بعد از خود انتقال داده اند.
 
 

تنگ غرقاب – قیدو در کنار رودخانه گلپایگان در شرق شهرستان خمین و روستای فرنق، آشنا خور، هاجیله رضا آباد، نور آباد و نصر آباد و آشمسیان در اطراف رودخانه خمین و کنار سد جباده از جمله مهمترین مراکزی است  که دارای بیشترین سنگ نگاره می باشد.

دکتر مرتضی فرهادی در کتاب موزه هایی در باد تعداد سنگ نگاره های موجود در تنگ غرقاب قیدو و همچنین سرشاخه های رودخانه خمین و گلپایگان را بالغ بر 25 تا 30 هزار عدد برآورد نموده است.

عمده نگاره ها مربوط به جانوران بویژه بز کوهی و شکار آنان توسط انسان است. در این نگاره ها ابزار اصلی شکار انسان تیر و کمان و نیزه بوده است. با بررسی های صورت گرفته، تصاویر پستانداری همانند بزکوهی، قوچ، پلنگ، گرگ، گوزن، شیر، گراز، آهو، گورخر، شتر و پرنده گانی همانند کبک، بوقلمون، هد هد و درنا، بیشترین نگاره ها را تشکیل می دهد. شکار با چماق ، کمند، چنگک تصاویر شکارچیان سوار بر اسب، رقصهای جادویی، زنان باردار و زایش آدمی، نبردهای پهلوانی و جنگ های تن به تن از دیگر تصاویر قابل توجه می باشد.

از دیگر سنگ نگاره های موجود در منطقه می توان به سنگ نبشته ها و کتیبه های تنگ غرقاب در صخره کتیبه دار و چم اسبه اشاره نمود که نشانگر شروع کتابت و استفاده از حروف و اشکال برای نگارش است.

جناب آقای محمد ناصری فرد ، پژوهشگر کوفق و ارزنده سنگ نگاره ها را اینچنین معرفی می کند:

موزه های سنگی ، هنرهای صخره ای
(سنگ نگاره های ایران)
سنگ نگاره ها یا هنرهای صخره ای کهن ترین آثارتاریخی و هنری بجامانده از بشر هستند. به تعبیری بستربوجود آمدن حروف رمزی ، خط ، تبادل پیام ، زبان ، تاریخ ،اسطوره ها، هنر و فرهنگ از سنگ نگاره هاست وآنها از بهترین ابزارهای رمزگشایی ماقبل تاریخ هستند، تعداد آنها فقط در یک منطقه محدود در ایران (خمین) به بیش از 21 هزار مورد می رسد که  عمر بعضی از آنها به چهل هزار سالPrehistoric) )    می رسد1 و بشرتا کنون موفق به کشف هیچ پدیده تاریخی و هنری بدین قدمت
     نشده است.                  
سنگ نگاره  یا هنر صخره ای چیست؟
به زبان ساده به هرتصویر و نگارشی بر روی سنگ، سنگ نگاره یا هنر صخره ای می گویند. اگراین نوشته ها یا نقاشی ها، برروی سنگ با رنگ یا امثال آن باشد به آنها ((Pictographs))  و اگر نقوش یا نوشته ها ازطریق کنده کاری ها (حک یا حجاری مثبت یا منفی -  توضیح: در حکاکی مثبت نوشتار برجسته است و در حکاکی منفی نوشتار  فرورفته و خالی است ) بر روی سنگ ها انجام شده باشد به آنها ((Petroglyphs.petrographs)) می گویند. اغلب در درون غارهای قدیمی از نقاشی یا نوشته های با رنگ استفاده شده ((Pictographs )) که عموماً عمر آنها در برابر عوامل طبیعی بسیار کوتاه است و علت ماندگاری آنها از هزاران سال قبل تا کنون در دسترس نبودن و محفوظ بودن آنها در برابرعوامل طبیعی بوده است. اما سنگ نگاره های کنده کاری شده ( Petroglyphs  ) علاوه بر اینکه در غارها  کشف شده اند، در محوطه های باز و بیرون غار ها نیز وجود دارند. قسمت اعظم  سنگ نگاره های  محیط های باز در برابر عوامل طبیعی مثل سرما ، گرما ، باد ، باران و یخ زدگی از بین رفته اند ومی روند. از طرف دیگر متاسفانه به علت عدم آگاهی مردم نیز تعداد بسیار زیادی از آنها تخریب و نابود شده است. (در احداث راه ها ومعادن سنگ ) بعضاً در یک پروژه جاده سازی شاهد از بین رفتن تعداد زیادی ازآنهابوده ایم. سال یابی سنگ نگاره های ایران از دیدگاه صاحب نظران متفاوت است. به نظر تعدادی از آنان قدمت بعضی از سنگ نگاره های ایران به پنج تا چهل هزارسال هم می‌رسد،
این سال یابی ها اکثراً از طریق کارکردهای مقایسه ای بوده واز رویکردهای علمی نوین ( ریزفرسایش و رادیوکربن)  کمتر بهره گیری شده است.
 
نقوشی که بر دیواره سنگی کوه ها و دره ها دیده می شود. برای زیست شناسان، تاریخ دانان ،
جامعه شناسان ، مردم شناسان ، باستان شناسان ، نماد شناسان ، دوستداران اسطوره ها ، تاریخ فرهنگ، تاریخ زبان و هنرهای تاریخی وتزیینی بسیار جالب و دیدنی می تواند باشد.
این که چرا تقربیاً 90 درصد نقوش سنگ نگاره ها ی ایران بزکوهی است، قسمت اصلی آن به، اسطوره ها، فرهنگ، دین و اعتقادات مردم باستان ایران  زمین مربوط می شود.(هزاره های قبل از تاریخ ) این محوطه ها با نقوشی که ذکر شد، واقعاً موزه های سنگی، هنرهای صخره ای هستند که هر بیننده با ذوقی را بشدت تحت تاثیر قرارمی دهند.براستی چگونه در زمانی که افراد بعضاً سواد خواندن و نوشتن    نداشته اند، چنین با دقت و ظرافت هنر آفریده اند.
مطالعه برروی سنگ نگاره ها نیازمند کمک مجموعه ای ازعلوم نوین و خاص است. علومی نظیر مردم شناسی، باستان شناسی، تاریخ، نماد شناسی، هنرهای تزیینی، اسطوره شناسی،
 علم شیمی(رطوبت ، دما،PH) (تحلیل ریزفرسایش) ودیگر علوم. یک علم به تنهایی قادر به مطالعه برروی آنها نیست. چون یک  سنگ نگاره مجموعه ای از علوم ذکر شده را درخود جای
 داده است . برای درک و شناخت آنها الزاماً می بایست از همه علوم مذکور وصاحب نظران آن رشته ها به طور سیستمی کمک گرفت.
مکان یابی و مکان نمایی سنگ نگاره ها  در ایران گام نخست و مبنایی جهت مطالعه ومعرفی این  نماد های تاریخی و هنری ملی ایرانیان است (این درصورتی است که بعضی ملل جهان سالیانه تورهای
بی شماری را برای دیدن سنگ نگاره ها تدارک می بینند و بعضی کشورهای میزبان ضمن انتقال فرهنگ خود، برابر فروش چندین چاه  نفت در آمد دارند). ما در آینده نزدیک ناگزیر خواهیم بود که از ابعاد مختلف این ارزش های تاریخی و هنری را به صاحب نظران ، متخصصان و کلیه مردم  ایران و جهان جهت پژوهش، تحقیق وآشنایی آنان معرفی نماییم تا ضمن معرفی آثار هنری بجا مانده از نیکانمان ، مردم ما نیز از مترتبات آنها منتفع شوند.
 هنر صخره ای، نمونه ای مشخص از یک هنر جهانی است، که بیشترین سابقه را بین هنرهای شناخته شده دیگر دنیا داراست. این هنر از جمله مهم ترین شاخه های هنرهای تجسمی است. زیرا نه تنها نخستین جلوه های شناخته شده از حساسیت هنری و زیبا شناختی اجداد دور انسان را در بسیاری از نقاط جهان به نمایش می گذارد، بلکه یکی از رایج ترین شیوه های بیان پیامها و فرهنگ انسان است.
   نیاکان ما باورها ، ایده ها و تقدس های خود را در زیستگاه ها و بعضاً روی ظروف و لوازم زندگی خود (سفال ها ،سنگ نگاره ها،سنجاق های سینه ) تصویر و حک می کرده اند. این نقوش و تصاویر بیان کننده  پیام های گوناگونی هستند که انسان های حکاک و نقاش هنرمندانه ایده پردازی
کرده اند به شکلی که امروز آن نقوش و تصاویر با صاحب نظران و اهل فن خود سخن می گویند و صاحب نظران درکنار آنها  احساس لذت می کنند.    

این هنر آفرینی ها در گذشته اکثر ملل دنیا وجودداشته است . برای مثال ما نقوش بزکوهی را دراقلیم های گوناگون می توانیم مشاهده کنیم. ایران ، پاکستان، قزاقستان، ارمنستان، قرقیزستان،افغانستان، جمهوری آذربایجان،ترکیه ، یمن ، مصر ، عربستان ، حتی کالیفرنیای ، آروزونا ، کلرادو در امریکا، باتوجه به اینکه سبک طراحی آنها باهم تفاوت دارد. لکن همه آنها در یک اصل، شباهت بی تردید دارند . پیام و هنر صخره ای.
وقتی سنگ نگاره های دنیا را مورد تعمق قرارمی دهیم ، به راحتی متوجه تفاوت هنر موجود در                 سنگ نگاره های ایران، با دیگر ملل می شویم . برای مثال بعضی سنگ نگاره های ایران با تصاویر روی سفالها و ابزار زندگی نیاکان ما در پیش از تاریخ رابطه و پیام مشترک  دارند. 90 درصد نقوش سنگ نگاره های موجود در ایران نقش بزکوهی با شاخ های بلند سمبلیک است که نشان و پیام آن (آب ، باران ، فراوانی نعمت ، نگهبانی ماه ، نگهبان و ناجی مشی و مشیانه ) است واین ارتباط پیامی و کلامی مشترک برروی سفال ها نیز از اعصار کهن بر جا مانده است . تصاویر بزکوهی برروی سفال ها و نقوش آنها بر سنگ های سخت کوه ها با شاخ های سمبلیک، جداً تحسین بر انگیز است. چقدر هنرمندانه بدایع آفریده اند . بجز چند کشور همسایه در هیچ کدام از ملل دنیا نمی توان نمونه هایی مشابه آنها را پیدا کرد. از همه مهمتر ارتباط نقوش دیواره های سنگی کوه ها و تصاویر روی سفال ها با اسطوره ها و داستان های کهن چندین هزار ساله ایران زمین است .
قدمت و تنوع سنگ نگاره ها در ایران متنوع و بسیار زیاد است. هرجا که زیستگاهی بوده بی تردید آثاری از حیات پر احساس و هنرمندانه آنها قابل کشف و رویت است .(سفال های برجا مانده،  نقوش سنگ نگاره ها) این نشانه ها خود نمادی ازسیر زندگی و احساسات قوی آن ملت نسبت به پدیده های فرهنگی بوده است. نکته جالب توجه اینکه، نیاکان ما با این نمادهای ساده که از خود به یادگار گذاشته اند تا وقتی انسان حیات دارد سخن می گویند. این نشان از عظمت ملت ها دارد که زمان قادر به استهلاک آنها نیست.حاصل حیات و عظمت انسان ها آثار و بدایع آنهاست. که نیاکان ما به شایستگی از عهده آن برآمده اند. براستی ما برای آیندگان چه اثری از خود به یادگار گذاشته ایم !؟       

همه انسان ها بدور از تاثیر حاکمیت ها و ایدئولوژی ها، براساس فطرت پاک الهی خود شبیه به هم فکر        می کنند ومی اندیشند. حتی اگر کنارهم نباشند(هزاران کیلومتر فاصله بین قاره ای ) و در یک زمان نباشند.(هزاران سال تفاوت در دوره زندگی) این اصلی است که زمان و مکان در مقابل آن رنگ
 می بازد. آثار بسیار متنوع و فوق العاده جالبی از این هنر ها در سرتاسر ایران شناسایی شده است  مثال : بیرجند (لاخ مزار) ، خراسان (نهبندان)، یزد (ارنان) ، سیستان و بلوچستان ( نیک شهر و سراوان)، اصفهان (غرقاب و کوچری گلپایگان و ویست خوانسار) ، لرستان (همیان کوهدشت ، خمه الیگودرز، میهد بروجرد)، اراک (ابراهیم آباد ،یساول کمیجان،   احمد آباد خنداب، زاغر تفرش و خمین)، همدان ( دره شهرستانه الوند ، دره گنجنامه، مهرآباد و خوشیجان ملایر ) کرمان(میمند و شاه فیروز)، آذربایجان شرقی ( ارسباران) ، کردستان (دهگلان و سارال) ، تهران (روستای دولت آباد شهریارکوه کفترلو) قم          ( کهک ) .

موضوع اصلی در این حرکت معرفی و بررسی نقوش حکاکی شده ای است که غالباً در مناطق کوهستانی    دره ها وکنار رودخانه ها بر روی صخره ها و پناهگاه های طبیعی از دوره های متفاوت و زمان های بسیار دور بر جای مانده است. این نقوش عمدتاً به تصاویر حیوانات وانسان در حالت های ویژه و هم چنین نقوش نمادین تعلق دارند که در مجموعه هایی کاملاً مجزا  از یکدیگر به صورت سنگ نگاره در مناطق  مختلف پراکنده اند. پراکندگی این مجموعه ها، ظاهراً تنها به مناطق محوطه ایران محدود نمی شود، زیرا نمونه های مشابه این سنگ نگاره ها با مضمون های کاملاً قابل مقایسه با کشور های آسیا ( جمهوری های ارمنستان، گرجستان ، آذربایجان، پاکستان و افغانستان) اروپا،  امریکای مرکزی و شمالی، افریقا و استرالیا شناسایی شده است که خود می تواند اطلاعات مطمئنی را دربارة وجود یک نوع روابط فرهنگی تنگاتنگ در گذشته در اختیار ما بگذارد. فرضیة اصلی در این پژوهش نشأت گرفته از همین مشابهت های تعجب بر انگیز و بدون تردید و معنی دار است که در مضامین بکار رفته در سرتاسر مناطق مورد اشاره دیده می شود. وجود چشمگیر سنگ نگاره های منقوش به نقوش انسانی، جانوری و نماد ها در سرتاسر منطقه ایران، و مشابهت هایی که با نمونه های موجود در کشور های همسایه و دیگر کشور های جهان دارند، به ما کمک می کنند تا بتوانیم محدودة حوزة فرهنگی  ملل باستان را در دوره های مختلف از تاریخ تخمین و مطالعه نماییم.
به نظر نگارنده حاصل بررسی سنگ نگاره های ایران و دنیا یک پیام واضح داشت و آن وجود یک وحدت رویه تکاملی درکل انسان ها در گذشته است که درجریان زندگی خود از آن خود آگاه یا نا خود آگاه پیروی  و گذر کرده اند.

 امید است همچنانکه نیاکان ما در گذشته های بسیار دور در جای جای این کره خاکی بدور از هر نژاد، فرهنگ و مرز جغرافیایی مثل هم بر سنگ های سخت هنر های لطیف و حیرت آور آفریدند ، ماهم امروز دانسته و با آگاهی هنر دوست داشتن و مهر ورزیدن به یک دیگر را بر قلوب خود حک کنیم.
 امید است در آینده متخصصان و محققین بتوانند ، ازفرایند های مشهود وغیر مشهود پی به  پیام های مستتر سنگ نگاره ها ببرند و پیام آنها، دستاوردی جدید واثربخش برای ایجاد همبستگی فرهنگی ملل جهان شود و عاملی جهت وفاق ملت ها گردد. جهت اطلاعات بیشتر به کتاب: موزه های سنگی ، هنرهای صخره ای (سنگ نگاره های ایران )  پژوهش و نوشته  نگارنده مراجعه فرمایید .اطلاعات تکمیلی را از سایت هماین نیز می توانید دریافت کنید:
   http://www.homayen.com

 
قلعه سالار محتشم

قلعه سالار محتشم

این قلعه در شهر خمین و مربوط به دوره قاجار است که از نظر ساخت کالبدی و معماری  بسیار  ارزنده  می باشد. سبک معماری، تزئینات و فضای  داخلی، اسکلت ساختمانی و نوع مصالح به کار رفته آن را به صورت یک اثر معماری بی نظیر در آورده است. بنا بر شواهد وسعت این قلعه در گذشته بسیار بیشتراز وضعیت کنونی بوده است. در حال حاضر این بنا دارای دیوار های بلند در چهار طرف  است  که در سمت  جنوب آن بر روی یک دیوار یک اثر تزئینی بنام کلاه فرنگی  وجود  داشته   که  محوطه  و ساختمان  اصلی  را   تشکیل  می داده است. 



ساختمان اصلی شامل چند اتاق تو در تو است که  فضای داخلی توسط رف ها و مجسمه هایی که نشان از فرهنگ منطقه  ندارد  تزئین شده است. در یکی از اتاق ها اسناد و عکسهای متعلق به خاندان سالارالدوله، زینت دیوار شده است. در جلوی اتاق ها یک ایوان بزرگ قرار داشته که از دو طرف پلکان به حیاط ارتباط دارد. نمای بیرونی ساختمان اصلی بوسیله ستونهای گچبری زیبا و سر در های مزین شده، بسیار جلب توجه می کند.
 
 
 
 
 
کبوترخانه ها

کبوترخانه ها

در منطقه جغرافیایی خاصی از روستاهای کمره، ساختمان های  منفرد، بزرگ و کنگره داری ساخته شده است که اکثر آنها در میان زمینهای مزروعی و گندمزارها و در اطراف رودخانه قرار گرفته اند.بناهای کنگره داری که نوار سفیدی از گچ در چهار طرف دیوارها وکنگره های اطراف سقف آنها کشیده شده و دسته های کوچک و بزرگ کبوتر در حول و حوش آن در پروازند یا روی تیرک های آن نشسته اند. کشاورزان بدین روش از فضله های این کبوتران برای تقویت زمینهای کشاورزی خویش یاری می گیرند. کبوترخانه رازان اخیرا  توسط سازمان میراث فرهنگی مورد بازسازی قرار گرفته است.
 
 
 
 
 
 
 
 
تیمچه بازار

تیمچه بازار             
این تیمچه  تنها  بازمانده بازار  سنتی خمین است  که با سقف گنبدی در مکانی گود و به صورت هشت ضلعی قرار دارد. گنبد سقف از خارج به وسیله کاهگل پوشیده  شده است. مصالح آن از آجرهای مربعی است. و در داخل گنبد، فضاهایی به عنوان نورگیر  تعبیه شده است. از این تیمچه در حال حاضر هیچگونه بهره برداری توریستی انجام نمی گیرد و این خود باعث شده که این اثر سنتی و تاریخی  رو به تخریب  گذارد.

 

 

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:15 ] [ اطلس ایران وجهان ]

موزه  چهار فصل

بنای حمام چهار فصل اراک یکی از زیباترین آثار معماری و کاشیکاری ایران در قرون اخیر است، شاید به جرات بتوان گفت که این حمام با تزئینات ویژه آن در کشورهای اسلامی اثری منحصر به فرد است.

ساختمان حمام با شکل گیری اراک در حدود 100 سال پیش و در زمان حکومت احمد شاه قاجار توسط شخصی به نام حاج محمد ابراهیم خوانساری ساخته شده است. این حمام حدود 1600 متر مربع مساحت داشته و از چهار بخش مجزا مردانه، زنانه، حمام ویژه اقلیت های دینی و حمام خصوصی تشکیل شده است. آب مورد نیاز حمام از آب جاری قنات تامین می شده و به لحاظ تامین آب و همچنین حفظ گرما و حرارت، کف حمام حدود 3 تا 5/3 متر از کف خیابان پایین تر ساخته شده است. حمام از بخشهای دالان رودی، رختکن مردانه و زنانه سربینه مردانه و زنانه، گرمخانه خصوصی و عمومی، هشتی بین گرمخانه و رختکن خزینه آب انبار و سایر بخش های مرتبط تشکیل شده است.
 
 

تقریباً تمامی بنای داخلی حمام بوسیله کاشیهای معرق هفت رنگ تزئین شده در رختکن حمام از هنر و زیبایی بی نظیری برخوردار است. سقف تمامی بخش های حمام با آجر و ملات گچ و آهک به صورت گنبدی طاق زده شده است. گنبد سربینه بر روی 8 ستون که به اشکال بسیار زیبای گل و مرغ و سرباز قاجاری کاشیکاری شده است، استوار می باشد. کف حمام با سنگ های سیاه گرانیت و ملاط آهک و ساروج پوشیده شده است. نام چهار فصل برگرفته از تابلوهای کاشی خوش نقش و نگاری است ، که چهار فصل بهار، تابستان، پاییز و زمستان را در قسمت سربینه حمام مردانه به تصور کشیده است.

هم اکنون از مساحت حدود 16 هزار متری بنا، حدود 5 هزار متر آن شامل سربینه مردانه و گرمخانه، رختکن و هشتی بین گرمخانه و رختکن به موزه اختصاص یافته است و اشیاء بسیار مهمی متعلق به دوره های مختلف قبل و بعد از اسلام در آن نگهداری می شود. تنگ های سفالی، کاسه، خمره، قدح، پیمانه، انواع مجسمه، آفتابه و لگن، سنگ نوشته و ابزار آلات کشاورزی و دفاعی در این موزه نگهداری می شود. محراب تاریخی و با ارزش مسجد جامع ساوه که از آثار منحصر به فرد معماری و گچ بری دوره سلجوقیان است در این محل نگهداری می شود.

حمام چهار فصل در تاریخ 10/8/1355 به شماره 1339 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 
بازار اراك

بازار اراک

مجموعه بازار اراک در سال 1228 هجری قمری و در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار در بافت مرکزی شهر سلطان آباد و به توسط یوسف خان گرجی بنا شده است. این بنای با ارزش تاریخی که تلفیقی از معماری مدرن و سنتی ایران است در چهار جهت شمال، جنوب، شرق و غرب احداث گردیده است. طول بازار در جهت شمال به جنوب 720 متر و در جهت غرب به شرق حدود 200 متر است. این دو بازار در محلی که چهارسوق نامیده می شود در هم تلاقی می کنند.
 
 

آجر، مصالح غالب در ساخت بازار بوده و با ملات گچ، آهک و خاک رس تمامی بنا را ساختمان نموده اند. در پی دیوارها و همچنین در جرز دیوار و طاقها برای استحکام بیشتر از تیرچه های چوبی استفاده شده است. در پای ستون ها هم صفحات و ورق های منجمد مسی و سربی بکار گرفته شده است. سقف بازار گنبدی بوده و با کاهگل پوشیده شده است. ازنمای پشت بام، گنبدهای ممتد در دو ردیف شمالی و جنوبی و شرقی و غربی به طور زیبایی مشاهده می شود. گنبد چهار سوق از دیگر گنبدها بلندتر و با عظمت تر دیده می شود. در مرکز هر گنبد نورگیری تعبیه شده که کار هوا کش را هم انجام می دهد. عمده حجره ها در راسته بازارها استقرار یافته و کارگاههای تولیدی، بار اندازها، انبارها و بازارچه های اختصاصی در سراها می باشد. در طرفین بازار به فواصل حدود پنجاه متری از یکدیگر سراهایی ساخته شده که به فروش کالا و ارائه خدمات مشغول می باشند. سرای کاشانی، سرای گلشن، سرای نوروزی از این جمله اند. زیباترین و مهم ترین سرای بازار که همچنان توانسته ساختار اولیه خود را حفظ نماید، سرای کاشانی است که به بازار فروش اختصاص یافته است. در جنب بازار، مسجد و مدرسه سپهدار که یکی از زیباترین مساجد اراک می باشد قرار داشته و پشت بام بازار کاملاً بر حیاط مدرسه و مسجد سپهدار مشرف می باشد.

مجموعه بازار اراک در تاریخ 10/8/1355 به شماره 1285 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 

 
خانه حسن پور

خانه حسن پور

این خانه در مجموعه بافت قدیمی شهر اراک و در اولین گذر سمت چپ بعد از چهار سوق بازار و در راه مقابل گذر مدرسه و مسجد سپهداری قرار دارد.

منزل از دو بخش جنوبی و شمالی تشکیل شده که بخش جنوبی آن در دوره قاجاریه و بخش شمالی آن متعلق به سال 1290 هجری شمسی می باشد. ساختمان در دو طبقه احداث شده و طبقه همکف به اتاق های زمستان نشین، آشپزخانه، انبارهای آذوقه و ورودی بنا اختصاص دارد و طبقه اول اتاق های شاه نشین و تابستان نشین را شامل می شود.



کف حیاط حدود 5/1 متر از کف خیابان پایین تر بوده و تمامی اتاق ها نور لازم را از حیاط می گیرند. مصالح به کار رفته آجر، ملات آهک و گچ بوده و تمامی نمای بیرونی ساختمان با آجر، کاشی و اشکال اسلیمی آجری تزئین شده است. این بنای مسکونی اخیراً توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری خریداری، مرمت و برای آموزش هنرهای سنتی و میراثی مورد استفاده قرار گرفته است. این خانه در تاریخ 16/1/1377 به شماره 1985 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
 
 
 

 

 
شهر زير زميني ذلف آباد

شهر زیر زمینی ذلف آباد
در 22 کیلو متری شمال اراک از توابع فراهان آثاری دیدهمی شود که به آن شهر قدیمی ((ذلف آباد))می گویند .خرابه های موجود می رساند که در گذشته این شهر،آباد و بزرگ بوده است. ولی در حال حاضر به جز چند اثر تخریب شده در این منطقه چیزی ملاحظه نمی گردد. در باره این شهر روایات زیادی وجود دارد که برای مشخص نمودن وضعیت تاریخی ،قدمت و ویژگیهای آن احتیاج به کارشناسی وحفاری است.
 
 
 
 
 
موزه جانور شناسي

موزه جانور شناسی اراک

این موزه در داخل مجموعه دانشگاه اراک در سال 1373 هجری شمسی ایجاد شده است و در آن انواع پرندگان، پستانداران، دوزیستان، ماهی ها، جانوران بی مهره همانند اسفنج ها، مرجانها، نرم تنان و بند پایان تاکسیدرمی شده نگهداری می شود. بازدید از موزه بیشتر توسط دانشجویان رشته های مرتبط با علوم زیستی و برای تحقیقات  و مطالعات علمی مورد استفاده قرار می گیرد.
 
 

 

 
تپه ها و محوطه ها
فهرست تپه ها و محوطه های تاریخی شهرستان اراک:
 

آمره (مادها)
آهنگران فرمهین (ساسانی)
تل ماستر (مادها)
مرجان فراهان (ساسانی)
موت آباد (ساسانی)
فارسیجان فراهان (ساسانی)
مشهد میغان (ساسانی)
غیاث آباد فراهان (ساسانی)
بساول ساروق (ساسانی)
توزان فراهان (ساسانی)
دهلق فراهان (ساسانی)
مراد آباد فراهان (ساسانی)
حاتم آباد فراهان (ساسانی)
وسیمه فراهان (ساسانی)
خشدون فراهان (ساسانی)
استوچرا (مادها)
مصلح آباد فراهان (ساسانی)
فوران چرا (مادها)
حسین آباد فراهان (ساسانی)
سنگ سفید آقداش (ساسانی)
بورقان فراهان (ساسانی)
میلاجرد (مادها)
آزاد مزدآباد فراهان (ساسانی)
آتروان فراهان (ساسانی)
ضیاء آباد کمیجان (مادها)
چغا سبز شازند (اوایل دوره اسلامی)
چلپی ساروق (هزاره دوم پیش از میلاد)
قلعه شاهی وسیمه (دوره اسلامی)
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]

در فاصله حدود 14 کیلومتری شمال شرق اراک و در حاشیه سمت راست جاده اراک به فرمهین، برج و گنبدی آجری بسیار زیبایی وجود دارد که به بقعه پیر مراد معروف می باشد. این بنا که در دوره سلجوقیان ساخته شده از یک پایه 12 ضلعی به ارتفاع حدود 14 متر و گنبدی آجری به ارتفاع حدود 5 متر که بر روی آن قرار گرفته، تشکیل شده است.

از داخل بنا راه پله ای به پشت بام وجود دارد که برای موارد خاص استفاده شده است. تمامی این بنا از آجر چهار گوش ، گچ و ساروج ساخته شده است.

در مرکز بقعه و در زیر گنبد دوپوش، دو عدد سنگ قبر کوچک و بزرگ با اشکال ویژه و خط کوفی بر روی مقبره مربع شکل نصب گردیده است.

ارتفاع مقربه از کف بقعه حدود یک متر می باشد.

نقل کرده اند شاپور ساسانی برای نبرد با دشمن از این منطقه می گذشته است که با پیرمردی برخورد می کند، شاپور از پیرمرد سؤال می کند که آیا در این نبردی که می رویم پیروز می شویم یا خیر؟ پیرمرد جواب می دهد که تو در این جنگ پیروز می شود. اتفاقاً چنان هم شد و شاپور پیروز شد و بعد از برگشت نزد پیرمرد رفت ولی او مرده بود. لذا دستور داد تا بقعه ای مرتفع به یاد و گرامیداشت پیرمراد در این مکان بسازند. این بقعه در تاریخ 1/11/1356 به شماره 1568 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

در کنار بقعه پیرمراد یک تپه تاریخی هم وجود دارد که هنوز کاوشی در آن صورت نگرفته است.

 مجموعه زیارتی هفتاد و دو تن ساروق

روستای ساروق فراهان یکی از مناطق مهم تاریخی و مذهبی کشور است که توانسته مجموعه ای از آثار، ابنیه، تپه های باستانی و بقاع متبرکه را در خود جای دهد. نام روستا که برگرفته از تعداد شهدای مدفن شده در قرون اولیه اسلامی در این مکان می باشد، مورد توجه و احترام ویژه مردم ایران، بویژه ساکنان منطقه فراهان اراک است. طبق اسناد و مدارک موجود در مجموعه زیارتی ساروق امامزاده طاهر(ع) و شاهزاده علی(ع) و همچنین چهار تن از فرزندان و نوادگان امام سجاد(ع) به نامهای حضرت علی الصالح، عبیدالله، محمدبن علی و نصرت خاتون و 66 نفر از نوادگان امامان معصوم، مریدان و شهدای اسلام، دفن می باشند. بنای بقعه امامزاده طاهر و امامزاده علی(ع) در مقابل دروازه ورودی قرار دارد. این بنا از خشت و گل ساخته شده و دارای دو گنبد بزرگ و کوچک به ارتفاع حدود 8 و 6 متر می باشد. بنای ساختمان متعلق به قرن ششم هجری است. ضریح امامزادگان معصوم در زیر دو گنبد قرار گرفته که حدود یک متر از کف زمین و صحن اطراف گودتر است. در داخل روضه چهار ضریح(صندوق) نصب شده که ضریح مقابل در ورودی از نقره با آب طلا، ضریح شمال غربی از آلومینیوم، ضریح جنوبی از چوب و ضریح جنوب شرقی از آلومینیوم می باشد. سقف گنبد از پوشش گچ بوده و با خط کوفی و اشکال بسیار زیبای هندسی تزئین شده است. ضریح چوبی با مهارت ویژه ای به صورت گره های مشبک معرق کاری شده، اثر هنرمندانه منحصر به فردی است که قدمت آن به دوره سلجوقیان می رسد. در جنب امامزاده یک آب انبار قدیمی وجود دارد که برای مصارف روستا مورد استفاده قرار می گرفته است. همچنین در جنب آب انبار بقعه دیگری است که به چهل دختران معروف می باشد. نقل کرده اند که چهل نفر از دختران ساروق جهت در امان ماندن از شر دشمنان در این محل غیب شده اند.

در بخش شمالی صحن امامزادگان، بقعه نسبتاً بزرگی قرار دارد که دارای دو گنبد آجری به ارتفاع حدود 10 متر می باشد. در داخل این بنا مقبره های متعددی وجود دارد که با صندوق چوبی و انواع کاشی و سنگ مرمر پوشش داده شده است. محراب این مجموعه و همچنین کتیبه موجود در آن بسیار قدیمی می باشد. سقف و دیوارهای روضه با اشکال هندسی بسیار زیبایی همراه با آیات قرآنی به خط ثلث تزئین گردیده است. گویند در این محل معجزه ای رخ داده و پیرمرد روستایی که بدون سواد بوده به یکباره حافظ کل قرآن می شود.

در حیاط و صحن امامزادگان 72 تن امکانات مناسبی برای استراحت و اقامت کوتاه مدت زائران فراهم شده است. در ضلع جنوبی صحن، قبرستان مردم ساروق می باشد.

 بقعه شاه غریب انجدان

این بقعه که به شاه خلیل الله هم معروف است در شمال روستای انجدان اراک در قرن هشتم هجری قمری ساخته شده است. شاه غریب از پیشوایان و رهبران فرقه اسماعیلیه بوده که از منطقه الموت قزوین به این منطقه مهاجرت نموده است. ارتفاعات شمال روستای انجدان از جملع مناطق کوهستانی بوده است که در هنگام حمله هلاکو خان مغول به فرقه اسماعیلیه و تصرف قلعه ی الموت در قزوین تعدادی از پیروان و رهبران این فرقه برای نجات جان خود به ارتفاعات انجدان پناه آورده و در آنجا به تبلیغ برای مذهب خود پرداخته اند . بقعه شاه غریب در دامنه کوه و در داخل باغهای روستایی انجدان به صورت هشت ضلعی ساخته شده است. در هر ضلع بنا، یک طاق آجری تعبیه شده و دارای چهار در ورودی در چهار جهت می باشد. ارتفاع بقعه حدود 5 متر و ارتفاع گنبد و ساق آن حدود 6 متر است. گنبد ساده و همچنین داخل بنا با گچ پوشیده شده است. این بنا دارای در و ضریح چوبی مربوط به قرن دهم هجری قمری بوده که متاسفانه از بین رفته اند. بقعه در تاریخ 19/7/1378 به شماره 2453 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 بقعه شاه قلندر

در فاصله حدود 200 متری شمال غرب بقعه شاه غریب آرامگاه شاه قلندر در شمال روستای انجدان قرار دارد. شاه قلندر از همرزمان شاه غریب و او هم از رهبران فرفه اسماعیلیه الموت قزوبن بوده که به این منظقه پناه آورده است. بقعه او تماماً از آجر به صورت هشت ضلعی در اوایل قرن هفتم احداث شده و ساق گنبد آن دارای 16 ضلع می باشد. ارتفاع بنا حدود 5 متر و ارتفاع گنبد حدود 7 متر است. تا چند سال قبل در و ضریح بقعه شاه قلندر که متعلق به دوره صفویه بوده ، در محل وجود داشته که هم اکنون از بین رفته است. در کنار بنا به فاصله حدود 50 متری سرچشمه و سراب معروف انجدان قرا دارد که دارای آب بسیار زیاد و زلالی است که مورد استفاده شرب و کشاورزی اهالی انجدان قرار می گیرد. آب این سرچشمه به طرز ماهرانه ای توسط حوضچه ها و کانال های سنگی به طور مساوی برای محله های مختلف روستا تقسیم می شود.

این بقعه در تاریخ 19/7/1378 به شماره 2452 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 بقعه آقا نورالدین اراکی

در دروازه تهران شهر اراک و در فاصله حدود 50 متری ضلع غربی ، بقعه آقا نورالدین در میان قبرستان قدیمی شهر اراک واقع شده است. آقا نورالدین از مشاهیر و پیشوایان دینی شیعه در اراک بوده است که در دوره قاجاریه زندگی می کرده است. ساختمان بنا در ضلع شمالی قبرستان قرار گرفته و بوسیله دیوار ها و حصارهای آجری از بخش جنوبی قبرستان جدا شده است. این بنا به صورت چند ضلعی متوازن ساخته شده و از یک ایوان ورودی ، روضه و نمازخانه تشکیل شده است. بر روی روضه گنبدی دو پوش به ارتفاع حدود 15 متر ساخته شده است که قوس و کمربند آن به صورت کامل با کاشی های معرق لاجوردی و طلایی پوشش داده شده است. بر روی مقبره آقانورالدین ضریح نقره ای قلمکار بسیار زیبایی نصب گردیده است. دیوارها و سقف روضه به طرز باشکوهی آینه کاری شده است. در حیاط و صحن سنگ قبرهای بسیار قدیمی دیده می شود همچنین در ضلع شمالی حیاط آرامگاههای اختصاصی وجود دارد که با ستون های سنگی و آجری و نقوش اسلیمی و گلبوته های مینیاتوری از جنس آجر احداث و تزئین شده اند.

آرامگاه خاندان مرحوم خوانساری در این بخش قرار دارد.

 کلیسای مسروپ مقدس

از مهمترین کلیساهای استان مرکزی می توان به مسروپ مقدس در مرکز شهر اراک اشاره نمود. این کلیسا در سال 1914 با همیاری ارامنه مقیم اراک و شهرهای مهاجران، شازند و لیلیان احداث شده است.

مجموعه بناهای ساخته شده در محوطه حیاط کلیسا شامل ، مدرسه ویژه ارامنه، تالار اجتماعات، منزل کشیش، منزل سرایدار و کلیسا می باشد.

ساختمان اصلی کلیسا به صورت مستطیل شکل ساخته شده و از سه بخش مردم نشین، محراب و دو اتاق جانبی در مجاورت محراب تشکیل شده است. محراب در داخل طاق ساده و بزرگی ایجاد شده که این بخش ایوان مانند حدود یک متر از کف کلیسا بلندتر است. برای استحکام بنای کلیسا در داخل دیوارها و ستونها، تیرهای چوبی تعبیه شده است. نمای بیرونی کلیسا با آجر سفال تزئین گردیده است.

چهار ستون 8 ضلعی و دیوارهای جانبی سقف کلیسا را نگهداشته است. این کلیسا در تاریخ 25/12/1379 به شماره 3533 به ثبت رسیده است.

 مرقد امام محمد عابد

این امام زاده یکی از بناهای مذهبی ومهم منطقه است که در 12کیلو متری شمال شهر اراک ودر مجاورت روستای مشهد میقان واقع شده است. این بقعه ،مد فن ((امام زاده محمد عابد))فرزند امام موسی کاظم(ع) از بناهای دوره صفویه است که گنبد رفیع این بقعه با طاق رومی و تماماً از آجر بوده ودر دوره قاجاریه مرمت گردیده است. در چهار طرف صحن آن، حجره هایی ساخته شده که مخصوص بیتوته زائران است.

 مسجد و مدرسه علمیه سپهداری اراک

در بافت قدیمی شهر اراک و جنب بازار بزرگ این شهر، مجموعه مسجد و مدرسه بسیار زیبایی قرار دارد که در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار و توسط مرحوم یوسف خان گرجی ساخته شده است. این مسجد که از ابتدا به صورت حوزه علمیه اراک درآمده است، مرکز مهمی برای تحصیل و تدریس مشاهیر و علمای استان مرکزی بوده است. سبک و نوع معماری بکار رفته در ساخت گنبد، ایوان، حجره های اطراف و کاشیکاری ها، اقتباسی از معماری دوره صفویه می باشد. این مجموعه به صورت نگینی در مرکز شهر اراک می درخشد . ایوان ورودی و گنبد آجری و کلاه خودی زیبای آن از هر نقطه قابل رویت می باشد. ایوان ورودی حدود 12 متر و گنبد مسجد حدود 18 متر ارتفاع دارد. امام خمینی(ره) در این مدرسه تدریس می نموده و و در حجره جنب ایوان ضلع شرقی اقامت داشته است. همچنین علمای بزرگواری همانند مرحوم آیت الله محمدرضا گلپایگانی و آیت الله اراکی در این مدرسه تدریس می نموده اند.

 منبع- میراث فرهنگی مرکزی

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 بازار

بازارها چه در دوره اسلامی و چه قبل از اسلام در ایران بخش اساسی و بافت مرکزی و اصلی شهر را تشکیل می داده اند. بازارها علاوه بر اینکه محل خرید و فروش کالاهای مورد نیاز عموم مردم بوده اند، در حقیقت کارگاه های تولیدی کشور هم بشمار می رفته اند. مسجد، بار انداز، کاروانسرا، آب انبار، سقاخانه و حمام از جمله اماکنی بوده اند که در مجموعه بازار شکل می گرفته و عموماً این اماکن بر اساس درآمد موقوفات و اجاره حجره ها و مغازه های وقفی مساجد اداره می شده اند. بازارها از ابتدای وجودی در ایران همیشه مرکز تصمیم گیری های مهم سیاسی و اقتصادی و همچنین مرکز امداد و کمک به درماندگان بوده، ضمن اینکه بهترین هنر معماری بر اساس مصال موجود در محل و نوع آب و هوای حاکم بر منطقه در ساخت بازارها بکار گرفته می شده است.

 آب انبارها

اهمیت حیاتی آب انبارها زمانی مشخص می شود که بدانیم زندگی مردم در استان های مرکزی، شرقی و جنوبی ایران که دچار کم آبی و بارندگی اندک در فصول خاص سال بوده اند، بسته به وجود این مخازن آب برای شرب انسان، حیوان و حتی آبیاری گیاهان و درختان بوده است. جدا از تقدس، ارزش اخلاقی و دینی که ساخت آب انبارها برای متولیان آنها داشته، وجود یک یا چند آب انبار در هر منطقه شهری و روستایی نشان از پیشرفت، آبادانی، تمدن و سطح توسعه فرهنگ و غنای اقتصادی آن منطقه نسبت به سایر نقاط دیگر داشته است. همیاری و همکاری مردم برای ساخت آب انبار و نگهداری از آن، احداث آب انبار و وقف آن برای استفاده عموم از سوی افراد خیر و متمول، از جمله ارزش های اخلاقی حسنه و نیکو در ایران اسلامی تا چند دهه گذشته به شمار می رفته است. جالب توجه است که احداث آب انبارها تا حدود اوایل دهه 1330 هجری شمسی ادامه داشته و در سراسر نقاط کشورمورد استفاده قرار می گرفته است. البته هنوز هم در بعضی از مناطق خشک کشور از آب انبار برای ذخیره و بهره برداری استفاده می شود.

ساختار فیزیکی آب انبارها بدین گونه بوده است که در مسیر جریان آبهای سطحی و رودخانه های فصلی مخزنی به عمق 10 تا 30 متر در نزدیکی محل زندگی حفر می نموده اند و سپس کف و دیواره آب انبار را با آجر، سنگ و ساروج با دقت با پی و دیواره های قطور ساختمان می کرده اند. دیوارها که به سطح زمین می رسید، بستگی به نوع محل، طاقی آجری با قوسی بیش از 120 درجه و تا ارتفاع حدود 3 متر بر روی آن می زده اند. در مناطق کویری برای سرد نگهداشتن دائمی آب، تعدادی بادگیر هم بر روی طاق آب انبار تعبیه می نمودند. سپس از جلو یا پیشخان آب انبار پله هایی برای استفاده آب به پایین ترین نقطه آب انبار ساخته و بر روس آن سقفی گنبدی می زده اند. تعداد این پله ها بین 10 تا 60 عدد متغیر است. در پایین ترین نقطه که پاشیر نامیده می شود، یک یا دو عدد شیر برای استفاده عموم نصب می شده است. در سر در ورودی به آب انبارها گاهی اوقات ایوان بسیار زیبایی ساخته می شده و با نقش نگارها و ابیاتی که نشان از اهمیت ، نگهداری و حفاظت از آب انبار، معرفی متوالی و سازنده آن، تزئین می گشته و یا کتیبه ای از سنگ یا کاشی معرق که تاریخ بنا و سازنده و معمار آن را نوشته بود، در سر در آب انبار نصب می شده است.

از مهمترین آب انبارهای استان مرکزی که هنوز ساختمان آن باقی مانده، می توان به آب انبار حاجی میرزا حسین عامل ساوه، آب انبار بلور تفرش، آب انبار حاج مهدی نراق، آب انبار مهدی آباد دلیجان، آب انبار شمس السلطنه بازار نراق، آب انبار امامزاده محمد فم تفرش، آب انبار امامزاده اسحق ساوه، آب انبار سید تقی حسینی ساوه، آب انبار عبدالغفار خان باغ شیخ ساوه، آب انبار مشهد اردهال دلیجان، آب انبار مسجد جامع ساوه، آب انبار کلب علی خان خلج ساوه، آب انبار ابراهیم آباد ساوه، آب انبار گرگان آشتیان و آب انبار حاج محمد ابراهیم اراک اشاره نمود.

 پلهای تاریخی

استان مرکزی به دلیل قرار گیری در مسیر جاده تاریخی ابریشم و همچنین موقعیت جغرافیایی و ارتباطی آن با استان های جنوبی و غربی ایران از گذشته های دور نقش بسیار مهمی در توسعه تبادلات کالا، تجارت و فرهنگها داشته است. بطوریکه اکثر پلهای قدیمی احداث شده بر روی رودخانه ها و گذرگاههای مهم استان در جهت تسهیل این تبادلات بوده است.

با رونق و شکل گیری شبکه جدید راههای بین شهری، این پلها و کاروانسراها به فراموشی سپرده شد و بر اثر بی توجهی و همچنین اثرات تخریبی فرسایش های جوی و در بعضی مواقع، استفاده نامطلوب و دخالت های انسانی از بین رفته اند. از مهمترین پلهای تاریخی موجود در استان که تا کنون از آنها آثار باقی مانده و یا مجدداً توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری مرمت و بازسازی شده اند می توان به:

پل سرخده در جاده پل آباد به قز قلعه که در جنوب شهر ساوه، پل دودهک در نزدیکی کاروانسرای دودهک محلات که مربوط به دوره صفویه است. باقر آباد که در مسیر جاده قدیمی اصفهان به اراک و در جنب جاده آسفالته فعلی محلات که در اوایل ذوره پهلوی و در زمان اشغال ایران توسط روس ها ساخته شد. پل دو آب در منطقه ذوآب شازند که در اواخر دوره حکومت صفویه ایجاد شده است. بند و پل نیم ور در فاصله یازده کیلومتری غرب شهر نیمور محلات که بر روی رودخانه لعل وار در حدود پانزده قرن پیش ساخته شده است. پل عسگر آباد بر روی رودخانه ساوه که در دوره حکومت قاجاریه احداث شده است. پل هشت چشمه بر روی وردخانه قره چای ساوه در دوره صفویه ساخته شده است. پل یک چشمه سرخده در 15 کیلومتری جنوب شهر ساوه و در فاصله حدود 100 متری از پل هشت چشمه ساوه در قرون اولیه اسلامی احداث شده است. پل تاریخی میلاجرد در فاصله حدود 3 کیلومتری جنوب شرق شهر میلاجرد به سوی مهدی آباد در دوره صفویه ساخته شده است.

نوع معماری پلهای مذکور به صورت طاق های آجری با قوس 120 تا 180 درجه بوده و بسته به عرض رودخانه دارای چشمه های متعدد می باشد. ارتفاع پلها از کف رودخانه بین 2 تا 6 متر و عرض آنها بین 3 تا 7 متر متغیر می باشد. پی تمامی این پلها از عمق حدود 3 متری تا ارتفاع حدود 2 متر از کف رودخانه با سنگ و ملات آهک و ساروج ساخته شده است و از ارتفاع حدود 2 متری به بالا مصالح غالب آجر، گچ، آهک، ساروج و قلوه سنگ می باشد. در بستر رودخانه در جلوی پایه اغلب پلها، آب برهای مثلثی و تا نیم دایره ای به صورت موج شکن با انواع قلوه سنگ و ملات ساروج به ارتفاع حدود 5/1 متر برای حفاظت از پایه پلها ساخته شده است.

  تپه ها و محوطه های تاریخی

با توجه به سابقه سکونت و قدمت تمدن و شهرسازی بسیار کهن در استان مرکزی و حوادث و وقایع تاریخی متعدد در این منطقه بقایای آثار ، ابنیه و مجموعه های باستانی بسیاری به صورت تپه ها، قلعه ها و خرابه های تاریخی در سطح استان وجود دارد که عمدتاً بدون مطالعه، کاوش و حفاری های لازم به صورت گنجینه هایی پنهان در زیر خاک باقی مانده است. تعدادی از این تپه های تاریخی شناسایی شده و مورد حفاظت قرار می گیرد.

 کاروانسراها

کاروانسراها در ایران پیشینه ای به قدمت شکل گیری تبادل کالا در بین مناطق مختلف امپراتوری پارس و همچنین تجارت با سایر امپراتوری ها و کشورها دارد. توسعه تجارت در مسیرهای جاده ابریشم قبل از میلاد و شکل گیری تبادل کالا در مسیر جاده ادویه، نیاز به کاروانسراها ، باراندازها و مراکزی داشته است تا خدمات لازم اعم از اقامت ، پذیرایی، تهیه و تامین آذوقه و آب ، تهیه و تیمار حیوانات بارکش و تامین امنیت تجارت در مسیر را به عهده داشته باشد.

با قرارگیری استان مرکزی در مسیر جاده ابریشم ضرورت ایجاب نموده است تا تعدادی از کاروانسراهای مورد نظر در مسیرهای تجارت کالا به ویژه در دوره صفویه ساخته شود.

از کاروانسراهای استان مرکزی می توان به کاروانسرای دودهک،عبدالغفارخان ساوه، شاه عباسی مشهد میقان، کاروانسرای روستای ورده ساوه، کاروانسرای جون آباد محلات، کاروانسرای پاسنگان ساوه، کاروانسرای خشکه رود ساوه، کاروانسرای گردین ساوه، کاروانسرای خمسه آباد ساوه، کاروانسرای روستای مشک آباد و کاروانسرای روستای کاروانسرا در گلستان اراک اشاره نمود.

 یخچالها

یخچالها و یا یخدان ها مخازنی می باشند که در گذشته برای نگهداری و انباشته نمودن یخ در فصول سرد سال و استفاده از آن برای فصل گرم در اکثر مناطق گرمسیری، مرکزی، جنوبی و شرقی ایران احداث شده اند. این مخازن که در سطح زمین و در مسیر آبهای جاری و یا در نزدیکی رودخانه ها به صورت مخروطی بلند احداث شده اند. ساختار فیزیکی یخچالها بدین صورت بوده است که در زمین حفره ای مخروطی یا دایره ای شکل در مساحتی بین 50 تا 200 متر مربع و به عمق 10 تا 30 متر کنده می شده است.

از کف زمین با پی آجر، سنگ و آهک بنای مخروطی شکل مرتفع بین 10 تا 30 متر بر روی این حفره ساخته می شده تا از ورود و نفوذ نور خورشید و گرما به درون یخچال جلوگیری می کند تا یخهای داخل یخدان بتوانند تا زمان بیشتر برای مصرف دوام داشته باشند. از ابتدای فصل یخبندان هر شب به مقدار معینی آب در گودال ها و حوضچه های اطراف یخچال توسط یخچال دارها نگهداری می شده تا یخ ببندد. با شکستن یخها و حمل با چرخ و چارپایان آنها را برای فروش به مردم عرضه می نموده اند. با شروع زندگی مدرن شهری و بوجود آمدن یخچال های خانگی، این یخدان ها از رونق افتاد و دیگر توسط مردم مرمت و نگهداری نشد. فرسایش های آبی و بادی به مرور این بناهای زیبا را رو به تخریب نهاد که از آن جمله در استان مرکزی می توان به یخچال نیم ور اشاره نمود که در فاصله حدود یک کیلومتری از غرب شهر در میان مزارع کشاورزی قرار دارد. این یخچال حدود 12 متر از سطح زمین ارتفاع داشته و هم اکنون در حین تخریب کامل می باشد.

 منبع-میراث فرهنگی استان مرکزی

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:9 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

ویژگیهای طبیعی

موقعیت برای معرفی استان زیبای مرکزی به گردشگران داخلی و بین المللی ضروری است تا ابتدا آگاهی بیشتری از موقعیت جغرافیای سیاسی جمهوری اسلامی ایران در جهان بدست آورده و سپس همانند یک راهنمای خوب، علاقمندان به سفر و گردشگری رابه سرزمین لاله ها و شقایق های وحشی هدایت نمود.

کشور ایران با وسعتی حدود 1648000کیلومتر مربع در نیمکره شمالی و در جنوب غرب آسیا و در جنوب منطقه خاورمیانه قرار گرفته است. این سرزمین بخش بزرگی از فلات ایران را شامل می شود که بالغ بر 7744 کیلومتر مرز خشکی و دریایی با کشورهای ترکمنستان ، آذربایجان، ارمنستان، افغانستان، پاکستان، ترکیه، عراق و خلیج فارس و دریای عمان دارد.

جمهوری اسلامی ایران از مهمترین کشورهایی است که به طور کامل در مسیر تاریخی جاده ابریشم قرار گرفته و بیشترین جاذبه ها و آثار و اماکن تاریخی و باستانی آن دوران را تا کنون در خود به یادگار حفظ کرده است. این سرزمین زیبا و باستانی از نظر منابع گردشگری و غنای فرهنگی و طبیعی سرآمد کشورهای جهان است. استان مرکزی از جمله 30 استان کشور است که با مساحتی حدود 29530 کیلومتر مربع، تقریباً در مرکز ایران واقع شده است. از نظر موقعیتی نسبی این استان بر سر شاهراه، خط آهن تهران خرمشهر و در مسیر استانهای غربی، مرکزی و جنوبی ایران قرار گرفته است.

استان های تهران و قزوین از شمال، همدان از غرب، لرستان از جنوب، قم از شرق و اصفهان از جنوب و شرق با این استان همجوار می باشند. از نظر موقعیت ریاضی، استان مرکزی بین 33 درجه و 30 دقیقه تا 35 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی و 48 درجه و 57 دقیقه تا 51 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است.

 

ناهمواری ها

استان مرکزی شامل بخشی از چاله های داخلی است که همزمان با بالا آمدن ارتفاعات فلات ایران در دوران چهارم زمین شناسی (کواترنری) بوجود آمده است.

این استان در جوار کویر مرکزی و زاویه چین خورده رشته کوه البرز و زاگرس واقع شده است. ناهمواری های استان را قسمت هایی از کوههای مرکزی و پیشکوههای داخلی زاگرس تشکیل می دهد.

پست ترین نقطه در استان، دشت مسیله در جنوب ساوه با ارتفاع 950 متر و بلندترین نقطه آن قله شهباز با ارتفاع 3388 متر از سطح دریا در رشته کوههای راسوند قرار دارد.

مهمترین ارتفاعات شمال استان از کوههای زرند به سمت غرب تا کوههای اینچه قاره که بلندترین قله این قسمت است ، در بخش خرقان ساوه امتداد می یابد. بلندترین قله این ارتفاعات، در بخش زرندیه ساوه ، به نام کوه قلیچ است. در قسمت غرب استان دو رشته کوه در دو قسمت رود قره چای از جنوب به شمال امتداد می یابد. رشته غربی قره چای به ارتفاعات الوند در همدان می پیوندد و رشته شرقی آن به تدریج از ارتفاعش کاسته شده و به کوههای وفس متصل می شود. از ارتفاعات مهم قسمت شرقی، قله مودر در غرب شهر اراک را می توان نام برد.

جنوب استان را کوههای مرتفعی در بر میگیرد که مهمترین آنها در جنوب غربی رشته کوههای راسوند و سفید خانی است و بلندترین قله در کوههای راسوند قله شهباز است. امتداد این رشته کوهها به طرف جنوب شرقی ، به کوههای الوند لکان در غرب خمین می رسد. سپس این رشته کوهها به ارتفاعاتی در جنوب خمین متصل شده و با ارتفاعات تخت کوه یکی می شود و پس از قطع شدن به وسیله دره قم رود به ارتفاعات اردل، جاسب وکهک قم وصل می گردد. بلندترین قله بین دلیجان و کهک ، کوه غلیق است.

علاوه بر رشته کوههای ذکر شده در مرکز استان می توان به کوههای نسبتاً بلند دیگری از جمله هفتاد قله در اراک و کوه کوجه با ارتفاع 3140 متر در تفرش اشاره کرد.

 

آب و هوا

تنوع اقلیمی از ویژگی های بارز استان مرکزی است. این استان بدلیل واقع شدن در حاشیه کویر مرکزی ایران ، همجواری بخشی از آن با حوضه آبریز دریاچه نمک (حوض سلطان) و کویر میقان و همچنین قرارگیری در محل زاویه و تلاقی دو رشته کوه عظیم البرز و زاگرس دارای تنوع بسیار محسوس آب و هوایی است که این گوناگونی علاوه بر حاکم نمودن چند نوع آب و هوای متفاوت در استان، باعث افزایش جاذبه های اکوتوریستی و تنوع زندگی گیاهی و جانوری شده است.

اختلاف 2100 متری بین پست ترین و بلند ترین نقطه استان، جهت و جریان وزش بادهای غربی، مدیترانه ای و اقیانوس اطلس ، توده های هوای فشار زیاد اقیانوس هند و جریانهای سرد آسیای مرکزی از دیگر عواملی است که این تنوع اقلیمی را به حداکثر رسانیده است.

 

مهمترین نوع و مناطق آب و هوایی عبارتند از:

 

آب و هوای نیمه بیابانی:

محدوده های جغرافیایی مناطقی همانند ساوه و زرندیه و بخش عمده ای از اراضی که در بین کوهستان و و بیابان واقع شده از آب و هوای نیمه بیابانی برخوردار است. خاکهای این مناطق برای زراعت و باغداری مناسب بوده و استفاده از آب قنات و رودخانه، کشاورزی را میسر ساخته است. بیشتر جمعیت ساکن استان در این منطقه آب و هوایی استقرار یافته اند. آب و هوای نیمه بیابانی حدود 38 درصد از مساحت استان مرکزی را در برگرفته است.

 

آب و هوای معتدل کوهستانی:

حدود نیمی از سرزمین های استان که دارای ارتفاعی بیش از 1500 متر می باشند را آب و هوای معتدل کوهستانی فرا گرفته است. شهرستان های اراک، خمین، تفرش و محلات در این محدوده آب و هوایی قرار دارند. زمستان نسبتاً سرد و تابستان معتدل از ویژگی های این مناطق می باشد. زراعت به صورت دیم و باغداری با استفاده از آب قنات در این مناطق وجود دارد. بیشترین مراتع استان که مورد استفاده عشایر و چرای دامها قرار می گیرد در این ناحیه است.

 

آب و هوای سرد کوهستانی:

حدود 12 درصد از اراضی استان در ارتفاعات بیش از 1500 متر واقع شده اند. زمستان سرد و برفی با قله هائی که در اکثر روزهای سال از برف پوشیده است ببه همراه درجه حرارت کمتر از 15 درجه در فصل تابستان از مشخصه این منطقه است. رودخانه های دایمی از ارتفاعات این مناطق سرچشمه گرفته و مراتع مرغوب استان در این نواحی واقع شده اند. محدوده های جغرافیایی آستانه و شازند از این نوع اقلیم برخوردارند.

 

   

رطوبت:

به علت تنوع آب و هوایی، میزان رطوبت و بارندگی در مناطق مختلف استان متفاوت است:

در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بارندگی به صورت باران ظاهر می شود. در مناطق کوهستانی، ریزش های جوی اغلب به صورت برف و در مناطق کم ارتفاع بیشتر بارندگی به صورت باران ظاهر می شود. متوسز بارش در استان کمتر از 450 میلیمتر در سال است که عمده آن تحت تاثیر جریانهای مدیترانه ای است که از غرب استان وارد شده و در اوایل بهار و در فصل پائیز و زمستان صورت می گیرد. ارتفاعات شازند در جنوب و غرب از پر باران ترین ناحیه و زرندیه و دشت ساوه از کم باران ترین مناطق استان است. متوسط روزهای یخبندان در منطقه ساوه 45 و در موچان 141 روز در سال است. در فصل تابستان میانگین فصلی دما در تمامی نقاط استان به استثنای ارتفاعات بالای 1500متر، بین 20 تا 30 درجه متغیر است.

 

 

منابع آب:

حدود نیمی از آب مورد نیاز استان از طریق آبهای زیرزمینی شامل چاههای عمیق ، نیمه عمیق چشمه ها و قنات ها که بیش از 1/2 میلیارد متر مکعب است تامین می شود. چشمه های موجود در استان همانند چشمه عمارت، چشمه عباس آباد، چشمه پنجه علی ، چشمه اسکان، چشمه انجدان، چشمه محلات، چشمه سنگستان، چشمه بالقلو نقش مهمی در تامین آب مصرفی استان دارند. همچنین رودخانه های جاری در سطح استان مرکزی که آبدهی سالانه آنها حدود 2 میلیارد متر مکعب برآورد می شود از مهمترین منابع آب استان است. مهمترین رودخانه های استان عبارتند از: رودخانه قره چای، قم رود (انار بار)، رود قهره کهریز (کرهرود) و رود شهراب. رودخانه های دائمی و فصلی که از ارتفاعات استان و خارج از استان سرچشمه می گیرند عمدتاً به دو حوزه آبریز قم (دریاچه نمک) و کویر میقان می ریزند.

 

 

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی غالب استان از نوع استپ بیابانی است وگیاهی همانند درمنه، ورک، کاسنی، گون ، شور یا قلیاب، ریواس و اسفناج وحشی در بیابانهای استان رشد می کنند.

مناطق کوهستانی که از بارندگی بیشتر بهره می جوید ، مراتع و چمنزارها غلبه دارند که مورد استفاده و چرای دامهای عشایر قرار می گیرد. کل مراتع استان حدود 9/1 میلیون هکتار تخمین زده می شود که 3/5 درصد آن بالغ بر یکصد هزار هکتار می باشد را مراتع خوب و غنی تشکیل می دهد.

گیاهان بوته ای که در استپ های استان وجود دارد تحت تاثیر دو عامل سرما و یخبندان در اواخر فصل پائیز و فصل زمستان و همچنین گرما و خشکی هوا در فصل تابستان دارای رشد محدودی می باشند.

پوشش گیاهی جنگلی در استان بیشتر از نوع دست کاشت در اطراف شهرها و تاسیسات شهری و معدنی بوده و حدود 2 هکتار جنگل طبیعی از نوع درختان بلوط در ارتفاعات سر سختی وجود دارد. حدود 200 هکتار جنگل در اطراف شهرهای اراک، ساوه ، خمین و آشتیان به صورت پارک جنگلی که از نوع درختان اقاقیا ، صنوبر و گز می باشد، توسط شهرداری ها و اداره  کل منابع طبیعی استان ایجاد شده است.

 

زندگی جانوری:

به طور کلی جانوران استان به دو دسته حیوانات اهلی و وحشی تقسیم می شوند، حیوانات اهلی که توسط مردم بویژه روستائیان پرورش و مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از گوسفند، بز، گاو، گاومیش، شتر، الاغ، قاطر و انواع طیور. نژاد گوسفند کله کوئی، زندی و مسیله در این استان پرورش می یابد.

حیوانات وحشی که عمدتاً در مناطق حفاظت شده استپی و ارتفاعات استان زندگی می کنند عبارتند از:

آهو، کل و بز، قوچ، میش، شغال، روباه، گرگ، خوک، خرگوش، تشی، خرس قهوه ای، پلنگ، گربه پالاس، کاراکال، سمور، لاک پشت، کبک، تیهو، کوکر، باقرقره و پرندگان مهاجر درنا، آنقوت، غاز و مرغابی چنگر .

 

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:7 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

حمام ها

 

1-  حمام قلعه پور اشرف:در ضلع غربی قلعه پور اشرف در روستای شیخ مکان در شهرستان دره شهر قرار دارد.دارای پلان مربع شکل است.و شامل اماکن تودرتو با سالن و دالانهای رخت کن،حوضچه های آب سرد و گرم،دستشویی و انبار سوخت می باشد.مصالح ساخت آن هم شامل قلوه سنگهای نتراشیده  و از گچ هم به عنوان ملات استفاده شده است و مربوط به دوران قاجاریه است.

                                                  

2-  حمام قلعه کنجانچم:در پشت اتاقهای  ضلع جنوبی قلعه کنجانچم حمام ساخته شده  است،این بخش از بنا شامل سه اتاق،یک راهرو اختصاصی و خرینه می باشد که  از طریق کانال  و تنبوشه های سفالی  آب آن تامین می شده است.مصالح بکار رفته در ساخت این حمام سنگ و گچ می باشد.این حمام و قلعه مربوط به دوره والیان ایلام است.

 منبع- میراث فرهنگی ایلام

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]
امامزاده ها و زیارتگاهها:

 

آرامگاه بابا سیف الدین:

آرامگاه بابا سیف الدین در شمال شرقی دره شهر ، در دامنة تپه ای موسوم به " چهار طاق " قرار دارد . در داخل مقبره ، دو قبر است که روی آن ها سنگ نبشته ای وجود ندارد .مصالح به كار رفته در مقبره از سنگ ، گچ و آجر است وروی بقعه رانیز با گچ سفید کاری کرده اند . در اطراف این آرامگاه درختان چند صد سالة تاریخی وجود دارد . 

                                        

زیارتگاه امامزاده علی صالح:

بقعة امام زاده صالح (ع) فرزند عبید الله الاعرج فرزند حسین فرزند امام چهارم  حضرت سجاد است . امام زاده علی صالح از معاصرین حضرت امام موسی کاظم (ع) بوده است که همزمان با طغیان خلفای عباسی به ایران هجرت نموده ودر زمان امام رضا (ع) در محل صالح آباد به شهادت رسیده است . در زمان هلاکو خان مغول ساختمانی کوچک بر روی مقبره آن احداث گردیده بود ولی این ساختمان در زمان قاجار به دستور والی ابوقداره تجدید بنا شده وپس از پیروزی انقلاب اسلامی به طور کلی تجدید بنا گردیده است .

                                             

 

وجود مزار شهدای جنگ تحمیلی استان به اهمیت زیارتی آن افزوده و شاخص ترین مکان زیارتی استان بشمار می آید.این بقعه در شهر صالح آبادواقع در شهرستان مهران قرار دارد.

 

بقعه امامزاده صالح :

بقعة امام زاده صالح در گورستان ماژین از توابع دره شهر واقع شده است . این بقعه ، بنایی چهار گوش است که در دو طبقه با گنبد هرمی شکل ساخته شده است . مرقد اصلی در طبقة زیرین بنا قرار دارد . این طبقه تماماً با آجر ساخته شده و با طاق جناغی پوشش یافته است . در طبقة دوم بنا صورت قبری با سنگ،گچ و پوشش سفالی ساخته شده است . این بنا که به قرن هشتم هجری قمری تعلق دارد ، به مرمت و با سازی کامل احتیاج دارد . گچ بری های داخل مقبره از جمله آثار ارزنده و بی نظیر دورة مربوطه می باشد .

 بقعه جابر:

درة خِر جابر، بین کوه های مله ریته و چال می قرار دارد. در انتهای دره و در دامنة کوه چال می ، مقبره دانیال شوش احداث شده است. در ورودی آن رو به شمال است و به کفش کن باز می شود. مقبره 15 متر طول و 9 متر عرض دارد. این بنا 8 ستون دارد و 9طاق شمالی- جنوبی و 9 طاق شرقی – غربی به ارتفاع دو متری روی آن ها زده شده اند.

درقسمت پایین آن کتیبه ای گچ بری شده وجود دارد که در اطراف آن کلمات مقدس و برسطح میانی آن چندگل نقش برجسته نوشته شده اند. در گوشة بالای کتیبه ، کلمات محمد (ص) و لااله الا الله بطور برجسته نوشته شده اند .  این بقعه از بقعه های زیارتگا هی مهم دره شهر می باشد.

 

امامزاده سیداکبر:

زیارتگاه امام زاده سیداکبر در10 کیلومتری دهلران قراردارد . مردم محل براین باورند که وی پسر حضرت امام موسی کاظم (ع) است که به همراه حضرت معصومه به منظور دیدار از حضرت امام رضا (ع) از عراق به ایرام آمده و در دهلران دراثر بیماری فوت کرده  و در این محل مدفون شده است .

می گویند سید صلاح الدین محمدکه در آبدانان مدفون است، برادر امام سید اکبر است .

 امامزاده سید ابراهیم:

درفاصلة 7 کیلومتری پهله زرین آباد و مسیر سیاحتی قلعه شیاخ امام زاده سید ابراهیم (ع) از نوادگان امام باقر (ع) قرار دارد که فاصلة آن تا مرکز استان 180 کیلومتر است. ساختمان این امام زاده به دوران سلجوقی مربوط است و بشکل مخروط و هندسی خاصی بنا گردیده است .

 

امامزاده سید محمد عابد ( پیرمحمد ):

در روستای گنبد دربخش ارکواز ملکشاهی و در 36 کیلومتری جاده ملکشاهی – مهران امام زاده سید محد عابد که درزبان محلی به پیر محمد معروف است ، واقع شده است .

این امام زاده فرزند بلافصل امام موسی کاظم (ع) و برادر امام رضا (ع) است و یکی از زیارتگاههای مهم مردم استان ایلام محسوب می شود. مردم اعتقاد خاصی به ایشان دارند.

امامزاده سید حسن :

امامزاده سید حسن (ع) در 3 کیلومتری جادة مهران – دهلران واقع شده است.ایشان فرزند بلافصل امام موسی کاظم (ع) است.

 

امامزاده سید فخرالدین:

طبق شجره نامه موجود این امامزاده (ع) از نوادگان امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی کاظم(ع) است که در روستای زرآب بخش زرین آباد شهرستان دهلران در کنار جاده ایلام به میمه زرین آباد قرار دارد. بنای آن دارای گنبدی ساده است که بیشتر مصالح بکار رفته در آن از سنگ ساخته شده است. این بنا در نهایت سادگی ساخته شده و قدمت آن به درستی مشخص نمیباشد.

 امامزاده سیدناصرالدین:

امامزاده سیدناصرالدین از نوادگان امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی کاظم(ع) است . بارگاه ایشان در کنار روستای علی آباد بخش زرین آباد دهلران قرار گرفته ودارای سبک معماری مربوط به دوره قاجار میباشد.

 امامزاده عبدالله:

امامزاده عبدالله در روستای هلشی از توابع شهرستان ایوان در دامنه جنوبی کوه رنو واقع شده است. این امامزاده بنا به روایات از نوادگان امام هشتم شیعیان امام جعفر صادق (ع) میباشد و هم اکنون  مرقد او یکی از زیارتگاههای مهم مردم منطقه است.

  امامزاده عباس:

این امامزاده در شهرستان شیروان چرداول بخش شیروان در روستای عباس آباد و در 45کیلو متری شهر ایلام قرار دارد.این امامزاده از نوادگان امام چهارم شیعیان حضرت امام زین العابدین است. بنای آن بر روی تپه ای تقریبا بلند و مشرف به آبادی عباس آباد و رود خانه بزرگ سراب کلان قرار داردو هم اکنون یکی از زیارتگاه های مردم منطقه محسوب میگردد.

 

امامزاده پیر محمد:

در 5 کیلومتری جنوب شهر آبدانان در حد فاصل بین دو روستای پشت قلعه و جابر بنایی گنبدوار مربوط به قرن هفتم و هشتم واقع شده که به نام امامزاده پیر محمد معروف است.

 در اطراف این امامزاده قبرهای قدیمی وجود دارد که قدمت بعضی از آنها به 170 سال میرسد.بر روی بعضی از سنگ قبرهای این منطقه تصاویری از سوار کار با نیزه و شمشیر حکاکی  شده است.مردم به این امامزاده اعتقاد خاصی دارند و یکی از زیارتگاهی مردم منطقه محسوب میشود.

 

امامزاده مهدی صالح:

بقعه مهدی صالح در بخش ماژین شهرستان دره شهر و در 145 کیلو متری جنوب خرم آباد قرار دارد و از شاهکارهای معماری قرن هشتم است.بر روی دیوارها آن آیاتی از قرآن کریم به طرز زیبا و هنر مندانه ای گچبری شده است.این بقعه از شاهکارهای معماری دوره اسلامی است.

                                                  

بقعه ابراهیم قتال:

بقعه ابراهیم قتال در 38 کیلو متری جاده دهلران به مهران بعد از روستای بیشه دراز قرار دارد. این بقعه در سمت چپ جاده و نزدیک مرز ایران و تا جاده اصلی 10 کیلومتر فاصله دارد.ایشان از نوادگان محمد حنفی از فرزندان امام علی(ع) است و دارای شجره نامه به خط عربی میباشد.

 بقعه سید صلاح الدین محمد:

این امامزاده در جنوب شرقی شهر آبدانان در انتهای شهر و برروی تپه ای ساخته شده است. در اطراف آن قبرستان عمومی شهر واقع شده است. این بقعه هم اکنون  یکی از زیارتگاههای  شهر و منطقه میباشد.

                                               

بقعه حاجی حاضر:

بنای بقعه حاجی بختیار در 13  کیلومتری شمال غرب شهر ایوان و در قسمت شمالی روستایی به همین نام واقع شده است.این بقعه تنها زیارتگاه موجود در استان ایلام میباشد که ورودی آن در ضلع جنوبی قرار دارد.

 

بقعه حاجی بختیار:

بقعه حاجی بختیار در 27 کیلو متری شمال غربی شهر کوچک چوار از توابع شهرستان ایلام و در روستای حاجی بختیار قرار دارد. بنای فعلی حاجی بختیار در شال 1369 باز سازی شده است. این مکان مذهبی در حال حاضر یکی از مهمترین زیارتگاه های  منطقه بوده و مردم اعتقاد عجیبیبه آن دارند.

 

مشهد شهیدان جنگ 8 ساله ایران و عراق:

استان ایلام یکی از جنگزده ترین شهرهای ایران در طول جنگ نابرابر و تحمیلی 8 ساله عراق بر علیه ایران بود.

نقطه به نقطه این استان شهرها و حتی روستاهای استان 

شاهد وقایع تلخ و دفاع جانانه مردان وزنان از خاک عزیز مهین مان ایران بودند.

بعد از پایان جنگ به دلیل وجود شواهد وآثار متعدد باقی مانده از جنگ در طول مرز 420 کیلومتری مشترک استان با عراق، هر ساله دوستداران حفظ آثار جنگ در قالب کاروانهای راهیان نور به خصوص در فصل بهار راهی این مناطق میشوند.مناطق مورد بازدید کاروانهای راهیان نور شهرها و مناطق ایلام – مهران و دهلران میباشند.

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

آتشکده ها:

 

1-آتشکده سیاهگل ایوان: بنای آتشکده مربوط به دوره ساسانیان است که در 15 کیلومتری جنوب غربی روستای سرتنگ و در مسیر رودخانه خروشان کنگیر ایوان قرار دارد.این بنا یکی از سالم ترین آتشکده های دوران قبل از اسلام در استان می باشد.این بنا روی چهار پایه ساخته شده  و دارای گنبدی یک جداره می باشد.

                                               

2-آتشکده موشکان:آتشکده موشکان در فاصله 3 کیلومتری شهر سرابله قرا دارد که مربوط به دوران ساسانیان است.این آتشکده از ملات ساروج و سنگ ساخته شده است که در طول زمان بر اثر حوادث مختلف تخریب گردیده است که در سال 1382 زیرزمین آتشکده مذکور توسط اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان با طاق های قوسی شکل بازسازی گردیده است.

 

3-چهار طاقی:این اثر در شهرستان دره شهر بر روی تپه بنای یک آتشکده به صورت چهار طاقی باقی مانده است این بنا را در محل طاق می گویند.این بنا تماماً با قلوه سنگ و گچ ساخته شده است و مربوط به دوران ساسانی است.

                                            

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]
نقش برجسته و کتيبه  .
متن کتيبه ابتدا به عمق متوسط 5/2 سانتی متر تراش خورده و طی آن نقش برجسته ی پادشاه را فراهم ساخته اند و سپس به نقر خطوط ميخی آشوری در سطرهای افقی بر تمام سطح کتيبه و نقش برجسته پرداخته اند و هر سطر را با خطی کنده و افقی از سطر بعدی مجزا نموده اند . اينکه اين کتيبه مربوط به کدام پادشاه آشوری است به درستی معلوم نيست و عده ای آن را متعلق به آشور بانی پال که سرزمين ايلام قديم را متصرف و در نهايت موجب انقراض آنها گرديد دانسته و عده ای آن را مربوط به سارگن دوم پادشاه آشوری می دانند که وی نيز نواحی شمال غرب و قسمتهايی از غرب ايران تا درياچه اروميه را به تصرف درآورد .

ادامه مطلب
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:35 ] [ اطلس ایران وجهان ]
تالاب ها:

 تالاب سیاب دریوش:

این تالاب در جنوب غربی بخش ملکشاهی واقع شده است . مساحت آن در حدود چهار (4) هکتار وارتفاع آن 2740 متر از سطح دریا های آزاد میباشد. حداقل درجه حرارت در این تالاب 14 درجه سانتی گراد ومتوسط بارندگی سالیانه آن بیش از 600 میلیمتر است.تالاب فوق الذکر دارای آب دایمی و شکل آن دایره ای میباشد. به دلیل قرار گیری در ناحیه کوهستانی  جزو منطقه سردسیری و ییلاقی استان محسوب میشود.

 

 تالاب زمزم:

تالاب زمزم در 74 کیلومتری شرق شهر ایلام واقع گردیده است. مساحت آن در حدود یک هکتار و ارتفاع آن ازسطح دریاهای آزاد 675 متر است. آب آن به صورت چشمه بوده و دارای آب دایمی است. پوشش گیاهی اطراف آن چشم انداز زیبایی را بوجود آورده و زیستگاه بسیار مناسبی برای حیات وحش فراهم نموده است.

 

 تالاب چکر:

درغرب شهرستان ایلام ودر منطقه بولی  و در ناحیه چکر تالاب زیبای چکر قرار دارد. مساحت آن در حدود 3 هکتار و ارتفاع آن 600 متر است. عمق آن در حدود 5/2 متر است . این تالاب در منطقه گرمسیری قرار دارد ولی آب آن دایمی است .عمق آن بستگی به میزان بارش در طول سال دارد. منبع آب آن نزولات جوی  و چند چشمه جوشان میباشد .متوسط دمای آن 24 درجه سانتی گراد است. نیزارهای اطراف آن به همراه طبیعت بکر زیبای اطاف آن واقعا دلنشین است.

چشمه ها:

از دیگر منابع طبيعی كردشكري استان ایلام چشمه ها  هستند که معمولاً در دامنه ارتفاعات جریان دارند . با توجه به شرایط طبیعی تعداد چشمه ها در مناطق کوهستانی زیادتر و در نواحی جلگه ای کمتر است . ولی از تعداد واقعی چشمه ها آماری در دست نیست .معمولاً از آب چشمه به عنوان آب زراعی استفاده می شود و چنانچه آب چشمه زیاد باشد ، چشمه به طور مستقیم به باغ ها ، و مزارع هدایت می شود بعضی از چشمه ها معمولاً به وسیلة آبراهه هایی که در مجموع رودهای کوچکی را تشکیل می دهند و در اصطلاح محلی به آنها " گلال " گفته می شود ، به منظور آبیاری کشتزارها به سوی روستاها هدایت می شوند .

مهمترين چشمه هاي استان با قابليت جذب حداقل جمعيت به قرار زير ميباشند:

 

چشمه آبگرم دهلران:

در فاصلة 3 کیلومتری شهر دهلران چشمة آب گرممی با خواص گوگردی قرار گرفته که از اهمیت ویژه ای برخوردار است . در چند سال گذشته هم با تجهیز آن و سرو سامان گرفتن این آبگرم در جذب گردش هر چند اندک اقداماتی مثبت انجام گرفته است .

دیگر چشمه های استان:

از دیگر چشمه های استان  ایلام میتوان به چشمه قیر دهلران اشاره کرد که به علت عبور از سنگ های حاوی مواد آلی آب آن آغشته به قیر است و چشمه همانطور که از اسمش برمی آید چشمه ای از قیر طبیعی است.

همچنین در حاشیه رودخانه چنگوله در شهرستان مهران چشمه آب گرم چنگوله ، در کناره راست رود کنجانچم نیز چشمه آبگرم کنجانچم،در ساحل سمت راست رود خانه تلخاب آبگرم تنگ حمام بولی با دمای تقریبی 40 درجه سانتیگراد قرار دارند

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:31 ] [ اطلس ایران وجهان ]

تپه های باستانی:

 تپه های کز آباد:

این تپه ها در دهستان هلیلان در شمال شرقی شهرستان شیروان و چرداول واقع شده است . کز آباد از دو تپة بزرگ و کوچک تشکیل شده است . در قسمت شرقی تپه بزرگ ، آثاری از کوزه شکسته های نقش دار که قدمت آن ها به بیش از سه هزار سال می رسد ، همچنین آثاری از سنگ های بزرگ تراشیده و نتراشیده بدست آمده اند .


ادامه مطلب
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:29 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

قلعه ها:

 

1-  ققلعه سه کسان:در جنوب غربی دره شهر و بر روی ارتفاعات صخره ای  حد فاصل ارتفاعات کبیر کوه و دشت دره شهر در بالاترین منطقه قلعه ای بزرگ موجود می باشد که به نام سه کسان  یا سه کسون خوانده می شود.این قلعه یکی از بزرگترین و گسترده ترین قلعه های دوره ساسانی اسلامی در منطقه بوده که دسترسی به آن بسیار مشکل می باشد.مصالح ساخت آن قلوه سنگ و گچ می باشد.دیوارها جهت غیر قابل دسترس بودن بر روی صخره ها ساخته شده است این قلعه دارای آب انبار به صورت کنده کاری صخره ها بوده است.

 

2-  قلعه هزارانی:در امتداد جاده آبدانان-مورموری در ابتدای روستای هزارانی در بخش شمالی  جاده بقایایی قلعه ای بر روی یک تپه طبیعی دیده می شود.ارتفاع این تپه حدود 10 متر می باشد که آثار بجای مانده معماری آن به صورت یک قلعه بوده  که با مصالح سنگ و گچ ساخته شده است پلان بنا به شکل دالانهایی مستطیلی شکل و طویلی است که متاسفانه  کاملاً تخریب و به صورت مدفون و نیمه مدفون مشاهده می شوند و مربوط به دوران ساسانی می باشند.

 

3-  قلعه سام:محوطه باستانی قلعه سام در شهرستان شیروان چرداول،در نزدیکی روستا چم بور از توابع بخش هلیلان واقع شده است.این مجموعه از سه بخش مرتبط به هم در عین حال با فاصله و مستقل شکل گرفته است.این مجموعه از نظر دوره ای در یک دوره از تاریخ که احتمالاً حد فاصل اوخر دوره پارت ها و اوایل دوره ساسانی می باشد،ایجاد شده است.معماری این قلعه جنبه نظامی و دفاعی داشته است،زیرا قلعه در صعب العبور ترین  بلندی های کوه بنا شده است چون طرح و نقشه ای از پیش نداشته،طراح یا معمار برجها،اتاقها و ورودی ها را با توجه به موقعیت طبیعی صخره ها احداث کرده است.بطور کلی معماری قلعه به سبک معماری دوره ساسانیان  ساخته شده است.مصالح ساختمانی ای که برای ساخت آن مورد استفاده قرار گرفته است عبارتند از:سنگ،گچ،ساروج،ملات،گچ و در بعضی جاها نیز گل بکار رفته است.

 

4-  پشت قلعه آبدانان:در 5 کیلومتری جنوب شهرستان آبدانان و در میان روستا پشت قلعه،بر بلندی تپه ای منفرد  که رودخانه جاری آبدانان از پای آن می گذرد،آثار بنای قلعه ای به چشم می خورد.مصالح به کار رفته در قلعه قلوه سنگ،گچ و ساروج می باشد.قلعه مذکور دارای بخشهای متعددی از جمله باروی قلعه،برجکهای دیده بانی و نگهبانی،ورودی قلعه اماکن مسکونی و شاهنشین،تونل و پلکان متعلقه بوده است .با عنایت به شیوه معماری،ساختار،نحوه استفاده از مصالح،اجرای طاقها،مطالعه و بررسی سفالهای سطحی منطقه  و مقایسه بادگیر اماکن تاریخی حفاری شده،این اثر فرهنگی-تاریخی مربوط به دوران ساسانیان  است.بنای قلعه روستا پشت قلعه تحت حفاظت اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان است که در سال 1380 به جهت اهمیت آن و انجام مطالعات باستانشناسی و حفاظت و مرمت آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

                                                     

5-  قلعه اسماعیل خان: قلعه و استحکامات معروف به اسماعیل خان بر فراز ارتفاعات انبار آب و مشرف به شهر ایلام ساخته شده است.محدوده ای که اثر بر روی آن ایجاد گردیده کاملاً کوهستانی است و از سه جهت صخرهای و صعب العبور است و فقط جبهه ی جنوب شرقی است که مسیر ارتباطی قلعه بوده است.مصالح بکار رفته در کل بنا سنگ  های کوهستانی با استفاده از ملات گچ می باشد.سنگ ها تقریباً  با تراش اندک جور شده و در ردیف های منظم اما بررسی شواهد سطح محوطه بنا قدمت بیشتری را نشان می دهد.

 

6-  قلعه چکر بولی چوار:این قلعه باستانی در روستای چکر واقع در کوهستان بولی از توابع بخش چوار شهرستان ایلام واقع شده است.این قلعه در نزدیکی مرز با کشور عراق ایجاد شده است و سبک معماری و مصالح آن با قلعه یزگرد  در استان کرمانشاه قابل مقایسه است.تعداد 11 اتاق در قسمت جنوبی قلعه  ایجاد شده است که بر حیاط مرکزی تسلط دارند.اتاقها دارای طاق قوس هستند.مصالح بکار رفته در این قلعه  سنگ و گچ می باشد و در داخل اتاقها نیز با گچ اندود شده است.سفالهای نخودی و قرمز رنگ با شاموت شن بصورت متراکم در محوطه پیرامونی قلعه دیده می شود که متعلق به دوره تاریخی است.

 

7-  قلعه تاریخی چوار(قلا):این قلعه در 12 کیلومتری غرب شهر چوار و 2 کیلومتری شهر ایلام  بر سر راه چوار به نواحی مرزی با کشور عراق واقع شده است.این قلعه یکی از بزرگترین قلاع منطقه  است که بر فراز تپه ای در مسیر چوار-مورت تجریان به سمت دهستان چکر بولی و ناحیه مرزی با کشور عراق ایجاد شده است.مواد اصلی بکار  رفته در بر پایی آثار بنای قلعه،قلوه سنگ ها و لاشه سنگ های محلی  و ملات گچ می باشد.این بنا جزء قلاع نظامی-مسکونی می باشد.آثار فرهنگی سطح تپه وسعت و گستردگی بقایایی معماری و نوع مصالح بکار رفته نشان می دهد که احتمالاً این بنا متعلق به اواخر دورن تاریخی و اوایل دوره اسلامی است.

 

8-  قلعه والی ایلام:یکی از بناهای مهم دوره قاجاریه در شهر ایلام قلعه والی است که توسط غلامرضا خان والی در سال 1326 قمری بر روی تپه ای به نام چغا میرگ ساخته شده است.این بنا دارای قسمتهای متعدد چون حرم سرا،قسمت شاهنشین،اتاق آیینه و زندان در زیر زمین می باشد.مساحت کل قلعه4687 متر مربع و زیر بنای قلعه 1464 متر مربع است.قلع دارای سه در ورودی در قسمت شرق-غرب و جنوب است که در اصلی در قسمت جنوبی است و دیگر درها خصوصی بوده است.مصالح بکار رفته در معماری قلعه شامل سنگ،آجر،گچ،کاشی و چوب می باشد.

                                                 

9-  قلعه پور اشرف:در 6 کیلومتری ضلع جنوب شرقی شهرستان دره شهر در روستای شیخ مکان قرار گرفته است.مطابق سنگ نوشته نصب شده بر روی دیوار ورودی قلعه،در سال 1335ه.ق بدستور میر صید محمد خان پور اشرف در این منطقه از دره شهر ساخته شده است.بیشترین مصالح بکار رفته در اسکلت بنا،قلوه سنگ و در مواردی از آجر جهت ترئین از جمله سر در ورودی ها و برجستگی ها روی دیوار استفاده شده است. این قلعه کاربردنظامی-مسکونی داشته  و متعلق به دوران قاجار می باشد و در نوع خود بی نظیر می باشد.

                                                   

10-قلعه زینل(زبیده):این اثر تاریخی در جنوب روستای الیاس آباد چمکلان از توابع شهرستان دره شهر واقه شده است.قلعه زینل همانند دیگر قلاع محدوده زاگرس بر روی تپه ای نسبتاً بلند ساخته شده است.قلعه فعلی یک بنای دوره اسلامی متاخر است که در دوره صفویه ساخته شده  و در دوره های بعد مورد استفاده حاکمان محلی قرار گرفته است.مصالح بکار رفته در ساخت این قلعه سنگ و گچ می باشد.

 

11-دژ شیخ مکان:این دژ در داخل تنگه شیخ مکان در هشت کیلومتری شرق دره شهر و در سمت غربی تنگه،آثاری از یک دژ جالب توجه در دل کوه به چشم می خورد که از لحاظ مصالح  و سبک معماری،نشانی از دوره ساسانی دارد.دژ چهار اتاق و تنها یک در ورودی در ضله شمالی دارد.مصالح اصلی دژ قلوه سنگ و گچ است که در انتهای دیواره دژ با اندودی از گچ پوشیده شده است.

                                                 

12-قلعه میر غلام هاشمی(سیکان):قلعه میر غلام هاشمی یکی از بناهای دوره قاجاریه است که به استناد سنگ نوشته نصب شده بر دیواره ورودی بنا،در سال 1303 ه ق میر غلام هاشمی در روستای فرخ آباد احداث کرده است.بنای قلعه  به سبک دوره ساسانی و به شکل چهار ایوانی و با مصالحی از سنگ و ملات گچ  ساخته شده که در زمان خود کاربرد مسکونی داشته است.پلان بنا مربع شکل می باشد.این قلعه در دره سیکان به فاصله 8 کیلومتری شمال غرب شهر دره شهر ساخته شده است.

                                                 

13-قلعه هزار در:این قلعه در شرق شهرستان دره شهر واقع گردیده است که قدمتش به دوره ساسانی می رسد.نمای اصلی این اثر،طاقهای هلالی شکل می باشد.با توجه به ساختار معماری،اثر احتمالاً قلعه یا پادگان نظامی بوده است.مصالح بکار رفته در ساخت این قلعه شامل سنگهای تراشیده و قلوه سنگ هایی است که از گچ پخته بعنوان ملات استفاده شده است.

 

14-قلعه ارمو:در روستای ارمو دره شهر بخشی از یک بنا در محل قبرستان باستانی ارمو باقی مانده است که به نظر می رسد آثار یک قلعه باستانی باشد.از دیگر قلعه های شهرستان دره شهر می توان به قلعه کلم،قلعه تیغن،قلعه ماژین اشاره کرد.

 

15-قلعه پنج برار مورموری(قلعه تاجمیر):پنج برار محدوده ای تاریخی است که در کوهپایه های جنوبی کوه کاه ماس،مشرف بر دشت مورموری واقع شده و قلعه پنج برار یکی از این آثار محسوب می گردد.مصالح ساخت قلعه  سنگهای نسبتاً بزرگ  که از سنگهای رودخانه ای و بومی منطقه است.قلعه متعلق به دوران اسلامی است.این قلعه شامل دژ پیرامونی و بناهای داخل محوطه دژ می باشد.

 

16-قلعه شیاخ(شهاق):این قلعه در روستای بردی از توابع بخش زرین آباد قرار دارد  و مربوط به دوران ساسانیان می باشد.قلعه بر روی محدوده ای نسبتاً بلند نسبت به زمینهای پیرامونی قرار گرفته است.مصالح بکار رفته در بنا سنگ  و گچ است.

                                          

 

17-قلعه میمه زرین آباد:این قلعه تاریخی در حاشیه شمالی شهر میمه و بر فراز تپه ماهورهای مشرف بر شهر و جاده اصلی ایلام-میمه ساخته شده است.قلعه شامل پله،زیرزمین،راهرو،برج دیده بانی و تعدادی اتاق است.مصالح بکار رفته در این بنا قلوه سنگ و گچ می باشد و نمای داخلی دیوارها با ساروج اندود شده است.

18-قلعه آسمان آباد دوله شیروان:این قلعه در فاصله 700 متری جنوب روستای علی آباد وسطی بر روی یکی از تپه ماهورهای کوهپایه ای مشرف بر رودخانه کارزان در حد فاصل بین روستای علی آباد وسطی و علی آباد سفلی قرار گرفته است.مصالح ساخت آن سنگهای لاشه و ملات گچ می باشد.

 

19-قلعه هره قلوس:این قلعه باستانی در مسیر جاده سرابله به روستای شباب و در نزدیکی روستای موشکان از توابع شهرستان شیروان چرداول واقع شده است.این قلعه  احتمالاً مربوط به دوره ساسانی  می باشد.

 

20-قلعه جوق ملکشاهی: این قلعه مشرف بر سرزمین نسبتاً هموار  و در 4 کیلومتری غرب ارکواز ملکشاهی بر فراز تپه ای بلند بنا شده است.نوع معماری و شواهد فرهنگی محدوده قلعه نشان می دهد که این قلعه مر بوط به دوران سلاجقه است.

                                                

 

21-قلعه کنجانچم:این قلعه در سال 1326 ه ق بنا به دستور غلامرضا خان ابوقداره آخرین والی ایلام ساخته شده  و دارای اتاقهای مرتبط به هم،حمام،برج نگهبانی و قسمت مسکونی و دیوانخانه  می باشد  و به عنوان قلعه زمستانی والی مورد استفاده  قرار می گرفته است.

                                                 

22-قلعه جهانگیر آباد:قلعه جهانگیر آباد بنایی است متعلق به دوران پهلوی و والیان  پشتکوه که توسط خوانین منطقه (میرهای هاشمی)در جنوب شهر تاریخی دره شهر و حاشیه روستای جهانگیر آباد ساخته شده است.بنا دارای پلان مربع مستطیل است.مصالح بکار رفته  در این قلعه قلوه سنگهای رودخانه ای و ملات گچ می باشد.این بنا بطور کلی دارای 6 اتاق،2 ایوان و یک راهرو و دو زیرزمین می باشد.

                                              

از دیگر قلعه های استان ایلام:قلعه پبر دمی میمه-قلعه سیس مورموری-قلعه لرغه مورموری-قلعه و محوطه پشته زنجیره-قلعه و و دژ کوه خرمه چرداول-قلعه وازیل-قلعه و کاروانسرای قالوه گلان-قلعه کلک صالح آباد-قلعه کلم-قلعه و حمام تنگ نیاز

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:25 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 آبشارها:

دراستان ایلام تعداد محدودی آبشار وجود دارد که هر کدام فضای طبیعی دلنشینی را ایجاد کرده اند. که با وجود محدودیت و سختی دسترسی به آنها جاذب جمعیت هستند:

 

آبشار چم آو:

این آبشار در فاصلة 18 کیلومتری مسیر ایلام به صالح و درحد فاصل روستای چم آو و منطقه عمومی ماربره در میان تخته سنگ ها جریان دارد آب این آبشار که از کوه های ایلام سرچشمه می گیرد ، پس از طی مسافتی کوتاه به رودخانه گدارخوش می ریزد.

 

آبشار آبتاف :

آبشار آبتاف در مسیر میمه به پهلة زرین آباد شهرستان دهلران واقع شده است . آبشار آبتاف در زمرة آبشارهای زیبای استان ایلام است که از پیرامون آن به عنوان تفرجگاه استفاده می شود .

 

آبشار سرطاف :

آبشار سرطاف در شهرستان ایلام واقع شده است و یکی از تفرجگاه های عمومی مردم ایلام می باشد .

                                    

آبشار گچان:

آبشار گچان در 15 کیلو متری شمال شهر ایلام و در میان تنگ که خود یکی از تفرجگاه های ایلام است قرار دارد. در این منطقه که کوه های زیبا و معظم مانشت و قلارنگ به همراه گچان گویی به هم رسیده اند منظره بسیار زیبایی را ایجاد کرده است.به گونه ای که در فصول بهار ، تابستان و پاییز و حتی زمستان بعلت دسترسی تقریبا راحت آن پذیرای خیل عظیم دوس

پارکهای طبیعی :

موقعیت کوهستانی ، تنوع آب و هوا ، بالا بودن مقدار نزولات جوی و دیگر خصوصیات طبیعی باعث شده که استان ایلام از جنگل طبیعی پوشیده شده باشد هر چند به مرور زمان از تراکم و وسعت اراضی جنگلی استان کاسته شده ، لکن در حال حاضر نیز باقی ماندة جنگل های استان نسبت به برخی از استان های کشور قابل توجه است و چشم اندازهای زیبایی از طبیعت استان را به نمایش می کذارد . در گذشتة نه چندان دور ، این استان دارای جنگل های وسیع و متراکم با درختان تنومند در مناطق  كوهستاني و بيشه شمالي استان مي توان مشاهده كرد كه عمدتاً از گونة بلوط هستند.نواحی جنگلی استان علاوه بر زیبائی های طبیعی ، دو نوع محصول سقز و کتیرا نیز دارد که درآمد قابل توجهی برای مردم بومی به بار می آورد. مساحت جنگل های استان را حدود 500 هزار هکتار تخمین می زنند .

انواع گونه های درختی آن عبارتند از : پسته کوهی ، کیکم ، زالزالک ، بادام کوهی ، زبان گنجشک ، شِن ، انجیرکوهی ، ارغوان ، گیلاس وحشی ، مورد ، کُنار و ارژن (ارجن ).

  مهم ترین مکانهای تفریحی جنگلی موجود در استان عبارتند از :

 پارک جنگلی چقاسبز « چقا جنگیه» :

پارک جنگلی چقا سبز یکی از فضاهای زیبا و دلنشین ایلام است که شرایط طبیعی مناسبی را جهت گذران اوقات فراغت مردم فراهم آورده است . در مجاورت این پارک جنگلی که حدود 4000 هکتار وسعت دارد ، محل دائمی نمایشگاه ها و یک شهر بازی با تأسیسات مربوطه احداث شده است . در میان این جنگل انبوه که از درختان بلوط ، پسته ، زالزالک و انواع گونه های گیاهی پوشیده شده است ، درختانی همچون کاج و سرو ، اقاقیا، ارجن ، بادام کوهی و گردو کاشته شده است . این پارک جنگلی پرندگان کمیاب و زیبایی مانند بوتیمار نیز دارد. فضای این پارک از شرق به غرب به بزرگراه امام حسین ( ع) و فرودگاه و از جنوب به دره دَزوَن کوه چاله سیه و هر قوتگه منتهی می شود.

 

درة ییلاقی هفتاو میشخاص « هفت آب »:

درة پرآب و درخت و مصفای میشخاص از روستای جعفر آباد در فاصلة 30 کیلومتری ایلام شروع شده و تا ارتفاعات طولاب که در آن جنگل و باغ در هم  آمیخته اند ، ادامه می یابد . درختان گردو ، انواع میوه ها ، چندین روستا در مسیر ییلاقی دره با مردمانی فعال و مهربان ، سرچشمه های خروشان چشمه ساران متعدد ، نزدیک بودن این درة ییلاقی با تفریح گاه جنگلی گاوز و مزارع متنوع آن باعث نشاط و علاقه در بازدید کنندگان از محل می گردد . در دو کیلومتری این دره ییلاقی و در طول مسیر جادة اصلی ایلام به دره شهر جنگل انبوه و زیبای مله پنجاو ، زیبایی خاصی به این مجموعه بخشیده است . درة ییلاقی هفتاو میشخاص با باغات و مزارع یکی از مناطق سرسبز و دیدنی و پردرآمد استان ایلام می باشد که محصولات آن کیفیت مطلوبی دارند و در داخل و خارج استان به فروش می رسد و باعث رونق اقتصادی منطقه می گردد .

 

گردشگاه ییلاقی خوران ایوان:

این گردشگاه که چشمه آبی زلال و درختانی کهنسال و قدیمی دارد ، هر سال پذیرای ده ها هزار نفر دانش آموز در فصل تابستان است . این گردشگاه با امکانات تفریحی و گردشگری جالب توجه یکی از زیباترین و بهترین گردشگاه های استان ایلام است که در فاصلة 7 کیلومتری شهر ایوان قراردارد .

 

تفریحگاه جنگلی ششدار:

این تفریحگاه در 5 کیلومتری شهر ایلام و در کنار کوه قلاقیران در مسیر جاده ایلام – کرمانشاه واقع شده و از شاخص ترین تفریحگاه های استان محسوب می شود .

 

این ناحیة تفریحی به خاطر مجاورت با شهر ایلام و نزدیکی به یکی دیگر از تفریحگاه های  زیبای طبیعی به نام منجل ، مورد استفادة وسیع مردم و دوستداران طبیعت به ویژه درایام فصول بهار و پاییز قرار می گیرد . در حد فاصل بین این تفریحگاه و ناحیة منجل ، چشمه سارها و باغات زیبای سلطان آباد قرارگرفته است . کوه معروف قلاقیران که از آن به عنوان نماد شهر و استان ایلام یاد می شود دراین ناحیه قرار دارد .

 

تفریحگاه جنگلی تنگ دالاو:

این تفریحگاه در مسیر جادة اسلام آباد – ایلام در فاصلة 25 کیلومتری شهر ایلام قرار گرفته و دارای جنگل های انبوه بنه ، زالزالک و بلوط و چشمه طبیعی آب می باشد .

 

تفریحگاه دالاو از وسعت قابل توجهی برخوردار است و با توجه به مجاورت با ارتفاعات طبیعی و تفریحی و شکارگاه های منطقه و ییلاقی بودن آن ، در بهار و تابستان مورد استفاده دوستداران و مشتاقان زیبایی های طبیعت قرار می گیرد.

 

تفریحگاه تجریان:

تفریحگاه زیبا و جنگلی تجریان درفاصلة 20 کیلومتری شهرایلام در مسیر چوار – مورت و بولی قرار دارد و دارای چشمه های آب زلال می باشد . این تفریحگاه در مجاورت تنگ زیبای موسوم به تنگ بهشت واقع شده است . و با توجه به اقلیم و آب و هوای  منطقه از فصل زمستان تا بهار مورد استفاده قرار می گیرد .

 

تفرجگاه گلم زرد و گره چکا:

تفرجگاه گلم زرد و گره چگا در فاصلة 60 کیلومتری ایلام و در مسیر صالح آباد واقع شده است . این تفرجگاه زمستانی به دلیل آب و هوای مساعد ، سرسبزی و زیبایی های طبیعی مورد استفاده مردم ایلام و دوستداران طبیعت قرار می گیرد . این تفرجگاه در مجاورت دشت وسیع و زیبای دشتلک قراردارد که جذابیت های آن را دو چندان می کند.

تفرجگاه کلم بدره:

این تفرجگاه ییلاقی درفاصلة 70 کیلومتری ایلام درة کلم ( حدفاصل ایلام – بدره ) قراردارد. وجود باغات ، گونه های مختلف گیاهی و رودخانة پرآبی که از دامنة کبیرکوه سرچشمه می گیرد ، این منطقه را به یکی از زیباترین مناطق ساخته است.

 

 

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]

ارتفاعات و کوهها:

 

کبیرکوه:

کبیرکوه به مجموعه کوه های بلندی است که خود قسمتی از رشته کوه بزرگ زاگرس است گفته می شود . این رشته از دیوارهای جنوبی درة رودخانة آب آفتاب و کنجان چم شهرستان مهران شروع شده و رو به رودخانة کرخه در دهستان الوار گرمسیری از شهرستان خرم آباد لرستان ادامه می یابد . دامنه های شمال و شمال شرقی آن به دره های رودخانه سیمره ، کرخه و دامنه های جنوب  و جنوب غربی آن به مرز ایران و عراق منتهی می شود.

درة کنجان چم تا درة رودخانه کرخه 175 کیلومتر و عرض آن در حد فاصل رودخانه سیمره یا کرخه تا مرز ایران و عراق بین 45 تا 80 کیلومتر است . این کوهستان پهنه ای به وسعت 9500 کیلومتر مربع را زیر پوشش قرارداده است .

این رشته کوه از شاخه های بسیاری تشکیل یافته که به سمت غرب و جنوب غربی از ارتفاع آن ها کاسته می شود و بلند ترین آنها که خط الرأس رشتة مزبور را تشکیل می دهند دربخش شرقی آن واقع شده اند . بلندترین این کوه ها ، قله ای به نام کبیرکوه است که 2790 متر ارتفاع دارد و در 18 کیلومتری شرق روستای ارکواز واقع شده است . از این رشته که کوهستان وسیعی را تشکیل داده است رودخانه های فراوانی سرچشمه می گیرند. و اکثراً به خاک عراق وارد می شود و تعداد دیگری ازرودخانه ها نیز به رودخانه سیمره و کرخه می پیوندند.

 برای صعود به بلندترین قلة این کوه می توان از راه اتومبیل رو ایلام به دره شهر و از طریق روستای بهرام خانی و راه کولم به روستای گوران  و پس از طی گردنة پینه به خط الرأس  رشته مزبور دست یافت به طول 5/12  کیلومتر طی کرد تا به قله رسید.

                                                  

اهوران:

کوه اهوران در 83 کیلومتری شمال شرقی ایلام واقع شده است . ارتفاع این کوه 2120 متراست. این کوه از درة جزمان رود در غرب  شروع شده و به طول 24 کیلومتر رو به سوی جنوب شرقی کشیده می شود و در آن جا به کوه های کولیته و کازه تر می پیوندد.

 

بانکول:

کوه بانکول درناحیة مهراب ، در10 کیلومتری شمال ایلام شده است . ارتفاع این کوه 2304 متراست.

رودخانه های مورت ، کنگیر و آب زنگان از کوه بانکول سرچشمه می گیرند . این کوه نیمه جنگلی از شمال غربی به سوی جنوب شرقی با طول 30 کیلومتر و با عرض متوسط 6 کیلومتر کشیده شده و از سوی جنوب شرقی به کوه مانشت متصل است . راه اتومبیل رو کرمانشاه به ایلام از غرب آن می گذرد .

 

چمن گیر:

کوه چمن گیر درناحیة شیروان و در فاصلة 22 کیلومتری جنوب شرقی ایلام واقع شده است . ارتفاع کوه چمن گیر 2578 متراست . این کوه سرچشمه رودخانه های گراب و چرداول می باشد . این کوه از جنوب شرقی  به کوه سیوان و از شمال غربی به کوه قلارنگ متصل می شود و جزو رشتة کبیرکوه از کوهستان زاگرس بشمار می آید.

سامله:

کوه سامله درناحیه زردلان درفاصلة 84 کیلومتری شمال ایلام واقع شده است. ارتفاع این کوه حدود 2150 متراست  رودخانة گشتانی ازاین کوه سرچشمه می گیرد .

 

سرخ خانی:

کوه سرخ خانی درناحیة چرداول و در فاصلة 33 کیلومتری شمال شرقی ایلام واقع شده است . ارتفاع کوه سرخ خانی 2-30 متر می باشد .

 سرکب:

کوه سرکب در ناحیه میشخاص و در فاصلة 8 کیلومتری جنوب شرقی ایلام واقع شده است . ارتفاع کوه سرکب 2120 متراست و جزو رشتة کبیرکوه از کوهستان زاگرس بشمار می رود و رودخانه آب آفتاب از این کوهستان سرچشمه می گیرد .

 

شره زول:

کوه شره زول در ناحیة چوار در 23 کیلومتری شمال غربی  شهرستان ایلام واقع شده است . ارتفاع این کوه حدود 2050 متراست و به صورت رشته نسبتاً طویلی به درازای 41 و پهنای متوسط آن 15 کیلومتر از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد و گسترش یافته است.دهستان چوار در جنوب و دهستان های سهراب و مرکزی در دامنه های شمالی این کوه جای گرفته اند . بخش شمال غربی آن از جنگل های بلوط پوشیده شده است . رودخانه های کنگیر ، گلال رود ، کزاب و مورت ازاین کوه سرچشمه می گیرند.

 

شلم:

 کوه شلم در 5 کیلومتری جنوب شرقی ایلام واقع شده و 2174 متر ارتفاع دارد . این کوه از جنوب شرقی به کوه سرکب متصل است و سرچشمة اصلی رودخانه کنجانچم می باشد.

 قلاجه:

کوه قلاجه در41کیلومتری شمال غربی ایلام واقع شده است . ارتفاع این کوه از سطح دریا حدود 2050 متراست .

این کوه از سوی شمال غربی به طرف جنوب شرقی کشیده شده از سوی جنوب شرقی به کوه کله جمن متصل می شود.

این کوهستان دهستان آسمان آباد رادر دامنه های جنوبی خود جای داده است و جادة کرمانشاه – ایلام آن را قطع می کند . رودخانه آب چیکا از دامنه های شمال و رودخانه آب آسمان آباد از دامنه های جنوبی این کوه سرچشمه می گیرند . بخشی از این کوه به وسیلة جنگل های بلوط پوشیده شده است.

 

قلارنگ:

کوه قلارنگ درفاصلة 11 کیلومتری شمال ایلام واقع شده  و 2473 متر ارتفاع دارد . رودخانه های آب آفتاب و آب زنگوان ازاین کوه سرچشمه می گیرند . این کوه از غرب به کوه مانشت و از جنوب شرقی به کوه چمن گیر متصل است و جزو رشتة کبیرکوه بشمار می رود.

مانشت:

کوه مانشت در 6 کیلومتری شمال شرقی ایلام واقع شده و ارتفاع آن 2629 متراست از این کوه ، رودخانه های مورت و آسا زنگان سرچشمه می گیرند . این کوه از شمال

 غربی به کوه بانکول و از جنوب غربی به کوه گاوه راه متصل است و دامنه های شرقی و غربی آن را جنگل های بلوط پوشانیده است .

کوه ملینجه:

کوه ملینجه درناحیة چرداول ، در 34 کیلومتری شمال شرقی ایلام واقع شده و ارتفاع آن 2193 متراست . رودخانه آب چیکا ازاین کوه سرچشمه می گیرد.

 

دینارکوه:

دینارکوه در 25 کیلومتری شمال دهلران واقع شده  و ارتفاع آن 1955 متراست . این کوه به صورت قوسی از شمال به جنوب کشیده شده و ناحیه آبدانان را در دامنه شرقی خود جای داده است . رودخانه های ده بانه ، آب سیول ، آب خزینه و آب گل گل ازاین کوه سرچشمه می گیرند. این کوه از جنوب شرقی به سیاه کوه متصل می شود و کوه دال دردامنه شمال غربی آن واقع شده است .

 

بهار آب :

کوه بهارآب درناحیة چرداول در34 کیلومتری شمال شرقی شهرستان ایلام واقع شده است . این کوه با ارتفاع 1970 متر جزء کوهستان زاگرس بشمار می رود.

 بانهراز:

کوه بانهراز در ناحیة چرداول ، در 28 کیلومتری شمال شرقی شهرستان ایلام واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا 1820 متراست . این کوه از جنوب به کوه بهارآب متصل می شود و دامنه های غربی آن به درة رودخانة چنارچ منتهی می شود.

 

کلک :

کوه کلک در 43 کیلومتری شمال شرقی مهران واقع شده  و ارتفاع آن از سطح دریا 1820 متراست . رودخانه های پیرمحمد و کل کلا ازاین کوه سرچشمه می گیرند.

 

سایر کوه های استان ایلام برحسب شهرستانها به قرار زیر می باشند.شهرستان ایلام :

کوه های الله خدا ، بایه ، تالوار ، جمالگیر ، چیق باباخان ، چکبوره ، سفید ، سم خر ، کته پیفک ، ملدشاده ، گنو ، و...

شهرستان دره شهر :

کوه های بنهر ، دروند ، راوندی ، سرگچ ، سرگچ کوه ، مرزو ، هفت کلک و ...

شهرستان دهلران :

کوه های باریک آب ، برک کروی ، بته انش ، پشته گلاب ، تپه علی کشت ، خرگهی ، دالپری ، تنیلا ، کلاوندی ، کلویز ، کولونرمه ، گوتبه ، ممله و...

شهرستان مهران :

کوه های بلواند ، بلیجان ، چقال زرد سیاه کوه ، زالوآب ، چنچر ، سرخ ، سه کورند ، سیاه ، سیاه اردلان ، یک شبه

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
ها

پل فرسفج تويسركان : اين پل در مجاورت روستاي فرسفج – از توابع تويسركان ـ بر روي رودخانه قلقل رود و نزديك كاروانسراي شاه عباسي واقع گرديده و ظاهراً از آثار دوره صفويه است . اين پل در سابق اهيمت زيادي داشته ؛ زيرا علاوه بر اين‌كه ارتباط روستاهاي دو طرف رودخانه را فراهم مي ساخته ، جاده كاروان رو بزرگي كه در زمان صفويه ساخته شده بوده ، از روي آن پل عبور مي كرده است .


پل قراچاي ( پل شكسته ) اسدآباد : اين پل در كنارآبادي «پل شكسته» يا «خسروآباد» و سمت چپ جاده آسفالته همدان ـ كرمانشاه واقع شده و از آثار دوره صفويه است . پل شكسته بر روي رودخانه شهاب (شاه آب) بنا شده و جهت آن از شمال به جنوب است . پل داراي دو دهانه اصلي در ميانه و دو دهانه فرعي است . عرض دهانه‌هاي اصلي 2/6 متر و ارتفاع تيزه طاق آ‌ن‌ها تا سطح آب 86/4 متر است . قطر طاق نيز 20/1 متر است كه بدين ترتيب ، كل ارتفاع پل از سطح آب به حدود 6 متر مي‌رسد . عرض دهانه‌هاي كوچك 2/4 ؛ ارتفاع تيزه طاق آ‌ن‌ها تا سطح آب 62/3 متر و قطر طاق آ‌ن‌ها 0.3/1 متر است . قوس‌هاي هر چهار طاق از نوع جناغي است . اين پل كه احتمالاً از آثار دوره صفويه است ، در سال‌هاي اخير از طرف سازمان ميراث فرهنگي تعمير شده و به شماره 1875 به ثبت تاريخي رسيده است .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:41 ] [ اطلس ایران وجهان ]

حمام امير افخم (شورين) : حمام امير افخم كه در حال حاضر نيز فعال است ، در داخل قلعه اميرافخم شوريني ، معروف به امي شوريني واقع شده و از آثار دوره قاجاريه است .

۵۰۰ مترمربع است. حمام قلعه همدان قرار است پس از انجام مرمت هاي اساسي در اين حمام شامل تعمير ديوارها و جداره هاي خارجي و داخلي حياط و مرمت قسمت هاي داخل فضاي حمام مطابق با طرح و الگوي اوليه و نيز تكميل سيستم برق رساني داخلي حمام اين سايت تاريخي به موزه حمام و سفره خانه سنتي تغيير كاربري خواهد داد . اميد است كه با شروع به كار اين مجموعه زمينه براي گذراندن اوقات فراغت سالم براي گردشگران فراهم آيد . این بنای قاجاری به شماره 5023 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .


حمام محله حاجي : حمام محله قديمي حاجي از جمله بناهای بسیار زیبای شهر همدان است که در دوره قاجار در محله حاجي ها ساخته شده است . در ادوار گذشته شهر شامل چندين محله قديمي بوده كه در هركدام از اين حمام و مسجد مي ساختند . لازم به ذكر است چون اولين كاروان حج در شهر همدان در اين محل تشكيل شد ، محل مذكور به محله ي حاجي ها ، معروف گشت . حمام محله حاجي با مساحتي بالغ بر 1000 متر مربع دو حمام زنانه و مردانه را شامل مي گردد . در قسمت حمام زنانه ، با پيمودن چهار پله به طرف پايين وارد هشتي نسبتاً كوچكي شده و با عبور از يك راهرو باريك وارد فضاي سربينه حمام به ابعاد 5/10 در 11 مترمربع مي شويم . حمام هاي سرد و گرم داراي حوضي (خزينه) به ابعاد 2/1 در چهار متر و چهارستون سنگي است . سقف حمام به وسيله قوس هاي پنج و هفت كند با دهانه هاي مختلف از 5/1 تا چهار متر اجرا و براي پوشش فاصله بين قوس ها از گنبد استفاده شده است . درقسمت حمام مردانه نیز با عبور از چند پله وارد هشتي حمام شده و با عبور از معبري باريك داخل حمام سرد مي شويم . حمام سرد داراي گنبدي زيبا و فاقد ستون مي باشد . همچنین حمام مذكور داراي شش تاق نما بوده كه دو به دو با هم قرينه اند . پي بنا از سنگ است و در ساخت بنا از آجر قوامي به ابعاد 5 در 5/10 در 22 سانتي متر و ملات ساروج به كار رفته است . حمام محله قديمي حاجي که به شماره 3375 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده ، قراراست پس از اتمام مرمت و احیا به مرکز اقامتی و پذیرایی تغییر کاربری دهد .

 

سایر حمام ها : حمام ميرزا آقاجانی و حمام فارسينج از دیگر حمام های تاریخی استان همدان است که در شهرستان اسدآباد واقع شده است .


حمام ميدان اسدآباد : اين بنا در محله ميدان اسدآباد واقع شده و از آثار اواخر دوره قاجاريه و يا اوايل دوره پهلوي است كه در دوره اخير براي استفاده بهتر ، تغييراتي در آن داده‌اند . ورودي حمام در ضلع جنوبي آن واقع شده و به محوطه هشت ضلعي با پوشش گبندي راه دارد . از اين محوطه راهرويي به سربينه حمام منتهي مي‌شود . سربينه نيز فضايي هشت ضلعي با صفه‌هاي بزرگ و كوچك و درگاه‌هايي با طاق جناغي است . قطر فضاي اصلي سربينه 80/5 متر است كه با گنبدي مسقف شده است . در وسط سربينه حوضي هشت ضلعي ساخته شده و دور تا دور بنا و زير صفه‌ها، محل‌هايي براي نهادن كفش تعبيه شده است . محل ورود به گرم‌خانه در زاويه خاوري سربينه قرار دارد . گرم‌خانه فضايي چهار ضلعي به طول 10/7 و عرض 17/3 متر است كه به وسيله دو فيلپا به دو قسمت مجزا تقسيم شده است . بلندي اين فيلپاها يك متر است و بر روي آ‌ن‌ها طاق‌هاي جناغي زده‌اند . بر فضاي مياني گرم‌خانه و بر روي طاق‌هاي جناغي كناري ، پوشش گنبد شكلي از آجر برپا داشته‌اند . در يك گوشه گرم‌خانه خزينه آب گرم قرار دارد كه براي جلوگيري از ورود افراد جلو ورودي آن را با پنجره‌اي فلزي مسدود كرده‌اند . در ابتداي ضلع شمالي ، راهرويي قرار گرفته كه به اتاقي چهار ضلعي ، با پوشش طاق ضربي منتهي مي‌شود . مصالح به كار رفته در بنا آجر ، ملات گل و گچ و آهك است . در تعميرات دوره اخير كف و قسمتي از ديوارهاي حمام كه كاشي سيمان كاري شده است .

 

حمام قديمي گلستان : اين بنا در محله بازار و مجاور محله «درب كاروان‌سرا» اسدآباد واقع شده و از آثار دوره قاجاريه است . ورودي بنا از طريق راه پله‌اي به پهناي 55/1 متر به محوطه‌اي شش ضلعي به قطر 67/2 متر با پوشش گنبدي راه دارد كه از طريق آن وارد سربينه مي شوند. در چهار ضلع ديگر اين محوطه طاقچه‌ها و طاق نماهايي كار كرده‌اند . سربينه فضاي هشت ضلعي به قطر 30/5 متر است كه در شش ضلع آن شش صفه براي رخت كن و در دو ضلع ديگر آن درگاه‌هاي خروجي حمام و ورودي به گرم‌خانه ، با طاق جناغي ، قرار دارد . ابعاد صفه‌ها يكسان نيست و همگي با طاق جناغي مسقف شده است . ورودي گرم‌خانه جنوبي است و به صفه‌اي به طول 50/3 ، عمق 70/1 و ارتفاع 65/1 متر با طاق جناغي باز مي‌شود . گرم‌خانه از سه قسمت مجزا تشكيل شده است ؛ بخش مركزي به ابعاد 40/3 * 40/3 متر ؛ بخش سمت راست كه خزينه آب سرد در ضلع باختري آن قرار دارد به ابعاد 70/3 * 40/3 متر و بخش سمت چپ به ابعاد 40/3*10/3 متر ، بر روي هر يك از اين سه بخش يك طاق گنبدي نصب شده است . در ضلع باختري بخش مركزي خزينه آب گرم قرار دارد . محل ورود به خزينه به وسيله پنجره‌اي فلزي مسدود شده است . در دوره اخير خزينه آب سرد جاي خود را به شش دوش انفرادي داده است . مصالح اصلي بنا آجر با ملات گچ و آهك و در بخشي سنگ لاشه و سنگ تراشيده مرمر است . كف سربينه و راهروها سنگ لاشه و كف حمام از بهترين نوع سنگ مرمر پوشيده شده است . از اين سنگ مرمر در گذشته در نورگيرهاي حمام نيز استفاده شده بود .

 

حمام خان تويسركان : اين حمام که همدوره مدرسه شيخ علی‌خان و مسجدجامع تويسرکان است ، در عهد صفويه ساخته شده و جزو حمام های مدرن و مجلل آن دوره به شمار می آمده است .
حمام حاج آقا تراب نهاوند : اين بنا در يكي از كوچه هاي خيابان منشعب از ميدان قيصريه قرار گرفته و از آثار دوره قاجاريه است . ورودي حمام پايين‌تر از سطح كوچه قرار گرفته و داراي سنگ نوشته‌اي حاكي از ساخت بنا در دوره قاجاريه است . بناي مستطيل شكل حمام با ديواري به دو قسمت سردخانه و گرم‌خانه تقسيم شده است . سردخانه يا رخت كن حمام در ميانه داراي چهار ستون سنگي است كه بر فراز ستون‌ها و طاق‌هاي جانبي، پوشش گنبدي بنا قرار گرفته است . در ميانه رخت كن، حوض زيبايي ساخته شده و در اطراف صفه‌ها ، درگاه‌ها و نشيمن گاه‌ها قرار دارد . بر ديواره يك سمت فضا، صحنه‌اي از شاهنامه نقاشي شده است و سطح داخلي گنبد داراي گچ‌بري معمولي و نسبتاً جديد است . گرم خانه حمام نيز مشتمل بر فضاي مياني با چهار ستون و پوشش گبندي و چهار فضاي ساده كناري است . اين بنا به شماره 1492 به ثبت تاريخي رسيده است .

 

حمام قلعه : همدان آثار تاریخی و باستانی بی شماری را در خود جای داده است که در این میان حمام تاریخی قلعه یكی از زیباترین حمام های استان همدان است كه با معماری اصیل سنتی در همدان واقع شده است . حمام قديمي قلعه معروف به حمام حاج محمد سعيد در يكي از محله هاي قديمي و اصيل همدان به نام محله قلعه يا قاشق تراشان واقع در خيابان شريعتي قرار گرفته است. اين حمام احتمالاً در اواخر دوره قاجار بنا شده است و داراي مساحتي حدود يك هزار و

 
نقش برجسته ها Minimize

کتیبه های گنج نامه :

 گنجنامه ، در یکی از دامنه های کوهستان الوند و به فاصله پنج کیلومتری جنوب غربی همدان ، در دوره مصفای عباس آباد قرار دارد . در نزدیکی گنجنامه ، چشم انداز زیبایی از آبشار گنجنامه و دره های سر سبز عباس آباد ، تاریک دره و کیوارستان دیده می شود . تاریک دره نیز به دو شاخه تقسیم می گردد : در شاخه شرقی آن ، تاسیسات پیست اسکی تاریک دره احداث شده است و در ضلع غربی تاریک دره ، در خط الراس گردنه (گدوک) ، جاده ماشین رو جدید با راه کاروان رو قدیمی یکی می شود . این دره عصر هخامنشیان ، شروع جاده هگمتانه – استخر، معروف به " جاده شاهی" بوده ، که هگمتانه را از طریق پیچ و خمهای تاریک دره ، گدوک (دره) ، ورد آورد علی ، شهرستانه ، اشتران به تویسرکان ، نهاوند ، کرمانشاه ، لرستان ، تخت جمشید و فارس مرتبط می ساخته است . این راه ، همچنین یکی از راههای ارتباطی همدان به غرب و جنوب کشور ( و میانرودان) یا بین النهرین (عراق امروزی) بوده است . به سبب آنکه هگمتانه ، پایتخت تابستانی هخامنشیان بوده و در مسیر جاده شاهی قرار داشته است ، داریوش اول هخامنشی پس از اتمام کار سنگ نبشه های بیستون ، دستور نقر کتیبه کنونی گنجنامه را داده است . پس از او فرزندش خشایار شاه نیز به پیروی از او کتیبه ای در سمت راست و کمی پائین تر از سنگ نبشته پدر ، بر جای گذارده است .

 

 ( حدود 500 سال ق – م) هر یک از کتیبه های به سه زبان ، در سه ستون و 20 سطر ، بر روی صخره ای بزرگ حک شده اند ، که در ستون دست چپ ، متن فارسی باستان ، ستون وسط ؛ عیلامی یا شوشی و ستون دست راست کتیبه ها ، به زبان بابلی یا اکدی و هر سه به خط میخی مادی یا هخامنشی می باشند . اولین واژه ستونی که به فارسی باستانی حک شده ، کلمه "baga" به معنی خداست . در تاریخ معاصر ، ایران شناسان بسیاری در صدد ترجمه متون کتیبه های گنجنامه بوده اند ، که " اوژن فلاندن" باستان شناس فرانسوی و " پاسکال کست" (1840 و 1841 میلادی ) دستیارش ، از آن جمله اند . ولی عاقبت " سر هنری راولینسن " انگلیسی موفق شد که رمز خط میخی پارسی باستان را کشف نماید و سرانجام این پندار مردم که این کتیبه ها را راز مکتوب یک گنج پنهان تصور می کردند ، با کشف رازهائی از تاریخ باستان این سرزمین تعبیر شد . ترجمه سنگ نبشته داریوش هخامنشی :
"خدای بزرگ است اهورامزدا که این سرزمین را آفرید، که مردم را آفرید ، که شادی را برای مردم آفرید، که داریوش را شاه کرد ، یگانه شاه از میان شاهان بسیار و یگانه فرمانروا از میان فرمانروایان بسیار . من (هستم) داریوش ، شاه بزرگ ، شاه شاهان، شاه کشورهای با ملت های بسیار ، شاه این سرزمین بزرگ دور دست پهناور ، پسر ویشتاسب هخامنشی ."


متن هر دو کتیبه یکی است ، فقط در کتیبه خشایار شاه به جای داریوش ، خشایارشاه آمده و به جای ویشتاسب، داریوش و عبارت : "
hyah maoistah baganam" به معنی : " که بزرگترین خدایان است،" فقط در کتیبه خشایارشاه به جای داریوش ، خشایارشاه آمده و به جای ویشتاسب ، داریوش و عبارت : " hyah maoistatah baganam" به معنی : " که بزرگترین خدایان است " ، فقط در کتیبه خشایارشاه آمده است . این کتیبه ها از دیرباز تا کنون نامهای گوناگونی به خود گرفته اند . ابن فقیه همدانی ، در سال 290 هجری ، در کتاب " اخبار البلدان" از آن به عنوان " تب نابر" نام برده است و اسامی دیگر عبارتند از : سنگ نبشته ، نبشت خدایان ، کتیبه های الوند ، جنگ نامه و گنج نامه که دو نام آخر در سده های اخیر مصطح شده اند . این اثر طی شماره 92 مورخ 15/10/1310 در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت رسیده است . در سال 1373 نیز توسط شهرداری همدان ، ترجمه های فارسی و انگلیسی هر دو کتیبه بر روی دو تخته سنگ خارا کنده کاری شده و در ضلع دیگر محوطه گنجنامه قرار داده شده است .


بناي يادبود سيد جمال الدين اسدآبادي : به يادبود سيد جمال در منزل مسكوني قديمي او در محله اسدآباد كه در نزديكي امام زاده احمد واقع شده است بنايي ساخته‌اند . سيد جمال الدين اسدآبادي ، متفكر و مصلح اجتماعي خاور در سال 1254 هجري قمري در اسدآباد همدان به دنبا آمد و در پنجم شوال 1314 هجري قمري در استانبول تركيه مسموم و مقتول شد . آن‌چه در اين بنا جلب توجه مي‌كند، سنگ يادبود سيد است كه در محوطه وسط بنا قرار دارد و بر لوحه فلزي آن به خط نستعليق چنين نوشته‌اند: « سيد جمال‌الدين اسدآبادي درسال 1254 هجري در كوي سيدان اسدآباد تولد یافت و در سال1314 هجري در استانبول تركيه در گذشت . از جمله پيش‌قدمان حريت و آزادي ايران بود . مبارزات دليرانه اش با عمال استبداد ثبت تاريخ و كوشش‌هاي پيگيرش در راه اتحاد و اتفاق ملل مسلمانان مشهور آفاق است .
سایر سنگ نوشته ها : سنگ نوشته هاي سلطاني ، كتيبه سلطانيه و كتيبه آقاجان بولاغي در اسد آباد از دیگر کتیبه های استان همدان به شمار می روند

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:41 ] [ اطلس ایران وجهان ]
قلعه ها

بـرج قربـان : برج قربان ، یکی از آثار تاریخی قرن هفتم یا هشتم هجری است که در محل زندی های شهر همدان ، بین چهار باغ شهید مدنی و خیابان طالقانی ، جنب دبیرستان ابن سینا واقع است . این بنا مدفن شیخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلاء همدانی و جمعی از امرای سلجوقی است . عثکل ، جد اعلای او ، عرب تبار بوده ولی او و پدرانش همدانی بوده اند . تاریخ وفات حافظ ابوالعلاء را در ذیحجه 488 هجری نوشته اند . یاقوت حموی در جزو هشتم "معجم الادبا " آورده است که : حافظ برای فرا گرفتن نحو ، لغت ، حدیث و علوم قرآنی ، به بغداد ، اصفهان و خراسان مسافرت نمود اساتیدی چون حسین وباس ، ابوعلی حداد، ابوالقاسم بن بیان و ابوعبدا... قراوی را درک کرده است . تا آنجا که بعدها ، حفاظ و بزرگان حدیث ، از وی نقل حدیث و روایت کرده اند . او یکی از زهاد ، محدثین و حافظان قرآن بوده و در طول زندگی اش وقت خویش را با قرآن و حدیث گذرانده و به ارشاد مردم زمان خود پرداخته است . سپس به همدان مراجعت نمود و در محلی که فعلاً برج قربان نامیده می شود و در گذشته باب الاسد خوانده می شد ، می زیسته است . وی در 19 جمادی الاول 567 ، در سن 79 سالگی در همدان وفات یافته و در سرداب برج مدفون شده است . از جمله تألیفاتش ، کتاب "الهادی و زاد المسافرین " در 50 مجلد می باشد . درباره مقام او اشعاری از خاقانی شروانیف و موفق بن احمد مکی موجود است . از شاگردان او می توان از ابن ممانی همدانی نام برد ، که در جهاد بر ضد مغولان ، در سال 618 هجری، خود و فرزندش به شهادت رسیده اند . درباره علت نامگذاری این بنا به برج قربان معروف است که در جریان شورش افاغنه در اواخر دوره صفویه ، فردی به "نام قربان" این محل را سنگر گاه خود قرارداده و ضمن دفع شورشگران ، از اهالی محل دفاع کرده است . از این رو مسجد و بقعه ، بنام او شهرت یافته است . در سال 1312 و در حین انجام تعمیرات ، در زیر برج سردابی یافتند ، که کلیه قبور اشاره شده در آنجا قرار داشتند . این برج در تاریخ 28/3/1354 و به شماره 1078/3 در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت رسیده است .

 

قلعه دختر (قيز قلعه سي) همدان : اين قلعه با آن كه تخريب شده است ، ولي هنوز پي ، بنا و ديواره‌هاي آن باقي مانده است . برخي از سردرب ها و پله‌هاي سنگي ؛ نشانگر معماري زيبا و رونق آن در دوران خود است . اين قلعه كه اهميت نظامي داشته ، بر تمام شهر همدان و اطراف آن و گردنه معروف همدان ، تويسركان تسلط كامل دارد . به نظر مي‌رسد اين قلعه مشابه ساير قلعه دخترهايي است كه در نقاط مختلف ايران وجود دارد و ظاهراً در دوران مقاومت ايرانيان در برابر حمله اعراب ساخته شده‌اند . نمونه‌هاي بسياري از اين نوع قلعه‌ها در استان‌هاي فارس و آذربايجان نيز وجود دارد .

 

قلعه نوشيجان (دژ ـ آتشكده) : تپه قلعه نوشيجان در 60 كيلومتري جنوب همدان و 20 كيلومتري باختر ملاير در منطقه‌اي موسوم به شوركات واقع شده است . از سال 1346 به سرپرستي ديويد استروفاخ حفريات علمي در اين محل آغاز گردي دكه منجر به شناسايي سه دوره فرهنگي شد . دوره اول مربوط به مادهاست كه نيمه دوم قرن هشتم تا نيمه اول قرن ششم قبل از ميلاد را در بر مي گيرد .

قلعه يزدگرد (قلعه خرابه) : اين قلعه كه آثار ويرانه‌هاي آن هنوز هم در كوه يزد گرد در جنوب شهرستان ملاير و 10 كيلومتري خاور جاده ملاير ـ بروجرد وجود دارد به دوره ساسانيان مربوط است و احتمالاً مدتي پناهگان يزد گرد سوم بوده است . در حال حاضر فقط آثار ديواره‌هاي خراب شده آن قابل مشاهده است .

کاروانسراها

کاروانسراهای همدان ، از نوع درون شهری است و به دو گروه عمده تقسیم می شوند : کاروانی ، تجاری مانند: کاروانسرای گلشن و میرزاخانی ، که هم تجاری هستند و هم محلی برای استراحت کاروانیان بوده اند .
تجاری : از این نوع ، می توان به کاروانسرای صفرخان نو و شریفیه اشاره کرد . اکثر کاروانسراهای کاروانی، تجاری دارای حیاط مرکزی هستند و حجره ها در دو طبقه پیرامون حیاط مرکزی ، بنا شده اند که حجره های طبقه پائین به عرضه کالا اختصاص دارند و حجره های طبقه بالا مخصوص استراحت و خواب کاروانیان بوده اند .

 

 

 

کاروانسرای قلمدانی : در شمال مسجد پیغمبر به وسعت تقریبی 500 متر مربع ، کاربری فعلی و دفتر تجاری است .
کاروانسرای صفرخانی و سرای نو : در ضلع شمال و شرق مسجد پیغمبر ، در راسته فلسطین واقع است . ورودی آن در کنار ورودی سرای قلمدانی واقع است و با مساحت 4000 متر مربع ، دارای 165 باب حجره است . این کاروانسرا به شماره 2088 مورخه 11/5/1377 به ثبت آثار تاریخی رسیده است . کاروانسرای شریفیه : واقع در بخش میانی بازار و محدود به راسته نخود بریزها ، حلبی سازخانه ، صحافخانه و علاقبندها می شود . این کاروانسرا به شماره 2087 مورخه 11/5/1377 ثبت شده است .

 
 

کاروانسرای میرزا کاظم : کاروانسرای میرزا کاظم در ضلع شرقی خیابان اکباتان واقع شده و ورودی ان از راسته سمساری هاست . این مجموعه در حال حاضر زیباترین و سالم ترین سرای همدان است وسعت تقریبی آن 4000 مترمربع است و به شماره 2224 مورخه 23/5/1378 به ثبت رسیده است .

 
 

کاروانسرای حسین خانی : در شمال شرقی کاروانسرای نو قرار دارد و درب های اصلی آن در جنوب شرقی کاروانسرا قرار دارد . این بنا متعلق به دوران فتحعلی شاه قاجار است و در حال حاضر محل انبار کالا شده و در گذشته علاوه بر انبار تجارتخانه هم بوده است .

 

کاروانسرای گلشن : کاروانسرای گلشن در خیابان اکباتان روبروی کاروانسرای حاج میرزا کاظم قرار دارد و مدخل دیگر آن ، از وسط ضلع غربی به بازار صحافخانه مرتبط می گردد. احداث این بنا مربوط به اوایل دوران قاجاریه بوده و کاربری فعلی آن مرکز فروش گلیم و موکت ، پارچه و غیره می باشد .

 

كاروانسراي شاه عباسی تويسركان : اين كاروانسرا در پنج كيلومتري مسير جاده آسفالته تويسركان به كرمانشاه در نزديكي روستاي فرسنج واقع شده و از آثار دوره صفويه است . شكل كاروان‌سرا تقريباً مربع چهار ايواني به ابعاد بيروني 56 × 56 و ابعاد داخلي 5/23 × 5/23 متر است . چهار مربع دايره اي شكل در چهار گوشه آن و سه برج نيم دايره در اضلاع خاوري، باختري و شمالي آن ساخته شده كه برج‌ها علاوه بر جنبه تزييني ، محل ديده‌باني نيز بوده است . در طرفين درب ورودي كاروانسرا چهار طاق نماي تزييني به طور قرينه ساخته شده است . كاروانسرا داراي حياط مربع شكلي است كه اصطبلش در پشت آن واقع شده است . در حال حاضر اين كاروانسرا در دست سفالگران روستاست و همين امر ، آسيب‌هاي جبران ناپذيري به آن وارد ساخته است . به طوري كه قسمت‌هايي از آن به علت استفاده اهالي از مصالح ساختماني بنا ، جهت ساختمان سازي از بين رفته است . آجر كاري حصيري و طاق نماهاي در ورودي ، تزيينات فعلي كاروانسرا را تشكيل مي دهد .

 


كاروان‌سراي ياريم قير : اين كاروانسرا در روستاي ياريم قيه از توابع بخ شفافين واقع شده و تقريباً ويرانه است . طرح آن به شكل مستطيل و به ابعاد 50 × 60 متر و ارتفاع ديوارهاي باقي مانده چهار متر است . اين كاروان‌سرا احتمالاً از نوع كاروان‌سراهاي كوهستاني و متعلق به دوره صفويه است . مصالح به كار رفته در بنا كاملاً از سنگ نتراشيده همراه با ملاط ساروج است . در ضلع جنوبي ، بقاياي سه برج تزئيني هنوز هم خودنمايي مي كند . اين بنا با وجود ويراني و تخريب ها براي مطالعات تاريخي و معماري اهميت شايان دارد .

 

 

كاروانسرای تاج آباد : كاروانسرای صفوی تاج آباد در گذشته يكي از منزلگاه هاي كاروان هاي زيارتي جاده كربلا بوده و در حال حاضر متروك مي باشد . كاروانسراي مذكور توسط آقاي زارع از اهالي روستا خريداري شده است . بنا در سالهاي اخير به عنوان منزل مسكوني اهالي روستا مورد استفاده قرار مي گرفته است ، بنابراين الحاقاتي در آن صورت گرفته است كه از جمله آن ها مي توان ديوارهاي متعدد در داخل حجرات و اصطبل ها را نام برد . اين بنا در محل به كاروانسراي شاه عباسي معروف است و تاريخ آن به دوران صفويه بر مي گردد . محل حمام فعلي روستا، كوره آجرپزي براي كاروانسرا بوده است.اين كاروانسرا داراي پلان دايره است كه در منطقه غرب ايران بسيار منحصر به فرد است . مصالح اصلي به كار رفته در بنا متشكل از آجر و ملات ساروج است. اصطبل ها در پشت كاروانسرا ، اتاق ها و حجرات در جلو و مشرف به صحن حياط مركزي قرار دارند . در وسط حياط بنا دو عدد چاه آب وجود داشته است . از سوی دیگر نوع قوس هاي استفاده شده در این بنا جناغي است و در داخل حجرات و اصطبل ها آثار طاقچه هاي متعددي ديده مي شو د. كاروانسرای تاج آباد اسد آباد که به شماره 1872 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده ، قرار است پس از اتمام مرمت و احیا به مرکز اقامتی و پذیرایی تغییر کاربری دهد . گفتنی است ؛كاروانسرای صفوی تاج آباد در 25 كيلومتري شمال غربي شهر همدان به اسدآباد، سمت راست جاده و در روستاي تاج آباد سفلي (رسول آباد)، داخل بافت روستا قرار دارد .

 


كاروانسراي فرسفج : كاروانسراي فرسفج تويسركان در كنار جاده قديمي كه آن نيز در زمان صفويه احداث گرديده بود، ساخته شده است و از راه هاي مواصلاتي مهم محسوب مي شود و پايتخت را به سرحدات غربي متصل مي كند. اين جاده تا يك قرن پيش داير و مورد استفاده كاروانيان قرار داشته و تا پنجاه سال پيش نيز بيشتر قسمت هاي اين بنا سالم و پابرجا بوده ولي طي نيم قرن اخير تدريجاً متروك گرديده است . كاروانسراي فرسفج با اضلاعي در حدود 65 متر به مساحت تقريبي 4000 مترمربع متشكل از يك محوطه بزرگ مربع شكل مي باشد كه گرداگرد آن اتاق هاي متعدد متصل به هم با ايوان ها و فرش اندازهايي مناسب براي اقامت مسافرين بوده و به موازات جبهه هاي شمالي و شرقي و غربي حياط در كاروانسرا سه رديف اصطبل وجود داشت.در این کاروانسرا همچنين انبارهاي متعدد براي ذخيره و نگهداري علوفه ساخته شده بود . كليه قسمت هاي بنا از آجر ساخته شده و با داشتن ديوار هاي قطور و سقف هاي طاق ضربي آجري از استحكام فوق العاده اي برخوردار بوده است . از سوی دیگر در چهارگوشه آن برج هاي آجري استوانه اي ساخته شده كه بدنه آن با آجرهاي تراشيده و ظريفي پوشيده شده است . بناي مذكور علاوه بر اينكه محل مناسبي براي بيتوته مسافران محسوب مي شد ، وجود برج و بارو موجب اين تصور است كه احتمالاً جنبه نظامي نيز داشته است . در داخل بنا نیزدر قسمت فوقاني برج ها چند رديف آجركاري كنگره شكل اجرا شده است و نيز در سطح جانبي و سقف هاي بهار خواب ها و ايوان هاي جلوي حجرات آجركاري ظريف به چشم مي خورد. در لبه پشته بام گرداگرد كاروان سرا بطرف خارج و در هر 70 متر ناودان هايي از سنگ سفيد كار گذاشته بودند . مدخل و سردر ورود با چند رديف طاق جناغي شكل و رديف هايي از تزئينات آجري ساخته شده و در اين قسمت محوطه مدوري وجود دارد كه سقف گنبدي آن را با رديف هاي منظم آجر پوشانده اند . نظر به اينكه عده اي از سفال گران محلي چندين سال است كه حجرات كاروانسرا را اشغال نموده و آنجا را تبديل به كارگاه سفالگري نموده اند ، چنانكه به اقتضاي كار دود ناشي از كوره ها بنا را كثيف كرده است . كاروانسراي فرسفج تويسركان در حدود 10 كيلومتري جنوب غربي شهر و مجاور روستاي فرسفج واقع شده اس ت. این بنای تاریخی که به شماره 1970 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آرامگاه

1.آرامگاه بوعلي

طرح ونقشه گنبد آرامگاه با توجه به سبك معماري قرني كه حكيم در آن مي زيسته واز روي قديميترين بناي تاريخ دار عصر اسلام در ايران يعني بناي معظم گند قابوس كه يكي از شاهكارهاي معماري به شمار مي رود اقتباس شده است .

اما به جاي ده ترك در اينجا دوازده ترك منظور شده وبيانگر دوازده رشته علوم ودانشهاي عصر ابن سينا ست كه اين دانشمند بزرگ در آنها تبحر داشته است .

ارتفاع هر پايه برج از كف زيرين آرامگاه تا زير گنبد جمعاً 95/22 متر وپهناي هرپايه كه قسمت كوچكي از شعاع برج بشمار مي رود،در پايين 17/1 متر ودر بالا 92س.م است . ضخامت هر پايه كه طبعاً قسمت كوچكي از محيط برج را تشكيل مي دهد 35س.م است .

شعاع گنبد مخروطي شكل آرامگاه 05/2 ،ارتفاع مخروط 40/3 ، وارتفاع تمام هيئت گنبدي شكل آرامگاه 23متر از روي سقف آرامگاه است .ارتفاع اتاق اصلي آرامگاه 10/6 وبلندي مجموع بنا تا نوك برج كمي بيش از 28متر است .مدخل اصلي بنا از سمت مشرق است وايواني به طول 30متر وعرض 15/3 متر با يك رديف ستون ساده شامل ده ستون مدور كه قطر هر كدام در پايين 95س.م ودر بالا 75س.م است با ارتفاع 10/4 متر از سنگ يكپارچه گرانيت ساخته شده كه هركدام نمودارگذشت يك قرن از ولادت حكيم مي باشد.(جمعاً هزار سال )

ايواني كه در جلو بنا تعبيه شده با دري چوبي به ارتفاع 24/3 به سراسري آرامگاه متصل مي شود .در طرفين سرسرا دو سنگ قبر مشاهده مي شود .آنكه در سمت راست گذارده شده است سنگ قبر قديم بوعلي سيناست كه قدمتش به 110سال مي رسد. سنگ قبر ديگر مربوط به ابوسعيد دخدوك دوست ابوعلي سينا ست كه شيخ مدتي نزد اوميهمان بوده ومنزلش د رهمين محل كه فعلاً‌ آرامگاه هردو مي باشد قرارداشته است .يك تخته سنگ مرمرين يكپارچه بطول 55/2 وعرض يك متر روي هر دو سنگ قبر را پوشانده  و  كتيبه اي به خط ثلث شيوا (به خط آقاي احمد معصومي زنجاني)بر آن نوشته شده است .دربالاي ديوارهاي داخلي محوطه آرامگاه، بيست قصيده معروف عينيه كه از آثار شيواي ابن سينا در حكمت وفلسفه است روي چهل لوح سنگ مرمر به خط ثلث مرقوم است .

در طرفين سرسراي اوليه ، دو تالار به طول 75/9 وعرض 80/5 وجوددارد كه يكي از آنها به عنوان كتابخانه وديگري به عنوان موزه مورد استفاده قرارگرفته است .در قسمت جنوب شرقي ساختمان پلكاني است كه رو به جنوب بالا ميرود وپس از رسيدن تمام بنا از سنگ خارا ساختخ شده است . در وسط برج آرامگاه صندوق چهار گوشي بركف فوقاني آرامگاه قراردارد كه ضلع قسمت پاييني آن 12/1 وضلع قسمت بالاي ارتفاع آن 37 س.م است وبر چهار بدنه آن كتيبه اي عربي به خط ثلث برجسته بسيار شيوا مرقوم شده است.مجسمه بوعلي سينا كار استاد هنرمند ابوالحسن صديقي از سنگ يك پارچه مرمر سفيد قم به ارتفاع 10/3 متر وپهناي 90س.م ووزن تقريبي چهار تن ونيم بر فراز پايه تخته سنگ گرانيت با لوحه سنگي به ارتفاع 18/1 متر در شرق ميدان آرامگاه نصب شده است.متن لوح چنين است :

دل گرچه در اين باديه بسيار شتافت                      يك موي ندانست ،ولي موي شكافت

اندر دل من هزارخورشيـــد بتافت                     آخــر به كمـــال ذره اي راه نيافت

 

 

 

2.آرامگاه باباطاهر

 بناي اصلي آرامگاه در مربعي به ابعاد 10در 10 است كه از مجموعه منشورهايي تشكيل شده كه داراي مدخلهاي ورودي ومنفذهاي نوراست وباكلافهاي بتوني داخلي استحكام ودوام آن كاملاً تامين شده است .پي سازي آن از سنگ وآهك وداراي عايق كاري است واستخوانبندي آن از آجرو كلاف كشيهاي بتوني در گردشهاي منشورهاست .

برج آرامگاه كه بر قاعده هشت ضلعي قرارگرفته واز سطح فوقاني تپه 35/20 متروازكف خيابان 35/25 متر ارتفاع دارد .ستونهاي هشتگانه برج آرامگاه وقطعه سنگ روي مزار وپوشش كف مقبره وهمچنين پله اطراف برج آرامگاه از سنگ گرانيت حجاري شده عالي استفاده شده است ونماي قسمتهاي خارجي ساختمان از سنگ سفيد مرغوب است .درسطح محوطه داخلي آرامگاه كاشيكاري معرق وتزئينات معقل بسيار ظريفي بكار رفته كه جلوه خاصي به قسمتهاي داخلي مزار داده است .بيست وچهار دوبيتي از سروده هاي باباطاهر روي بيست وچهار قطعه سنگ مرمر در قسمت پايين اطراف محوطه داخلي جايگاه نصب شده است. مساحت كل زير بنا وباغ آرامگاه 8965 متر مربع است وكار ساختمان درسال 1349 به اتمام رسيده است .

 

 

 

3.برج قربان

اين بناي تاريخي در محله زنديها ودر نزديكي دبيرستان ابن سينا قرارگرفته واز قرارمعلوم مدفن شيخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلاء وجمعي از امراء‌ سلجوقي است كه در قرن هفتم وهشتم هجري به طرز ساده وبي پيرايه اي ساخته شده است. بنا از يك برج دوازده ضلعي آجري با گنبدي هرمي شكل دوازده ترك آجري تشكيل شده است. طول اضلاع دوازده گانه برج از بيرون بيش از دومتر واز درون كمي بيش ازيك متر است . جبهه خارجي بنا را طاقنماهايي با عمق 15سانتيمتر وپهناي 23/1 متر(درهرضلع)تشكيل ميدهد كه هريك بوسيله يك گوشواره از سطح خارجي جرزهاي دوازده گوشه به عقب نشسته است ودر جبهه داخلي برج نيز طاقنماهايي به عمق 20سانتيمتر وعرض 90سانتيمتر وجوددارد . اين بنا فاقد هرگونه كتيبه وگچبري وتزئينات است .درزير برج سردابي قراردارد كه در وسط برج برروي طاق سردابه سنگ قبري ساده ومعمولي بطول 25/1 وعرض 50 سانتيمتر قراردارد كه متن زير بصورت برجسته ودر شش سطر روي آن حجاري شده است.

 

 

يا غفار الذنوب هذا قبر المرحوم المغفور الواصل الي رحمه اله تعالي محمد في شهر ذيحجه الحرام عند له سنه 1090 "

اين سنگ به دوره صفويه تعلق دارد وربطي به تاريخ بنا ندارد . برج قربان در تاريخ 28/3/1354 به شماره 1078 فهرست آثار تاريخي ثبت شده است . در وجه تسميه اين بنا از قربان نامي نام مي برند كه اين محل را در حمله افاغنه سنگرگاه خودقرار داده واز اهل محل خود دفاع نموده است .از اينرو مسجد وبقعه بنام اومشهور شده است . در حال حاضر اين بنا بوسيله ساختمانهاي مسكوني اطراف محاصره شده وجلوه ونمود خودرا از دست داده است . از گنبد هرمي شكل اين برج تقريباً‌ 50/2 متر باقي مانده است وبقيه آن منهدم شده وبعداً در سالهاي 1328و1329 هجري شمسي تعمير ومرمت شده است .

 

4.گنبد علويان

اين بنا از لحاظ هنر گچبري وآجركاري از آثار ارزشمند وكم نظير سده هاي مياني دوره اسلامي (قرن 6و7) وهيئت ظاهري آن شبيه گنبد سرخ مراغه كه داراي تاريخ ساخت " 542 هجري قمري " است ونيز ابعاد داخلي (8در 8متر) وتزئينات غني ومتراكم ودرعين حال رمزآلود وچشم نواز درون بنا در مقام قياس مشابه " گنبد حيدريه " قزوين است كه از ابنيه ساخته شده ودر اوايل قرن 6هجري قمري محسوب ميگردد .بنابراين گنبد علويان همدان را نيز بايد از ابنيه اين دوره (قرن 6- سلجوقي) بشمار آورد .بنا بصورت چهار ضلعي در ابعاد 8/12 در 25/12 متر وارتفاع 5/11 متر ساخته شده وچهار جرز ستون مانند به ارتفاع 5/9 متر وقطر قريب به 2متر شبيه بر جهايي در چهار گوشه آن را در ميان گرفته اند .هريك از برجها داراي 5طاقنماي فرورفته مثلثي به ارتفاع 8متر وعرض يك متر وعمق نيم متر است كه از حيث مقطع جرزها (برجها)را بصورت نيمي از يك ستاره 8پر در آورده است .

در جبهه شمالي بنا طاقنمايي جناغي از نوع هفت وپنج به ارتفاع 10متر وعرض قريب به 5/5متر ديده ميشود ودرون آن قابي مستطيل شكل به ارتفاع 60/5 وعرض 90/3بصورت برجسته مشاهده ميشود كه ورودي بنا با طاقي جناغي به عرض 60/1 وارتفاع 40/3 درون آن تعبيه گرديده است .عرض ورودي 60/1وارتفاع آن 40/3 متر مي باشد .برفراز ورودي ودرون كادر مستطيل شكل يادشده گچبريهاي برجسته لانه زنبوري شامل گل وبوته هاي درهم پيچيده به شكل زيبايي خودنمايي ميكند .برحاشيه خارجي كادر نيز كتيبه اي گچبري شده مشتمل بر آياتي از قرآن مجيد به خط كوفي مشاهده ميشود ،پيشاني طاقنما را نيز گچبري مثلثي وستاره اي شكلي بصورتي بديع تزئين نموده است .حد فاصل طاقنما وبرجهاي پيراموني رانيز دوسطحه مستطيل شكل هم ارتفاع يا كل بنا وبه عرض 80سانتيمتر كه پوشيده از تزئينات گچبري است ونيز دوسطح نيم دايره كه باآجرهاي راسته وخفته تزئين شده تشكيل ميدهد .اضلاع غربي وشرقي هركدام داراي دوطاقنما به ارتفاع 5/8 وعرض 4متر است كه درون آنها با كاري برجسته مشتمل ر طرحهاي تودر توي لوزيها تزئين گشته است .برفراز طاقنما ها وقسمتهاي انتهايي برجها بقايايي از كتيبه اي آجري وبرجسته به خط كوفي مشتمل بر آيات نخستين سوره دهر مشاهده ميشود .سطح شبستان ورودي بنا نسبت به زمينهاي اطراف وديوارهاي خارجي بنا در ارتفاع 2/1 متر واقع شده كه در حال حاضر 7پله ارتباط بيرون وداخل را ميسر مي سازد . شبستان داراي ابعاد 8د ر8متر است .در هر كنج بنا دوطاقچه رفيع ونيز دوطاقنما در اضلاع غربي شرقي واقع شده كه سراسر پوشيده از طرحهاي انبوه وبسيار زيباي گچبري است.محراب اين بنا كه در ضلع جنوبي واقع شده نيز با تزئينات بديع گچبري برغناي اين اثر افزوده است .نور گيرهاي نزديك به سقف روشنايي مناسبي را به محوطه داخلي بنا مي بخشد و راه پله اي كم عرض از درون برج شمال شرقي وصول به سقف ونيز راه پله اي كه بصورت غير متعارف درون محراب ايجاد شده راه يابي به سرداب بنا كه دوقبر متعلق به بزرگان خاندان علويان در آن واقع شده را ميسر مي سازد .سرداب از 6حجره با طاقنماهاي جناغي نيز تشكيل شده وقبور ياد شده به شكل حجمي مكعب مستطيل شكل كه پوشيده از آجرهاي لعابدار فيروزه اي است در وسط آنها قرارگفته است .

 

 
 

 

آرامگاه ميررضي الدين آرتيماني

ميرزا محمد رضي معروف به مير رضي الدين آرتيماني از شعرا وعرفاني عصر صفوي است كه در نيمه دوم قرن دهم هجري قمري در روستاي آرتيمان از توابع تويسركان بدنيا آمد . وي در دربار شاه عباس اول مقام وجايگاه عالي داشت وبا يكي از دختران اووصلت نمود.

مير رضي به منصب وجاه التفاتي نداشت وپيوسته برتكميل نفس همت مي گماشت لذا پس از مدتي اقامت در اصفهان جهت تدريس وبحث وفحص وپرداختن به سير وسلوك عارفانه به تويسركان مراجعت نمود وتا پايان عمر در قريه آرتيمان طرح اقامت افكند .شهريار صفوي نيز به مقتضاي رتبه وشان او منشور شيخ الاسلامي تويسركان را به نامش صادر وزمام امور دينيه را بدو سپرده بود . از اين شاعر وعارف بزرگ حدود 1200 بيت شعر به ما رسيده است از معروفترين آثارش ساقي نامه است كه با اين مطلع آغاز ميشود:

 

الهــــــــي به مستان ميخانه ات                    به عقل آفرينان ديوانـــه ات

به دردي كش لجه كـــــــــبريا                    كه آمد به شانش فرود" انما"

به دري كه عرشست او را   صدف                     به ساقي كوثر به شاه  نجف

به نور دل صبح خيزان عشــــق                     زشادي،به اندوه گريزان عشق

به رندان سرمـــــست آگاه دل                      كه هرگز نرفتند  جز  راه  دل

خدايا به جان خراباتــــــــيان                      از  اين تهمت  هستيم وارهان

به ميخانه وخدمتـــــــم راه ده                    دل زنــــــده وجان آگاه ده

 

مير رضي در سال 1037 هجري قمري (1005ش)ديده از جهان فرو بست او را در محل خانقاهش بخاك سپردند.اين محل پس ازمرگش همانگونه كه در زمان حياتش حلقه ياران اهل دل بود ،زيارتگاه عارفان پاك انديش ودرويشان پاكيزه كيش شده ولي گذشت زمان وقهر طبيعت بتدريج آرامگاه سابق ميررضي را بدل به مخروبه اي نمود تا اينكه در سال 1354 از طرف انجمن آثار ملي بنايي درخورشان آن شاعر وعارف نامي ساخته شد . اين آرامگاه در محدوده شمال شرقي شهرتويسركان ومشرف به دره سرسبز وباصفاي تويسركان وسرابي واقع شده ومتشكل از بنائي آجري وچهاروجهي است به ابعاد ده در ده وارتفاع 6متر.نماي بنا در هر ضلع داراي سه دهنه طاق زيبا ورفيع است كه تشكيل چهار ايوان را در اطراف ميدهد ودر هر يك از اين ايوانها يك ورودي به داخل بنا تعبيه شده است .بخش داخلي آرامگاه نيز داراي تزئينت ساده وآجري است كه مزار مير رضي با لوحي فلزي حاوي شرح حالش در وسط آن قراردارد . سقف آرامگاه با شيوه اي بديع ساخته شده بدين نحو كه چهار رديف ديواره آجري در قالب كادري مربع وميان تهي بصورت متقاطع برروي هم قرار گرفته ومساحت هر يك از مربعها از پايين به بالا نصف ميشود . كار ساختمان اين آرامگاه در سال 1356 ش به پايان رسيد .

 

 

 

بقعه حبقوق نبي

اين مقبره درفاصله نه چندان ذوي از شهرتويسركان واقع شده است وقدمت تاريخي بناي آن را به قرن هفتم نسبت مي دهند .حبقوق نبي يكي از پيامبران بني اسرائيل است كه نگهبان معبد سليمان در اورشليم بوده ونامش در كتاب تورات (عهد عتيق)ذكر شده است .

به هنگام حمله بخت النصر وبابليان ، همراه با خيل يهوديان به اسارت در آمده وساليان متمادي رادر زندان بابل بسر برده است.پس از فتح بابل توسط كوروش هخامنشي وآزادي يهوديان ، به ايران آمده ودر اكباتان (همدان)مسكن گزيده وپس از مرگ در تويسركان بخاك سپرده شده است . بقعه حبقوق نبي يك بناي برجي شكل آجري با گنبد مخروطي شكل است كه پوشش داخلي آن مدور وپوشش خارجي آن مخروط ناوي شكل مي باشد.در نماي طاقنماها اختصاص به در ورودي بقعه دارد. مابين طاقنماها يك ترك بدون تزئينات وساده واقع شده است .در وسط بنا قبري قراردارد كه مشخصات صاحب قبر به دو خط نوشته شده است .

در حفاريهاي سال 1368، بقاياي حصار مربع شكل با چهار برج مشخص گرديد كه بنظر مي رسد از خود بنا قديمي تر باشد.اين بنا به شماره 969 در تاريخ 8/2/1353 در فهرست آثار تاريخي به ثبت رسيده است .

   
 

بقعه استر ومرد خاي

از جمله يادمانهاي مذهبي بجاي مانده از قوم كليمي درهمدان بقعه آرامگاه استر ومردخاي مي باشد،اين مكان همه ساله پذيراي زائرين كليمي وبازديد كنندگان زيادي از نقاط مختلف ايران وجهان است وزائرين كليمي در ايامي ويژه مراسم مذهبي خويش را در اين مكان اجرا مي كنند.اين مراسم كه به جشن پوريم شهرت دارد در اواخراسفند واوايل فروردين ماه (15-13 آدار ـ گاهشمار كليميان ) در بزرگداشت سالروز نجات كليميان از قتل عام ، توسط استر ـ ملكه حشايار شا(445-486 ق.م) ـ وعموي وي مردخاي با دعا ونيايش وگرفتن روزه ومراسم افطار وخواندن طومار مگيلا آغاز وطي روزهاي (14و15آدار) با دادن هدايا وديد و بازديد وبزم وشادماني ادامه  ميابد. بنا بر روايات مشهور تاريخي ، ((هدسه )) دختري كليمي بوده كه پس از آنكه از جانب خشايارشا(سومين پادشاه هخامنشي)بعنوان ملكه دربار انتخاب شد به جهت زيبايي اش استر(ستاره)نام گرفت ومردخاي پسر يائير واز نژاد بنيامين ، عموي استر ونگهبان دربار هخامنشي در شوش بوده وتربيت استر را برعهده داشته است واو بود كه هدسه را به دربار آورد . هامان وزير خشايارشا، نقشه قتل عام كليميان ايرا را در سر داشت ومردخاي كه از اين توطئه اگاهي يافته بود شاه راآگاه ساخت وبه جهت موقعيتي كه استر ومردخاي در دربار داشتند سبب نجات قوم كليمي در ايران شدند وبعدها به پاس اين خدمت آرامگاه اين دوتن به يكي از زيارتگاههاي مهم كليميان ايران تبديل گرديد .

اين بناي چهارگوش آجري با گنبدي برفراز آن ،يادگاريست از قرن هفتم هجري قمري كه به دستور ارغون شاه مغول برپايه هاي بنايي قديميتر با نهاده شد،ورودي اين آرامگاه در كوتاه سنگي اي است كه توسط كلون باز وبسته مي شود وبه جهت ارتفاع اندك اين در، بايد خميده وارد آرامگاه شد.در ابتداي ورود اتاقي است درجهت شمالي ـ جنوبي كه حدود 7متر طول وقريب 3متر عرض دارد ،از وسط اتاق يك ورودي به حرم تعبيه شده است ،فضاي حرم مربع شكل وبه ابعاد 5/3 متر مي باشد.دو صندوق چوبي منبت كاري شده با نقوش بسيار بديع وزيبا در اين قسمت ديده ميشود كه بر روي يكي نوشته اي بدين مضمون حكاكي شده است:‌(( عمل عنايت الله ابن حضرت قلي تويسركاني )).اين صندوقها د ركنار يكديگر قرارگرفته اند وقبرهاي استر ومردخاي در زير اين صندوقها مي باشد ،گنبدي آجري برفراز حرم جاي گرفته است وديوارهاي داخلي بنا را كتيبه هاي كوچك وبزرگ سنگي وگچبري هايي به خط عبري وآرامي در برگرفته است. درباره پيشينه سكونت كليميان در مناطق غربي ايران ، در تورات چنين آمده است: (( وپادشاه آشور،اسرائيل را به آشور كوچانيده ايشان را در حلح وخابور نهر جوزان ودر شهرهاي ماديان برده وسكونت داد)).

كوروش كبير(559-530 ق.م )پس از لشگر كشي به بابل ،كليمياني را كه نبوكد نصر- پادشاه بابل از فلسطين به اسارت وبردگي گرفته وبه بابل برده بود آزاد كرد ، برطبق استوانه مشهور كوروش فرمان بازگشت ايشان در سال 537 ق.م به بيت المقدس صادر شد ، پس از اين فرمان به نظر ميرسد تعدادي از اين قوم در پي بازگشت شاه ايراني به ايران آمده ودر شهرهاي شوش، اصفهان، همدان و... ساكن شدند .

 

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]
کاخ ها ، خانه ها و عمارت ها Minimize

بنای مطبخ خسرو پرويز ساسانی : ويرانه هايی از آثار و بقايای ساختمان دوره ساسانی که به نام مطبخ خسرو ناميده می شود . در دامنه‌‌کوه الوند نزديک گنجنامه باقی مانده است که به زمان خسرو پرويز شهريار ساسانی (590-627 ميلادی) منسوب می دانند .
خانه اقتداری : خانه تاریخی اقتداری که دربافت قديمي شهر تويسركان واقع شده است ،تاريخ بنای آن به سال 1250 ه ق بر مي گردد . این بنا داراي چهار حياط مركزي است كه هركدام را مي توان واحدي مجزا به حساب آورد . عمده مصالح مصرفي در بنا خشت در ديوارها ، آجر در نماها ، سنگ در پايه هاي بنا و چوب در ديوارها ، سقف ، در و پنجره ها مي باشد . مالك بنا شخصي به نام دكتر اقتداري بوده كه اين بنا را جهت اسكان خانواده خود ساخته و بعدها اين بنا به ديگران واگذار شده است . در حال حاضر قناتي در مجموعه جاري مي باشد و به كليه حياط مركزي ها و حوض آن ها مرتبط است و در تلطيف محيط حياط و ايجاد فضايي سبز نقش به سزائي داشته است . خانه تاریخی اقتداری دو طبقه بوده و نوع پوشش سقف در طبقه همكف تاق ضربي با آجر است و در سقف طبقه فوقاني از چوب براي تيرپوش كردن سقف استفاده شده است. همچنین پوشش نهائي سقف در بخش داخلي لمبه كوبي چوبي است . مسير دسترسي به مجموعه از دالاني سرپوشيده حدوداً به عرض چهار متر و ارتفاع سه متر تأمين مي شود . در واقع اين دالان بنا را به دو بخش تقسيم كرده است . خانه تاریخی اقتداری به شماره ملی 6515 در فهرست آثار تاریخی به ثبت رسیده است .
كاخ هگمتانه : اين كاخ در شهرهمدان فعلي و هگمتانه قديمي قرار دارد و بنا به روايت هاي تاريخي درقرن هشتم قبل از ميلاد ساخته شده است . اين كاخ در دوران اقتدار نظام سياسي مادها ، پس از تشكيل دولت مركزي و تسخير آشور ، در سال 614 قبل از ميلاد توسط كياكسار مادي و با همدستي "نابو پولاسار" بابلي ساخته شد

بازار همدان : مجموعه تاريخي بازار همدان در محدوده خيابان‌هاي باباطاهر ، اكباتان و شهدا قرار گرفته و عمده بناهاي آن مربوط به دوره قاجاريه است ، اما بناي اوليه بازار بسيار قديمي تر از اين تاريخ است . همدان به جهت قرار داشتن در مسير يكي از شاخه‌هاي اصلي جاده ابريشم ، از قرن‌ها پيش يكي از مراكز مهم مبادلات تجاري به شمار مي‌آمده است و حتي تا اواخر دوره قاجار بخش زيادي از مبادلات ايران با باختر از طريق همدان و بغداد صورت مي‌گرفت . راستاهاي معروف همدان عبارتند از :

 

سرای تحدید : این کاروانسرا در راسته ذغالیها قرار گرفته که مخروبه شده است .
سرای سبزواری : در ضلع جنوب غربی بازار (ورود از شرق خیابان باباطاهر است) .
سرای افتخاری : در شمال راسته اسکندریه (ورودی از شرق خیابان باباطاهر است) .
سرای قدسیه : در راسته قبله در جنوب غربی بازار ، دارای بیشترین تعداد حجره و محل انبار کالاست .

 

سرای قبله : با 16 باب حجره در راسته قبله و جنوب غریب بازار واقع است و فعلاً محل انبار کالاست .
سرای یعقوب یاری : در غرب بازار قرار گرفته و گرچه مخروبه است، لیکن واجد ارزش معماری است .
سرای پیغمبر : در ضلع غربی بازار است و به علت مجاورت با مسجد پیغمبر به این نام مشهور شده است .
سرای دکتر مطلب : در شمال راسته پیمبر واقع شده و فعلاً محل انبار کالا شده است .

 

سرای حاج ملا یوسف : در غرب راسته حسین خانی واقع شده و به محل انبار کالا تبدیل گردیده است .
سرای دالان دراز : در شمال راسته حسین خانی واقع شده و به محل انبار کالا تبدیل گردیده است .
سرای رنگرزها : در شمال راسته حسین خانی و روبروی سرای سید قربان ، در حاضر فاقد هویت معماری اولیه است .
سرای سید قربان : در شمال غربی راسته حسین خانی است و فعلاً متروکه است .
سرای سینا : در شمال غربی بازار و در جوار بخش غربی سرای حسین خانی است .
سرای مازوجی : در انتهای راسته حاج فضل الـله واقع است و اینکه کاربری غالب آن پشم فروشی است .
سرای نهاوندی : در شمال بازار واقع است و کاربری غالب آن پشم فروشی است .
سرای گمرک : در شمال کاروانسرای حاج میرزا کاظم واقع است . درب اصلی ان از خیابان اکباتان می باشد و کاربری غالب آن ، فرش فروشی است .

 

سرای روحیه : در ضلع شرقی سرای گمرک و از جنوب در مجاورت سرای آهن فروشان قرار دارد.
سرای آهن فروش ها : در شمال شرقی سرای میرزا کاظم و شمال راسته آهک فروش هاست . کاربری غالب آن ، آهن فروش است .
سرای حاج ابوالحسن : در غرب بازار و جنوب راسته زرگرهاست و به نام بازار روز شهرت یافته است . بازارچه ها يا بازارهاي كوچك هرمحل بر سر گذر مردم نزديك به چمنها( ميدان محل) دكانهاي متعددي وجود داشت كه حوائج اوليه محل را تامين مي كردند كه به آنجا بازارچه مي گفتند .

 

بازارچه هاي معروف عبارتند از : بازارچه اسمعلي خان ، بازارچه امامزاده يحيي ، بازارچه پل پهلوانها ، بازارچه توت قمي ها/ پل يخچال/ محل فرنگي ها ، بازارچه جاگله ، بازارچه جولان ، بازارچه چمن ورمزيار ، بازارچه درود آباد ، بازارچه دوگوران ، بازارچه شالبافان ، بازراچه شريف الملك ، بازارچه كبابيان ، بازارچه كلپا ، بازارچه كولانج ، بازارچه محله حاجي، بازارچه مصلي/ فراش باشي ، بازارچه مظفريه ، بازارچه ميدان مال فروش ها و بازارچه نظر بيك .
بازارها و تیمچه های تويسركان : مجموعه بازار قديمي تويسركان در كنار ميدان اصلي و حد فاصل خيابان هاي شهدا و شهيد باهنر ، در بافت قديمي شهر واقع گرديدده و بناي اصلي آن از دوره صفويه است كه در دوره قاجاريه ، توسط ميرزا ابدال خان و حاجي ميرزا قلي خان كلانتر بازسازي شده و سرا و تيمچه اي نيز بدان اضافه شده است .

 

بازارهای ملاير : مجموعه تاريخي بازار ملاير مشتمل بر يك بازار اصلي و دو بازار فرعي و تعدادي تيمچه و سرا ،‌ در بافت قديمي شهر واقع شده و در دوره قاجاريه و حكومت شيخ الملوك (شيخ محمد علي ميرزا دولتشاه، فرزند فتح علي شاه و باني شهر ملاير) بر ملاير ، حدود سال 1236 هـ.ق ساخته شده است . بخش اصلي بازار مشتمل بر يك راسته اصلي و طولاني در جهت شمالي ـ جنوبي و يك راسته كوچك تر در جهت باختري ـ خاوري است كه اين دو در محل چهار سوق گنددار بزرگ و مرتفعي هم ديگر را قطع مي‌كنند. سبك و شيوه معماري بازار ملاير ،‌ تقريباً شبيه ديگر بازارهاي تاريخي ايران از جمله بازار اراك است (هر چند در مقياس كوچكتر) . اين بازار به چهار محله شهر منتهي مي‌شود و ورودي اصلي آن از جهت خياباني است كه به بروجرد معروف است .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]

کلیساهای همدان : اقلیت آشوری و ارمنی همدان ، دارای دو کلیسا می باشند ، که یکی از آنها ، به نام "کلیسای کاتولیک حضرت رفائیل" ، از سال 1956 میلادی تاسیس شده و فعال می باشد و در میدان آرامگاه بوعلی واقع است . مسیحیان همدان ، مراسم مذهبی خود را روزهای یکشنبه هر هفته ، به طور آزادانه به جای می آورند . کلیسای دیگری نیز ، به نام ، "کلیسای گریگوری ارامنه" در میدان مفتح واقع می باشد ، که غیر فعال است .

 


مسجد شيخ عليخان زنگنه : اين بنا در نزديكي ميدان مركزي شهر تويسركان واقع شده و به مدرسه عباس معروف است . بنا متشكل از حياطي هشت ضلعي و 36 حجره كه محل زندگي طلاب علوم ديني است. مسجد اين مجموعه در قسمت خاوري حياط قرار گرفته است و بنا به گفته مردم ، متعلق به زمان شاه عباس صفوي است . نظرهايي نيز وجود دار دكه تاريخ اين بنا را به دوره شيخ علي خان زنگنه وزير شاه تهماسب صفوي مربوط مي دانند . عمليات تعمير و بازسازي كه در گذشته روي اين بنا صورت گرفته بود به علت ناهماهنگي مصالح به كار رفته ، باعث تغيير اصالت آن شد ولي با كمك سازمان ميراث فرهنگي استان همدان ، تعميرات اساسي روي آن انجام شده است .

 

 

مسجد جولاستان (جوستان) تويسركان : اين بنا در خيابان شهدا واقع گرديده و در دوره اخير بنای جديدی جايگزين بنای قديمی آن شده است . بنای قديمی حدود 200 سال پيش توسط حاج بيک محمد در مظهر قنات جولاستان ساخته شد و سطح آن حدود 1/5 متر پايين تر از کوچه های اطراف قرار داشته است . بنای قديمی دارای شبستانی ستون دار با ستون های آجری چهارگوش و پوشش طاق و گنبد و ايوان مسقف سراسری بوده است . در سال 1343 ه. ش مسجد جديد با حدود 900 متر بنا در دو طبقه جايگزين بنای قديمی شد .

 


مسجد جامع تويسرکان : اين بنا در حاشيه باختری راسته بازار در خيابان شهيد باهنر واقع گرديده و داراي دو درب شمالی و جنوبی است . قسمت شمالی مسجدی از دوره صفويه هم‌زمان با مدرسه شيخ علی خان زنگنه و حمام خان بود که به مرور رو به خرابی گذاشت تا اين‌که در دوره اخير مسجد جديدی را به جای آن نهادند . اين مسجد سابقا به نام شبستان معروف بود و در حال حاضر مسجد اصلی به حساب می آيد. به روايت معمرين محلی ساختمان قديمی مسجد دارای ستون های سنگی بزرگ مدو و طاق ها و رواق هايط مناسب با تزيينات زيبای آجرکاری و ازاره مرمری نفيس بوده است . اين مسجد در سال 1271 ه . ق توسط ميرزا همايون – جد خاندان امامی – ساخته شده است .

 

 

مسجد سلطاني : اين مسجد در محله بازار اسدآباد واقع شده است تا قبل از ويراني ، يكي از قديمي‌ترين مساجد اسدآباد محسوب مي‌شد . در حال حاضر بناي مسجد قديم را خراب كرده‌اند و مسجدي نو با طرحي مستطيل شكل به جاي آن ساخته‌اند . آن‌چه باعث اهميت كنوني بنا مي‌شود سنگ نبشته‌اي است كه در گذشته در داخل شبستان قديمي قرار داشت . امروزه علاوه بر آن،چهار سنگ نبشته ديگر و يك سنگ قبر بر ديوار طاق نمايي در سمت چپ راهرو ورودي به حياط مسجد نصب شده است .

 

 

مسجد ميرزا تقی : اين مسجد در خيابان تختی و به نام بانی آن نام‌گذاری شده و از آثار دوره قاجار است ولی محراب سنگی موجود در آن شباهت زيادی به آثار قرون 6 و 7 هـ.ق دارد . اين مسجد با مساحت حدود 510 متر دارای يک شبستان چهار ستون و يک محراب سنگی است که اطراف آن با کتيبه ای به خط کوفی از آيات قرآن تزيين شده است و در قسمت سقف رسمی بندی‌هايی جهت تزيين ايجاد شده است . اين محراب احتمالاً به دوران ايلخانی‌ تعلق دارد و به شماره 1865 مورخ 21/2/76 به ثبت آثار تاريخی رسيده است .

 

 


مسجد شورين : مسجد تاريخي شورين در روستاي شورين در پنج كيلومتري خاور شهرهمدان واقع شده است . اين مسجد فاقد هر گونه مناره، كتيبه و تزيينات خاص است . ساختمان مسجد شورين با توجه به سبك معماري آن با بناهاي اواسط دوران قاجاريه قابل مقايسه است . عمده‌ترين مصالح به كار رفته در كليه سطوح ساختمان مسجد شورين همدان اعم از پايه ‌، ديوارها ، قوس و سقف‌ها تماماً از آجر است . اين مسجد از خرداد ماه سال 1375 شمسي تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته و تحت شماره 1868 به ثبت تاريخي رسيده است .

مسجد جامع همدان : مسجدجامع‌همدان‌در نزديكي‌ ميدان مركزي شهر و در قسمت باختري خيابان اكباتان ، درمحدوده‌ راسته بازارهاي شهر قرار دارد . اين مسجد از بناهاي دوره قاجاريه است و تاريخ شروع ساخت آن در قطار بندي جلوي ايوان بزرگ ، سال 1253 ثبت شده است . اين مسجد سه درب ورودي دارد كه ورودي نوساز سمت خيابان اكباتان ، ورودي قديمي با دالان طاق‌دار در ضلع خاوري صحن ، ورودي قديمي با دالان هشتي مقرنس كاري شده در ضلع باختري صحن را شامل مي شوند كه هر سه از زيبايي چشم‌گيري برخوردارند .

 

مسجد کوی ميدان (حاج ميرزا آقاجانی) : اين بنا در محله میدان اسد آباد واقع است . نقشه کلی مسجد مستطيل شکل است و شبستان قديمس ستون‌دار آن در ضلع شمالی صحن قرار دارد. مدخل شبستان در ضلع خاوری با طاق جناغی است . شبستان مسجد به ابعاد 10/65×10/57 متر دارای چهار فيلپای چهار ضلعی به ابعاد 68×70 سانتی متر است . روی اين فيلپاها از چهار طرف چهار طاق و بر روی آن ها در کل نه طاق ضربی بر پا داشته اند . سه طاق ضلع شمالی مسجد در قرن اخير بازسازی شده اند . در وسط ضلع جنوبی شبستان محرابی به ارتفاع 187 سانتی متر و در دو طرف آن نيز دو طاق نما با همين ارتفاع قرار دارد . در فضای محراب نورگيری تعبیه شده است . در اضلاع ديگر شبستان ، طاقنما ، طاقچه و پنجره هايی تعبيه شده است . مصالح اصلی بنا ، آجر و ملاط گچ و گل است . بنا به اظهار اهالی در تعميرات قرن اخير کف شبستان حدود نيم متر بالا آمده است . در خصوص تاريخ ساخت مسجد ، مدرک قطعی در دست نيست اما با توجه به انتساب مسجد به حاج ميرزا آقاجان می توان گفت که در دوره سلطنت محمد شاه (1250-1264 ه. ق) توسط ميرزا الطيف مشهور به حاجی ميرزا آقاجانی از سرشناسان به نام اسدآباد بنا شده است .


مسجد شيخ الملوک : اين بنا در محدوده بازار ملاير واقع شده و از آثار دوره قاجاریه است که بر اساس کتيبه موجود در سال 1226 ه. ق توسط شيخ الملوک بنا شده است . سردرب ورودی از سمت بازار شیخ الملوک دارای کتيبه تاريخی مورخ 1236 ه .ق است . سردرب ورودی از جانب جنوب خاوری مسجد به وسيله یک هشتی به مسجد راه دارد و بر روی آن دو مناره کوچک آجری تعبيه کرده اند سردرب اصلی مقرنس کاری است و در اطراف آن دو طاقچه با پوشش مقرنس کاری دیده می شود که مقرنس های آن در سال 1356 ه. ش بازسازی شده است . بر بالای اين سردرب مناره بزرگی ساخته اند . بخش اصلی مسجد شامل گنبدخانه در ضلع جنوبی صحن قرار دارد و محراب آن دارای کتيبه مقرنس و کاشی کاری است . مسجد دارای دو شبستان با سبک ها و قدمت های متفاوت بوده که آن را خراب کرده و تالاری به سبک جديد به جای آن ساخته اند .


مسجد جامع نهاوند : اين مسجد بر روي دامنه تپه‌اي مشرف بر شهر نهاوند ، در سمت شمال ميدان قيصريه واقع شده است . ارتفاع آن از كف شبستان نسبت به كف خيابان مجاور در حدود 5/5 متر است و براي دسترسي به آن بايد حدود 25 پله را از كف ميدان قيصريه پيمود تا به حياط مسجد رسيد . بنا ، طرحي مستطيل شكل دارد به طور تقريبي 17 متر ، و عرض 12 متر و از سه فرش انداز تشكيل شده است . چهار ستون قطور ، طاق و گنبد سقف مسجد را تحمل مي‌كنند . ضخامت ديوارهاي خاوري و باختري شبستان بيش از ديوارهاي شمالي و جنوبي آن است . فرش انداز وسط از فرش انداز طرفين عريض‌تر است و با سه گنبد هم ارتفاع پوشيده شده است

 

 

کلیساهای همدان : اقلیت آشوری و ارمنی همدان ، دارای دو کلیسا می باشند ، که یکی از آنها ، به نام "کلیسای کاتولیک حضرت رفائیل" ، از سال 1956 میلادی تاسیس شده و فعال می باشد و در میدان آرامگاه بوعلی واقع است . مسیحیان همدان ، مراسم مذهبی خود را روزهای یکشنبه هر هفته ، به طور آزادانه به جای می آورند . کلیسای دیگری نیز ، به نام ، "کلیسای گریگوری ارامنه" در میدان مفتح واقع می باشد ، که غیر فعال است .

 


مسجد شيخ عليخان زنگنه : اين بنا در نزديكي ميدان مركزي شهر تويسركان واقع شده و به مدرسه عباس معروف است . بنا متشكل از حياطي هشت ضلعي و 36 حجره كه محل زندگي طلاب علوم ديني است. مسجد اين مجموعه در قسمت خاوري حياط قرار گرفته است و بنا به گفته مردم ، متعلق به زمان شاه عباس صفوي است . نظرهايي نيز وجود دار دكه تاريخ اين بنا را به دوره شيخ علي خان زنگنه وزير شاه تهماسب صفوي مربوط مي دانند . عمليات تعمير و بازسازي كه در گذشته روي اين بنا صورت گرفته بود به علت ناهماهنگي مصالح به كار رفته ، باعث تغيير اصالت آن شد ولي با كمك سازمان ميراث فرهنگي استان همدان ، تعميرات اساسي روي آن انجام شده است .

 

 

مسجد جولاستان (جوستان) تويسركان : اين بنا در خيابان شهدا واقع گرديده و در دوره اخير بنای جديدی جايگزين بنای قديمی آن شده است . بنای قديمی حدود 200 سال پيش توسط حاج بيک محمد در مظهر قنات جولاستان ساخته شد و سطح آن حدود 1/5 متر پايين تر از کوچه های اطراف قرار داشته است . بنای قديمی دارای شبستانی ستون دار با ستون های آجری چهارگوش و پوشش طاق و گنبد و ايوان مسقف سراسری بوده است . در سال 1343 ه. ش مسجد جديد با حدود 900 متر بنا در دو طبقه جايگزين بنای قديمی شد .

 


مسجد جامع تويسرکان : اين بنا در حاشيه باختری راسته بازار در خيابان شهيد باهنر واقع گرديده و داراي دو درب شمالی و جنوبی است . قسمت شمالی مسجدی از دوره صفويه هم‌زمان با مدرسه شيخ علی خان زنگنه و حمام خان بود که به مرور رو به خرابی گذاشت تا اين‌که در دوره اخير مسجد جديدی را به جای آن نهادند . اين مسجد سابقا به نام شبستان معروف بود و در حال حاضر مسجد اصلی به حساب می آيد. به روايت معمرين محلی ساختمان قديمی مسجد دارای ستون های سنگی بزرگ مدو و طاق ها و رواق هايط مناسب با تزيينات زيبای آجرکاری و ازاره مرمری نفيس بوده است . اين مسجد در سال 1271 ه . ق توسط ميرزا همايون – جد خاندان امامی – ساخته شده است .

 

 

مسجد سلطاني : اين مسجد در محله بازار اسدآباد واقع شده است تا قبل از ويراني ، يكي از قديمي‌ترين مساجد اسدآباد محسوب مي‌شد . در حال حاضر بناي مسجد قديم را خراب كرده‌اند و مسجدي نو با طرحي مستطيل شكل به جاي آن ساخته‌اند . آن‌چه باعث اهميت كنوني بنا مي‌شود سنگ نبشته‌اي است كه در گذشته در داخل شبستان قديمي قرار داشت . امروزه علاوه بر آن،چهار سنگ نبشته ديگر و يك سنگ قبر بر ديوار طاق نمايي در سمت چپ راهرو ورودي به حياط مسجد نصب شده است .

 

 

مسجد ميرزا تقی : اين مسجد در خيابان تختی و به نام بانی آن نام‌گذاری شده و از آثار دوره قاجار است ولی محراب سنگی موجود در آن شباهت زيادی به آثار قرون 6 و 7 هـ.ق دارد . اين مسجد با مساحت حدود 510 متر دارای يک شبستان چهار ستون و يک محراب سنگی است که اطراف آن با کتيبه ای به خط کوفی از آيات قرآن تزيين شده است و در قسمت سقف رسمی بندی‌هايی جهت تزيين ايجاد شده است . اين محراب احتمالاً به دوران ايلخانی‌ تعلق دارد و به شماره 1865 مورخ 21/2/76 به ثبت آثار تاريخی رسيده است .

 

 


مسجد شورين : مسجد تاريخي شورين در روستاي شورين در پنج كيلومتري خاور شهرهمدان واقع شده است . اين مسجد فاقد هر گونه مناره، كتيبه و تزيينات خاص است . ساختمان مسجد شورين با توجه به سبك معماري آن با بناهاي اواسط دوران قاجاريه قابل مقايسه است . عمده‌ترين مصالح به كار رفته در كليه سطوح ساختمان مسجد شورين همدان اعم از پايه ‌، ديوارها ، قوس و سقف‌ها تماماً از آجر است . اين مسجد از خرداد ماه سال 1375 شمسي تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته و تحت شماره 1868 به ثبت تاريخي رسيده است .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:29 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 انبار علیمردان خان : این آب انبار در مجموعه گنجعلی کرمان واقع شده است . آب انبار تاریخی علیمردان ( پسر گنجعلی خان) که در داخل بازار مسگری واقع شده ، دارای ویژگی های معماری جالبی است که توجه بینندگان را به خود جلب می کند .

يخچال حاج آقا علی : يخچال حاج آقاعلی در روستای عباس آبادحاجی در شش كيلومتری شمال رفسنجان واقع شده است . بنا در دوره قاجار ساخته شده است و مصالح ساختمانی بكار برده شده در آن شامل خشت ، اندود كاهگل ، آجر و قلوه سنگ (در چاله يخ) می باشد .

آب انبار مقبره شاه نعمت الله ولی : آب انبار مقبره شاه نعمت الله ولی در شهر ماهان واقع شده است . اين بنا در محل مقبره شاه نعمت الله ولی (يكي از عرفای قرن هشتم) ساخته شده است . اين آب انبار مربوط به قرن هشتم هجری قمری است كه در حال حاضر بلا استفاده مانده است و از آن استفاده ای نمی شود .

آب انبارمجموعه گنجعليخان : مجموعه گنجعليخان در شهركرمان قرار دارد . اين مجموعه در دوره صفويه به دستور گنجعليخان و توسط يك معمار به نام سلطان محمد معمار يزدی ساخته شده است . مجموعه گنجعليخان شامل قسمتهای مختلف مانند ميدان ، كاروانسرا ، مسجد ، ضرابخانه ، آب انبار و حمام می باشد .

 يخچال كبوتر خان : يخچال كبوتر خان رفسنجان در روستای كبوترخان در 23 كيلومتری شرق رفسنجان واقع شده است . ساختمان آن مربوط به دوره ساسانی است و مصالح به كار رفته در آن خشت و اندودكاه گل می باشد . اين يخچال در حال حاضر دچار فرسايش شديد گشته و رو به ويرانی می رود .

يخچال لنگر ماهان : خچال لنگرماهان در خارج روستای لنگر در پنج كيلومتری شمال شرقی ماهان قرار دارد . بنای آن مربوط به دوره قاجار است . برای ساخت اين يخچال از خشت با اندود كاه گل و همچنين قلوه سنگ (در پی)استفاده شده است . اين بنا به علت بارش برف و باران آسيب ديده است و در حال حاضر متروك می باشد .

يخچال مؤيدی : یخچال مؤيدی كرمان در خيابان ابوحامد شهر كرمان قرار دارد . قدمت آن احتمالاً به دوره صفوی می رسد و مصالح استفاده شده در ساخت آن شامل خشت خام و ملات گل و اندود كاه گل می باشد . در حال حاضر اين بنا از طرف سازمان ميراث فرهنگی مورد مرمت قرار گرفته است .

 يخدان مويدي ( خارج از کرمان ) : اين اثر تاريخي كه در گذشته خارج از شهر كرمان قرار داشت ، اكنون به علت توسعه و گسترش شهر در جوار خيابان ابوحامد واقع است . عناصر تشكيل‌دهنده يخدان شامل مخزن ، حصار ، استخر و چاله‌يخدان است . پلان مخزن دايره شكل است كه گنبدي از نوع بستو بر روي آن احداث شده است . حصار آن نسبتاً بلند و ‪ ۱۲متر ارتفاع دارد . مصالح بنا خشت خام و ملات گل است . كاربري يخدان در گذشته نگهداري يخ براي ايام تابستان مردم بوده است . اين بنا در اواخر دوره صفوي بنا شده و نام مويدي از آن نظر است كه قنات مشهور به مويدي آب آن را تامين مي‌كرده است .

يخچال محمود آب : يخچال محمود آباد سيرجان در ابتدای روستای محمود آباد سيد در20 كيلومتری سيرجان قرار دارد . قدمت آن احتمالاً به اوايل دوره قاجار می رسد و مصالح به كار رفته در آن خشت خام و اندود كاهگل می باشد . در حال حاضر گنبد بنا دچار فرسايش شديدی شده است و كاربردی ندارد .

يخچالهای حاج رشيد : يخچالهای حاج رشيد سيرجان (دو يخچال) در نزديكي بلوار شيخ فضل الله نوری شهر سيرجان واقع شده اند . تاريخ ساخت آنها سال 1271 هجری قمری است و مصالح به كار رفته در ساختمان آنها شامل لاشه سنگ ، قلوه سنگ و خشت می باشد . اين دو يخچال و ديوار آنها توسط سازمان ميراث فرهنگی مرمت شده و فعلاً كاربردی ندارد

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]

باغ شاهزاده ماهان ( ماهان –1298 ه.ق) : باغ شاهزاده یكی از عالی ترین و زیباترین باغ های سنتی ایران محسوب می شود . این باغ در نیم فرسنگی ماهان در دامنه كوههای تیگران جلوه گری می كند و از یادگارهای عبدالحمید میرزا فرمانفرما – حاكم كرمان در اواخر دوره قاجار (1297ه.ق.) است . گویند كه چون خبر مرگ ناگهانی حاكم را به ماهان بردند بنایی كه مشغول تكمیل سرد ساختمان بود تغار گچی را كه بدست داشت محكم به دیوار كوبید و كار را رها كرده و فرار نمود . آنطور كه جای خالی كاشی ها همچنان بر سر در ورودی خودنمائی می كند . این باغ دارای سردر ورودی بسیار زیبا عمارت شاه نشین و حمام می باشد . از قسمتهای ارزشمند باغ شبكه آبرسانی و حوض های آن می باشد كه در محور مركزی باغ قرار دارد . در جلوی عمارت اصلی حوض بزرگی با پنج فواره مشاهده می شود و آب این حوض كه سرچشمه آن قنات معروف تیگران است به پاشویه سنگی اطراف آن ریخته و از آنجا به طرف ده شرشره آبشار گونه جاری می شود . این شبكه از نظر طراحی شاهكار محاسبه و دقت بشمار می رود . بازسازی باغ شاهزاده بعد از پیروزی انقلاب در سال 1370 همزمان با برگزاری كنگره خواجوی كرمانی انجام شد .

باغ موزه هرندی : مجموعه باغ موزه هرندي و بناي موجود در آن مربوط به اواخر دوره قاجار است. اين مجموعه توسط مرحوم "عدل السلطان" بنا گرديد و در سال 1313 شمسي به مرحوم "ابوالقاسم هرندي" فروخته شد . يكي از نكات موردتوجه تاريخي ،‌ توقف "رضاخان" در مسير آخرين سفر تبعيديش در اين منزل مي باشد و به همين مناسبت قسمتي از باغ توسط مالك به وزارت فرهنگ و هنر وقت اهدا گرديد و در نهايت ساير بخشهاي آن خريداري گرديد . مجموعه باغ هرندي كه در زمان احداث آن خارج از شهر كرمان قرار داشت‌ ، كليه ويژگيهاي يك باغ- عمارت ايراني را دارا بوده است . از جمله قسمتهاي باغ مي توان ساختمان اندروني ، بيروني ، بهارخواب ، حمام ، ‌آشپزخانه ،‌ اتاق هاي مستخدمين ، گاوگرد (گاوچاه) ، حوض و آب نما ، اصطبل و درختان ميوه را نام برد كه بر اثر مرور زمان دستخوش تغييرات زيادي شده است ، كه مي توان به تخريب اصطبل و انبارها ، تبديل آشپزخانه به ساختمان اداري اشاره كرد . آب رساني درختان ميوه اين باغ از چاه و گاوگرد باغ تأمين مي شده و گاوگرد و تجهيزات آن در ضلع جنوبي باغ قرار دارد . ساختمان موجود در اين باغ اكنون به عنوان موزه منطقه اي استان كرمان مورد بهره برداري قرار گرفته است . در حال حاضر در طبقه همكف اين ساختمان ، موزه سازهاي سنتي استاد مسعود و در طبقه فوقاني آن موزه باستان شناسي قرار دارد .

باغ فتح آباد : اين باغ كه در روستايي در 25 كيلومتري شهر كرمان قرار دارد و الگوي احداث باغ شاهزاده ماهان بوده است از آثار عصر قاجاريه و از يادگارهاي فضل عليخان بيگلر بيگي است و به همين دليل آن را باغ بيگلر بيگي مي گويند . عبور آب فتح آباد از ميان اين باغ به آن صفا و طراوت خاصي مي بخشيده است . اين باغ توسط سازمان ميراث فرهنگي در دست مرمت قرار دارد .

باغ بيرم آباد : بيرم سركرده طايفه قاسملو پس از مهاجرت به كرمان به نيابت از محمد خان كارهاي حكومت را اداره مي كرد . وي دستور داد كه باغ بيرم آباد در جنوب شرقي گواشير بنا شود . در جاي ديگر آمده است كه گنجعلي خان در كنار كرمان باغ بزرگي معروف به بيرم آباد دارد و اگر تركيب تركي نداشته باشد شايد از آباديهاي قديم و مركب از كلمه بي ( بغ ) و رام ( رامش ) بوده باشد . ساختمان زيباي در وسط آن با سبك صفوي ساخته شده و كاشيكاري و كتيبه هاي آن كمابيش باقي است .

باغ بيمند سيرجان : در باغ بيميد سيرجان امامزاده اي به نام امامزاده احمد وجود دارد و در كنار آن درخت سرو تناوري است كه طول محيط تنة آن بالغ بر 5/6 متر است . تصور مي رود كه قريب هزار سال از عمرش مي گذرد و شايد كمتر سروي در كشور ما به اين عظمت وجود داشته باشد .

 باغ سنگي بلورد سيرجان : اين باغ از شاهكارهاي تاريخ است . در نزديكي دهستان بلورد واقع در روستاي مياندوآب و در فاصلة 45 كيلومتري جنوب شرقي سيرجان و به دست فردي ناشنوا به نام "درويش خان گنگ اسفنديار پور" كه به كشاورزي اشتغال داشته حدود 30 سال پيش ساخته شده است . اين در حقيقت يادگار گلستاني است كه وي روزگاري از دست داده و به خيال خودش بوستاني از سنگ و چوب را به اين منظور ساخته است . با اين انديشه كه ديگر ظالم، باغ سنگي او را نمي گيرد و با چنين اميدي عمر خود را گذرانده است . زندگي او عجيب و كارهايش حيرت آور است و چه زيبا با زبان بي زباني شكايت درون خود را متجلي ساخته است . به نشانه تاثرات روحي در بلندترين نقطه چنار باغش ، فانوس دستي مي آويخته و مردمي را كه به ديدارش مي آمدند به دور درخت طواف مي داده و با اشاره تقدس درخت را مي نمايانده و همزمان درخت خشك شده را با آويختن هر چه در دسترس داشته ، مي آراسته است . البته با چوب و سنگ و فلز و پارچه كهنه و قنديل و شاخ و سيم و پوست گوسفندان . درويش خان هنوز زنده است و روزگار پيري را سپري مي كند .

باغ ناصريه : باغ ناصريه را محمد حسن خان سردار بنا كرد و عمارت آن به دستور ناصرالدوله فرمانفرما ساخته شد .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مسجد امام : اين مسجد در خيابان امام خميني(ره) شهر قرار دارد و از بناهاي دوران سلجوقي است . مسجد امام از نوع مساجد چهار ايواني و يكي از بزرگترين مسجدهاي كرمان به شمار مي‌رود . سابقه تاريخي اين بنا به قرن پنجم هجري عصر سلجوقي مي‌رسد و ساخت آن را به ملك توران شاه منصوب داشته‌اند . قسمتهاي مختلف اين مسجد به مرور زمان و به كرات تعمير شده و مخصوصاً صفه اصل در زمان وكيل‌الملك ‪ ۱۲۸۵ه.ق بازسازي شده است . آنچه از قسمتهاي اصلي دوره سلجوقيان برجاي مانده است ، برج آجري ضلع شمال شرقي و سه محراب گچبري شده مي‌باشد . مسجد امام بيش از ‪ ۱۰۷متر عرض دارد و در چهار طرف آن شبستان‌هايي ساخته شده است . معروفترين شبستان آن شبستان امام حسن است و در قسمت غربي آن ايوان بزرگي با روكش كاشي خوش رنگ معقلي برجاي مانده است .

مسجد امام خمینی (ملک) : این مسجد که در خیابان امام واقع شده از نوع مسجد چهار ایوانی و یکی از بزرگترین مسجدهای کرمان می باشد . سابقه تاریخی این مسجد به قرن پنجم هجری و زمان توران شاه سلجوقی می رسد . قسمتهای مختلف مسجد به مرور زمان تعمیر گردیده است به خصوص صفحه اصلی در زمان وکیل الملک(1285 ه.ق) و ایوان شرقی در قرن اخیر بوسیله مرحوم دیلمقانی بازسازی شده است . آنچه از قسمتهای اصلی دوره سلجوقیان بر جای مانده ، برج آجری ضلع شمال شرقی و سه محراب گچبری شده می باشد .

مسجد پامنار : مسجد پامنار در خيابان فتحعلي شاه قرار دارد و از آثار دوره حكومت آل مظفر است . اين بنا در سال ‪ ۷۹۳ه.ق به فرمان عمادالدين سلطان محمود برادر شاه شجاع از خاندان آل‌مظفر ساخته شده و شامل سردر ورودي ومناره وصحن كوچكي است . نماي سردر اين مسجد با كاشيكاري مقرنس كار زيبايي تزئين يافته است .

مسجد جامع : یكی از زیباترین مساجد ایران است كه دارای سر در رفیع ، صحن ، ایوان و شبستان می‌باشد . این مسجد در دوران حكومت امیر مبارز الدین محمد مظفر سرسلسله آل مظفر بنا گردیده و تاریخ آن به موجب كتیبه‌ سردر شرقی 750 ه. ق می‌باشد . ارزشمندترین قسمت بنا ، كاشیكاری معرق محراب و سردر شرقی مسجد است ....ادامه مطلب

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]

کاروانسرای گنجعلی خان : کاروانسرای گنجعلی خان در دوره صفویه کاروانسرای گنجعلی خان از جمله كاروانسراهاي شاه عباسي است كه در عهد شاه عباس صفوي به دستور حاکم وقت آن زمان گنجعلی خان در مجموعه ای به همین نام ساخته شده و در مجاورت کاوانسرای وکیل قرار گرفته است . كاروانسرايي منحصر به فرد كه از جمله معدود بناهاي مدور مانده از گذشته است . این کاوانسرا روزگاری به عوان مدرسه نیز استفاده می شده است . کاروانسرای گنجعلی خان دارای پلان چهار ایوانی در دو طبقه ساخته شده و از قوس پنج و هفت در ساخت طاقها بهره برده است که دارای زیر زمینی نیز می باشد . كاروانسرا دارای دو در ورودی می‌باشد كه یكی به بازار سراجی و دیگری به بازار قلعه باز می‌شود . درهای حجره‌های آن چهار لنگه و چوبی بوده‌اند كه با گذشت زمان به درهای فلزی تبدیل شده‌اند. این كاروانسرا دو طبقه است . دو راسته كوچك نیز در ضلع جنوبی و شرقی آن وجود دارد كه سقفی بلند دارند . جلوی کاروانسرا میدان و بازار گنجعلی خان قرار دارد . تزئینات این بنا به طور کلی شامل گچکاری ، آجر کاری ، کاشیکاری و نقاشی های نفیس در سر در آن می شود . تزئینات حجره های کاوانسرای گنجعلی خان از نوع گچکاری است و دورتا دور کاروانسرا حجره هایی در دو طبقه ساخته شده که دارای لچکی های کاشیکاری شده می باشد . در ضمن کاشی های این بنا از نوع هفت رنگ است . كاروانسراي گنجعلی خان يكي از بهترين اقامتگاه هاي توريستي در کرمان است كه پذيراي ميهمانان خارجي است و به عنوان يكي از جاذبه هاي توريستي اين استان محسوب مي شود . بنا بر این گزارش ، این بنای تاریخی به شماره 297 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است .

کاروانسرای قطب آباد : کاروانسرای قطب آباد از مجموعه کاروانسراهای درون شهری به حساب می آید که در مرکز شهر رفسنجان واقع شده و در حدود 300 الی400 سال قبل در دوره صفوی ساخته شده است . این کاروانسرا در کنار بازار بزرگ قطب آباد قرار داشته است . در حال حاضر این بازار از بین رفته و تنها کاروانسرا باقی مانده است . این کاروانسرا چون در تملک آقای وهاب زاده بوده است ، به ایان نام معروف شده و اکنون در حال مرمت می باشد . کاروانسرای قطب آباد ساختاری درونگرا و چهار ایوانی دارد . در چهار جبهه حیاط ساخت و ساز صورت گرفته و ساختار و سازه اصلی بنا با طاق جناغی پوشش شده است . ضخامت دیوارهای باربر بنا حدود یک متر می باشد . کالبد اصلی بنا خشتی می باشد که با نما سازی آجری تزیین شده است . در فضاهای داخلی اندود کاهگل با شمشه گیری گچی به کار رفته است . دور تا دور حیاط تزیینات زیبای آجرکاری بین حجره ها¼/  ادامه مطلب

تپه هاي باستاني

تپه کنار صندل : در طول 400 کيلو متر رودخانه هليل تاکنون بيش از 100 منطقه باستاني شناسايي شده است . محوطه هاي تاريخي جيرفت که در طول هزاره هاي سوم پيش از ميلاد آثار ارزشمندي را در خود جاي داده است ، جزو غني ترين محوطه هاي تاريخي جهان محسوب مي شوند . يکي از بقاياي اين تمدن عظيم تپه کنارصندل است که در 30 کيلومتري جيرفت قرار دارد . سازه هاي خشتي آن که به عنوان مرکز مذهبي استفاده مي شده است و در بالاي آن معبدي قرار دارد يکي از عظيم ترين زيگوراتهايي يافت شده در دنيا بيش از چهار ميليون خشت است . اين تپه قسمتي از شهري بوده که يک طرف آن وسعت دو کيلومتر داشته است . در دومين فصل کاوشها که در سال گذشته انجام شد باستان شناسان موفق شدند آثار خطي مربوط به 3000 سال پيش ، يعني همزمان با اختراع خط در بين النهرين و سامرا در عراق است . در لوح گلي که در عراق کشف شده به عظمت اين تمدن اشاره شده است . حفاريهاي اخير جيرفت ابعاد تازه اي از تمدن هزاره هاي قبل از ميلاد را در جيرفت نمايان ساخت . کنار صندل در نزديکي حسين آباد قرار دارد . امروزه تپه شمالي و جنوبي کنار صندل از تپه هاي باستاني مورد توجه هستند که هيأت هاي کاوش در آنها به حفاري مشغولند تا راز ديرينه اين سرزمين را کشف کنند . در اطراف اين دو تپه ، از ديگر محوطه هاي باستاني ، مي توان به قلعه کوچک و گورستان محطوط آباد نيز اشاره کرد .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]

آرامگاه شاه نعمت الله ولی : آرامگاه و خانقاه شاه نعمت الله ولی (بقعه ماهان) در جنوب شرقی شهر کرمان و در شهرک زیبا و آباد ماهان واقع شده است . شاه نعمت الله ولی ، عارف و مؤسس سلسله نعمت اللهیه(834-730 ه.ق) است .


مقبره خواجه اتابک : این مقبره که در محله جنوب شرقی نزدیک بازار قرار دارد ، از بناهای ارزنده دوره سلجوقی در قرن ششم هجری است .

 
بقعه پیر برحق(جارسوز) : این بقعه یادگاری از قرن هفتم هجری در بردسیر کرمان است . بقعه پیر برحق به شماره 491 جزو بناهای تاربخی ایران به ثبت رسیده است .

مقبره میر حیدر(گور خان) : این مقبره یادگاری از دوره صفویه که در باغ بسیار زیبا و محصور از درختان مختلف ، در اسفندقه جیرفت قرار دارد .

آرامگاه آخوند : این مقبره بنای آجری گنبد داری است به شکل کثیرالاضلاع که نمای خارجی آن دارای طاقنماهای مضاعف و نه دهنه ایوان است . این اثر به شماره 528 به ثبت تاریخی رسیده است .

آرامگاه شاهزاده حسین جوپار : شهزاده جوپار یکی از بقاع متبرکه بخش جوپار از توابع کرمان است . بنای این زیارتگاه به دوره صفویه مربوط است . این بنا به شماره 529 به ثبت آثار تاریخی ایران درآمده است .

آرامگاه امیر حیدر : این بنا در دولت آباد اسفندقه از توابع جیرفت واقع شده و متعلق به دوره صفوی است . این بنا تحت شماره 532 به ثبت تاریخی رسیده است .

آرامگاه شاه فیروز : این بنا در فاصله پنج کیلومتری جنوب شرقی قلعه سیرجان در نزدیکی روستای وحدت آباد بر فراز صخره ای از سنگ سبز تیره به ارتفاع 30 متر واقع شده و در محل به نام شاه فیروز معروف است . مردم محلی بنای شاه فیروز را آرامگاه ابوکالیجار بن عضدوالدوله و یا فرزند او می دانند که بر اثر خوردن گوشت شکار در شکارگاه در گدشته و بر فراز این صخره دفن شده است . با توجه به شیوه معماری به نظر می رسد که این بنا متعلق به دوره ایلخانی- قرن هشتم و نهم هجری باشد .

آرامگاه میر زبیر : این بنا در شرق روستای شریف آباد از توابع دهستان سعادت آباد سیرجان در کنار قبرستان روستا قرار دارد .

بقعه پیر بابا مسافر : این بنا در 60 کیلومتری شرق کرمان در شهداد واقع شده و امروز به نام های خانقاه آقوس ، آقوس کلیسا یا پیر مسافر خوانده می شود . این بنا به شماره 331 به ثبت تاریخی رسیده است .


مقبره مشتاقيه : بناي مشتاق با شماره ثبت تاريخي ‪ ۵۲۵ در شرق مسجد جامع و مزار يكي از پيشوايان صوفيه مرسوم به مشتاق عليشاه است كه از دوره قاجار به يادگار مانده است . اين محوطه ابتدا مزار ميرزاحسين‌خان جد اعلاي سادات معروف به ميرحسيني كرماني بوده است . پس از قتل مشتاق در قرن سيزدهم سال ‪ ۱۲۰۶ه.ق نعش او را در مقبره ميرزا حسين خان دفن كردند كه اينك معروف به مشتاقيه است. اين بنا به "سه گنبد" نيز شهرت دارد . اين گنبدها بر روي سه مقبره به نام مشتاق عليشاه ، شيخ اسماعيل و كوثر عليشاه بنا شده‌اند . بر فراز دو مقبره مشتاق و كوثر عليشاه دو گنبد كاشيكاري وجود دارد كه در قرن اخير ساخته شده است . كاشيكاري و ترئينات داخلي بناي مشتاقيه كه شامل تزئينات گچبري و نقاشي سقف گنبد مي‌باشد از آثار ارزنده هنري به شمار مي‌رود .

امامزاده حسین جوپار : این بنا كه آرامگاه یكی از فرزندان امام موسی كاظم (ع) می‌باشد مشتمل بر حیاط ، حرم ، گنبد و رواق است در دوره صفویه بنا گردیده است . روستای میمند در 36 كیلومتری شمال شرقی شهر بابك قرار گرفته است و زمان بنای آن در دوره‌های قبل از اسلام می‌رسد . این بنا حدود 350 اثر معماری صخره‌‌ی دارد كه در دل كوه كنده شده و عمق برخی از آنها به 25 متر می‌رسد .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:21 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خانه والی ميرحسينی : در خيابان 17شهريور شهر راين و در بخش ميانی کوچه خان ها ، خانه زيبای ديگری متعلق به يکی ديگر از بزرگان اين شهر قرار دارد به نام خانه والی که بخشی از آن متعلق به دوره زنديه و بخش ديگر آن متعلق به دوره پهلوی است . طرح اين خانه به صورت "خانه باغ" يا گودال باغچه ای در مقابل عمارت اصلی است . ساختمان به صورت يک کله ای است و اتاق ها در دو لايه نسبت به فضای آزاد باغ قرار گرفته اند . بخش اصلی فضاهای بسته تالاری است دو ستونه مه در پس آن سه دری جای گرفته و برای وارد شدن به آنها بايستی از دو راهروی هشتي دار طرفين که با پله از سطح زمين باغ ارتفاع گرفته اند، عبور کرد . در هر يک از اتاقهای اين خانه بخاريهای زيبای گچی تعبيه شده است . اين بخش از خانه دارای قسمت‌های ديگری همچون آشپزخانه ، انبارها و اصطبل است . بخش جديد خانه عمود بر محور عمارت قديم است که شامل چند فضا در پس دو تالار است . اين بنا تحت مالکيت خصوصی است و مدارک آن پس از طرح در جلسه شورای ثبت منطقه ای جهت ثبت نهايی و طی مراحل قانونی به سازمان ميراث فرهنگی کشور ارسال شده است

خانه بهادرالملک بردسیر : خانه بهادرالملک بردسیر یکی از بناهای تاریخی شهر بردسیر در استان کرمان ایران است . این خانه در بر غربی خیابان شریعتی بردسیر واقع است . این بنا توسط عبدالمظفرخان سرتیپ مشهور به بهادرالملک که در بردسیر به لقب «ابدال» معروف بود ، به روزگار قاجار ساخته شد . این بنا همچون اکثر ابنیه دوره قاجاریه این بخش از کشور ، با پلان حیاط مرکزی و فضاهای اطراف ساخته شده است بدین نحو که در جبهه شمالی حیاط ، سه دری و در جبهه جنوبی ، تالار وسیعی وجود دارد که سایر فضاهای جبهه های شرقی و غربی که شامل انبارها ، اتاقهای خدمه و مطبخ می باشد ، در خدمت فضای اصلی خانه بوده است . از جمله بخش‌های جالب این بنا علاوه بر تالار بزرگ آن ، انبارهای طبقه فوقانی جهت ذخیره مواد غذایی و برج خشتی این خانه است که بخش تحتانی آن به صورت محل گذر عموم است.

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]
ارگ بم

ارگ بم ، بزرگترین مجموعه شهری خشتی جهان است كه در حدود 2200 سال قدمت دارد . این بنا در شمال شرقی بم بر فراز تپه‌‌ آذرین قرار گرفته است و از چهار قسمت 38 برج دیده‌بانی ، یك خندق و بارویی عظیم تشكل شده است . مساحت ارگ در حدود 20 هكتار است . دور تا دور ارگ ، خندقی عمیق بوده كه طی قرنها این مجموعه را از یورش‌ها حفظ كرده است . مصالح اصلی بنا ، خشت خام و گل‌رس است . بندرت سنگ ، آجر و تنه خرما نیز در بنای ارگ به كار رفته است . از مكان‌های شناخته شده ارگ بم یك راهروی اصلی است كه در گذشته بازار بوده علاوه بر این در مجموعه ارگ بم آثاری از بقای آتشكده دوره ساسانی ، زورخانه ، حمام عمومی ، اصطبل ، سرباز خانه ، زندان وعمارت چهار فصل نیز باقی مانده است . خانه‌های عمومی متصل به هم ساخته شده و به یكدیگر راه دارند . در بعضی از خانه‌ها آثاری از حمام‌های خصوصی دیده می‌شود . اصطبل‌ها در مكانی جدا از خانه‌ها قرار داشته‌اند . تعدادی از خانه‌های ارگ دو طبقه ساخته شده‌اند كه این امر نشانگر روند ازدیاد جمعیت در یكی از دوره‌های گذشته است . زورخانه ارگ به شیوه سیر ورزشگاههای سنتی از چهار ایوان ، یك گنبد و گود تشكیل شده است . در دوره اسلامی ، در ارگ بم دو مسجد با نام مسجد جامع و مسجد حضرت محمد (ص) و یك حسینیه شامل یك صحن ، یك ایوان دو طبقه و چند اتاق ساخته شده است . سه منبر خشتی نیز در حسینیه وجود دارد . قسمت حاكم نشین ارگ شامل عمارت چهار فصل و خانه حاكم است . عمارت چهار فصل سه طبقه و قصر حكومت بوده و كلیه اوامر و احكام حكومتی در این عمارت صادر می‌شده است . در كنار عمارت چهار فصل یك حمام اختصاصی و یك چاه آب دیده می‌شود . آب آشامیدنی ساكنان ارگ از چاه‌هایی در حیاط خانه‌هایشان تأمین می‌شد .

حمام گنجعلی خان : ورودی حمام در بازار جنوبی واقع شده است . این حمام مجموعه ای از تلفیق هنر معماری و کاربرد مصالح گوناگون با فضایی مناسب است . معمار حمام و مجموعه استاد محمد معمار یزدی است . معماری که بحق اوضاع اقلیمی و اقتصادی فرهنگی زمان و محیط خود را می شناخته و در خلق آثار فوق از هنر مندانی چون علیرضا عباسی یاوری جسته است . حمام گنجعلیخان اثری بدیع با کاشیکاری ها ، نقاشی ها ، گچبری ها ، مقرنس کاری ها و کاربندی های زیبا با به کار گرفتن سنگها و تزئینات سنگی بسیار ظریف با مساحتی حدود 1000 متر مربع است . حمام از دو بخش کلی رختکن و گرمخانه تشکیل شده است . در قسمت رختکن با ایجاد قرینه سازی در ایوانها و ایوانچه ها و ستون های سنگی تزئینی فضای مناسبی به وجود آمده است . در بخش گرم خانه قسمت خصوصی از عمومی جدا شده و شبکه آبرسانی منظمی آب را به خزینه و حوضچه های اطراف منتقل می نموده است . یک چال حوض آب سرد با سقفی شبیه خیمه و هشت ستون حمال بر زیبایی حمام افزوده است . همچنین دو سنگ مرمر بزرگ در نورگیری گرمخانه دخالت مهمی داشته اند . حمام تا 55 سال پیش دایر بوده و از آن زمان تا سال 1328 محل انبار کسبه و اجناس اسقاط در آمده بود و در حال حاظر از جمله جاذبه های توریستی شهر کرمان به حساب می آید . تعمیرات حمام از سال 1328 شروع شده و حمام به صورت موزه مردم شناسی در آمده است . در حال حاظر موزه حمام دارای تعدادی مجسمه و اشیای با ارزش می باشد.
 حمام یا چایخانه سنتی وکیل : اولین بخش از مجموعه وکیل ، بنای حمام قدیمی یا چایخانه امروزی وکیل است که در سال 1280 به شکل باشکوه با تأثیرپذیری از سبک معماری عصر زندیه- قاجاریه احداث شده است .                                                                       
حمام ابراهیم خان : این حمام نیز یکی از حمام های جالب توجه قدیمی و سنتی کرمان است که در وسط بازار ابراهیم خان واقع شده است .
حمام باغ شاهزاده : حمام باغ شاهزاده در شش کیلومتری شهر ماهان واقع شده  . 
حمام بهادرالملك : حمام بهادرالملك در دوران قاجاريه و در بردسير احداث شده است .                                                                         
حمام بهادر لاله زار : حمام تاریخی بهادر لاله زار که در بردسير واقع شده ، از دوران قاجاريه به یادگار مانده است 
 سایر حمام ها : حمام های ته باغ لله و میرزا اسماعیل خان وزیر در شهر کرمان ، حمام نگار در روستای نگار از توابع کرمان و حمام سید عباسی حمام سید عباس در شهر بم از دیگر حمام های استان کرمان به شمار می روند     

قلعه ها و دروازه ها

باغ‌موزه هرندي : مجموعه باغ ‌موزه هرندي و بناي موجود در آن مربوطه به اواخر دوره قاجار است . اين مجموعه توسط مرحوم عدل‌السطان بنا گرديده و در سال ‪ ۱۳۱۳شمسي به مرحوم ابوالقاسم هرندي فروخته شده است . اين باغ تمامي ويژگيهاي يك باغ عمارت ايراني را دارا است . از جمله قسمتهاي باغ مي‌توان ساختمان اندروني ، بيروني ، بهارخواب ، حمام آشپزخانه و اتاق‌هاي مستخدمين ، گاو گرد(گاوچاه) حوض و آب نما ، اصطبل و درختان ميوه را نام برد كه بر اثر مرور زمان دستخوش تغييرات زيادي شده كه مي‌توان به تخريب اصطبل و انبارها ، تبديل آشپزخانه به ساختمان اداري اشاره كرد . اكنون ساختمان موجود در اين باغ به عنوان موزه منطقه‌اي استان كرمان مورد بهره‌برداري است و همچنين در طبقه همكف اين ساختمان موزه، سازهاي سنتي استاد مسعود و در طبقه فوقاني آن موزه باستانشناسي قرار دارد .

مجموعه ابراهیم خان : بانی مجموعه ‌، ابراهیم خان ظهیر الدوله از حكام دوران پادشاهی فتحعلیشاه می‌باشد . این مجموعه از بازار ، حمام ، آب‌انبار ، مدرسه و خانه مدرس یا خلوت تشكیل گردیده و در ساخت آن تا حدود زیادی از فضاهی معماری صفویه الهام گرفته شده و هم اكنون به عنوان یكی از ارزشمندترین مجموعه‌ها و زیباترین آثار تاریخی كرمان محسوب می‌شود .مجموعه حاج آقا علی (دوره قاجاریه ) : این مجموعه در نزدیكی مجموعه ابراهیم خان و در اواخر قرن سیزدهم هجری ساخته شده و مشتمل بر مسجد ، آب انبار ، كاروانسرا و بازار است . مسجد حاج آقا علی با الهام از مسجد وكیل شیراز بنا گردیده و داری چهل ستون سنگی یكنواخت می‌باشد . این مجموعه را حاج آقا علی ، مشهور به زعیم الدوله ساخته و در رفسنجان نیز ، خانه او ، شكوه معماری گذشته رابه تماشا می‌گذارد

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]
سابقه درخشان تجارت و وجود كارخانجات بافندگی ابریشم و پنبه و پشم ، در قرون اولیه در شهر و واقع شدن بر سر راه هندوستان ، ضرورت پیدایش مكانهای مناسبی برای عرضه كالاهی داخلی و وارداتی را ایجاب كرده است . روایت ابن حوقل و ادریسی در مورد بافت پارچه‌های پنبه ا‌ی در زرند و كارهای دستی مردم بم و صدور آنها به خراسان و مصر و عراق ، دال بر این مدعاست . همچنین برای عرضه محصولات كارخانه‌های كرمان نیاز به وجود چنین بازارهایی احساس می‌شده و داد و ستدهای پیاپی بر اهمیت این مكان می‌افزوده است . بازارهای قدیمی كه محل عرضه كالاهای داخلی و خارجی بوده‌اند عبارتند از : بازار مظفری ، بازار وكیل ، بازار اختیاری ، بازار   گنجعلیخان ، بازار كوچه باغ ، بازار نقاره خانه ، بازار عزیز ، بازار كفاشها ، بازار قیصریه ، بازار كلاه دوزها ، بازار مسگری ، بازار ریگ ‌آباد ، بازار لحاف دوزها ، بازار مسجد ملك ، بازار چهار سوق ، بازار قدمگاه ، بازار شتری و بازارشاه . از این تعداد در حال حاضر ، بازار مظفری گنجعلیخان ، مسگری ، وکیل ، اختیاری ، لحاف دوزی و نیز كلاه مالی ، كفاشی ، آهنگری و زرگری در بازار ابراهیم خان موقعیت خود را حفظ كرده‌اند .
               
بازار میدان ارگ (توحید) : این بخش از بازار از غرب ترین قسمت های بازار کرمان است . فضایی مستطیل شکل و حدود 140 باب مغازه فعال تجاری دارد . اکثریت مغازه های بازار میدان ارگ لباس فروشی هستند و نمای اطراف میدان، بیش از یک قرن قدمت دارد . در ضلع شرقی بازار میدان ارگ ، سر در ورودی بازار اصلی واقع شده است .  
                      
بازار اصلی کرمان : این بازار بزرگ از میدان ارگ شروع و به میدان مشتاقیه ختم می شود و از غرب به شرق بازارهای آن شامل بازار ارگ ، بازار وکیل ، بازار عطاری ، بازار قدمگاه و بازار مظفری است .  
                          
بازار ارگ : این بازار از میدان ارگ شروع و تا چهارسوق گنجعلی خان ادامه می یابد . این بازار به دو بخش فرعی به نام بازار نقار خانه و بازار سراجی تقسیم می شود . گویا در گذشته در طبقه بالای بازار نقارخانه نقاره مینواختند.
بازار گنجعلیخان : این بازار در حدفاصل چهارسوق و بازار اختیاری و ضلع شمالی میدان گنجعلی خان واقع شده است . بازار گنجعلی خان یادگار دوره صفویه است .                                
 بازار اختیاری : چهارمین قسمت بازار کرمان به بازار اختیاری معروف است و از انتهای جنوبی بازار گنجعلی خان شروع می شود تا اول بازار وکیل امتداد می یابد
بازار سردار : این بازار در واقع مرکب از چهار بازارچه متقاطع است که با سه راسته اصلی به بازار اختیاری متصل می شود . کاروانسرای سردار نیز در انتهای یکی از این بازارچه ها قرار دارد .                    
بازار مظفری : بازار مظفری از انتهای بازار وکیل شروع می شود تا خیابان میرزا رضای کرمانی محل قدیم دروازه مسجد قرار دارد . این بازار قدیمی جزئی از مجموعه امیر محمد مظفر می باشد .                                   
                                                                                                                         
بازار عطاری : ابتدای این بازار از سر در ورودی بازار وکیل در سمت چپ آغاز و تا رو به روی در ورودی مسجد جامع واقع در بازار قدمگاه ادامه می یابد و تقریباً 19 باب مغازه عطاری دارد .

بازار قدمگاه (راجی کرمانی) : قدمگاه بخشی از بازار کرمان است که عمود بر بازار مظفری است و تا خیابان شریعتی ادامه دارد .
 
بازار قلعه (محمود) : بازار قلعه محمود که اولین بخش از بازار شمالی – جنوبی کرمان است در جنوبی ترین بخش آن واقع شده است . نقطه شروع آن زاویه راست تقاطع خیابان پیروزی به خیابان مطهری یعنی محل ساابق دروازه ریگ آباد است که به خیابان امام خمینی ، روبروی بازار میدان قلعه ختم می شود .
بازار میدان قلعه: این بازار از خیابان امام خمینی شروع شده و به چهارسوق گنج علیخان ختم می شود و در آن حرفه های لحاف دوزی ، پشته دوزی ، قالی فروشی ، خوارو بارفروشی و عطاری به چشم می خورد .
بازار مسگری : بازار تاریخی مسگری جزئی از مجموعه گنجعلی خان و شامل دو راسته بازار غربی و شمالی است
بازار کلاه مالی : این بازار در حد فاصل بازار مسگری شمالی و بازار کفاش ها واقع شده ، فقط 13 باب مغازه دارد .
بازار زرگری (قیصریه ابراهیم خان) : بازار زرگرها به صورت یک راسته متقاطع عمود بر بازار کلاه مالی و به موازات بازار کفاش ها واقع شده و جزو مجموعه ابراهیم خان می باشد . این بازار 47 باب مغازه را در خود جای داده است    
بازار کفاش ها : بازار کفاش ها از انتهای بازار کلاه مالی شروع و به موازات بازار زرگری تا اول بازار حاج آقا علی ادامه می یابد و جهت آن شمالی- جنوبی است .
بازار حاج آقا علی (رفسنجانی) : این بازار از انتهای بازار کفاش ها آغاز شده و به خیابان شریعتی روبروی بازار عزیز خاتمه می یابد.
بازار عزیز : آخرین بخش از بازارهای کرمان که در شمالی ترین قسمت مجموعه بازار قرار دارد ، بازار عزیز است و جمعاً 70 باب مغازه فعال را در خود جای داده است . 
حاج آقا عبدالله (عطارها) : این تیمچه در سمت چپ بازار واقع شده و حجره های آن نقش انبار و کارگاه های عطاری بازار را دارد و از دو بخش تشکیل شده است . این تیمچه بیش از 1500 سال قدمت دارد و مجموعاً 27 حجره را در خود جای داده است .
 تیمچه کوزه گرها : تیمچه کوزه گرها که بزرگتر از تیمچه عطارهاست و در جوار آن قرار گرفته است . این بازار دو طبقه دارد .
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مسجد جامع عباسی (مسجد شاه)

ساختمان مسجد جامع عباسی، درضلع جنوبی میدان تاریخی اصفهان در سال 1020 هجری قمری به فرمان شاه عباس اول در بیست و چهارمین سال سلطنت وی شروع شد. كتیبه سردر مسجد به خط ثلث ” علیرضا عباسی“ در سال 1025 نگاشته شده و حاكی از آن است كه شاه عباس این مسجد جامع را از مال خالص خود بنا كرده وثواب آن را به روح جد اعظم خود ” شاه طهماسب “‌ اهدا نموده است، در ذیل این كتیبه، كتیبه دیگری است كه از استاد علی اكبر اصفهانی ( مهندسی معمار مسجد ) تجلیل شده است.

مسجد شیخ لطف الله

این مسجد بی نظیر شاهكار دیگری از هنر معماری و كاشی كاری قرن یازدهم هجری قمری است كه به فرمان شاه عباس اول در مدت 18 سال ساخته شده است . ساخت سردر معرق آن در سال 1011 هـ . ق اتمام یافت و ساختمان تزئینات آن در سال 1028 هجری قمری به اتمام رسیده است. كتیبه سردر آن به خط ثلث علیرضا عباسی و به تاریخ سال 1012 هجری قمری است معمار و بنای مسجد ” استاد محمدرضا اصفهانی “ است كه نام او در داخل محراب زیبای مسجد در لوحه كوچكی ذكر شده است . باستان شناسان خارجی در مورد عظمت معماری این مسجد گفته اند : ” به سختی می توان این بنا را محصول دست بشر دانست. “ شیخ لطف الله از علمای بزرگ شیعه واز مردم ” میس “‌ از قراء ” جبل عامل “‌ در لبنان امروزی بود كه به دعوت شاه عباس اول در اصفهان اقامت گزید. این مسجد به منظور تجلیل از او احداث گردید.

مسجد و مناره برسیان

این مسجد در 42 كیلومتری شرق اصفهان واقع شده و یك اثر خالص سلجوقی است. مناره آن را در سال 491 و محراب آن را در سال 498 هجری قمری ساخته شده است. تزئینات آجری داخل مسجد شبیه به گنبد تاج الملك در مسجد جمعه اصفهان است و به احتمال قوی معمار هردو بنا یكی بوده است.

مسجد گار

این مسجد كه از دوره سلاجقه است در دهكده ” گار “ كه امروزه آن را ” جار “ تلفظ می كنند و در جنوب بستر زاینده رود واقع شده است قرار دارد. از این مسجد جز ویرانه هایی باقی نمانده است ولی مناره آن وضع خوبی دارد و به موجب كتیبه كوفی موجود در آن، در سال 515 هـ .ق به وسیله شخصی به نام ” سید الرْوسا ء ابوالقاسم“ بنا شده است.

مسجد سرخی

این مسجد كوچك كه نماز خانه آن در سالهای اخیر بازسازی شده است در سال 1014 هـ .ق توسط خلف نامی كه سفره چی شاه عباس اول بود بنا گردیده است. در گذشته این مسجد را مسجد سفره چی می نامیدند. ولی كلمه سفره چی در طول زمان به سرخی تبدیل شده است. سردر این مسجد حاوی كتیبه ای است به خط ثلث كه با كاشی معرق سفید به زمینه ای به رنگ آبی نوشته شده است.

مسجد لبنان

این مسجد در حاشیه غربی اصفهان و در محله لبنان از محلات قدیمی شهر اصفهان واقع شده است. از آثار تاریخی آن جز چند قطعه گچبری از قرن هشتم و چند قطعه كاشی كاری از دوره شاه سلیمان به خط ( امامی ) و لوح سنگی سردر، چیز دیگری باقی نمانده است. منبر قدیمی این مسجد از نمونه های جالب توجه عهد صفویه است. گنبد و مناره كاشی كاری شده این مسجد از الحاقات نیم قرن اخیر است.

مسجد ركن الملك

این مسجد به وسیله ( میر سلیمان خان شیرازی ) ملقب به ” ركن الملك “ در ابتدای تخت فولاد اصفهان بنا شده و یكی از بناهای مشهور دوره قاجاریه است. سردر، گنبد و داخل آن با تزئینات كاشی كاری آراسته شده و آرامگاه ”ركن الملك “ در یكی از اتاق های سرسرای ورودی صحن آن قرار دارد. كتیبه های این مسجد و مدرسه كوچك متصل به آن كه تاریخ سال های 1319 تا 1325 هجری قمری را دارد، دارای اشعار فارسی است كه در اطراف صحن مسجد با كاشی كاری زیبا بسته اند.

مسجد اریزان

مسجد اریزان كه سال ها به دست فراموشی سپرده شده بود، بسیار زیباتر از دوبنای مساجد كاخ و دشتی است و داخل آن با تزئینات گچ بری نیز آراسته شده است. طی سال های اخیر، تعمیراتی در این مسجد به عمل آمده است.

مسجد قطبیه

این مسجد، در دوره ”شاه طهماسب اول“‌ به وسیله ” قطب الدین علی باب الدشتی “‌ بنا شده است. سردر زیبای این مسجد را برای محافظت به باغ چهل ستون انتقال داده اند. در كتیبه آن، سال 950 هـ .ق ثبت شده است.

مسجد سین

این مسجد در 24 كیلومتری شمال اصفهان واقع شده و از آثار دوره سلاجقه است. به موجب یك كتیبه خط كوفی موجود، مسجد را ”ابوغالب یحیی“ در سال 529 هجری قمری بنا كرده است. مناره مسجد ”سین“ در سال 529 هـ. ق. بنا گردیده است. مناره مسجد ” سین “ در سال 526 هـ .ق به وسیله ” ابو اسماعیل محمد “ بنا شده است.

مسجد اشترجان ( اشترگان )

این مسجد در دهكده ” اشترگان “ لنجان كه امروزه اشترجان تلفظ می شود و تا شهر اصفهان 38 كیلومتر فاصله دارد واقع شده است. سردر مسجد آن 13 متر ارتفاع دارد و با كاشی های سبك اوایل قرن هشتم هجری قمری و تزئینات گچبری به شیوه همان دوره، آراسته شده است. مناره های این مسجد مانند منارجنبان متحرك است. تاریخ ساختمان سال 715 هـ .ق و بانی آن ” فخرالدین محمدبن محمد اشترجانی “ است.

مسجد جارچی

این مسجد در بازار بزرگ اصفهان واقع شده است و داخل آن تزئینات كاشی كاری معرق دارد . كتیبهْ سردر آن نام (شاه عباس اول ) و ( ملك سلطان جارچی باشی ) را كه بانی ساختمان مسجد بود دربردارد وسال 1019 هـ .ق در آن ذكر شده است. جارچی باشی كسی بود كه فرمان های شاهان صفوی را در میدان های شهر به اطلاع مردم می رساند.

مسجد ایلچی

این مسجد در محله ( احمدآباد ) اصفهان واقع شده است این بنا در دوره سلطنت شاه سلیمان صفوی بنا گردیده است و سردر و قسمت هایی از داخل آن كاشی كاری شده است.

امامزاده اسماعیل

در حاشیه شرقی خیابان هاتف كه قدیمیترین قسمت شهر اصفهان است، مجموعه جالب توجهی وجود دارد مشتمل بریك مسجد بسیار قدیمی به نام شعیا و مقبره امام زاده اسماعیل كه رواق و سردر صحن و گنبد زیبا و آجری بزرگ آن كه از نوع گنبدهای چهارسوی اصفهان است، جلب توجه می كند. این مجموعه نفیس نمونه ای از معماری و تزئینات عهد سلجوقی و صفوی است.

امامزاده جعفر

بقعه ” جعفریه “ كه از بناهای قرن هشتم، با تاریخ 725 هجری قمری است در حاشیه خیابان هاتف روبه روی امام زاده اسماعیل قرار گرفته است. این بنا همانند یك برج آجری است كه نمای خارجی گنبد و اطراف آن با كاشی كاری و كتیبه های زیبایی تزئین یافته است.

امامزاده ابراهیم

بنای امام زاده ابراهیم در24 كیلومتری شرق اصفهان در روستای زمان آباد برخوار واقع شده است. این امام زاده صحنی وسیع با اتاق هایی در اطراف دارد. این امام زاده به حضرت موسی بن جعفر (ع) منسوب است.

بقعه هارون ولایت

بقعه هارون ولایت در دوره شاه اسماعیل اول صفوی و درسال 918 هـ ق به دستور یكی از امرای مشهور او به نام ”دورمیش خان “ و با نظارت وزیر او ” میرزا شاه حسین اصفهانی “ بنا شده است. نام ” دورمیش خان “ سردار مشهور شاه اسماعیل و ” حسین “ كه اشاره ای به نام میرزا شاه حسین وزیر است. ” هارون ولایت “ از دوره صفویه به بعد همواره از زیارتگاه های مورد علاقه مردم اصفهان مخصوصاُ مردم روستاها بوده است. صاحب مدفن را از اولاد حضرت امام علی النقی (ع) ذكر كرده اند.

بقعه ستی فاطمه

یكی از اماكن مقدس اصفهان به نام ستی فاطمه، در مجاورت بقعه شاه زادگان قرار دارد. بقعه ستی فاطمه، مقبره و ضریح دارد ومعروف است كه شخص مدفون در این آرامگاه، فاطمه صغری بنت حضرت امام موسی بن جعفر (ع) است. ساختمان صحن و بقعه آن از دوره صفویه به یادگار مانده است.

بقعه شاه سید علی اكبر

این بقعه كه در 18 كیلومتری شمال شرقی شهرضا واقع شده، از آثار دوره صفویه است و كتیبه زیبای كاشی كاری شده ای دارد. ضریح آن در گوشه ای از بقعه، متصل به دیوار جنوبی آن، نصب شده و تزئینات آن منبت كاری ساده و با مشبك های برنجی است كه در سال 1251 هجری قمری ساخته شده است.

بقعه شاه رضا

زیارتگاه شاه رضا در مسیر اصفهان به شیراز، در 84 كیلومتری جنوب اصفهان واقع شده است. تزئینات كاشی كاری گنبد آن ابتدا در زمان صفویه صورت گرفته است سپس در قرن سیزدهم هجری قمری تعمیر و تجدید بنا شده است و داخل آن نیز با تزئینات آینه كاری آراسته شده است. این امام زاده، زیارتگاه عمومی مردم ” شهرضا “ و دهات اطراف آن است.

كلیسای بیت اللحم

این كلیسا در میدان جلفا، به فاصله كمی از كلیسای مریم قرار دارد. ساختمان آن را یكی از ارامنه نیكوكار آن دوره به نام ” خواجه پطرس ولی جانیان “‌ احداث كرده است. تصویر او در دیوار كلیسا جای داده شده است.

كلیسای وانك

این كلیسا بزرگ ترین و زیباترین كلیسای جلفای اصفهان است كه از نظر تزئینات و نقاشی های فضای داخلی بسیار جالب توجه است. تاق كلیسای وانك كه در زبان ارمنی كلیسای اعظم معنی می دهد از نظر طلاكاری سقف و سطح داخلی گنبد و نقاشی های تاریخی یكی از زیباترین كلیساهای جلفای اصفهان است و درنوع خود بی نظیر است. این كلیسا به نامهای ” سن سو“ و ” دوآمناپركیج “‌ نیز معروف شده است. كتیبه تاریخی ناقوس، نامهای شاه سلطان حسین و خلیفه بزرگ و بانی ساختمان را در بردارد. این كتیبه به زبان و خط ارمنی است و درسال 1702 میلادی در آنجا نصب شده است.

 ادرس امامزادههای ستان اصفهان

  • امامزاده دوقلو شریف ابراهیم و اسماعیل                                     خیابان شریف واقفی
  • امامزاده علی ابن سهل                                                       طوقچی میدن قدس
  • امامزاده شاهزاده ابراهیم طوقچی                                             میدان طوقچی
  • امامزاده صاحب بن عباد                                                    خیابان طوقچی
  • امامزاده جوربران شمالی                                                ناحیه دو روستای جور
  • امامزاده با با قاسم                                                        چهار راه ابن سینا
  • امامزاده شهشهان                                                                    ابن سینا
  • امامزاده شوری ابن سینا                                                             ابن سینا
  • امامزاده محمد عبداله منارجنبان                                       آتشگاه محله کارلادان
  • امامزاده مقبره کلباسی                                             عبدالرزاق کوچه مسجد حکیم
  • امامزاده شاه مردان مختار خوراسگان                                          چریان کرارج
  • امامزاده شمس اله بران شمالی                                                روستای برسیان
  • امامزاده سید موسی جوزدان                                              خیابان آیت اله کاشانی
  • امامزاده شاه قاضی  خوراسگان                                             روستای خاتون آباد
  • امامزاده علی دستجردماربران                                        جرقویه روستای دستجرد
  • امامزاده قاسم راشنان                                                         روستای راشنان
  • امامزاده محسن حسن چهارمیان ابوالحسن                              زیار روستای چهارمیان
  • امامزاده شاه الحق                                                ناحیه دو اصفهان خوراسگان
  • امامزاده حسن کیجلی قهاب                                                  روستای قهاب
  • امامزاده شاه نوری                                                  جنب بیمارستان شهید چمران
  • امامزاده حصه                                                     اتوبان فرودگاه روستای حصه
  • امامزاده ابودردا                                                            خیابان میرزا طاهر
  • امامزاده علامه مجلسی                                                        خیابان هاتف بازار
  • امامزاده کرارجی                                                خیابان جی کوچه سنگتراشی
  • امامزاده ابوالعباس                                                ناحیه دو اصفهان خوراسگان
  • امامزاده ابراهیم مستهلک                                  خیابان ابوذر کوچه امامزاده ابراهیم
  • امامزاده عبدالمظفر                                                      روستای سیان جرقویه
  • امامزاده هارونیه (هارون)                                    میدان قیام خیابان هارون ولایت
  • امامزاده عبداله – افاران                                    جاده قدیم رهنان خیابان شهیدان
  • امامزاده ابراهیم سودان                                                          کهندژ
  • امامزاده محمد                                                                   خیابان وحید
  • امامزاده محسن                                                    خیابان وحید خیابان رودکی
  • امامزاده شاه کرم پایگاه هشتم شکاری                     جاده فرودگاه جنب انتظامات
  • امامزاده باقر                                             خیابان چهارباغ خواجو خیابان عافیت
  • امامزاده اسماعیل                                                                 خیابان هاتف
  • امامزاده اسحاق                                           خیابان پروین کوچه امام زاده اسحاق
  • امامزاده احمد                                                      خیابان نشاط دروازه حسن آباد
  • امامزاده شاه میر حمزه                                                         خیابان سروش
  • نذورات مسجد سید                                                          خیابان مسجد سید
  • امامزاده پیر محمد                                                              خیابان کهندژ
  • امامزاده دوطفلان                                                                  خیابان زینبیه
  • امامزاده درب امام                                             خیابان ابن سینا محله درب امام
  • امامزاده راس موسی الرضا                                  میدان طوقچی کوچه صاحب ابن عباد
  • امامزاده زینبیه                                                                 خیابان زینبیه
  • امامزاده شاه زید                                                         بزرگمهر خیابان زید
  • امامزاده ستی فاطمه                          خیابان آیت اله کاشانی کوچه امامزاده ستی
  • امامزاده حسن ابوابراهیم عطشاران جی                                   خیابان جی ابهر
  • امامزاده علی فرزند موسی ابن جعفر                                          اصفهان ناحیه یک
  • امامزاده سید ابراهیم فرزند سید محمد                                  اصفهان ناحیه یک
  • امامزاده ابوالقاسم زیار واقع دربرکان                                            روستای زیار
  • امامزاده احمد                                               جاده دولت آباد محله باطان زینبیه
  • امامزاده محمد باقر                                                               خوراسگان
  • امامزاده مسجد حسن عسکری اسفندداران                                               جرقویه
  • امامزاده بابا پیر محمد                                                                    دشتی
  • امامزاده ابوسعید                                                   جرقویه روستای محمد آباد
  • امامزاده ابراهیم دار البطیخ                                                  خیابان ولی عصر
  • امامزاده احمد                                            خیابان آتشگاه خیابان شهید نبوی منش
  • امامزاده جعفر                                                                      خیابان هاتف
  • امامزاده شاه مراد                                                     قهاب روستای جلادران
  • امامزاده آرامگاه واله                                                            خیابان فیض
  • امامزاده ابوالقاسم                             جاده کوهپایه نائین روستای جیلان آباد قهاب
  • امامزاده ابراهیم                                                             کوهپایه روستای کاج
  • امامزاده بابا سلطان                                                                 کاوه یونارت
  • امامزاده محمد بن عبداله                                                میرزا طاهر، ناحیه یک
  • امامزاده سلطان محمد                                                       فنارت، ناحیه دو
  • امامزاده علی                                                                   روستای کوهان
  • امامزاده یحیی                                                                       جلوان قهاب
  • امامزاده سید علی                                                               شریف واقفی
  • امامزاده سلطان ابراهیم                                             بران جنوبی روستای زیار
  • امامزاده مختار                                                                          جی
  • امامزاده ابراهیم                                                                          ردان
  • امامزاده سید محمد صمصام                                  خیابان سعادت آباد جنب نان ماشینی
  • امامزاده یوشع النبی                                                       جنب گلستان شهدا
  • امامزاده مقبره آبت اله شمس آبادی                 خیابان سعادت آباد داخل گلستان شهدا
  • امامزاده ابراهیم                                                      خیابان پروین محله هفتون
  • امامزاده مسجد نو بازار                                                    عبدالرزاق اصفهان
  • امامزاده مالواجرد                                                       روستای مالواجرد
  • امامزاده قوام الدین                                                    خوراسگان خیابان ابوذر
  • امامزاده سید علی قریه دشتی                                             روستای دشتی
  • امامزاده اسحاق  خوراسگان                                                  خیابان مسجد علی
  • امامزاده مسجد لنبان                                                      خیابان دکتر بهشتی
  • امامزاده شاهزاده ابراهیم محمد قهاب                                               اصفهان
  • امامزاده مقبره سید اصفهان                                                            اصفهان
  • امامزاده تکیه گرکیراق                                                              اصفهان
  • امامزاده مقبره محمود بن جابر انصاری                                                اصفهان
  • امامزاده تکیه گرک یراق                                                               اصفهان
  • امامزاده بابا علمدار                                                                      اصفهان
  • امامزاده ابواحسن دیداران                                                              اصفهان
  • امامزاده سلطان زینب                                                                   اصفهان
  • امامزاده ابراهیم چریان                                                                  اصفهان
  • امامزاده شاه میران                                                                      اصفهان
  • امامزاده شمس الدین                                                                   قائمیه
[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 22:25 ] [ اطلس ایران وجهان ]

اسامي امامزادگان و اماكن متبركه استان خراسان جنوبي

 

منبع : راسخون

 

 

رديف نوع مكان متبركه  نام مكان متبركه  جنسيت تعداد امامزاده استان شهرستان بخش شهر دهستان آبادي
1 امامزاده بی بی چهارشنبه(س) خانم 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران فريزنوك
2 امامزاده  خواجه نجم الدین(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   جلگه ماژان گيو
3 امامزاده  بی بی علیا(س) خانم 1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   جلگه ماژان ماژان
4 امامزاده  سیدجلال الدین اولاد موسی بن جعفر(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   خوسف كلاته ملك
5 امامزاده  سیدمحمدپری(ع) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   خوسف فدشك
6 امامزاده  سلطان ابوالقاسم(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   خوسف نصراباد
7 امامزاده  شاه سلیمان علی (ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ شادان
8 امامزاده  شاه پیر سلیمان(ع) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ عماري
9 امامزاده  شاه سید ابوالقاسم (ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ گودمحمدخان
10 امامزاده  صدیق مراد(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ بصيران
11 امامزاده  سلطان قریش(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   القورات سرحد
12 امامزاده  سیدتاج الدین(ع) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   القورات ساقي
13 امامزاده  امیرسیدابوالفضل وامیر سیداسحق(ع) آقا  2 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   القورات القور
14 امامزاده  سیدابراهیم رضا(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   فشارود حمبل
15 امامزاده  سیدالحسین (ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   فشارود حصارسنگي
16 امامزاده  زیدبن ابراهیم موسی(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران بجد
17 امامزاده  سیدمرادبن موسی کاظم(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران گيوك سفلي
18 امامزاده  سیدمحمد نقیب(ع) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران يشت
19 امامزاده  سیدعبدالعزیز(ع) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران بهلگرد
20 امامزاده  سید ابوالقاسم موسی بن جعفر(ع) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   خوسف دهن رود
21 امامزاده  سیدالیاس(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي درميان قهستان   فخررود اويجان
22 امامزاده  سیدمرتضی اولاد موسی بن جعفر(ع) آقا  1 خراسان جنوبي درميان قهستان   فخررود سيدان
23 امامزاده  سلطان ابراهیم رضا(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي درميان گزيك   گزيك ابگرم
24 امامزاده  سلطان محمد(ع) آقا  1 خراسان جنوبي درميان مركزئ   درميان تاغان
25 امامزاده  بی بی معصومه(س ) خانم 1 خراسان جنوبي درميان مركزئ   مياندشت مقدر
26 امامزاده سلطان مصیب(ع) آقا  1 خراسان جنوبي سرايان مركزئ   مصعبي  
27 امامزاده سلطان کریمشاه(ع) آقا  1 خراسان جنوبي سرايان مركزئ   مصعبي كريمو
28 امامزاده  سیدعبداله(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي سربيشه مركزئ   درح نوده عليا
29 امامزاده  بی بی زینب خاتون(س) خانم 1 خراسان جنوبي سربيشه مود   مود كاهي
30 امامزاده  سید رضا(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي سربيشه مود   مود بيژائم
31 امامزاده سلطان ابوالقاسم(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   علي جمال قاسم اباد
32 امامزاده  ده كرم(ع) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   ارسك ده كرم
33 امامزاده  بي بي نجمه خاتون(س) خانم 1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   رقه مجد
34 امامزاده  محمد بن اصغر(ع) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   رقه هوگند
35 امامزاده  محمد بن اسحاق0ع) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   علي جمال كرند
36 امامزاده  سلطان احمد(ع) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   علي جمال هنويه
37 امامزاده  سلطان ابوالحسن(ع) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس مركزئ   باغستان مهويد
38 امامزاده  سلطان ابراهیم(ع) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس مركزئ   باغستان سرند
39 امامزاده سید حسین(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه دوست ابادبالا
40 امامزاده زیدبن موسی کاظم(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات سده   پسكوه رومشتيك
41 امامزاده  شاه مسعود(ع) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   پيشكوه شندان
42 امامزاده  سعیدبن موسی بن کاظم (ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   پترگان شاهرخت
43 امامزاده  شاه زاده زینل(ع) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   زيركوه شوشك
44 امامزاده  شاه سلیمان رضا آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   زيركوه كلاته نو
45 امامزاده  بی بی نور(س ) خانم 1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه كريزان سفلي
46 امامزاده  شاهزاده قاسم (ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ داخل شهرخ جانبازان    
47 امامزاده  زیدبن موسی(ع) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن  
48 امامزاده  طفلان موسی بن جعفر(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن ورنجان
49 امامزاده  قطب الدین علی (ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن كلاته سعيد
50 امامزاده  اسماعیل(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات نيمبلوك   كرغند خشكان
51 امامزاده  عبداله(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات نيمبلوك   نيمبلوك كارشك
52 امامزاده  عمربن داود(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زهان   افين افين
53 امامزاده  داود(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زهان   زهان كلاته مزار
54 امامزاده  زیدبن موسی بن جعفر(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز  
55 امامزاده  بی بی زینب خاتون(س) خانم 1 خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز سراب
56 امامزاده  سلطان مرادوباقر(ع ) آقا  2 خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز نيگ
57 امامزاده  بی بی صفیه(س) خانم 1 خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز افريز
58 امامزاده  بی بی عفت وبی بی عصمت(س) خانم 2 خراسان جنوبي قائنات سده   پسكوه تيغدر
59 امامزاده  شاه سلیمان وبی بی خدیجه(س) آقا- خانم 2 خراسان جنوبي قائنات سده   پسكوه كرچ
60 امامزاده  حسن وافضل(ع ) آقا  2 خراسان جنوبي قائنات سده   پسكوه شهرك هاشميه
61 امامزاده  سلطان حسین آقا  1 خراسان جنوبي قائنات سده   سده روم
62 امامزاده  بی بی یهمان(س) وبی بی خدیجه(س) خانم 2 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   زيركوه دارج عليا
63 امامزاده  بی بی فاطمه زهرا(س ) خانم 1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه ميراباد
64 امامزاده  یحیی(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن ورزق
65 امامزاده  سام ولام وزبیده خاتون(س) آقا- خانم 3 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن اسفشاد
66 امامزاده  سلطان سیدمحمد(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه بيچند
67 امامزاده  سلطان محمد آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه دهسلم
68 امامزاده  حضرت عباس (ع) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه خوان شرف
69 آرامگاه مزاراستخر نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   كاهشنگ استخر
70 آرامگاه مزارحسینی نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند        
71 آرامگاه مزارشیخ سلیمان(ره) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   براكوه گل
72 آرامگاه مزارشیخ ابودردا(ره) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   براكوه كاريزنو
73 آرامگاه همند نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   خوسف همند
74 آرامگاه مزارشیخ سلطان حسین(ع ) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ  
75 آرامگاه مزارچهل دختر نامشخص 40 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ سرچاه شور
76 آرامگاه مزارآبلو نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ      
77 آرامگاه مزار غیوک نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   القورات غيوك
78 آرامگاه بلنجر نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   القورات بلنجاب
79 آرامگاه مزار بدیشوک نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   القورات اغلدر
80 آرامگاه مزار شیخان(ره) نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   كاهشنگ شيخان
81 آرامگاه مزارحسین آباد نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران حسين اباد
82 آرامگاه مزاردزک نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران رزگ
83 آرامگاه مزارشیخ محمودجلیلی(ره) آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران محموداباد
84 آرامگاه مزاراکبرآباد  نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران بهدان
85 آرامگاه شهدای دره شیخان نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند مركزئ بيرجند    
86 آرامگاه مزارفسون(درخت زیتون) نامشخص 1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ بصيران
87 آرامگاه مزارشیخ ابوسعیدخلوتی آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   براكوه گل
88 آرامگاه مزارشاه آقا  1 خراسان جنوبي بيرجند خوسف   جلگه ماژان ماژان
89 آرامگاه مزارگلبانگ خراسان نامشخص 1 خراسان جنوبي سربيشه مركزئ   مومن آباد بركوه
90 آرامگاه مزار پیر(ینگ باردیده) نامشخص 1 خراسان جنوبي سربيشه مركزئ   مومن آباد گوريدبالا
91 آرامگاه مزار گسیک نامشخص 1 خراسان جنوبي سربيشه مود   مود بشگز
92 آرامگاه مزار میان کوه نامشخص 1 خراسان جنوبي سربيشه مود   مود ميان كوه
93 آرامگاه آقاسیدحامدعلوی آقا  1 خراسان جنوبي سربيشه مود   نهارجان چنشت
94 آرامگاه مزارشاه ابواسحاق شیرازی(ره) آقا  1 خراسان جنوبي سربيشه مركزئ   درح درح
95 آرامگاه پير(ره) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   علي جمال زين اباد
96 آرامگاه پيركلكلي(ره) آقا  1 خراسان جنوبي فردوس بشرويه   علي جمال هنويه
97 آرامگاه مزارشنبه نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات        
98 آرامگاه مزارغیب نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   زيركوه  
99 آرامگاه مزارآخوند شیخ درویش محمد(ره) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه اسفادجديد
100 آرامگاه مزاراسفاد نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه اسفادجديد
101 آرامگاه مزارخواجه ربیع آقا  1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه حاجي آباد    
102 آرامگاه مزار دهنه نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   پيشكوه شندان
103 آرامگاه مزارنوخونیک نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن خونيك پائين
104 آرامگاه مزار ورزگ نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن وارزگ / ورزگ/
105 آرامگاه مزارنهروک نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن اسفشاد
106 آرامگاه مزار بیدشک(گمنام) نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن بيدمشك
107 آرامگاه مزار زول نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن زول
108 آرامگاه مزارگمنام نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن علي ابادعليا
109 آرامگاه مزار گوشیک نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن گوشيك
110 آرامگاه مزارمیغ آباد نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   مهيار بخش اباد
111 آرامگاه مزارمقری نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   مهيار جوزاندر
112 آرامگاه مزارپیرسلطان قیصر(ره) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات نيمبلوك   نيمبلوك عباس اباد
113 آرامگاه مزارکبودان نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زهان   افين كبودان
114 آرامگاه مزار سردوان نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زهان   زهان سردوان
115 آرامگاه مزارفخران نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زهان   زهان شهرك فخران
116 آرامگاه مزار نوخنج نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز نارگندل
117 آرامگاه مزار سلطان حسین مرادی(ره) آقا  1 خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز افريز
118 آرامگاه مزار خنجوک نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات سده   پسكوه خنجوك/ سونو/
119 آرامگاه مزار چهارطاق نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه استندجديد
120 آرامگاه مزار پیرچران آقا  1 خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن علي ابادعليا
121 آرامگاه مزار چهارطاق نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه استندجديد
122 آرامگاه مزار جعفرآباد نامشخص 1 خراسان جنوبي قائنات سده   سده جعفراباد
123 آرامگاه مزارعلی موسی(ره) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان        
124 آرامگاه مزار ابراهیم ادهم(ره) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان شوسف   شوسف طارق
125 آرامگاه مزارسه کوهه  نامشخص 1 خراسان جنوبي نهبندان شوسف   شوسف كلچه
126 آرامگاه مزارشیخ شکرگنج آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان شوسف   عربخانه ميراباد
127 آرامگاه مزارشیخ احمد(ره) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان شوسف   عربخانه دهك
128 آرامگاه مزارشهسوار نامشخص 1 خراسان جنوبي نهبندان شوسف   عربخانه حسن اباد
129 آرامگاه مزارشیخ صالح(ره) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   بندان نصرت اباد
130 آرامگاه مزار خواجه الیاس(ره) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   ميغان ده نو
131 آرامگاه مزارحاجی اله(ره) آقا  1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه خونيك پائين /خونيك /
132 آرامگاه مزار ملک چاه رویی نامشخص 1 خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه چاه روئي
133 زيارتگاه زیارتگاه جبرائیل     خراسان جنوبي بيرجند خوسف   براكوه گل
134 زيارتگاه پیرغیب(ره)     خراسان جنوبي نهبندان شوسف   شوسف اسماعيل اباد
135 زيارتگاه پیرمقرب(ره)     خراسان جنوبي نهبندان شوسف   شوسف اسماعيل اباد
136 زيارتگاه ابوالفضل العباس(ع )     خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   بندان بندان
137 زيارتگاه پیر بزرگوارحاجیان(ره)     خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه ارويز
138 زيارتگاه پیر بزرگوار(ره)     خراسان جنوبي نهبندان مركزئ   نه گوش
139 زيارتگاه پیربزرگوار(ره)     خراسان جنوبي نهبندان شوسف   شوسف خونيك عليا
140 قدمگاه نظرگاه وقدمگاه عبوری امام رضا (ع )     خراسان جنوبي بيرجند مركزئ   باقران بهدان
141 قدمگاه شیخ مقربی(ره)     خراسان جنوبي بيرجند خوسف   براكوه زادنبه بالا
142 قدمگاه انجیره     خراسان جنوبي بيرجند خوسف   قلعه زرئ دم روباه
143 قدمگاه قدمگاه     خراسان جنوبي سربيشه مركزئ   مومن آباد اسكيونگ
144 قدمگاه علی بن ابیطالب(ع )     خراسان جنوبي سربيشه مود   نهارجان اصغول
145 قدمگاه فریزه     خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه اسفادجديد
146 قدمگاه کلاته زرد     خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه نيار
147 قدمگاه شمس     خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه استندجديد
148 قدمگاه سراب     خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه استندجديد
149 قدمگاه سرخ     خراسان جنوبي قائنات زيركوه   شاسكوه استندجديد
150 قدمگاه رزدنبل     خراسان جنوبي قائنات مركزئ   قائن رزدنبل
151 قدمگاه شیرخند     خراسان جنوبي قائنات زهان   افين شيرخند
152 قدمگاه قدمگاه     خراسان جنوبي قائنات سده   آفريز اويج
153 قدمگاه ابوالفضل (ع )     خراسان جنوبي قائنات سده   سده  
154 قدمگاه پیرطریق     خراسان جنوبي قائنات سده   سده بركوك
155 قدمگاه انجیری     خراسان جنوبي قائنات س

[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 22:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
گنبد خشتی

بنای تاریخی- مذهبی موسوم به «گنبد خشتی» در یکی از گذرهای قدیمی مشهد منشعب از میدان طبرسی به نام چهار سوق نوغان قرار دارد. این بنا مدفن «سلطان غیاث‌الدین محمد» از سادات مشهور موسوی شهر مشهد است که نسب شریفش با هفده واسطه به امام موسی بن جعفر(ع) می‌رسد. بر روی سنگ مزارش این چنین کتیبه شده: « مرتضی، اعظم سلطان النقباء، غیاث‌الدنیا والدین، امیر سلطان محمد بن سلطان النقباء بدرالمله والدین طاهر...» و در ادامه تاریخ وفاتش ماه رمضان المبارک سال 832ه.ق آمده است.

جایگاه اجداد وی بسیار متعالی و اشخاص ذی نفوذی بوده‌اند به نحوی که در سده پنجم تا نهم هجری اداره اصلی حرم حضرت رضا(ع) را به عهده داشتند به همین علت نام آن‌ها بر روی اغلب اشیاي تاریخی آستان قدس رضوی مانند کاشی‌های سنجری، سنگاب خوارزمشاهی و در مسجد بالا سر کتیبه شده است. ایشان در قرون هفتم تا نهم هجری نقیب سادات شهر مشهد و در سده نهم تا یازدهم هجری از جمله بزرگان این شهر بوده اند. گویا بنایی که بر مزار وی ساخته شده همزمان با وفاتش در زمان سلطنت شاهرخ تیموری بوده است. بنابراین قدیمی‌ترین بنای مشهد پس از حرم مطهر بر جای مانده از سادات موسوی است. وجه تسمیه بنا به «گنبد خشتی» نیز به دلیل آجری یا خشتی بودن آن بوده است. فضای ورودی بنا از ضلع جنوبی آن وارد رواقی چهار ضلعی می‌شود و سپس به محوطه اصلی، با چهار شاه‌‌نشین منتهی می‌گردد. در زمان احداث بنا «سوره ملک» با خط خوش ثلث در زیر پوشش داخلی، کتیبه شده، لبه‌های چهار ایوان نیز با سوره واقعه به قلم شیوای ریحان آراسته گردیده است. بنابر شواهد، گنبد خشتی در زمان قاجار مرمت و فضای داخلی آن با نقاشی وکتیبه مزین شده است.

بقعه ابوزید ربیع بن خثیم اسدی (خواجه ربیع)

یکی از رویدادهای مهم تاریخی توس در نیمه دوم قرن اول ه.ق مهاجرت «ربیع بن خثیم» به خراسان و توطن و سرانجام وفات او در نوغان است. بنابر قراين تاریخی دوران اقامت خواجه ربیع در خراسان از حدود سال‌های 35 و 36 ه.ق آغاز گردیده و تا سال‌های پایانی حکومت یزید بن معاویه ادامه داشته است که سرانجام در سا ل61 تا 63ق وفات یافته است، وی در تاریخ اسلام از جمله تابعین و از یاران صمیمی ابن مسعود صحابی بزرگ پیامبر و در زمره زهاد ثمانیه و از پیشگامان تفسیر و حدیث نام برده شده است. می‌نویسند: وی در ورع و پارسایی شهره بوده و در نزد مردم مقام و منزلتی عظیم داشته است. تاریخ احداث آرامگاه اولیه خواجه‌ربیع مشخص نیست اما نوشته‌‌های تاریخ نویسان بیشتر معرف بنیان بنای فعلی در عصر صفوی است که در سال 1031ق به امر شاه عباس صفوی و به دست الغ‌الرضوی خادم ساخته شده است. بر روی قبر ضریحی مجلل قرار گرفته و دیوارهای بقعه با کاشیکاری‌های معرق و ممتاز و گچبری‌های زیبا تزيین گردیده است. همچنین کتیبه‌های خوش نقش با زمینه لاجوردی که با خط سفید و به قلم زیبای علیرضا عباسی خطاط معروف عصر صفوی مرقم گردیده به آن زینت بخشیده است. در بالای یکی از این کتیبه‌ها نوشته شده: قال الرضا(ع): «ما حصل لی من القدوم بخراسان الزیاره ربیع بن خثیم». آرامگاه وی در انتهای خیابان عبادی و یا خواجه ربیع قرار دارد.

آستان متبرکه امام‌زادگان سید ناصر و سید یاسر (علیهما السلام)

روستای گلستان واقع در 4 کیلومتری شهر طرقبه علاوه بر جاذبه‌های طبیعی و ییلاقی دارای جایگاه مذهبی بوده و آستان متبرکه امام‌زادگان سید ناصر و سید یاسر (علیهما السلام) در ابتدای ورودی به این روستای زیبا قرار دارد. بنا بر متون کهن از جمله کنزالانساب به قلم سید مرتضی، این امام زادگان از برادران بلاواسطه امام رضا(ع) می‌باشند. یادگارهایی از سلاله پاک رسول‌الله(ص) که پس از عزیمت آن امام همام به خراسان به همراه انصار و برادران خود به این سرزمین به ویژه توس هجرت نمودند. این مکان مقدس جایگاهی است که نسیم ولایت و امامت روح عاشقان را نوازش می‌‌‌دهد و زبان‌ها به بیان عشق و ارادت امام‌زادگان به نجوا در می‌آ ید و در زمره مکان‌هایی است که به سبب خاکسپاری اولیاء خدا، به آن بزرگواران انتساب یافته و همواره از مزیت‌های معنوی و ارزش‌های خاص برخوردار می‌باشد.

به درستی روشن نیست اولین بنای بقعه بر مزار امام‌زادگان سید یاسر و سید ناصر (علیهما السلام) در چه زمانی و در کدام دوران اسلامی بنیان شده است. گویا تا سال 1342ش محل مزار منحصر به بقعه‌ای گلین بوده که به همت خیرین به تدریج متحول گردید و اکنون این آستان متبرکه مشتمل بر بنایی جدید الاحداث با نمای امروزی آراسته به کاشی‌های معرق است که در میان فضای داخلی دو ضریح فلزی بسیار زیبا بر روی مضجع شریف امام‌‌زادگان نصب گردیده است. اخیراً این مکان با افزایش فضاهای گوناگون توسعه و گسترش بسیاری یافته است. این مکان در حال حاضر علاوه بر زائرین ایرانی، پذیرای مسافران از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بوده و یکی از اماکن زیارتی – مذهبی مهم شهر مشهد به شمار می‌آید.

 آرامگاه خواجه اباصلت هروی

 به استناد بعضی از روایات و منابع معتبر تاریخ اسلام، عبدالسلام بن صالح بن سلیمان ایوب بن میسره مشهور به «خواجه اباصلت هروی» از دانشمندان، محدثین، متکلمین و راویان به نام عصر خود بوده که به نقل از مجالس‌المؤمنین ولادت وی حدود 160ه.ق یا نیمه دوم سده دوم هجری در مدینه روی داده و بدین سبب که اجدادش از هرات بوده‌اند به «اباصلت هروی» معروف گردیده است. وی پس از ورود امام رضا(ع) به خراسان به این ناحیه آمد و در سفر و حضر ملازم و همراه حضرت علی بن موسی الرضا(ع) و راوی صریح چگونگی شهادت آن حضرت به دست مأمون عباسی بود. وی با توجه به رخدادهای سیاسی دوران عباسیان تا هنگام وفاتش به دور از انظار زندگی می‌کرد. بنا به قول سمعانی اباصلت در سال 232ق و بنابر نقل «خطیب بغدادی» در تاریخ بغداد و «ابن تغری بردی» در آخر شوال 236ه.ق در زمان حکومت طاهر بن عبد الله بن طاهر در خراسان، دارفانی را وداع گفت. بنای پیشین آرامگاه گویا بقعه‌ای نیمه مخروبه بوده که مقارن با گسترش شهر مشهد و به همت کربلايی محمد علی درویش از عرفای سده هشتم هجری به صورت یک بنای چهارضلعی و گنبدی بر فراز آن تجدید بنا گردید و در حدود سال‌های 1310 و 1352ش مرمت‌ها و الحاقاتی در آن صورت گرفت. همچنین در سال‌های اخیر بنای آرامگاه با زیر بنای 920 مترمربع با شیوه جدید بازسازی شده و نمای ضریح هشت ضلعی بقعه متبرکه این بنا امام هشتم(ع) ساخته شده است و پیرامون آن نیز تسهیلاتی را از جمله خدمات رفاهی، رستوران، چایخانه، بخش اداری، تجاری و پارکینگ برای زائرین فراهم آورده‌اند این مجموعه در فاصله 10 کیلومتری شرق شهر مشهد در حاشیه جاده فریمان – مشهد قرار دارد.

آرامگاه هرثمه بن اعین

بنای آرامگاه منسوب به ابوحبیب هرثمه بن اعین مشهور به «خواجه مراد» از اصحاب خاص حضرت علی بن موسی الرضا(ع) در 12 کیلومتری شرق مشهد از سمت راست جاده فریمان در دامنه کوه واقع گردیده است. با استناد به کتب معتبر شیعه نظیر معاجن الائمه (باب هشتم)، تحفه المجالس، تحفه الاحباب، سفینه البحار ، نور الابصار و... چنین استنباط می‌گردد، هرثمه بن اعین از محبت کامل و اخلاص شایسته‌ای نسبت به امام هشتم(ع) برخوردار بوده است، همچنین علامه مامقانی مولف تنقیح المقال فی علم الرجال می‌نویسد: به رغم این که وی راوی چگونگی شهادت حضرت رضا(ع) بود، در زمره شیعیان پاکباخته آن امام بزرگوار به شمار می‌آمد که با همین اعتقاد و تفکر شیعی جان خود را از دست داد و در سال 210 ه.ق به شهادت رسید. برخی منابع وی را از سرداران مأمون معرفی می‌نمایند که از مدینه تا توس حضرت رضا(ع) را همراهی کرد و پس از شهادت آن امام اقدام به افشاگری علیه مأمون نمود. گویا تا سال 1300ه.ق، بنای قابل توجهی بر فراز مدفن هرثمه بن اعین وجود نداشته زیرا مولف "مرات السفر" در عصر قاجار تنها به ابنیه مجاور آن مانند ایوان طرق و مزار خواجه اباصلت هروی در همان حدود اشاره کرده است. بنای پیشین آرامگاه شامل گنبد خانه‌ای به طول و عرض30×4×4 متر با گلدسته‌های کم ارتفاع مزین به کاشی‌کاری و ایوان بوده است که در تغییر و تحولات امروزی بنایی جدیدالاحداث جای آن را گرفته و تسهیلاتی از جمله اتا‌ق‌های اقامت و زائرسرا، رستوران، فضای اداری، پارکینگ و بازارچه برای زائرین و مجاوران ایجاد نموده‌اند.

 

 

 

مزار سید عبد الله الاسحاقی

بنای آرامگاه این امام‌زاده در فاصله 10 کیلومتری مشهد و در جاده امرقان سفلی در روستای برزش‌آباد، در میان آرامستان واقع شده است. علاوه بر زائرین محلی، از نقاط اطراف، ارادتمندانش برای زیارت این شخصیت به محل آرامگاه مشرف می‌شوند.

بر روی سنگ قبر قدیمی موجود به خط نستعلیق بسیار زیبا نام و نسبت وی: امیر نظام الدین علی الحسینی العلوی الشوشتری المشهور به برزش آبادی و تاریخ وفاتش 869ق ذکر شده است.

اطراف این بنا سنگ قبرهایی است که به صورت‌های مختلف دیده می‌شود.

آرامگاه امام‌زاده اسماعیل

بقعه متبرکه امام‌‌زاده اسماعیل یا شاهزاده اسماعیل در فاصله 30 کیلومتری مشهد به سمت نیشابور و در روستای امان‌آباد واقع شده است. در کنار بنا زائرسرایی نیز برای اطراق و عبادت ارادتمندان ایجاد شده است. همچنین ضریح فلزی جدیدی نیز بر روی مزار نصب شده است. باستناد شواهد موجود، نسب ایشان به امام حسین(ع) می‌رسد.

بقعه متبرکه خواجه شیخ محمد زمان

این بقعه متبرکه در فاصله 25 کیلومتری شهر مشهد به سرخس در روستای شرشر، بر روی یک بلندی واقع شده است. زائرین بسیاری از اهالی و روستاهای اطراف برای زیارت خواجه بدین سوی مشرف می‌شوند. محل مزار محصور در ضریحی فلزی و فضای داخلی بقعه آراسته به تصاویر و عبارات مذهبی است.

کرامات و نشانه‌های حضور امام هشتم(ع) در روستای دهسرخ

روستای دهسرخ علاوه بر بقعه سید عبدالعزیز(ع) دارای دو نشانه متبرک از هجرت هدفمند تاریخی - سیاسی حضرت علی بن موسی الرضا(ع) از مدینه به مرو و کرامات آن موسوم به تخت امام و چشمه امام می‌باشد توجه اهالی و مناطق مجاور است.

1) تخت امام

در باور اهالی دهسرخ، تخت امام همان مکانی است که حضرت رضا(ع) با یاران خود در آن جا نماز به پای داشتند و از کرامات آن امام قطعه زمینی که بر روی آن ایستاده بودند حرکت کرده و به صورت پشته‌ای برجسته از زمین‌های اطراف متمایز گردیده است. تخت امام زمینی است به مساحت تقریبی 600 مترمربع که در فاصله چند قدمی از چشمه امام قرار دارد. در ورودی این مکان اشعاری به چشم می‌خورد که مضمون آن اشاره به چگونگی ورورد حضرت به روستای دهسرخ دارد. از طرفی در فصل بهار و تابستان این مکان جایگاهی متبرک برای اجرای مراسم مذهبی یا تعزیه‌خوانی و توزیع غذای نذری است.

2) چشمه امام

مولف منتهی الامال و بعضی منابع معتبر شیعه درباره کیفیت ظهور این چشمه در دهسرخ از عبدالسلام بن هروی روایت نموده‌اند، حضرت رضا(ع) در راه توس به قریه‌الحمراء (دهسرخ) رسید. یاران همراه امام عرض کردند یابن رسول‌الله آفتاب وقت ظهر را نشان می‌دهد آیا نماز به جای نمی‌آورید، حضرت زمانی که خواستند وضو بگیرند با دستان مبارک زمین را حفر نمودند و در این حال آب زلالی از زمین جوشیدن گرفت و تا به امروز اثرش باقی‌مانده است. مردم معتقدند آب این چشمه شفابخش است.

مقبره امام‌زاده سید عبدالعزیز(ع)

با عبور از سنگفرش‌های معابر و گذرهای روستای دهسرخ، در ضلع شمالی بنايی جلب‌نظر می‌‌نماید که در میان اهالی و مناطق مجاور به بقعه "سید عبدالعزیز بن موسی بن جعفر(ع)" برادرزاده حضرت رضا(ع) مشهور است. از بنای اولیه این مکان شواهدی مکتوب در دست نیست، اما بقعه فعلی در دوره قاجار بنیان گرفته است. این بنا با نمای شش وجهی و گنبدی بر فراز آن فضای معنوی خاصی را برای این روستا ایجاد نموده و در سال‌های اخیر با احداث حسینیه‌ای متصل به آرامگاه بر وسعت آن افزوده شده است‌. در میان گنبدخانه نیز مضجع شریف آن بزرگوار و محصور در ضریحی فلزی است.

 

 

آرامگاه امام‌زادگان بی‌بی صنوبر و میر سبحان ولی

از جمله اماکن و زیارتگاه‌های شهرستان مشهد مقبره‌‌ای است منسوب به مدفن امام‌زادگان «بی‌بی صنوبر و میر سبحان ولی» که این آستانه متبرکه در 45 کیلومتری جاده مشهد - کلات به طرف سد کارده در روستای ییلاقی خواجه حسین واقع است. بنابر روایات مدفونین در این بنا از منسوبین به حضرت موسی بن جعفر(ع) می‌باشند. مقبره میر سبحان ولی در فضای داخلی بنایی جدید و مزار بی‌بی صنوبر در محوطه‌ی مقابل با ضریح فلزی کوچک روی آن قرار دارد دیده می‌شود. بنای مقبره این امام‌زادگان مورد احترام اهالی و مناطق مجاور می‌باشد.

مزار سید عبادالله الصالحین

بقعه متبرکه امام‌زاده سید عبادالله الصالحین در 45 کیلومتری مشهد در جاده التیمور و امرغان در روستای "هندل‌آباد" واقع شده است. در کنار این بنا محل یک باب زائرسرا برای استراحت و اطراق موقتی در حال ساخت است. همچنین اخیراً ضریح جدیدی در فضای داخلی بقعه نصب شده است. این بقعه در نزد اهالی به خزر که معروف است.

آستانه متبرکه امام‌زاده یحیی(ع)

این آستانه متبرکه و مکان زیارتی در فاصله حدود 50 کیلومتری شمال‌شرقی شهر مشهد و در یک کیلومتری روستای میامی در بخش رضویه قرار دارد مدفون در این مکان امام‌زاده یحیی بن حسین بن زید یکی از فرزندان زید بن علی بن حسین(ع) می‌باشد. وی که حسین نام داشته دارای چندین فرزند بوده که یکی از آنها به نام یحیی با کینه ابوالحسن شناخته می‌شد. بنای مزبور مشتمل بر رواقی چهار ضلعی، گنبد فیروزه‌ای رنگ دو پوسته، مناره‌های طرفین ورودی و کتیبه‌ای سنگی بر سردر آن به تاریخ 937ق است. بنای مزبور مقارن با سال‌های اولیه حکمرانی شاه طهماسب صفوی بنیان گرفته است. به استناد مضمون کتیبه هویت صاحب مزار در زمان ساخت مقبره برادرزاده یحیی بن زید تصور شده، اما ارادتمندان این آستانه میامی را آرامگاه یحیی بن زید می‌پندارند. بنابر تواریخ موجود یحیی بن زید هم ظاهراً در سال207 یا 209ق در بغداد دارفانی را وداع گفته است. با این همه علاوه بر گردشگران مذهبی داخلی در سال‌های اخیر مسلمانان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس توجه ویژه‌ای به این مکان معطوف داشته‌اند. طرح جامع توسعه اماکن این آستانه مقدسه در محدوده‌ای به وسعت 55 هکتار توسط اداره‌کل اوقاف و امور خیریه خراسان رضوی در حال اجرا می‌باشد که در این کاربری‌ها زائرسرا، کشتارگاه جهت نذورات، آشپزخانه عمومی، فروشگاه و محل اسکان موقت پیش‌بینی شده است. همچنین در نزدیکی این مجموعه تفریحی – زیارتی چشمه آب معدنی در دامنه کوه جریان دارد. سنگفرش اطراف بنای مرکزی همواره محل اطراق مناسبی برای ارادتمندان این امام‌زاده به شمار می‌آید.

آرامگاه متبرکه امام‌زاده سید محمد علوی

بنای آرامگاه در فاصله 60 کیلومتری جاده مشهد – تربت حیدریه و در حاشیه جاده بر روی یک بلندی واقع شده است. شخصیت مدفون در این بنا، امام‌زاده سید محمد علوی از نوادگان حضرت موسی بن جعفر(ع) می‌باشد. در حال حاضر این مکان با امکانات نسبی و زیارتی پذیرای زائرین و مسافرانی است که از این راه تردد می‌نمایند. پوشش طبیعی و مناظر اطراف این مکان آکنده از درختچه‌های کوتاه است. اخیراً نسبت به عمران و توسعه فضاهای اطراف و صحن امام‌زاده و ساختمان اقداماتی از جمله محوطه‌سازی، نهال کاری و... انجام گرفته است.

آرامگاه امام‌زاده سید نورالله

در فاصله 70 کیلومتری شهرستان مشهد و در جاده تربت حیدریه روستایی موسوم به زیارت قرار دارد که نام آن به واسطه وجود بقعه منسوب به امام‌زاده سید نورالله می‌باشد و در بین اهالی و مناطق اطراف از جایگاه و مذهبی ویژه‌ای به لحاظ قداست و احترام برخوردار است. سنگ قبری که بر روی مزار وی قرار گرفته نشان می‌دهد که ایشان از نوادگان امام موسی بن جعفر(ع) بوده و در این مکان به شهادت رسیده‌اند. در میان فضای داخلی بقعه ضریح فلزی جدیدی نصب شده است.

بقعه امام‌زادگان هاشم و محتشم

به فاصله 75 کیلومتری از شهر مشهد و در روستای پیوه‌‌ژن توفقگاهی قرار دارد که علاوه بر جنبه مذهبی از نظر گردشگری نیز حايز اهمیت است. بنابر اقوال گوناگون، شخصیت‌های مدفون در بنا، امام‌زادگان هاشم و محتشم (علیهماالسلام) از نوادگان حضرت موسی بن جعفر(ع) می‌‌باشند. همه روزه زائرین و مسافران بسیاری برای زیارت آرامگاه به این مکان می‌آیند. وجود قنات با آب فراوان سبب سرسبزی محوطه با سایه‌های کوهستانی شده و از نظر امکانات رفاهی در حد مطلوبی قرار دارد.

بقعه امام‌زاده سید ابوالقاسم صالح

روستای ابوالقاسم از نظر موقعیت در 75 کیلومتری شهرستان مشهد در جاده نیشابور واقع گردیده و با وجود کوهستانی بودن آب و هوای مساعدی دارد. در کنار این روستا بنایی به چشم می‌خورد که بنابر شواهد مرقد مطهر امام‌زاده سید ابوالقاسم صالح از نوادگان امام موسی بن جعفر(ع) است که در سال 227ق در این مکان به شهادت رسیده است ضریح فلزی و سنگ لوح قبر داخل بنا در ساماندهی اخیراً به این مکان افزوده شده است.

بقعه امام‌زاده سید جلال

بقعه متبرکه منسوب به امام‌زاده سید جلال در فاصله 80 کیلومتری شهرستان مشهد و در روستایی به نام گونجوک علیا در منطقه‌ای سرسبز و خوش اقلیم واقع شده است. این امام‌‌زاده در بین اهالی و مناطق پیرامون از احترام خاصی برخوردار می‌باشد. بر روی سنگ قبر تازه نصب شده وی که در ضریحی فلزی در فضای داخلی بنا دیده می‌شود نوشته شده:

«مرقد مطهر امام‌زاده سید جلال از نوادگان امام موسی بن جعفر(ع) که در این محل به شهادت رسید.»

همچنین فضای یک حسینیه نیز متصل به بنای بقعه دیده می‌شود که محل تجمع ارادتمندان امام‌زاده مزبور برای عزاداری و برپايی مراسم‌های مختلف دینی است.

[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 22:17 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی امامزاده های استان یزد


 

معرفی امامزاده های استان یزد

امامزاده جعفر یزد(ع)

این بنا در محله «مصلی عتیق» شهر یزد قرار دارد. در کتاب یادگارهای یزد آمده است؛ امامزاده جعفر(ع)، نسبتشان به امام جعفر صادق (ع) می رسد. قدیمی ترین قسمت این زیارتگاه که امروزه توسعه یافته است، حرم مطهر و گنبد آن است.

کاشیکاری گنبد مزار- با کاشی های منقوش سفید و لاجوردی- متعلق به سال های اخیر است. این بنا دارای چهار صحن است و فقط صحن ورودی آن قدیمی است و صحن های شمالی، جنوبی و شرقی آن کاملاً باز سازی شده است. همچنین بر مزار ایوان صحن شرقی، دو گلدسته بلند الحاق شده است.

نقشه این بنا، مربع شکل است و در وسط آن ضریح به چشم می خورد در چهار طرف حرم، شبستان هایی قرار دارد که محل دفن اموات است.

امامزاده سید نورالدین(ع)

امامزاده سید نورالدین احمد(ع) در محلی به نام "گاپله" در مسیر جاده تهران- یزد، حد واسط اردکان –عقدا قرار دارد. قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی می رسد. ساختمان این امامزاده دارای ایوانی بلند و نماسازی آجری است و از کف زمین به اندازه پنج پله ارتفاع دارد. این بنا دارای گنبد، یک غلام گرد در پیرامون ساختمان و غرفه هایی به قرینه در اطراف غلام گرد است. سر در ورودی مشرف به صحن امامزاده، دارای دو مناره نسبتاً کوتاه با نماسازی آجر لعاب دار است.

در داخل بنا در قسمت کمر بند گنبد، دو نوار و در مرکز گنبد، شمسه ای به شکل ستاره هشت پر دیده می شود. در ضلع شمال غربی گنبد و ایوان، ساختمان مدرسه علمیه قرار دارد. این ساختمان شامل یک حیاط و چهار حجره قرینه در اضلاع شمال شرقی و جنوب شرقی و دو حجره قرینه در طرفین ورودی ضلع شمال غربی است.

امامزاده حسین ابن موسی (ع)

آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد. اصل بنا به تاریخ 494هـ. ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده، ایوانی به نام ایوان "امیر علی مشیر" دیده می شود از ملحقات این آرامگاه، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است. این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع)، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است.

امامزاده عبدالله بافق (ع)

امامزاده عبدالله (ع) در حومه شهرستان بافق قرار دارد و در قرن هفتم هـ. ق ساخته شده است. بنای این امامزاده شامل سردر، هشتی ورودی، اتاق مدخل و اتاق اصلی است. بر سر در ورودی این امامزاده، دوکتیبه آجری هم اندازه (ابعادی بین آجر خطایی و نظامی) دیده می شود و در میان هر یک، یک قطعه سنگ تاریخی نصب شده و اشعاری به خط نستعلیق روی آن ها حک شده است. سنگ تراشیده شده وسط، دارای خط نسخ است و در آخر آن تاریخ رجب المرجب سنه 1224 هـ. ق دیده می شود. از ویژگی های این بقعه، گنبد بلند، کاشیکاری های داخلی و خارجی آن و نیز چراغ های کوچک گلی با لعاب فیروزه ای است که از قدیم خارج گنبد را روشن می کرده است.

امامزاده سید محمد عقدا (ع)

این امامزاده در آبادی "هفتادر" از توابع بخش عقدای شهرستان اردکان قرار دارد. براساس کتیبه های موجود در بنا از جمله چند لوح کاشی قبر مربوط به قرن سیزدهم هـ. ق و سنگ قبر مربوط به سال 1036 هـ. ق و نیز باقی مانده کاشیکاری گنبد امامزاده، قدمت این بنا حداق به دوره صفویه می رسد. امامزاده سید محمد دارای گنبد و ایوانی بلند در ضلع شرقی و سه ایوان- سر پوشیده در سه سمت دیگر است. در پاکار گنبد از داخل، کتیبه ای گچی دیده می شود. پوشش غرفه های اطراف گنبد در داخل آجری با بندکشی گچی است. ورودی ضلع جنوبی حرم، دارای دری چوبی با نقش های هندسی است. دو صحن یکی در ضلع جنوبی و دیگری در ضلع شمالی بنا ساخته شده و غرفه هایی در اطراف هر دو صحن به چشم می خورد.

کتاب میراث فرهنگی استان یزد

تهیه و تنظیم: زهره پری نوش

لینک:
[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 22:5 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی امامزاده های استان آذربایجان غربی

امامزاده برکشلو

امامزاده برکشلو

این مقبره مدفن امامزادگان "محمد" و "ابراهیم" از نوادگان امام موسی الکاظم (ع) است و در روستای "برکشلو" در ده کیلومتری شرق شهرستان ارومیه قرار دارد. امامزاده برکشلو از بزرگ ترین و مهم ترین زیارتگاه های مردم استان محسوب می شود و بنای آن مربوط به دوره زندیه و اوایل قاجار است.

این مقبره به شکل مستطیل با یک گنبد مرکزی – مانند چهار طاقی های دوره ساسانی – است و چهار جرز قوس دار دارد و به وسیله گوشواره هایی طاق آن به هشت ضلع تقسیم شده است. در هر ضلع از مقبره یک ورودی با قوس جناقی دیده می شود و در طرفین آن پنجره هایی با قوس هلالی وجود دارد.

مصالح به کار رفته در بنای مقبره از سنگ – از اره تا یک متر – و آجر است. نمای خارجی آن طاق نما و آجرکاری زیبایی دارد. مقبره دارای ضریح زیبا و آب طلاکاری شده است.  نمای داخلی مقبره نیز از نظر تقسیم بندی و ترکیبات معماری چشم گیر و خوش تناسب است.

امامزاده سید بهلول (ع)

امامزاده سید بهلول (ع)

مقبره سید بهلول در محله امامزاده در فاصله سه کیلومتری مرکزی شهر خوی قرار دارد و مدفن یکی از نوادگان امام علی النقی (ع) است. در سنگ قبر مزار آن آمده است: "یا مونس الوحید هذا المرقد المرحوم السعید بهلول طیب الله مثواه فی...". متأسفانه بقیه مطالب و تاریخ روی سنگ از بین رفته و خوانده نمی شود.

در فروردین ماه سال 1376 ش در حیاط مجاور این امامزاده، سنگ مزاری از جنس مرمر کرم رنگ از زیر خاک به دست آمد و این عبارت روی آن نوشته شده بود: "المرحوم المغفور سلاله السادات العظام آقا سید میر جلال ابن آقا علی النقی ابن سید محمد ابن سید علی سنه 327" ساختمان این امامزاده شامل صحن، شبستان و حسینه است. امامزاده دارای تزیینات داخلی زیبا، گچ بری، کاشی کاری، آیینه کاری های متعدد و گلدسته زیبایی است. اخیراً نیز به همت یکی از خیرین، درهای زیبای آن با آیات قرآن کریم، طلاکاری و منبت کاری مزین شده است.

امامزاده آقا میرهادی(ع)

امامزاده آقا میرهادی(ع)

در شمال شرق امامزاده سید بهلول خوی، آرامگاهی کوچک ولی مجلل با دو مناره و گنبدی کوچک و آجرهای زیبا و آیینه کاری قرار دارد. این امامزاده مربوط به سید جلیل القدر "آقا میرهادی" و زیارتگاه عامه مردم است.

این بنا باز سازی شده و ساختمان جدیدی بر روی مقبره قدیمی ساخته شده است. همچنین دری مطلا (زراندود) و کنده کاری شده و مزین به آیات قرآن مجید در ورودی این آرامگاه نصب شده است.

امامزاده سید یعقوب(ع)

امامزاده سید یعقوب(ع)

مقبره امامزاده آقا سید یعقوب در خیابان طالقانی شهرستان خوی قرار دارد. وی در سال 1354 هـ . ق وفات می نماید و دوستاندارنش جنازه وی را در منزل مسکونیش در کوچه بیک دفن می کنند و گنبد و بارگاهی بر روی آن می سازند. به تدریج صحن،  حجرات رواق و ضریحی نیز به این بنا افزوده شد. بنای مقبره بعد از راهرو به چهار قسمت تقسیم می شود و یک قسمت محل اسکان زائرین است. در سمت شمال مقبره، مسجد شیخ واقع است و با یک پنجره زیبای ارسی از مقبره جدا می شود. در سال های اخیر چند تن دیگر از این خاندان از جمله " میر یعقوب دوم" و مرحوم "آیت الله علوی" در جوار این مزار به خاک سپرده شدند از تزیینات مقبره می توان به آیینه کاری دو گنبد و بالای ضریح اشاره کرد. بنای مقبره احتمالاً به دوره صفویه تعلق دارد.

 امامزاده تازه شهر

امامزاده تازه شهر

این امامزاده در پنج کیلومتری شهر سلماس قرار دارد و مدفن چهار تن از فرزندان حضرت علی النقی(ع) به اسامی "اسحق بن محمود"، "ابراهیم بن محمد"، "محمود بن عمر" و "جعفربن محمد" و زیارتگاه عاشقان اهل بیت عصمت و طهارت است. این امامزاده از سده های گذشته زیارتگاه مردم تازه شهر و سلماس بود و پس از زلزله سال 1309 ش دوباره باز سازی شد. مصالح به کار رفته در بنا آجر، سنگ و ملاط آهک و گچ است و در داخل با طاق های جناقی و آجرکاری زیبا تزیین شده است.

[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 22:3 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

امامزاده های استان قزوین

معرفی امامزاده های استان قزوین

امامزاده حسین ( ع )

به روایت " رافعی " بنای آرامگاه امامزاده حسین ( ع ) شهر قزوین ، مدفن فرزند دو ساله امام رضا ( ع ) است  . بنای اصلی امامزاده به دوره صفویه تعلق دارد . بعدها در آن تغییراتی داده شده است ، ایوان آیینه كاری كنونی ، به آن الحاق و حجره ها ورواقی با سردری زیبا به دور آن ساخته شده است و در چهار سمت آن ، چهار ایوان قرار دارد . ایوان های شرقی و غربی در دوره قاجار تبدیل به اتاق شد و دارای تزیینات است . دیواره های بنا دارای كتیبه و دو ضریح است . ضریح اول از چوب ساده و ضریح دوم از شاهكارهای صنعتقلم زنی و منبت كاری است . این بنا همچنین دارای در منبت كاری شده بسیار نفیس است .

امامزاده اباذر ( ع )

امامزاده اباذر در روستایی به همین نام در فاصله بیست كیلومتری شمال شرقی شهرستان قزوین قرار دارد . بنابر اعتقاد اهالی منطقه ، ایشان از فرزندان امام جعفر صادق (ع ) هستند. برای رسیدن به این مقبره باید از پله های سنگی كه در كنار جاده واقع شده است ، گذشت و به عمق دره رفت تا بهصُفـّه(1) مقبره رسید .

بنای امامزاده بقعه ای كوچك به ابعاد داخلی 25/4 متر است با بناهای الحاقی شامل ایوان ورودی ، مسجد و ... می باشد ، بقعه از سنگ های كوهی ساخته شده و با گنبددوپوش آجری پوشش شده است .ازاره( 2) بقعه از كاشی پوشیده شده است و براساس طرح و پخت آن می توان این كاشی ها را از آثار دوره قاجار دانست . علاوه بر ضریح  ، در كنج بقعه ، سنگ قبری به ارتقاع تقریبی چهل سانتیمتر به صورت سكو قرار دارد و دارای كتیبه كنده كاری شده ایلخانی است . ورودی بقعه در سمت شرق است و در طرفین آن سنگ های منقش به كتیبه بسیار نفیسی قرار دارد . در دو طرف ورودی دوشباك(3) سنگی با گره بندی قرار گرفته اند كه یكی از آن ها دارای كتیبه است . كتیبه دیگری به تاریخ 693 ه . ق و به عرض شصت سانتیمتر در خارج بقعه قرار دارد. اگر چه آثار ذكر شده به قرن هفتم ه – ق تعلق دارد ، اما شكل و اسلوب ساخت گنبد و بقعه شبیه بناهای صفویه است و می توان نتیجه گرفت كه بنای اولیه دوره ایلخانی كه احتمالاً بسیار زیبا و با شكوه بوده ، به علت ویرانی و تخریب در دوره صفویه بازسازی شده و كتیبه های آن روی بنای جدید نصب شده است . كاشیكاری گنبد و داخل بقعه نیز در زمان قاجاریه انجام گرفته است .

معرفی امامزاده های استان قزوین

امامزاده منصور ( ع )

این امامزاده در میان گورستان روستای " منصور " بخش آوج قرار دارد و مشخص نیست كه آرامگاه چه كسی است . بنای امامزاده دارای نقشه ی مربع شكل است . در جبهه ورودی آن ، یك ایوان بلند و فضاهای جنبی قرار دارد . ارتفاع سر در آن حدود 80/5 متر و پوشش آن طاق آهنگ با قوسجناغی است . در انتهای ایوان ، یك در قرار دارد كه به بقعه منتهی می شود و در طرفین آن ، دو طاقچه به چشم می خورد . فضای بقعه مربع شكل ، به ابعاد تقریبی 5/5 متر است و در هر ضلع آن ، سه طاق نما با عمق كم دیده می شود . گنبد دو پوش بنا به وسیله هشتخشخاشی به آهیانه تكیه دارد . بنا به جز نقوش گره بندی ، تزیینات دیگری ندارد . معماری بنا مشابه معماری صفویه است و احتمالاً به آن دوران تعلق دارد.

امامزاده علاء الدین ( ع )

امامزاده علاء الدین در سی كیلومتری شهر آوج ، در حاشیه روستایی به همین نام قرار دارد . بنای بقعه دارای نقشه ای به شكل مربع مستطیل و به ابعاد تقریبی 15/5 × 14/5 متر است و بر روی صُفـّه  ای به ارتفاع یك متر قرار دارد . با در همكف ، دارای فضای حرم به همراه چهار اتاق كوچك است كه مكمل فضایچلیپا (صلیب ) شكل حرم بوده و حجم آن را تكمیل می كنند . ایوان ورودی با پوششكاربندی ، ارتباط فضای حرم را با خارج برقرار می سازد . فضای حرم به شكل مربع است و طاق نماهایی عمیق در طرفین دارد . گنبد آجری و دوپوش بنا بر رویرسمی بندی دوازده قرار دارد . داخل بنا فاقد تزیینات و جبهه خارجی آن دارای قاب بندی و طاق نما است . این بنا احتمالاً به دوره صفویه تعلق دارد .

امامزاده اسماعیل ( ع )

بقعه امامزاده اسماعیل ( ع ) ، پسر امام جعفر صادق ( ع ) ، در خیابان انصاری شهر قزوین قرار دارد . بنای بقعه در دو طبقه شامل فضای اصلی حرم ، چهار ایوان متصل در طرفین آن و فضاهای جنبی ایوان ها است . بر فراز حرم ، گنبدی قرار دارد كه روی آن كاشیكاری و زیر آن كاربندی و گچبری است . مدفن اصلی امامزاده در سرداب بقعه ، در زیر حرم قرار گرفته است . ایوان های شرقی و غربی به لحاظ شكل شبیه به هم هستند . ایوان های شمالی و جنوبی نیز طرحی یكسان و دو زاویه در طرفین دارند كه در ایوان شمالی این زاویه ها پوشش شده و دو ستون پوشش ، آن را تحمل می كنند .

معرفی امامزاده های استان قزوین

امامزاده علی شكرناب ( ع )

این امامزاده در شهرستان آبیك قرار دارد . بنای بقعه ، هشت ضلعی و طول تقریبی هر ضلع 80/7 متر است . جرزها و طاق نماهای نمای خارجی ، با قوس هایی قاب سازی شده اند . داخل حرم نیز به شكل هشت ضلعی است و روی هر ضلع آن طاق نمایی دیده می شود . ورودی حرم در شمال بقعه قرار دارد . شبستان الحاقی به بقعه ، دارای محور چلیپایی است و طول این محور در جهت شرقی – غربی بلندتر است و ورودی بنا نیز در ابتدای همین محور قرار دارد .

تریینات بنا منحصر به آجر كاری مختصر بدنه خارجی حرم و كاشیكاری سر در ورودی است . در كتیبه بالای در ورودی ، سال ساخت بنای اصلی حرم ( 884 ه – ق ) و نام سازنده آن " درویش نورالدین " به چشم می خورد .

امامزاده كمال ( ع )

بنای امامزاده كمال ( ع ) ، فرزند امام موسی كاظم ( ع ) ، به شكل شش ضلعی به طول 3/90 متر است و در حاشیه ضیاء آباد شهرستان تاكستان قرار دارد . بنای بقعه شامل سه بخش است و دو بخش الحاقی آن كاملاً نوساز و فاقد هر گونه ارزش هنری است .

شكل داخلی بنا نیز شش ضلعی و دارای نازك كاری است . گنبد امامزاده از نوع دو پوش با ارتفاع آهیانه 7/80 متر است و بلندترین قسمت آن حدود 70/14 متر ارتفاع دارد . بنا دارای تزیینات آجر كاری در میان طاق نماهای اضلاع خارجی است و در گوشه سازی های داخل آن ، نقوش گل و بته مشاهده می شود كه احتمالاً تا پایین امتداد داشته است . بنای امامزاده كمال از آثار قرن نهم ه – ق و طرح آن در منطقه بی نظیر است .

امامزاده هفت صندوق

بنای هفت امام در میان گورستان روستای " هفت صندوق " شهر ضیاء آباد قرار دارد . بنا مستطیل شكل و دارای حرمی مربع شكل است كه در جلوی آن ، ایوان ورودی به همراه دو فضای كوچك جنبی قرار گرفته است .نماهای شرقی و غربی هر یك دارای قاب بندی و چهار طاق نماست . ضلع شمالی آن سه طاق نما دارد . گنبد بنا دو پوش و بدون كاشیكاری و توسط تیرهای چوبی مهار شده است . در زیر بقعه نیز سرداب كوچكی قرار دارد و ورودی آن از ایوان اصلی است . تزیینات بنا در داخل ، شامل رنگ آمیزی رسمی بندی و در خارج به صورت طرح های ساده آجر كاری در میان طاق نماها و ورودی های فضاهای جنبی ایوان است . این بنا با توجه به معماری خاص آن ، به دوره صفویه تعلق دارد .

ادامه دارد ...

در قسمت بعد به معرفی بقعه های استان قزوین می پردازیم.

1 ) صُفـّه : ایوان مسقـّف ، غرفه مانندی كه درون اطاق بزرگ كه كف آن كمی بلندتر است و بزرگان بر آن نشینند.

2) ازاره :آن قسمت از دیوار اتاق و یا ایوان كه از كف طاقچه تا روی زمین بود.

3) شباك : جمع شبكه ، پنجره سوراخ سوراخ

 

منبع: کتاب میراث فرهنگی استان قزوین
[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 22:2 ] [ اطلس ایران وجهان ]
، زیارتگاه

امامزاده ، زیارتگاه (گیلان)

بقعه آقا سید حسین و بناهای همجوار مسجد ، مقبره منجم باشی

این بقعه در شمال بازار لنگرود قرار دارد و متعلق به یكی از حكام كیایی است. زمان ساخت بقعه مربوط به دوره كیانیان است. این بنا شامل اتاق حرم و ایوان های جانبی آن است. ازاره دیوارهای حرم و ایوان ها دارای كاشی كاری عصر تیموری ، صفوی و قاجار است.

درهای بقعه از قدمت زیادی برخوردارند و دارای كتیبه با آیات قرآنی و ادعیه هستند. تاریخ كتیبه 1200 و 1272 هـ. ق را نشان می دهد. اتاق حرم دارای گنبد و ضریح مشبك است. بر دیوارهای ایوان ، دیوار نگاره های مذهبی از واقعه كربلا نقش بسته است. بر حاشیه بالای دیوار ، اشعاری گچ بری شده از مراثی محتشم كاشانی مشاهده می شود. بر روی سنگ مرمر حسینیه غربی اتاق حرم، خبر آتش سوزی شهر لنگرود و بازسازی بقعه ذكر شده است.

مسجد شمالی بقعه نیز قدیمی است و دارای دری با كتیبه ای به خط « محمد حسین طالقانی » به تاریخ 1277هـ.ق است. در سقاخانه نیز كاشی عصر قاجار با تصاویر بزرگ واقعه كربلا به چشم می خورد .  نقاشی كاشی ها از عبدالله نامی به تاریخ 1320 هـ . ق است.

بقعه آقا سید محمد

این بقعه در روستای « پینچا» از توابع آستانه اشرفیه قرار دارد و در دوره كیاییان و صفویه ساخته شده است.

بنای بقعه با پلان مستطیل شكل و بام سفال سر، در كنار اتاق حرم دارای ایوان هایی با فیلپاهای جانبی است. دامنه ی بام سه پشته و دیوارهای ایوان با دیوار نگاه های مذهبی آراسته شده است. درِ چوبی و قدیمی بقعه دارای كتیبه هایی با آیات قرآنی و ادعیه است كه تاریخ 870 هـ.ق و نام فقیه احمد بن ابوالرضی بن علی پینچایی » بر روی آن مشاهده می شود. اشعاری از محتشم كاشانی به تاریخ 1333 قمری بر دیوار ایوان نقش بسته است.

امامزاده ، زیارتگاه (گیلان)

امامزاده ابراهیم

بنای امامزاده ابراهیم در روستای طالقان از توابع شهرستان شفت و در جنوب شرقی آن قرار دارد. امامزاده ابراهیم از بـُقاع مورد احترام اهالی است و وی را فرزند « امام موسی كاظم » (ع) می دانند. این بقعه پلان مربع و ضریح مشبك با سقف گهواره ای و چهار ستون در اطراف ضریح دارد. بام بنا از حلب و دارای چوب حمال سراسری و واشان كشی و لمبه كوبی است.

امامزاده هاشم

امامزاده هاشم در محلی به همین نام و در 30 كیلومتری جنوب رشت ، در جاده رشت – تهران واقع است. بنا به گفته رابینو این بقعه در زمان شاهزاده « منوچهر خان معتمدالدوله » حاكم وقت گیلان به طور گسترده بازسازی شد. در جریان جنگ جهانی اول و مبارزات میرزا و یارانش این بقعه آسیب فراوان دید و برای آخرین بار زلزله سال 1369 صدمات جدی بر آن وارد ساخت . بقعه امامزاده هاشم در سال های اخیر به طور گسترده بازسازی و مرمت شده و تأسیسات آن گسترش یافته است.

بقعه امیر بنده

این بقعه در 4 كیلومتری جنوب غربی شهرستان كلاچای واقع است و دوره ی ساخت آن به زمان كیاییان و حكومت صفویه تعلق دارد و در دوره قاجاریه ومعاصر مرمت شده است. بقعه امیر بنده دارای اتاق میانی و ایوان های جانبی است و ستون های چوبی ساده  و لاچ لنگری در حاشیه ایوان به كار رفته است. پلان بنا مستطیل شكل و بام آن سفالینه است. دامنه بام و سرستون ها چكش برگردان های ظریف دارد. اضلاع آن 12* 17 متر طول دارند.

امامزاده ، زیارتگاه (گیلان)

گنبد پیر محله

این بنا در جنوب شرقی رودسر ، در فاصله هفت كیلومتری « حسنك سرا» واقع شده است. این بقعه دارای یك ایوان كوچك در سمت ورودی و دو اتاق كوچك در طرفین آن است. گنبدخانه به شكل هشت ضلعی و ساده ساخته شده، سطح آن را با گچ ، اندود كرده اند. قطر دیوارها حدود 65 و قطر دیوار گنبد حدود 115 سانتیمتر است.

از مشخصات بنا، گنبد دو لایه آن است. در داخل اتاق میانی ، محرابی با دهنه ای به عرض 90 و بلندی 170 سانت تعبیه شده است. این بنا فاقد عناصر تزیینی و نمونه یك معماری اصیل و سنتی گیلان است. طاق نماهایی در بیرون بنا در كادرهایی چهارگوش و مستطیل جای گرفته و دارای طاق جناقی است. در داخل بنا نیز طاق نماهایی به ارتفاع 30/3 متر دیده می شود. آجركاری خارجی بقعه ، ساده و در قسمت فوقانی دیوارها ، قرنیزهایی متمایل به خارج وجود دارد.

با توجه به معماری بقعه ، از جمله استفاده از قوس های جناقی تیز، پیش آمدگی قرنیزهای فوقانی و نوع گورسازی كه شبیه سردابه است، این بنا شباهت به معماری دوره ایلخانی دارد.

بقعه پیر قطب الدین

بقعه پیر قطب الدین در 3 كیلومتری جاده آستارا – اردبیل ، در دهكده باغچه سرا واقع است. این بنای سده 10 هـ.ق ، پلانی مستطیل شكل به اندازه 6* 30/11 متر دارد. نمای بقعه ، آجری و بام آن سفالپوش است. سنگ مرمر سفیدی با نوشته های آیات قرآنی از سوره آل عمران و آیة الكرسی و نیز تاریخ وفات « میرزا محمدبن قبادجان » در سال 942 هجری در بقعه وجود دارد.

امامزاده ، زیارتگاه (گیلان)

بقعه چهار پادشاهان ( چهار اولیا)

بقعه چهار پادشاهان در لاهیجان ، مجموعه ای از مقابر و مسجد متصل به آن است. این مجموعه مركب از اتاق هایی در كنار یكدیگر و ایوانی است كه در سمت شمالی اتاق ها و به موازات آنها كشیده شده است. قدیمی ترین مقبره این مجموعه متعلق به « سید خوركیا » یا « خرم كیا» است. بقیه مقابر پس از جنگ سال 791 هـ.ق در رشت كه به كشته شدن چند تن از حكام كیایی منجر شد، درجوار قبر قدیمی ایجاد  شد.

علت نام گذاری امروزی ، بنا به این دلیل است كه این مقابر را به « سید خوركیا» ، « سید علی كیا » ، « سید رضی كیا» و « سید یحیی كیا» نسبت می دهند. البته مقبره فرد اخیر به صورت مجزا و در بنای دیگری ، واقع در شرق بنای اصلی دفن شده است. این بنا با تعمیرات اخیر شكل جدیدی یافته است.

از وجوه زیبای این بنای به ظاهر ساده كه دارای بامی سفالین است باید به صندوق های چوبی قبرها اشاره داشت كه هر یك در نوع خود اوج هنر منبت كاری و گره چینی است.

غیر از صندوق های چوبی این مقابر كه با آیات قرآنی و گره چینی آراسته شده اند، باید ذكری نیز از درهای چوبی و قدیمی این بقعه كرد.

بر حاشیه بالای ایوان ، اشعاری از ترجیع بند « محتشم كاشانی » در رثای سالار شهیدان به خط نستعلیق و به صورت گچ بری برجسته ، دیده می شود.

نقاشی های دیواری بنا نیز بسیار دیدنی است. این نقاشی ها ، اطرافِ اتاق « سید خوركیا» ر ا به صحنه رزمگاه كربلا و سواران آراسته اند. كاشی كاری ازاره ایوان و فیلپا ( ستونی كه سقف بر آن قرار می گیرد ) های حاشیه ایوان كه دارای كاشی هفت رنگ و نقوش گل و مرغ است ، از دیگر قسمت های دیدنی این بقعه به شمار می روند. این بنا با توجه به كتیبه های موجود روی صندوق و درها به قرن 7 تا 9 هجری منسوب شده و در كنار بقعه « میر شمس الدین » از بقاع معتبر لاهیجان به شمار می آید.

بقعه خواهر امام

این بقعه در محله خواهر امام، نزدیك بازار رشت قرار دارد و در دوره قاجار ساخته شده است. سر در بقعه دارای كاشی كاری و اشعاری در 9 بیت ، به تاریخ 1290 هـ.ق است. گچ بری داخل كمربند گنبد ، دربرگیرنده آیة الكرسی به خط نستعلیق به تاریخ 1306 هـ.ق است. خوشنویس آن « محمد میرزا» به دستور « حسام السلطنه » به اهتمام « میرزا عباد قاجار مسعودی » و عمل « حاجی غلامحسین » است. كتیبه ای جلوی در حرم به چشم می خورد كه بر روی آن به دستور « ناصر الدین شاه قاجار » فرمان معافیت مالیاتی خبازان ، به خط « ملك محمد قزوینی » در سال 1272 هجری آمده است.

امامزاده ، زیارتگاه (گیلان)

دانای علی

بقعه دانای علی در محله « چمار سرا » ی رشت و در وسط خیابان بیستون واقع است. به نقل از پیران قوم ، این بقعه از آنِ پیری دانا و مؤمنی پرهیزگار است كه به مقام طی الارض رسیده و نمازهای روزانه خود را در مكه معظمه می خواند. ساختمان بقعه ، كوچك و از آجر و آهن است و با سنگ مرمر و كاشی های مكتوب و منقوش تزیین شده است. گنبد كاشی كاری شده بقعه با طرح كلاه درویشی و به تقلید از گنبد شیخانه ور لاهیجان ساخته شده است.

کتاب میراث فرهنگی استان گیلان

[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 21:54 ] [ اطلس ایران وجهان ]

امامزاده های استان تهران

امامزاده اسماعیل

 معرفی امامزاده های استان تهران 

امامزاده اسماعیل در

خیابان شهید مصطفی خمینی ، نزدیک میدان «سید اسماعیل» قرار دارد و منسوب به اسماعیل از اعقاب امام علی النقی (ع) است. یک سوی این بقعه به واسطه بازار سرپوشیده به خیابان اصلی بازار تهران راه می یابد. این مکان تاریخی شامل میدان ، آب انبار ، مسجد- مدرسه فیلسوف الدوله و بازار سید اسماعیل است.

بنای فعلی امامزاده شامل صحن ، ایوان ، رواق ( ایوانی که در مرتبه دوم ساخته شود ، پیشگاه) ، بقعه و مسجد است. صحن امامزاده به شکل مستطیلی به ابعاد 23 و 35 متر است که محور طولی آن در امتداد شمالی – جنوبی قرار دارد و دارای سه ورودی است.

ورودی شرقی

که مدخل اصلی بنا نیز محسوب می شود فاقد تزئینات است و به نظر می رسد نیمه کاره رها شده باشد. این ورودی مقابل سردر آب انبار ساخته شده و به معبر شمالی – جنوب شرقی امامزاده و خود امامزاده به میدان سید اسماعیل راه دارد. دو ورودی دیگر اطراف صحن نیز یکی در شمال و دیگری در جنوب به معابر فرعی راه دارند.

جبهه غربی

بنا دارای ایوانی رفیع و خوش منظر است که در طرفین آن دو منار طویل دیده می شود. در طرفین ایوان ، سه ایوانچه در لبه صحن واقع شده است. بدنه ایوان غربی پوشیده از کاشی ، و نیم گنبد آن مزیّن به مقرنس زیبا و پرکار است. در محل پاکار قوس پوشش ایوان ، بر کتیبه ای با زمینه لاجوردی در سه سوی و روی کاشی های خشتی ، عباراتی به خط سفید نقش بسته است.

طبق کتیبه موجود ، قدمت درِ چوبی بقعه به سال 886 هـ . ق یعنی دوره آق قویونلو می رسد و ظاهراً قدیمی ترین سند بر جای مانده برای قدمت شهر تهران است.

کاشی های زرین فام مرقد متعلق به قرون هفتم و هشتم هـ . ق و مناره های موجود در این بقعه از قرن سیزدهم هـ . ق باقی مانده است.

امامزاده احمد و محمود

در حوزه

ماهدشت کرج ، خیابانی خاکی وجود دارد که به تپه ای باستانی و بنای آرامگاهی خشتی منتهی می شود. بنای امامزاده احمد و محمود بر تپه ای با ارتفاع حدود سه متر بنا شده و از فاصله دور در میان دشتِ مسطح ، نمایان است. مصالح به کار رفته در این بنا فقط خشت و گل است و بنا به صورت چند ضلعی و با گنبد ضربی برپا شده است. گرچه بنا بسیار تخریب شده ، ولی چنین به نظر می رسد که بنای امامزاده دو طبقه بوده و طبقه همکف به آرامگاه و طبقه دوم به سرداب اختصاص داشته. سبک معماری بنا از دوره صفویه تبعیت می کند و می توان قدمت آن را نیز به این دوره نسبت داد.

اطراف امامزاده چندین قبر بسیار جدیدتر ، به چشم می خورد و به نظر می رسد که این مکان قبلاً گورستان یک آبادی بوده است . در کنار امامزاده دو تپه باستانی وجود دارد که تنوع و فراوانی سفال های پراکنده در آنجا حکایت از اهمیت آنها دارد. سفال های جمع آوری شده از سطح تپه ها ، قدمت آنها را به قرون هفتم تا نهم می رساند. با کمی فاصله ، چله تپه ، تپه سلیمان و تپه خاتون قرار دارند.

امامزاده ام کبری و ام صغری

 معرفی امامزاده های استان تهران 

این بنا هم اکنون در

داخلشهر اشتهارد با گنبد بلند کاشیکاری شده نمایان است. ساقه گنبد از دو قسمت تشکیل شده : قسمت زیرین گنبد با اشکال لوزی مزین شده و بقیه ساقه آن که قاعده گنبد را تشکیل می دهد، آجری است. کاشیکاری بغل های ایوان با تزئینات معلقی ( پناهگاه) در نوع خود ممتاز است.

بقعه از دو بخش تشکیل شده و داخل بنا فاقد هرگونه تزئین ، و تنها با گچ سفید شده است. این بنا را می توان به دوره صفویه نسبت داد که بعد از آن در دوره های مختلف مورد مرمت قرار گرفته است.

امامزاده جعفر، پیشوا

 معرفی امامزاده های استان تهران 

بنای مرتفع و مجلل این امامزاده ، یادگار دوره صفویه است. گنبد کاشیکاری و صحن وسیع این امامزاده در داخل شهر پیشوا خودنمایی می کند. کتیبه ایوان حکایت از تعمیر و الحاق آن به دستور فتحعلی شاه قاجار در سال 1227 هـ . ق دارد.

امامزاده جعفر ، هشتگرد

این بنا در

داخل شهر هشتگرد واقع شده و گرداگرد آن را دیواری احاطه کرده است. قدیمی ترین و اساسی ترین بخش این بنا حرم آن است. داخل بقعه فاقد هرگونه تزئین یا نوشته و کتیبه است.

امامزاده حسن

این بقعه در

داخل شهر کرج واقع شده و بنای آن از داخل ، به صورت چهارگوش وسیع است که در وسط هر ضلع آن طاق نمایی برپا شده است. نمای خارج نیز به صورت چهارگوش در نهایت سادگی است. پوشش خارجی سقف از کاه گل است و به راحتی می توان نحوه طاق بندی آن را مشاهده کرد. براساس کتیبه ای که در داخل ایوان ورودی بنا قرار دارد، ساختمان امامزاده در ربیع الاول سال 906 هـ . ق و به فرمان ابوالمظفر شاه تهماسب اول صفوی انجام شده است.

امامزاده داود

 معرفی امامزاده های استان تهران 

این آرامگاه در میان دره های سبز، در

شش کیلومتری توچال و 15 کیلومتری فرحزادواقع است. در گذشته بقعه امامزاده داود از بنایی سنگی مشتمل بر صحن و طاق نماهای کم عمق در اطراف و حرم و ایوان کوچکی در جنوب آن تشکیل می شد و گنبدی سبز رنگ داشت. وجود درختان بید بسیار کهن حکایت از بناهای قبل از صفویه دارد.

بنای اولیه این امامزاده سال ها پیش بر اثر سیلی بنیان کن از بین رفت و بنای فعلی که از ساقه گنبد بلند و گنبدی نوک تیز با دو گل دسته تشکیل شده ، بعدها جایگزین بنای اولیه شد.حرم هشت ضلعی کنونی و سرداب زیر آن در زمان فتحعلی شاه قاجار به جای بنای قدیمی که یقیناً برج ساده سنگی بود، ساخته شد. درهای شمال و شرق حرم نیز به زمان فتحعلی شاه باز می گردد. در وسط حرم ، ضریحی به رنگ چوب وجود دارد. وجود مرقد در داخل سرداب تنها منحصر به همین امامزاده است. نسب امامزاده براساس زیارت نامه بقعه به امام زین العابدین ( ع) می رسد.

امامزاده رحمن و زید

این بقعه در

حاشیه جنوب غربی روستای پلنگ آباد اشتهارد قرار دارد و دارای سه گنبد آجری ساده ، سرسرا و راهرو است. امامزاده رحمن و امامزاده زید، در این بقعه دفن شده اند. این بقعه که در وسط محوطه بزرگی واقع شده و دارای حصار آجری است، منظره ای جالب و با عظمت دارد؛ به ویژه نمای سه گنبد آجری آن جلوه ای خاص به بنا بخشیده است.

از شیوه معماری ساختمان چنین به نظر می رسد که این بنا به تدریج در طی سه قرن هفتم و هشتم و نهم هـ . ق تکمیل شده است.

امامزاده زید

این امامزاده در

راسته بازار شهر تهران قرار دارد و شامل یک حرم چهار ضلعی بزرگ و ایوان و صحن در سمت شرق با گنبد دو پوش مدور و ملحقات آن است. بنای اصلی بقعه به دوره صفویه ( قرن دهم هجری ) تعلق دارد. در زمان فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه قاجار صحن و ایوان و گنبد دوپوش و متعلقات دیگری به آن افزوده شد. در کتاب آثار تاریخی تهران آمده است : « لطفعلی خان زند که در سال 1209 به دستور آقامحمدخان در تهران به قتل رسید، در مجاورت این بقعه به خاک سپرده شده است».

در گذشته های نه چندان دور این امامزاده با مساحتی بیش از 30000 متر مربع دارای صحن و فضای وسیع مشجر بود و در آن حجره ها و طاق نماهای عالی ، گنبدی تخم مرغی شکل با کاشی های معرق ، بقعه و رواقی زیبا به چشم می خورد. امروزه صحن این امامزاده به مدرسه تبدیل شده و تنها محوطه ای کوچک با دری که به سمت بازار خیاط ها باز می شود ، از آن باقی مانده است.

امامزاده زین العابدین

بنای امامزاده زین العابدین سجاد ( ع) در

کنار روستای باغ خواص ، در فاصله 10 کیلومتری ورامین قرار دارد. بقعه حیاطی وسیع دارد که مشجر و پوشیده از گورهای دوره اسلامی است.

بنا شامل اتاقی مربع شکل است. در میانه هر ضلع طاق نما و در چهار گوشه آن ، چهار طاق نما دیده می شود. با تبدیل پلان چهار به هشت، گنبدی بر آن تعبیه شده است و در زیر آن نقوش بسیار زیبایی با استفاده از گچ شکل گرفته است. نمای زیر گنبد و پایه گنبد و همچنین دیوارهای داخلی آن گچ کاری شده است. در میانه این اتاق آرامگاه قرار دارد. آرامگاه حدود یک متر بلندتر از کف اتاق و دارای یک ضریح چوبی ومشبک است.

امامزاده سلطان مطهر

این امامزاده در

حاشیه شهر بومهن در 52 کیلومتری شمال شرقی تهران ، بر سر راه تهران – آبعلی قرار دارد. طرح کلی بقعه شامل پای بست هشت ضلعی با گنبد هشت ترک است که در نوع خود بسیار هنرمندانه بنا شده است. این گونه بناها ، در معماری ایران به ویژه در شمال و شمال شرقی کشور سابقه ممتدی دارد و آقای «پیرنیا» سبک معماری آنها را تجلی شاخصی از سبک ری در معماری ایران دانسته است. این سبک معماری به دلیل اوضاع طبیعی و جوی خاص شمال ایران دوام و بقای بیشتری داشته است.

بخش های اصلی بقعه سلطان مطهر شامل حیاط و ایوان بقعه ، اتاق مقبره ، کتیبه های سنگی مقابر هم جوار و صندوق چوبی بقعه است و «ملک کیومرث» یکی از مقتدرترین امرای محلی شمال ایران ، آن را بنا نهاد.

امامزاده سید نصرالدین

اندکی

بالاتر از میدان محمدیه ( اعدام سابق ) بقعه سبزرنگی خودنمایی می کند که منسوب به مدفن نصرالدین از فرزندان امام سجاد ( ع ) است. این بنا مشتمل بر حیاط ، صحن و بقعه هشت ضلعی است. بخش مهمی از صحن و حیاط امامزاده در خیابان کشی های دوره پهلوی اول از بین رفت. بقعه این بنا متعلق به سال 993 هـ . ق است که در کتیبه چوبی طویلی به خط ثلث حک شده است.

امامزاده حسین ، ورامین

بنای امامزاده ی معروف به «شاهزاده حسین»

نزدیک مسجد جامع ورامین  واقع است. ساختمان موجود تنها ته رنگی از بنای باشکوه اولیه را که متعلق به قرن هشتم هـ . ق است ، برخود دارد. بیشترین آثار باقی مانده از بنای اصلی ، در محراب نفیس آن به چشم می خورد.

امامزاده صالح

 معرفی امامزاده های استان تهران 

بقعه امامزاده صالح در

میدان تجریش تهران قرار دارد. گنبد کاشیکاری شده این بنا چندین بار مرمت و بازسازی شد و سرانجام در سال 1368 به طور کلی تخریب و با کاشی جدید بازسازی شد. ضریح اولیه آن از چوب ساخته شده بود ولی بعدها از نقره و کتیبه های اطراف آن با آب طلا منقوش و مزین شده است.حرم این بنا دارای ابعاد 5/6 * 6 متر است.

 معرفی امامزاده های استان تهران 

امامزاده صالح کتیبه ای به تاریخ 700 هـ . ق داشت که در تعمیرات مدخل ساختمان از میان رفت. در حمله مغول بنای امامزاده یکسره از بین رفته بود اما بانیان خیـّر آن را برپا داشتند.

مرحوم مصطفوی می نویسد: این بنای چهارگوش بزرگ و محکم تصور می رود مربوط به قرن هفتم هجری یا هشتم باشد. و در کنار آن درخت چنار کهنسال در آبادی بزرگ تجریش واقع می باشد. هلاکو میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار در سال 1210 بانی تعمیرات و تزئینات آن شده ، نقاشی های آن را انجام داده است. طبق کتیبه موجود در بنا مدفن صالح برادر امام هشتم می باشد. در سال 1323 خورشیدی مرحوم حسن فداکار بانی تغییرات و نصب کاشی مجدد در گنبد آن شد. در سال های اخیر تعمیرات اساسی در بنا و صحن این امامزاده انجام شده است.

در گورستان امامزاده صالح در کنار بقعه امامزاده صالح ، شخصیت هایی چون میرزا حسن خان مُؤتمن الملک ، میرزا حسن خان مشیرالدوله پیرنیا ، دکتر حشمت و .... آرمیده اند.

ادامه دارد ...

در قسمت بعد به معرفی دیگر امامزاده های استان تهران می پردازیم .

کتاب سیمای میراث فرهنگی استان تهران

[ بیست و ششم مهر 1389 ] [ 21:53 ] [ اطلس ایران وجهان ]

امامزاده های استان فارس

آشنایی با امامزاده های استان فارس

امامزاده ابراهیم ( ع )

این امامزاده در محله لب آب شیراز نزدیک گورستان دارالسلم واقع است. می گویند این حضرت فرزند امام موسی کاظم ( ع ) است.

آشنایی با امامزاده های استان فارس

امامزاده سید امیرعلی بن حمزه ( ع )

آشنایی با امامزاده های استان فارس

در پایان خیابان دروازه قرآن مزار حضرت " سید امیرعلی بن حمزه" از نوادگان امام موسی کاظم (ع ) قرار دارد که دارای صحن و حرم بزرگ و زیبایی است.

بنا از دو بخش تشکیل شده است ؛ فضایی چلیپایی شکل متشکل از چهار صفه که قسمت اصلی بنا محسوب می شود و اتاق ها و ایوان های کوچکی که قسمت های ورودی این بنا هستند. مسجدی نیز در پشت حرم وجود دارد. مرقد درون ضریحی از چوب و خاتم و فولاد قرار گرفته است. درِ منبت کاری ( نقش برجسته به شکل گل و گیاه و جز آن که روی چوب ایجاد  کنند ) ورودی این بقعه قدیمی و بسیار زیبا است و بر بالای دهلیز ورودی، کتیبه ای به خط ثلث عالی از " سلطان ابراهیم" فرزند شاهرخ تیموری موجود است که روی سنگ سماق مانندی نـَقر ( حک ) شده . بنای اصلی بقعه به دوره عضدالدوله دیلمی منتسب است و بعدها در دوره صفویه ، زند و قاجار نیز تعمیراتی در آن انجام شد.

گالری عکس امامزاده امیرعلی بن حمزه ( ع)

امامزاده زاهد ( ع )

آشنایی با امامزاده های استان فارس

بنای امامزاده زاهد فسا، متعلق به دوره مغول است که در دوره های بعد تعمیراتی در آن انجام شد. گنبد رفیع بنا برفضای چهارضلعی آن از ویژگی های خاص این بنا است.

آشنایی با امامزاده های استان فارس

سبزپوشان

در 18 کیلومتری جنوب شرقی شیراز در سینه کوه، تکیه سبزپوشان قرار دارد. این تکیه مشرف بر کوه، پوشیده از درختان انجیر و دیگر درختان جنگلی در داخل یک غار مصنوعی که با تراشیدن کوه به وجود آمده، قرار دارد. در این غار سنگ قبر ساده ای وجود دارد که روی آن حک شده :" تاریخ شهادت امامزاده سید اسحق بن موسی بن جعفر در سنه 205".  علاقه مندان این امامزاده در سال های پیشتر با کندن کوه، صفه ( ایوان مسقّف ) ای سنگی در کنار غار ایجاد کرده اند که حدود سی متر طول و 15 متر عرض دارد. در ایام متبرکه مردم روستاهای اطراف و ایلات، در این مکان جمع می شوند و مجالس جشن و سرور و ... برپا می سازند.

بارگاه حضرت شاهچراغ ( ع )

آشنایی با امامزاده های استان فارس

حضرت سید امیر احمد( ع ) ملقب به " شاهچراغ " و " سید السادات الاعاظم" فرزند بزرگوار امام هفتم و برادر حضرت امام رضا (ع) است. ایشان در زمان خلافت مأمون بین سالهای 198 تا203 ه.ق با جمعی از نزدیکان و محبان اهل بیت از مدینه به سوی طوس حرکت کرد و در این مسیر در نزدیک شیراز در جنگ با نیروهای دولتی در محل بارگاه ، به شهادت رسید. برادر آن حضرت محمدبن موسی( ع ) در جوار آن حضرت، در همین محل به خاک سپرده شدند.

آشنایی با امامزاده های استان فارس

تا پیش از پادشاهی" عضدالدوله دیلمی" یعنی در حدود صد سال، بارگاه آن حضرت نامشخص بود. در این مقطع با هویدا شدن نور در این مکان، ساختمانی برای آن حضرت و برادرش حضرت سید امیر احمد ( ع ) ساخته شد. در سال های بین 623 تا 659 ه. ق در زمان اتابکان فارس با مرمت ساختمان، نخستین گنبد بر روی آرامگاه حضرت شاهچراغ ( ع ) ساخته شد. در سال 1239 ه. ق با تخریب بخشی از بنا در جریان زلزله،" حسین علی میرزا" والی فارس به جای گنبد شکسته ، گنبد جدیدی ساخت. این گنبد یکی دوبار تعمیر شد و در سال 1379 ه. ق به دلیل نقص فنی، به طور کلی برچیده و گنبد دیگری با اسکلت فلزی از آهن، به همان سبک بر آن بارگاه ساخته شد. بنای کنونی این بقعه شامل ایوان اصلی در شرق ، حرم وسیع و شاه نشین هایی از چهارسو و مسجدی در سمت غرب حرم و اتاق ها و مقبره های متعدد متصل به بقعه است. بقعه دارای دو در است؛ در ورودی سمت ایوان که از نقره و به درِ "ظِلّ السلطانی" معروف بود، بعدها به موزه آستانه منتقل شد و جای آن در میناکاری شده کار هنرمندان اصفهانی قرار گرفت.