دانستنیها ی تاریخ وجغرافیایی ایران وجهان
اشنایی کامل با شهرهای ایران وجهان- تاریخ ایران وجهان وهزاران جدول اماری 
قالب وبلاگ
معرفی مساجد استان گیلان

مسجد اكبریه

مسجد اكبریه در محله « گابنه » در شهر لاهیجان واقع شده وتاریخ ساخت آن مربوط به زمان حكومت فتحعلی شاه قاجار است. ساخت این مسجد به دلیل سعایت بدخواهان حاكم وقت لاهیجان به دربار شاهی و كاخ نامیدن این مسجد ، نیمه كاره رها شد. سنگ نبشته مرمری به خط نستعلیق كه بر دیوار ضلع شرقی مسجد جای دارد ، بانی مسجد را « حاج علی اكبرلاهیجانی» نامیده است. مسجد اكبریه از دو قسمت وضوخانه و شبستان تشكیل شده است. در حاشیه شبستان و متن محراب كاشی كاری همراه با خطوط نسخ و مزین به آیات قرآنی دیده می شود.

وضوخانه ی مسجد در دو طبقه ساخته شده و هر طبقه دارای هشت ستون میانی است. از وضوخانه ی طبقه همكف ، سه در بزرگ چوبی به شبستان باز می شود. هر دو وضو خانه دارای پوشش گنبدی هستند.

ارتفاع تك مناره یا گل دسته ی زیبای مسجد از سطح زمین 18 متر است. این گل دسته در گوشه شمال شرقی ساختمان مسجد واقع شده و دارای سقفی هرمی شكل با پوشش بیرونی از كاشی به رنگ آبی آسمانی ، زرد ، سیاه و سفید است. این  مسجد احتمالاً به عنوان مدرسه علوم دینی نیز مورد استفاده بود.

مسجد صفی

این مسجد كه به نام های دیگری چون "مسجد سفید" یا "مسجد شهیدیه" نیز نامیده شده ، محلی است كه شاه اسماعیل به هنگام فرار به گیلان در زمان كودكی مدتی ، در جوار آن اقامت داشت. شاه عباس صفوی پس از كشتن صفی میرزا از كرده خود پشیمان شد و دستور داد تا در محل مرگ فرزندش یعنی همین محل ، مسجدی بنا كنند. به همین دلیل این مسجد را شهیدیه نیز نامیده اند.

مسجد صفی دارای پلانی مربع شكل است و در حوالی بازار شهر رشت قرار دارد. شبستان مسجد دارای سه فیلپای قطور مركزی ، از شرق به غرب  است. سر ستون ها به گچ بری هایی پر كار به نقش گل وازاره(آن قسمت ا ز دیوار اتاق و یا ایوان كه از كف طاقچه تا روی زمین بود. )ستون ها با كاشی های چهار گوش منقوش آراسته شده اند. از دیگر جنبه های زیبای بنا ، گچ بری ها و كاشی كاری قسمت محراب است كه با آیاتی از قرآن كریم تزیین شده است. در وسط محراب تاریخ 1244 هـ . ق و بر روی یك كاشی ، تاریخ تجدید بنای مسجد در سال 1344 هـ . ق نقش بسته است.

مسجد دارای گل دسته ای هشت گوش منفرد و بامی پوشیده از سفال است.

معرفی مساجد استان گیلان

مسجد گلشن

این مسجد در محله ی راه پشته ، در غرب رودخانه لنگرود قرار دارد و در دوران قاجاریه ساخته شده است. ازاره ی  دیوارهای شبستان ، كاشی آبی رنگ منقوش به نقوش گیاهی و هندسی است. درِ قدیمی مسجد با دعاهای مذهبی تزیین شده است. الحاقات بنا مربوط به عصر پهلوی است.

مسجد انزلی محله

این مسجد در شمال غربی پل خشتی ، نزدیك رودخانه لنگرود قرار دارد و در زمان قاجار شكل گرفته است. سیاحان متعددی در زمان قاجار از این مسجد نام برده اند. درِ قدیمی آن دارای كتیبه هایی از آیات و ادعیه است. خطاط این آیات « حسین رمضانعلی » و تاریخ كتابت آن 1268 هـ . ق است. ازاره شبستان كاشی كاری است و قسمت زنانه در طبقه دوم قرار دارد.

اسپی مزگت ( مسجد سفید)

مسجد سفید كه در گویش تالشی به اسپی مزگت مشهور است ، در كنار رودخانه « دینا چال » در میان جنگل های انبوه و در بین راه مواصلاتی انزلی به هشتپر ( تالش ) جای گرفته است. بعضی آن را « آق مسجد» و نیز « مسجدعبداللهی» می نامند.

با توجه به وجود كتیبه ای به خط كوفی ، ساخت این مسجد  به اوایل دوره اسلامی نسبت داده شده است. با توجه به بقایای این ساختمان احتمالاً پلان بنا متشكل از رواق میانی و دهلیزهایی در اطراف بود. عرض این دهلیزها 340 سانتیمتر و ارتفاع آنها از كف حدود 70/ 5 متر است. پایه های رواق ( ایوان ) به صورت هشت گوش و در قسمت فوقانی پایه ، طاق هلالی شكسته وجود دارد.

از وجوه تزیینی بنا كتیبه ای به خط كوفی برجسته در قسمت درونی دهلیز است. این كتیبه به طول 6 متر ، حاوی آیات گچ بری از سوره توبه است و پایین آن نقوش گیاهی برجسته به چشم می خورد.

معرفی مساجد استان گیلان

مسجد جامع جورشر

این مسجد در جورشر لشت نشا واقع شده و بانیان آن « محمدخان » و « میر اسماعیل » در دوره قاجار بوده اند. بر اساس كتیبه موجود ، بنا در سال 1318 هـ . ق مرمت شده است.

مسجد جامع جورشر دارای پلان مستطیل شكل و چهار ستون چوبی در داخل شبستان ، دردو طبقه است. طبقه اول مخصوص مردان و طبقه بالا مربوط به زنان است. كاشی كاری ازاره ، هفت رنگ  با نوشته های  آیات  قرانی به خط ثلث است. سنگ مرمر كنار محراب دارای 6 بیت شعر به تاریخ 1206 هـ . ق است. اُرسی ( پنجره هایی كه در آنها با بالا و پایین رفتن باز و بسته می شد) های قدیمی با شیشه های رنگارنگ و دستك حاشیه طبقه بالا ، جالب توجه است.

مسجد جامع ، لاهیجان

این مسجد در ضلع غربی میدان سردار جنگل ( چهار پادشاه) واقع شده و در دوره ی كیاییان بنا گردیده است. بنای اصلی مسجد در طول زمان دچار تغییرات بسیار شده ، ولی قسمت هایی از بقعه مانند ایوان ، سردر و مناره از قدمت بنا خبر می دهند. « سلطان محمد كیا» در عید قربان 893 هجری در این مسجد نماز گذارده است. شبستانِِ گنبددار و بزرگ قسمت زنانه در طبقه دوم ، از عظمت بنا نشان دارد. ستون های قطور میانی در چند سال اخیر تغییر شكل یافته اند. فرمانی از « سلطان حسین صفوی » بر سنگ مرمر و با تاریخ 1106 هجری در ایوان سر در و كنار در ورودی نصب شده است. كاشی كاری ایوان در چند سال اخیر ایجاد شده است.
[ پنجم آبان 1389 ] [ 20:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد تاريخي
مسجد جامع عتیق : مسجد جامع قم در قرن سوم هجري يكي از علما و محدثين قم به نام " ابوالصديم حسينبن علي بن آ دم اشعري " كه در زمره صحابه حضرت امام علي التقي (ع) وحضرت امام حسنعسگري (ع) به شمار مي رفت ، مسجدي در قم بنا كرد . يكي از زيباترين و با شكوه ترينبناهاي اين مجموعه ، ايوان بسيار مجلل آن است . اين ايوان به دهانه 14، عرض 7 وارتفاع 18 متر ، از نظر تناسب و زيبايي ، ممتاز و بي نظير است . در طرف جنوبي اينايوان نیز مقصوره اي به ارتفاع 30 ودهانه 23/ متر وجود دارد كه در ضلع جنوبي آنمحراب بز رگي قرار دارد. در ضلع شمالي آن سه درگاه بزرگ و كوچك به ايوان واز طرفشرقي و غربي آن هم دو درگاه به دو گوشواري كه در دو طرف قرار دارد ، گشوده شده است . در مقابل ايوان صحني وسيع وجود دارد كه از سه طرف محصور به شبستان هاي زيباي چشمهپوشي است كه به دوران فتحعلي شاه تعلق دارد . صحن مسجد هم زميني مستطيل شكل است كهچهار طرف آن با بناهاي مسجد شامل گنبد ، شبستان ها ، گوشواره ها ، زيرزمين ، سر درورودي و ايوان شمالي و جنوبي محصور شده است . همچنین گنبد رفيع مسجد جامع قم يكي ازباشكوه ترين ، شگفت انگيزترين و رفيع ترين گنبد هاي مساجد ايران است . جاي تعجبنيست اگر براي هر بيننده اي در مورد چگونگي ساخت اين گنبد جاي سؤالي وجود داشتهباشد . نبايد فراموش كرد كه براي ساخت اين مسجد عظيم و با شكوه كه حدود 6000 مترمربع وسعت دارد ، حتي يك شاخه آهن نيز به كار نرفته و با گذشت ساليان سال از ساختآن همچنان پابرجا و استوار مانده است .
مسجد جامع كهك :بناي اين مسجد از دوره صفويه در شهر كهك باقي مانده است.
 
مسجد پنجه علي (مسجد صيئي) :اين مسجد که بناممسجد صيئی نيز شهرت دارد ، در محله اي به همين نام در شهر قم قرار دارد . مسجد پنجهعلي نام خود را از پنجه اي منسوب به حضرت علي(ع) كه بر سنگ در محراب آن نصب شده ،گرفته است . جلوي ايوان مسجد كتيبه اي قرار دارد كه تاريخ آن سال 886 هـ.ق است . همچنين بالاي كتيبه ، بر كاشي نوشته شده است : اين مكان مغيب امام زاده حارث بن موسيالكاظم(ع) است .
مسجد صرم :اين مسجد كه در روستاي صرم قرار دارد، از دوره صفويه باقي مانده و داراي شبستاني گنبد دار است . پوشش بيروني گنبد آننيمه بيضي و آجري است . بر اساس متن لوح سنگي ورودي مسجد اين بنا در سال هاي 1061 و 1062 هـ.ق بنا شده است .
مسجد عشقعلي: بنای این مسجد نزدیک آستانه مقدسهحضرت معصومه (س) قرار دارد و احتمالاً متعلق به سده ی دهم ه.ق است . در زمانناصرالدین شاه بازسازی شده است . این مسجد دارای آب انبار و حمام هایی به همین ناماست .
مسجد فاطميه (مسجد خانم) :اين مسجد در نزديکیگذرخان قرار دارد و به همراه آب انبار و ساير تشکيلات از موقوفات بانو همايون رخدارمی باشد.
مسجد مقدس جمكران :در نزديكى شهر مقدس قم دردامنه کوه دو برادران و در ابتدای جاده قم به کاشان واقع شده و همواره پذيراىزائرينى از نقاط مختلف ايران و جهان مى باشد . مسجد مقدس جمکران در سال 373 ه.ق بهدستور حضرت بقیه الله (عج) ساخته شد و در طول قرون مکرر مرمت و تجدید بنا گردید . اين مكان مقدس ، تحت توجهات خاصه حضرت بقيه الله الاعظم(اوراحنا فداه) قرار دارد وآن حضرت از شيعيانشان خواسته اند كه به اين مكان مقدس روى آورند ، چرا كه اين مكان، داراى زمين شريفى است و حق تعالي آن را از زمين هاي ديگر برگزيده است . لذاسزاوار است كه زائرين عزيز ، از بركات اين مكان مقدس، حداكثر استفاده را ببرند ومراقب باشند كه مسائل فرعي توجه شان را به خود جلد نكند و خود را در برابر حضرتمهدى (اوراحنا فداه) حاضر ببينند و از انجام اعمالي كه قلب مبارك آن حضرت را آزدهمي سازد خوددارى كنند . شايان توجه است كه علما و شيفتگان آن حضرت استفاده هاىفراوان از اين مسجد مقدس برده اند . بنابر اين سعى كنيد در اين مكان مقدس ، لحظاتىرا با عزيز خلوت كرده و خالصانه براى ظهور مقدس حضرتش دعا كنيد ، چرا كه بر طرف شدنگرفتاريها تنها با ظهور آقا امكان پذير است . شما اى زائران عزيز كه به اين محلنوراني مشرف شده است در نظر داشته باشيد كه مسجد مقدس جمكران ، محل رفت و آمد اماممهدى (اوراحنا فداه) است و آن حضرت بر اعمال همه ما در اين مكان نظارت دارند . لذابگونه اى در اين مسجد باشيم كه آقا از ما خشنود شود و الطاف و عناياتش شامل حالمانگردد .
مسجد ميدان كهنه :مسجد ميدان كهنه را متعلق بهدوره سلجوقي و قاجاريه مي دانند . در كنار اين مسجد مناره اي به ارتفاع 25 متر وجوددارد كه سومين مناره جهان اسلام و اولين مناره احداثي در ايران است. قطر قسمتپاييني اين مناره 5/3 متر است . اين مناره در سال 291 هـ.ق ساخته شده است . جداراين مناره‌ آجري بدون تزيينات است . مناره با گذشت زمان فرسوده شد و قسمت هايي ازآن فرو ريخت . در سال 1191 ه.ق مرمت و مأذنه جديدي در بالاي آن ساخته شد . منارهاخيراً مرمت شده است . راهروي اين مناره در مسجد ميدان كهنه قرار دارد.
 
[ پنجم آبان 1389 ] [ 16:30 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد تاریخی استان اردبیل مسجد جمعه : این بنا در شمال شرقی شهر ، بین محله های پیرشمس الدین و عبدالله شاه بر روی تپه مرتفعی واقع گردیده و یكی از قدیمی ترین مساجد شمال غربی ایران است. با توجه به حفاریهای باستان شناسی كه در محوطه اطراف این مسجد صورت گرفته بقایای شبستان های ستوندار در بخش شرقی و شمالی و هم چنین آثاری از كتیبه های متعلق به قرن سوم و چهارم ه.ق. كشف گردیده است . اصل بنای كنونی مسجد در دوره سلجوقیان بر روی بقایای كهن تری ساخته شده كه درنتیجه حمله مغول حدود سال 620 هجری ویران و درحدود سال 650 هجری مجدداً باز سازی گشته است در این بازسازی ،گنبد به طور كامل بازسازی شده و تزیینات مختلف گچبری و نقاشی در شبستان ومحراب آن انجام گردیده است . بنای فعلی مسجد به ابعاد خارجی 85/18 ×45/36 متر از گنبد خانه ای ویران و ایوانی كه در دوره های بعد به شبستان ستونداری تبدیل شده ، تشكیل می شود همچنین در 5/16 متری مسجد ، بقایای مناره ای از دوره سلجوقی برجای مانده است . این فضا توسط سه كنج ها و ترنبه ها به هشت ضلعی و سپس شانزده ضلعی تبدیل گردیده و گنبد بر روی آن قرار گرفته است . بقایای ساقه گنبد نشان می دهد که این بخش دارای ترك های متعدد منشوری زیبا قطار بندی و تزیینات كاشی معرق بوده كه تنها بخش اندكی از آن باقی مانده است. دیواره های داخلی گنبد خانه با اندود گچ و نقوش ترنج و گل و بوته قابل مقایسه با تزیینات گنبد سلطانیه تزیین یافته و درضلع جنوبی آن ، محراب بلند و زیبایی از دوره ایلخانی باگچبری ها ومقرنس كاری های جالب و در زیر آن آثاری از محراب كوچكتر دوره سلجوقی مشهود است . درب ورودی مسجد به تاریخ 742 ه.ق. دارای گره های هندسی ، گل میخ های آهنی وكتیبه ای حاوی دو بیت شعر به خط نسخ است چنین به نظر می رسد كه درب مزبور ، از جای دیگر به این مسجد منتقل شده است . در حدود 5/16 متری مسجد ، بقایای مناره ای از دوره سلجوقی به ارتفاع هشت و قطر پنج متر باقی مانده كه به هنگام آبادانی مسجد در كنار آن قرار داشته آجر چینی بخشی از سطح مناره به صورت خفته راسته است كه تا حدودی به آن حالت تزیینی بخشیده است بر بدنه مناره دوسنگ نبشته به تاریخ های 878 و879 ه.ق نصب شده كه مربوط به اوزون حسن حكمران آق قویونلو است و ارتباطی با بنای مسجد مناره ندارد و حتمالاً از جای دیگری آورده و روی منار نصب شده است این بنا به شماره 248 به ثبت تاریخی رسیده است . مسجد میرزا علی اکبر مجتهد : مسجد مجهز و مجلل میرزا علی اکبر در مرکز اردبیل نزدیک بازار واقع شده و دارای دو در است . از جاذبه های این بنا ، دو منبر است که یکی مشبک چوبی و دیگری به صورت صندلی بازودار و چرخدار است . مسجد اعظم اردبیل : این مسجد تا اندازه ای نوساز ، با سبک نو و در ابعاد قابل توجه که از گنبد الله الله شیخ صفی تقلید شده ، ساخته شده است . مؤذنه مسجد در زمان قاجاریه و به سبک آن دوره ساخته شد ولی در سال های اخیر دوباره بازآفرینی شده است . مسجد جامع نمین : معتمدین و پیرمردان در مورد بنای مسجد جامع نقل می کنند بانی مسجد شاهزاده عصمت خانم طاهرمیرزا بن اسکندر میرزا بن عباس میرزا نایب السلطنه فتحعلی شاه قاجار است . در محل فعلی مسجد ، مسجدی کهنه وجود داشته به دستور شاهزاده خانم مسجد کهنه تخریب نموده و بر روی پی آن مسجد فعلی را ساخته اند . ازاره بنا سنگی و بدنه آجری با ملات ماسه آهک می باشد . سقف آن در اصل تیرپوش بوده در سالهای گذشته شیروانی بر روی آن احداث شده است . سقف تیرپوش بنا بر روی هشت ستون چوبی با پایه های سنگی قرار گرفته است . مسجد جامع دارای پنجره های مشبک چوبی و سرستونهای چوبی زیبایی است که جنس آن راش کوهی است . همچنین بنا دارای مناری با آجر چینی زیبا و چسبیده به آن می باشد . مسجد حسینیه میرزاده خانم اردبیل : این مسجد در نزدیکی میدان قیام در داخل کوچه میرزاده خانم در پنجاه متری خیابان جمهوری اسلامی واقع شده ، شامل یک باب مسجد بزرگ ، یک باب سالن فاطمیه و شبستان می باشد که بقعه شریف سیده خانم بنام میرزاده خانم با ابعاد حدود 3×3 متر با سقف آینه کاری و دیوار و کف مرمریت در قسمت غربی مسجد جای گرفته ، دارای ضریح فلزی با روکش استیلی می باشد . آرامگاه او مورد توجه و زیارت اکثر اهالی محل و در بعضی موارد مورد توجه مردم سایر محلات نیز می باشد . سقاخانه حضرت ابوالفضل (ع) مسجد سلیمان اردبیل : سقاخانه حضرت ابوالفضل (ع) درکنار خیابان شیخ صفی و در جنب مجموعه تاریخی شیخ صفی الدین در کنج جنوبی غربی مسجد قرار دارد که از سالیان قدیم مورد توجه مردم مسلمان منطقه می باشد . ساختمان مسجد در سال 74 تخریب شد که در مدت پنج سال با کیفیت بسیار بالایی با زیربنای 550 متر مربع با یک گنبد و دو مناره بسیار جالب ساخته شده است. این سقاخانه دارای مسجد ، زیر زمین برای برگزاری مراسم خانمها و شبستان می باشد که اکثر قسمتهای بیرونی و داخلی ساختمان از کاشی سنتی خشتی و معرق و سنگ کار شده است . مسجد جنت سرا : این بنا در ضلع شمالی صحن اصلی بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی واقع است و از ساخته های شاه طهماسب اول به شمار می آید. درخصوص عملكرد واقعی بنا اطلاع دقیقی در دسترس نیست و به نظر می رسد كه برای مراسم صوفیانه استفاده می شده است . نمای اصلی ایوان ، با كاشیكاری زیبا و كتیبه های قرآنی تزیین وجلوی آن به پنجره بزرگ مشبك گره چینی از جنس فلز مسدود شده است. بر روی دیوار شمالی داخل بنا ، طاق نمای بزرگ پنج ضلعی ایوان مانندی وجود دارد كه بالكن كوچكی در بالای آن ساخته اند واز طریق پلكان كوتاهی واقع در عقب طاقنما بدان می توان رسید. به نظر می رسد كه از الحاقات دوره بعدی باشد در دیوارهای شمال وغرب بنا نیز درهایی تعبیه شده كه به اتاقهای مجاور راه دارد جرز های عظیم این مسجد ، با ترفندهای مختلفی ، سبك و تو خالی ساخته شده است. مسجد کلخوران : این مسجد در كلخوران ، سه كیلومتری اردبیل واقع گردیده است. پوشش این مسجد بر روی ستونهای ساده ای قرار دارد. نمای بیرونی بنا با طاق نماهای آجری و پنجره های مشبك و تزیینات آجری نماسازی شده است. سر در ورودی مسجد دارای طاق نماهای كم عرض و مرتفع با نیم ستون های آجری بوده و بنای مسجد متعلق به دوره قاجار است. سایر مساجد : مسجد حاج فخر در اردبیل ، مسجد جامع و مسجد نو در روستای خمس خلخال و مسجد جنت سرا در مشگین شهر از دیگر مساجد تاریخی استان اردبیل هستند .
[ پنجم آبان 1389 ] [ 16:21 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد مسجد مطلب خان خوي : مسجد مطلب‌ خان‌ خوي‌ در مركز شهر خوي‌ واقع‌ شده‌ است ‌. اين‌ مسجد در دوره ‌ايلخاني‌ ساخته‌ شده‌ و پس‌ از ويراني‌ در اوايل‌ دوره‌ قاجار تجديد بنا شده‌ است ‌. مسجد مناره : این مسجد بنایی است با مناره ای بلند که در دوره قاجار ساخته شده و در شهر ارومیه قرار دارد. مسجد جامع بوکان : معمار این مسجد مرحوم «علی اصفهانی» است که در بخش مرکزی و قدیمی شهرستان بوکان قرار دارد. مسجد حمامیان : این مسجد در بوکان قرار دارد و معمار آن مرحوم معمار باشی مراغه ای است . چورس : این مسجد در روستای چورس از توابع چی پاره خوی قرار دارد . مسجد داش آغلیان : در شهرستان خوی قرار دارد و سقف این مسجد بدون ستون چوب پوش است . مسجد شیخ : در شهرستان خوی قرار داشته و توسط حسین خان بیات ماکویی و حاج شیخ محمد نمازی خویی ساخته شد. مسجد مطلب خان : مسجد مطلب خان در مرکز شهر خوی واقع است . ساختمان اولیه مسجد منسوب به دوره ایلخانی است . مسجد ملاحسن : در خوی واقع است و توسط حاج آقا حسن فرند ملاحسن در دوره قاجاریه ساخته شده است. مسجد جامع مهاباد : به مسجد سرخ نیز معروف است . این مسجد به دستور حاکم مهاباد ساخته شد و در زمان شاه سلیمان صفوی تکمیل شد . مسجد اعظم اروميه : اين‌ مسجد در خيابان‌ عسگر آبادي ‌، جنب‌ بازار و ميدان‌ گندم‌ فروشان‌ واقع‌ شده‌ است‌ . نام‌ قبلي‌ اين‌ مسجد ، بازار باش‌ بود . مسجد جامع اروميه : اين‌ مسجد كه‌ در وسط‌ بازار قديمي‌ شهر اروميه‌ قرار دارد ، بارها مورد مرمت‌ قرار گرفته‌ و شامل‌ آثاري‌ از دوره‌هاي‌ مختلف‌ است ‌. شبستان‌ گنبددار قديمي‌ آن‌ به‌ احتمال‌ قريب‌ به‌ يقين‌ به‌ دوره‌ سلجوقيان‌(قرن‌ ششم‌ به‌ بعد) تعلق‌ دارد . محراب‌ داخل‌ شبستان‌ گنبددار كه‌ گچبري‌ نفيسي‌ دارد ، در تاريخ‌ 676 ه . ق‌ در زمان‌حكومت‌ ايلخانيان‌ ساخته‌ شده‌ است ‌. چهل‌ ستون‌ قديمي‌ متصل‌ به‌ شبستان‌ گنبددار كه‌ در خاكبرداري‌ از كف‌ آن ‌مقداري‌ اشيای شكسته‌ متعلق‌ به‌ دوره‌ ايلخانيان‌ بدست‌ آمده‌ است ‌. مسجد سردار اروميه : مسجد سردار يا ساعتلو در خيابان‌ امام‌ و در امتداد راسته‌ غلام‌ خان‌ واقع‌ شده‌ است‌. اين ‌مسجد در دوره‌ قاجار ساخته‌ شده‌ است ‌. وي‌ در سال‌ 1330 ه .ق‌ ساعت‌ بزرگي‌ را بالاي‌ ورودي‌ آن‌ نصب‌ كرد و لذا اين‌ مسجد بنام‌ مسجد ساعتلو نيز معروف‌ شد . مسجد سيد الشهدا خوي : مسجد سيد الشهدا خوي در ضلع‌ شمالي‌ خيابان‌ انقلاب‌ واقع‌ شده‌ و از آثار دوره‌ قاجار است‌ . کلیساها كليساي حضرت مريم اروميه : اين‌ كليسا در باغ‌ نسبتاً بزرگي‌ در محوطه‌ قديمي‌ چهار بخش‌ اروميه‌ قرار دارد و در قرن‌ هفتم‌ ميلادي‌ و در اواخر دوره‌ ساساني‌ ساخته‌ شده‌ است ‌. كليساي مهلذان خوي : اين‌ كليسا در فاصله‌ هشت كيلومتري‌ شمال‌ شهرستان‌ خوي‌ به‌ طرف‌ تبريز و در قريه‌ مهلذان ‌واقع‌ شده‌ است ‌. قدمت‌ اين‌ كليسا را به‌ دوره‌ مغول‌ يا صفوي‌ نسبت‌ مي‌دهند . كليساهاي مارخنه و سوروپ نشان خوي : اين‌ كليساها در روستاهاي‌ جمال‌ آباد بر سر راه‌ گردنه‌ و پادگان‌ قوشچي‌ واقع‌ شده‌اند . كليساي‌ مارخنه‌ به‌ آشوري‌هاي‌ روستاي‌ جمال‌ آباد تعلق‌ دارد و به‌ ابنيه‌ مذهبي‌ مسيحيان‌ دوره‌ ساساني‌ شبيه‌ است ‌. كليساي‌ سورپ‌ نشان‌ به‌ مسيحيان‌ ارمني‌ تعلق‌ دارد و با توجه‌ به‌ سبك‌ معماري‌ ديوارهاي‌ جانبي‌ ، محراب‌ و اتاق‌هاي‌ طرفين‌ به‌ قرن‌ هفتم‌ ه. ق‌ مربوط‌ است‌ . كليساي مارقورياقوس(جهودلر داغي) اروميه : اين‌ كليسا در حومه‌ شهر اروميه‌ بر دامنه‌ كوه‌ مارقورياقوس‌ واقع ‌شده‌ است ‌. بناي‌ اين‌ كليسا را به‌ دوره‌ ساساني‌ نسبت‌ مي‌دهند . كليساي مارسركيس اروميه : اين‌ كليسا در دامنه‌ كوه‌ سير در 12 كيلومتري‌ غرب‌ شهرستان‌ اروميه‌ واقع‌ شده ‌است ‌. كليساي‌ مارسركيس‌ در زمان‌ ساسانيان ‌، به‌ دستور شيرين‌ زن‌ مسيحي‌ خسرو پرويز پادشاه‌ ساسانيان ‌، بنا شده‌ است ‌. كليساي ننه مريم اروميه : اين‌ كليسا كه‌ بنام‌ كليساي‌ شرق‌ آشوري‌ نيز خوانده‌ مي‌شود ، بين‌ خيابان‌هاي‌ قدس ‌دانش ‌، كاشاني‌ و امام‌ اروميه‌ واقع‌ شده‌ و صحن‌ نسبتاً بزرگي‌ دارد . بخش‌ قديمي‌ و اكثر ساختمان‌هاي‌ كليسا در ضلع‌ شمالي‌ صحن‌ واقع‌ شده‌اند . اين‌ كليسا كه‌ بارها تعمير شده‌ است ، از آثار قرون‌ اوليه‌ ميلادي‌ است . قره كليسا(طاطاووس) ماكو : اين‌ كليسا در روستاي‌ قره‌ كليسا از توابع‌ سيه‌ چشمه شهرستان‌ ماكو ، واقع‌شده‌ و مزار تادي‌ مقدس‌ است ‌. كليساي سوروپ سركيس خوي : اين‌ كليسا در محل‌ قديمي‌ امامزاده‌ شهرستان‌ خوي‌ قرار دارد . قدمت‌ اين‌ كليسا به‌ قرن‌ چهارم‌ ميلادي‌ مي‌رسد . شكل‌ خارجي‌ كليسا مكعب‌ مستطيل‌ است ‌. اين‌ بنا در فهرست‌ آثار فرهنگي‌ به‌ ثبت‌ رسيده‌ است ‌. كليساي زورزور(بارون) سيه چشمه : اين‌ كليسا در مجاورت‌ روستاي‌ بارون‌ در داخل‌ دره‌ رودخانه‌ زنگار قرار داشت‌ كه‌ به‌ منظور پيشگيري‌ از خرابي‌ با دقت‌ بسياري‌ به‌ بالاي‌ كوه‌ منتقل‌ شد . اين‌ كليسا به‌ قرن‌ دهم‌ ميلادي‌ تعلق‌ دارد . کلیسای مارتوما (بالولان) : این کلیسا در 60 کیلومتری غرب شهرستان ارومیه قرار دارد . حضرت مارتوما یکی از دوازده حواری حضرت مسیح است . کلیسای قره باغ : در 70 کیلومتری شمال شهرستان ارومیه در ده قره باغ قرار دارد . کلیسای پطورس سوپولوس : کلیسای پطورس سوپولوس در 10 کیلومتری جاده آسفالته ارومیه – بندر گلمانخانه قرار دارد . کلیسای ماریوخنه (گولان) : بر فراز کوهی در دو کیلومتری روستای "گولای" قرار دارد . کلیسای حضرت مریم (ماوانا) : کلیسای حضرت مریم (ماوانا) در 32 کیلومتری غرب شهر ارومیه در روستای ماوانا قرار دارد . کلیسای وانگ خسروآباد : گویا این کلیسا به دستور خسرو پرویز
[ پنجم آبان 1389 ] [ 16:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد

مسجد امامزاده كنگاور : اين مسجد در محله گج كن كنگاور ، در شمال غربي بقعه شاهزاده ابراهيم واقع شده است . بناي مسجد دو طبقه است .
مسجد جامع پاوه : اين مسجد در خيابان امام محمد شافعي در شمال شهر پاوه واقع شده است . اين بنا ظاهراً بر روي بقايايي از آتشكده دوره ساساني پي ريزي شده است . اين مسجد فاقد صحن بوده و از يك شبستان مستطيل شكل تشكيل گرديده است . اين شبستان به ابعاد 15*20 متر است كه در داخل آن 15 ستون چوبي قرار دارد كه ارتفاع هر يك از ستون ها 30 متر مي باشد . در سال هاي اخير در محراب مسجد تعميراتي انجام شده و شكل اصلي آن تغيير كرده است . اين مسجد داراي يك مناره مي باشد . مردم محل بناي اين مسجد را به صدر اسلام نسبت مي دهند و بر اين باورند كه در روزگار خليفه دوم به دستور فرزندش عبدالله بن عمر بنا شده است . در سال هاي اخير اين مسجد توسعه پيدا كرده و ساختمان جديدي با استفاده از شيوه و سبك مسجد النبي در مدينه منوره در كنار آن ساخته شده است .
مسجد جامع كرمانشاه : اين مسجد در بافت قديم شهر كرمانشاه و در خيابان مدرس واقع شده است . از اين مسجد تنها بخشي از شبستان آن باقي مانده است ؛ اين شبستان داراي چهل و پنج طاق چشمه بوده كه هم اكنون بيست و پنج طاق آن باقي مانده است . در سمت جنوبي مسجد ، دو بالاخانه وجود داشته كه مدرسه بوده است . اين مسجد از نظر ساخت شبيه مساجد دوره زنديه است و طبق كتيبه مسجد در سال 1196 ه . ق مصادف با حكومت علي مرادخان زند ساخته شده است . در قسمت جنوبي مسجد ، مسجد ديگري با صحن و شبستان كنوني وجود دارد كه به مسجد اميري معروف است . باني اين مسجد اميرنظام زنگنه از نوادگان شيخ عليخان زنگنه و از امراي دوره محمدشاه قاجار و اوايل سلطنت ناصرالدين شاه قاجار بوده است .
مسجد جامع كنگاور : بناي اصلي اين مسجد بر اثر زلزله سال 1336 ه.ش به كلي از بين رفته و به جاي آن بناي جديدي ساخته شده است .... ادامه مطلب


کلیساها و آتشکده ها

کلیسای قلب مقدس مسیح : این کلیسا در سال 1914 م به دستور "اسقف یوحنانیان" در زمینی به مساحت 280 متر مربع بنا و توسط ایشان تقدس شد . زیر بنای این کلیسا با احتساب فضای سرایداری، اتاق ها و سایر تأسیسات 160 متر مربع است . مصالح به کار رفته در بنا آجر و دارای مختصر تزیینات و آجرکاری است . نمای خارجی ضلع غربی کلیسا دارای سه طاق نما است . در طاق نمای میانی ، ورودی کلیسا قرار دارد و در طاق نماهای طرفین دو پنجره دیده می شود . این در و پنجره ها با قالب های آجری که در بالا به قوسی زیبا ختم می شوند، تزیین شده اند . تزیین نمای خارجی اضلاع شمالی وجنوبی کلیسای نیز طاق نما و پنجره های قوس داراست. با این تفاوت که در ضلع جنوبی پنجره ها مسدود شده و از آن ها به عنوان طاقچه استفاده می کنند . نمای اصلی کلیسا با سنتوری که در وسط یک نورگیر به شکل صلیب تعبیه شده، تزیین شده است . بام بنا شیروانی و سقف آن از داخل با چوب کار شده است .


کلیسای پنطی کاستی : این کلیسا در سال 1955 م به دستور کشیش "تور ما ناصری" بنا شد . وجه تسمیه این کلیسا به این گونه است : پنطی کاست عبدی از اعیاد یهود و به زبان عبری به معانی پنجاهمین است، یعنی پنجاهمین روز از عید که در آن روز روح القدس ظهور می نماید . چون تاریخ اتمام ساخت این کلیسا مصادف این روز است ، لذا نام پنطی کاستی را بر آن نهاده اند . عرصه کلیسا 720 متر مربع و زیر بنای ساختمان اصی آن 170 مترمربع است . در انتهای زمین و در پشت نمازخانه ساختمان دو طبقه سرایداری با زیر بنای 120 مترمربع در هر طبقه قرار دارد . نقشه نمازخانه مستطیل شکل است و در ضلع جنوبی به یک فضای نیم دایره ختم می شود . این فضا محل خواندن خطبه و دعای کشیش است . ورودی کلیسا در ضلع شمالی و دارای طاق رومی است . این طاق بر دو ستون سنگی استوار است . اضلاع شرقی و غربی دارای یک در و چهار پنجره با قوس های هلالی هستند . در نمای خارجی ، از اره ای به ارتفاع حدود نیم متر از سنگ تیشه ای کار شده است . مصالح به کار رفته در بنا آجر قرمز رنگ (بهمنی) و ملات آن از ماسه و سیمان است.

نمازخانه : این بنای قاجاری در محله قدیمی "فیض آباد" شهر کرمانشاه قرار دارد . در ضلع شرقی آن بنای دیگری احداث شده که به عصر پهلوی تعلق دارد و هم اکنون مسکونی است . مساحت طبقه اول ضلع جنوبی که نمازخانه را شامل می شود ، 162 مترمربع و مساحت کل اعیانی حدود 440 متر مربع است . این بنا در اصل کلیسای کوچکی بود که از آن با نام نمازخانه مسیحیان یاد می شود . این نمازخانه در دوره های بعد به خانه مسکونی تبدیل شد ؛ از این رو معماری آن با خانه های مسکونی هم عصر خویش متفاوت است . تالار نمازخانه در ضلع جنوبی قرار دارد . در حال حاضر این فضا با احداث دیوارهایی به سه قسمت تفکیک شده است . در انتهای تالار سکویی دیده می شود که محل موعظه و انجام مراسم مذهبی توسط کشیش بوده است . تالار با ایوانی ستون دار به حیاط مشرف است. ستون ها با سر ستون های گلدانی تزیین شده اند.

آتشكده چهارقاپي : چهار قاپو يا چهار قاپي به معني چهار در ، از جمله آتشكده هاي زمان ساساني در شهر مرزي قصرشيرين است . اين آتشكده از نوع آتشكده هايي است كه داراي دالان طواف بوده است . اين آتشكده عبارت است از اتاقي مربع شكل به ابعاد 25 * 25 متر كه داراي سقفي گنبدي شكل به قطر 16 متر بوده ولي متأسفانه اكنون اثري از آن باقي نمانده است و تنها بقاياي گوشواره ها در چهار گوشه آن ديده مي شود . اين اتاق مربع شكل داراي چهار درگاه ورودي است كه به رواق اطراف فضاي مركزي منتهي مي شوند. در اطراف اين بنا مجموعه اتاق ها و فضاهايي وجود دارد كه بخش هايي از آنها در نتيجه كاوش هاي باستان شناسي سال هاي اخير شناسايي شده است . اگرچه اكثر باستان شناسان اين بنا را آتشكده اي از زمان خسرو پرويز پادشاه ساساني مي دانند ولي برخي نيز آن را كاخي از همان زمان مي دانند

تکایا و حسینیه ها

تکیه معاون الملک : تکیه معاون الملک یکی از بناهای به جای مانده از دور قاجاریه در شهر کرمانشاه است . کاشی های منحصر به فرد آن، این بنا را از دیگر تکایای شهر متمایز می کند . این بنا در بافت قدیم شهر ، در محله آبشوران قدیم و در خیابان شهید حداد عادل قرار دارد . این تکیه به دستور حسن خان معروف به معاون الملک ساخته شد . این بنا از سه قسمت حسینیه ، زینبیه و عباسیه تشکیل شده است.

حسینیه : مجموعه بنا حدود شش متر از سطح خیابان پایین تر است و برای ورود به حسینیه باید از 17 پله بزرگ عبور کرد . در کنار این پله ها ، سقاخانه کوچکی وجود دارد که با کاشی هایی با شمایل منسوب به حضرت ابوالفضل (ع) تزیین شده است . در این تصویر حضرت ابوالفضل (ع) سوار بر اسب است و شمشیر به کمر و پرچم در دست دارد . روی پرچم «نصر من الله و فتحاً قریب» نوشته شده است . جلوی پای سوار نیز تصویر کودک خردسالی دیده می شود . مردم محل سوار را به حضرت ابوالفضل (ع) و تصویر کودک را به حضرت سکینه (س) نسبت می دهند که از عموی خود – عباس – طلب آب کرده است . مردم این مکان را محترم می شمارند و در آن جا شمع روشن کرده و طلب حاجت می کنند . سراسر نمای مدخل و سردر ورودی بنا نیز با کاشی های نفیس تزین شده است . حسینیه صحن کوچکی است و در اطراف آن حجره های دو طبقه و طاق نماهای متعددی دیده می شود که تمام دیوارهای آن با کاشی کاری زیبا تزیین شده است . داخل طاق نماهای این بخش با مجالس کاشی کاری شده پوشیده است و این مجالس ، صحنه هایی از عزاداری شامل سینه زنی ، قمه زنی و همچنین تصاویری از خلفا سلاطین ایران و بارگاه حضرت سلیمان را نشان می دهد . علاوه بر کاشی های با نقوش انسانی، کاشی هایی نیز با نقوش هندسی زیبا به چشم می خورد . در ذیل تصویر مجلس روضه خوانی مرحوم «اشرف الواعظین»، در دیوار جنوبی حسینیه ، اشعاری در توصیف بنا و تاریخ خاتمه کاشی کاری آن دیده می شود . اشعار سروده «واله» شاعر کرمانشاهی است و دو بیت ماده تاریخ آن چنین است:

این عزاخانه چو از حسن عمل گشت تمام

سال تاریخش واله زلب بانی خواست

گفت با نیش معاون پی تاریخ بگو

به هنگام مرمت حسینیه ، آثاری از آیینه کاری و گچبری بر دیوارهای آن ظاهر شد . ظاهراً بنای اولیه با گچ بری و آیینه کاری تزیین شده بود .

زینبیه : بخش میانی یا زینبیه صحن مسقفی است که اطراف آن به وسیله حجره های متعددی احاطه شده است . غرفه های طبقه فوقانی، محل استقرار زنان شرکت کننده در مراسم سوگواری بود . سقف بنا به صورت گنبدی دو پوش است . گنبد زیرین به صورت عرق چین و نمای گنبد فوقانی فلزی است . تمام دیوارها و حجره های اطراف با کاشی های زیبا شامل 18 مجلس از صحنه های غم انگیز کربلا نظری آمدن زعفر جنی به خدمت امام حسین(ع) ، رزم حضرت علی اکبر(ع) ، رزم حضرت قاسم(ع) ، رزم حضرت ابوالفضل(ع) ، صحنه هایی از قیام توابین ، به خاک سپاری شهدای کربلا توسط قبیله بنی اسد ، صحنه ورود اهل بیت به مدینه ، مجلس مختار و بردن اهل بیت(ع) و امام سجاد(ع) به خرابه های شام و مجلس یزید است . در بالای قسمت دیواره گنبد ، هشت مجلس کاشی کاری شده وجود دارد . این تصاویر عبارتند از : صحنه عروج پیامبر(ص) و دیدن حضرت علی(ع) در معراج ، ضمانت حضرت رضا(ع) از آهو ، قربانی کردن حضرت اسماعیل (ع) توسط حضرت ابراهیم(ع) ، نبرد حضرت علی (ع) با سردار خیبریان ، باطل کردن جادوی جادوگران فرعون توسط حضرت موسی(ع) و مکتب خانه فرزندش حضرت علی(ع) . در حاشیه پایین آن نیز اشکال متعددی از سلاطین و پادشاهان اساطیری و تاریخی دیده می شود . همچنین در اطراف بنا مرثیه های متعددی از محتشم کاشانی به چشم می خورد . خطاط خطوط و اشعار سقف دیوارهای زینبیه و حسنیهف «میرزا حسن خان» خطاط کرمانشاهی بوده است . قبر مرحوم معاون الملک- بانی تکیه - که در سال 1327 ش درگذشت ، در اتاق کوچکی در جنوب شرقی زینبیه قرار دارد .

عباسیه : بنای عباسیه صحن وسیعی است که در قسمت شرقی آنیک بنای دو طبقه و در قسمت جنوبی آن، ایوانی با دو ستون آجری ساخته شده است . دیوارهای عباسیه نیز با کاشی های رنگارنگی با مجالسی از ورود حضرت یوسف به کنعان ، بارگاه حضرت سلیمان و تصاویری از آستان مقدس حضرت علی(ع) و امام حسین(ع) تزیین شده است . در این صحن نیز ، تصاویری از شخصیت های مذهبی ، سیاسی و چهره هایی از رجال دوره قاجار کرمانشاه از جمله حسن خان معاون الملک و آیت الله سید حسین حایری طباطبایی بر روی کاشی ها دیده می شود .

تکیه بیگلربیگی : این بنا در محله قدیمی فیض آباد شهر کرمانشاه قرار دارد . این تکیه که در دوره قاجاریه توسط عبدالله خان ملقب به «بیگلربیگی» ساخته شد ، از لحاظ آیینه کاری در میان تکایای کرمانشاه بی نظیر است . در سمت غربی حیاط ، تالار آیینه کاری بزرگی وجود دارد که به حسینیه معروف است . این تالار با تزیینات عالی و کتیبه های متعددی از دوران سلطنت مظفر الدین شاه ، تزیین شده است . در دو سوی دیگر ، اتاق وسیع میهمان خانه بیگلربیگی قرار دارد .

حسینیه امام جمعه : این بنا در محله سبزه میدان شهر کرمانشاه قرار دارد . حسینیه امام جمعه از دو بخش تشکیل شده است : بخش اول شامل دو اتاق، شاه نشین ها و گنبد خانه است و در روزگار «آقا عبدالله» فقیه معروف و نواده «آقا محمد علی» بنا شد . بخش دوم که جدیدتر است ، صحن سرپوشیده ای است و در سال 1324 ه.ق توسط «آقا اسدالله امام جمعه» فرزند آقا عبدالله بنا شد . در این حسینه حوض سنگی منقشی وجود دارد

منبع- سایت میراث فرهنگی کرمانشاه
[ پنجم آبان 1389 ] [ 11:42 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد

مسجد جمعه اردبيل : اين بنا در شمال شرقي شهر ، بين محله هاي پيرشمس الدين و عبدالله شاه بر روي تپه مرتفعي واقع گرديده و يكي از قديمي ترين مساجد شمال غربي ايران است. با توجه به حفاريهاي باستان شناسي كه در محوطه اطراف اين مسجد صورت گرفته بقاياي شبستان هاي ستوندار در بخش شرقي و شمالي و هم چنين آثاري از كتيبه هاي متعلق به قرن سوم و چهارم ه.ق. كشف گرديده است . اصل بناي كنوني مسجد در دوره سلجوقيان بر روي بقاياي كهن تري ساخته شده كه درنتيجه حمله مغول حدود سال 620 هجري ويران و درحدود سال 650 هجري مجدداً باز سازي گشته است در اين بازسازي ،گنبد به طور كامل بازسازي شده و تزيينات مختلف گچبري و نقاشي در شبستان ومحراب آن انجام گرديده است . بناي فعلي مسجد به ابعاد خارجي 85/18 ×45/36 متر از گنبد خانه اي ويران و ايواني كه در دوره هاي بعد به شبستان ستونداري تبديل شده ، تشكيل مي شود همچنين در 5/16 متري مسجد ، بقاياي مناره اي از دوره سلجوقي برجاي مانده است . اين فضا توسط سه كنج ها وترنبه ها به هشت ضلعي و سپس شانزده ضلعي تبديل گرديده وگنبد بر روي آن قرار گرفته است . بقاياي ساقه گنبد نشان مي دهد که اين بخش داراي ترك هاي متعدد منشوري زيبا قطار بندي و تزيينات كاشي معرق بوده كه تنها بخش اندكي از آن باقي مانده است. ديواره هاي داخلي گنبد خانه با اندود گچ و نقوش ترنج و گل و بوته قابل مقايسه با تزيينات گنبد سلطانيه تزيين يافته و درضلع جنوبي آن ، محراب بلند و زيبايي از دوره ايلخاني باگچبري ها ومقرنس كاري هاي جالب و در زير آن آثاري از محراب كوچكتر دوره سلجوقي مشهود است . درب ورودي مسجد به تاريخ 742 ه.ق. داراي گره هاي هندسي ، گل ميخ هاي آهني وكتيبه اي حاوي دوبيت شعر به خط نسخ است چنين به نظر مي رسد كه درب مزبور ، از جاي ديگر به اين مسجد منتقل شده است . در حدود 5/16 متري مسجد ، بقاياي مناره اي از دوره سلجوقي به ارتفاع هشت و قطر پنج متر باقي مانده كه به هنگام آباداني مسجد در كنار آن قرار داشته آجر چيني بخشي از سطح مناره به صورت خفته راسته است كه تا حدودي به آن حالت تزييني بخشيده است بر بدنه مناره دوسنگ نبشته به تاريخ هاي 878 و879 ه.ق نصب شده كه مربوط به اوزون حسن حكمران آق قويونلو است و ارتباطي با بناي مسجد و ناره ندارد و حتمالاً از جاي ديگري آورده و ر روي منار نصب شده است اين بنا به شماره 248 به ثبت تاريخي رسيده است .

مسجد میرزا علی اکبر مجتهد : مسجد مجهز و مجلل میرزا علی اکبر در مرکز اردبیل نزدیک بازار واقع شده و دارای دو در است . از جاذبه های این بنا ، دو منبر است که یکی مشبک چوبی و دیگری به صورت صندلی بازودار و چرخدار است .

مسجد اعظم اردبیل : این مسجد تا اندازه ای نوساز ، با سبک نو و در ابعاد قابل توجه که از گنبد الله الله شیخ صفی تقلید شده ، ساخته شده است . مؤذنه مسجد در زمان قاجاریه و به سبک آن دوره ساخته شد ولی در سال های اخیر دوباره بازآفرینی شده است .

 

مسجد جامع نمين : معتمدين و پيرمردان در مورد بناي مسجد جامع نقل مي کنند باني مسجد شاهزاده عصمت خانم طاهرميرزا بن اسکندر ميرزا بن عباس ميرزا نايب السلطنه فتحعلي شاه قاجار است . در محل فعلي مسجد ، مسجدي کهنه وجود داشته به دستور شاهزاده خانم مسجد کهنه تخريب نموده و بر روي پي آن مسجد فعلي را ساخته اند . ازاره بنا سنگي و بدنه آجري با ملات ماسه آهک مي باشد . سقف آن در اصل تيرپوش بوده در سالهاي گذشته شيرواني بر روي آن احداث شده است . سقف تيرپوش بنا بر روي هشت ستون چوبي با پايه هاي سنگي قرار گرفته است . مسجد جامع داراي پنجره هاي مشبک چوبي و سرستونهاي چوبي زيبايي است که جنس آن راش کوهي است . همچنين بنا داراي مناري با آجر چيني زيبا و چسبيده به آن مي باشد . 

مسجد حسينيه ميرزاده خانم اردبيل : اين مسجد در نزديکي ميدان قيام در داخل کوچه ميرزاده خانم در پنجاه متري خيابان جمهوري اسلامي واقع شده ، شامل يک باب مسجد بزرگ ، يک باب سالن فاطميه و شبستان مي باشد که بقعه شريف سيده خانم بنام ميرزاده خانم با ابعاد حدود 3×3 متر با سقف آينه کاري و ديوار و کف مرمريت در قسمت غربي مسجد جاي گرفته ، داراي ضريح فلزي با روکش استيلي مي باشد . آرامگاه او مورد توجه و زيارت اکثر اهالي محل و در بعضي موارد مورد توجه مردم ساير محلات نيز مي باشد .

سقاخانه حضرت ابوالفضل (ع) مسجد سليمان اردبيل : سقاخانه حضرت ابوالفضل (ع) درکنار خيابان شيخ صفي و در جنب مجموعه تاريخي شيخ صفي الدين در کنج جنوبي غربي مسجد قرار دارد که از ساليان قديم مورد توجه مردم مسلمان منطقه مي باشد . ساختمان مسجد در سال 74 تخريب شد که در مدت پنج سال با کيفيت بسيار بالايي با زيربناي 550 متر مربع با يک گنبد و دو مناره بسيار جالب ساخته شده است. این سقاخانه داراي مسجد ، زير زمين براي برگزاري مراسم خانمها و شبستان مي باشد که اکثر قسمتهاي بيروني و داخلي ساختمان از کاشي سنتي خشتي و معرق و سنگ کار شده است .

مسجد جنت سرا : اين بنا در ضلع شمالي صحن اصلي بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي واقع است و از ساخته هاي شاه طهماسب اول به شمار مي آيد. درخصوص عملكرد واقعي بنا اطلاع دقيقي در دسترس نيست و به نظر مي رسد كه براي مراسم صوفيانه استفاده مي شده است . نماي اصلي ايوان ، با كاشيكاري زيبا و كتيبه هاي قرآني تزيين وجلوي آن به پنجره بزرگ مشبك گره چيني از جنس فلز مسدود شده است. بر روي ديوار شمالي داخل بنا ، طاق نماي بزرگ پنج ضلعي ايوان مانندي وجود دارد كه بالكن كوچكي در بالاي آن ساخته اند واز طريق پلكان كوتاهي واقع در عقب طاقنما بدان مي توان رسيد. به نظر مي رسد كه از الحاقات دوره بعدي باشد در ديوارهاي شمال وغرب بنا نيز درهايي تعبيه شده كه به اتاقهاي مجاور راه دارد جرز هاي عظيم اين مسجد ، با ترفندهاي مختلفي ، سبك وتو خالي ساخته شده است.

مسجد کلخوران : اين مسجد در كلخوران ، سه كيلومتري اردبيل واقع گرديده است. پوشش اين مسجد بر روي ستونهاي ساده اي قرار دارد. نماي بيروني بنا با طاق نماهاي آجري وپنجره هاي مشبك و تزيينات آجري نماسازي شده است. سردر ورودي مسجد داراي طاق نماهاي كم عرض و مرتفع با نيم ستون هاي آجري بوده و بناي مسجد متعلق به دوره قاجار است.

سایر مساجد : مسجد حاج فخر در اردبیل ، مسجد جامع و مسجد نو در روستای خمس خلخال و مسجد جنت سرا در مشگین شهر از دیگر مساجد تاریخی استان اردبیل هستند
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 21:10 ] [ اطلس ایران وجهان ]
سقاخانه نوروزخان
اين سقاخانهدر خيابان پانزده خرداد شرقي ، جنب بازار آهنگران واقع شده و در گذشته نه چندان دور از معروف ترين سقاخانه هاي تهران به شمار مي رفت. سرتاسر گذر اين سقاخانه طاق بندي شده بود و شمايل بزرگان ديني و مذهبي، علم ، بيرق و علامت سياه را به آن مي آويختند. زورخانه اي به همين نام در کنار اين سقاخانه وجود داشت که از زورخانه هاي معروف و نامي شهر به شمار مي رفت و دالان ورودي آن از زير سقاخانه نوروزخان مي گذشت. امروزه اين سقاخانه از رونق افتاده و چندان مورد توجه نيست.


سقاخانه عزيز محمد
اين سقاخانه از موقوفات شخصي به نام عزيز محمد (که باني آن نيز به شمار مي آيد) است. بناي سقاخانه داراي آب انبار قديمي و حوضچه آب و شير و پاشير است. در اين سقاخانه جايگاهي خاص براي روشن کردن شمع تعبيه شده است. در زير شير آب، سنگي با سطح صاف بر سينه ديوار نصب و بر آن حک شده است: «الاحقر- حاج عباس فرزند محمد به عنوان يادگار در آب و پاسنگ و لوله کشي ... » بقيه جمله بر اثر گذشت زمان از بين رفته است. سقاخانه عزيز محمددر خيابان وحدت اسلامي ( شاهپور سابق ) خيابان مهدي خاني قرار دارد.

گورستان ظهير الدوله آرامگاه بزرگاني چون ملک الشعراي بهار، ايرج ميرزا، رشيد ياسمي ، رهي معيري ، دکتر محمد حسين لقمان ادهم ، محمد مسعود ، ابوالحسن صبا ، درويش خان ، روح الله خالقي ، فروغ فرخزاد ، حبيب سماعي ، مرتضي محجوبي و ... است. اين باغ با دفن عليخان ظهيرالدوله داماد ناصرالدين شاه به گورستان بدل شد. اين گورستان موجب تجديد خاطرات بسياري از روشنفکران و هنرمندان است.

سقاخانه کل عباسعلي
اين سقاخانهدر خيابان وحدت اسلامي قرار دارد و قدمت آن به دوره قاجار مي رسد. سقاخانه کل عباسعلي در شهريور ماه 1311 شمسي مرمت و بازسازي شد. در سال هاي اخير نيز از طرف کسبه محلي برخي از نقاط تخريب شده آن مورد بازسازي قرار گرفت.

سقاخانه آينه
اين سقاخانهدر خيابان ظهيرالاسلام واقع است. در تزئينات اين سقاخانه آينه کاري بسيار به کار رفته و همين موجب نامگذاري سقاخانه شده است. اين سقاخانه توسط حاج ميرآخور در سال 1304هـ . ق بنا شد و يکي از پر زرق و برق ترين سقاخانه هاي تهران به شمار مي رود.

برخي ديگر از سقاخانه هاي تهران : سقاخانه شيخ هادي در خيابان شيخ هادي ، سقاخانه دباغ ها در بازار مولوي ، سقاخانه حضرت ابوالفضل (ع) در خيابان ناصرخسرو و ....

تکاياي تهران

تکيه دولت

براساس يادداشت هاي «حسينعلي بيهقي» تکيه دولتدر ضلع شرقي صحن کاخ گلستان قرار داشت و محوطه وسيعي بود با ساختمان سه طبقه مدور به ارتفاع تقريبي 24 متر که در وسط آن صفحه اي گرد به ارتفاع سه متر براي نمايش تعزيه وجود داشت. گرداگرد صحن غرفه هايي براي تماشاگران و عزاداران و نيز غرفه مخصوص شاه و محارم و اطرافيان احداث شده بود.

ساختمان اين بنا از تماشاخانه هاي روباز رومي اقتباس شده و هنگام عزاداري ، آن را با خيمه و چادر بزرگ پوشش مي دادند. اين بنا در زمان پهلوي اول به کلي تخريب گرديد و بانک ملي فعلي بازار در محل آن ساخته شد. هم اينک تعدادي تصوير و نقشه از آن بناي باشکوه برجاي مانده است.

تکيه دولت نمونه مثال زدني از معماري کاربردي ايراني بود. اگر چه در ساخت اين بنا ، از آمفي تئاتر هاي غربي الگو گرفتند، اما مصالح تزيين ، شکل و خوش ساختي آن ، کاملاً با روحيه ايراني و معماري دوره قاجار همخواني داشت. به علاوه اگر تعزيه را نمايش مذهبي سنتي ايران بدانيم، «تکيه دولت» کامل ترين ساختمان ممکن براي اجراي تعزيه به شمار مي رفت.

تکيه نياوران

در مرکز دهکده قديمي نياوران بناي عظيم و باشکوهي به چشم مي خورد که داراي معماري و فرم خاص است. سال هاست که اين بنا به عنوان تکيه مورد استفاده قرار مي گيرد. اين بنا که در سال 1237 شمسي به دستور ناصرالدين شاه احداث شد داراي صحن مسقف با خرپاي بزرگ چوبي و سقف شيرواني است.

برمبناي نوشته هاي «دکتر ناصر تکميل همايون» ، تهران روي هم نزديک به پنجاه تکيه داشت که همه آنها در ايام سوگواري سرتاسر با پارچه سياه و جملات مذهبي پوشيده مي شد و مراسم عزاداري سرور شهيدان حضرت حسين بن علي (ع) در آنها برگزار مي شد. هر محله چندين تکيه مسقف و بي سقف داشت که مهم ترين آنها پس از تکيه حاج ميرزا آقاسي ( عباس آباد ) و تکيه دولت عبارت بود از : تکيه سپهسالار ، تکيه سرچشمه ، تکيه وليخان ، تکيه زنبورک خانه، تکيه نوروزخان ، تکيه سيدنصرالدين ، تکيه قورخانه ، تکيه عودلاجان و ....

آرامگاه ها

آرامگاه ابن بابويه

در کنار آرامگاه ابن بابويه ، عالم شهير سده چهارم ، مقابر زيادي از انديشمندان ، هنرمندان و سياستمداران و .... در دل آن آرميده اند. ميرزا ابوالحسن خان حکيم، علامه تنکابني ، ميرزا لطفعلي نصيري ، علامه دهخدا ، ميرزاده عشقي ، جهان پهلوان تختي و ...

گورستان ظهيرالدوله

در منطقه شميراندر انتهاي يکي از خيابان هاي فرعي منشعب از خيابان دربند، باغي به مساحت 4300 متر مربع ، آرامگاه بزرگاني چون ملک الشعراي بهار، ايرج ميرزا، رشيد ياسمي ، رهي معيري ، دکتر محمد حسين لقمان ادهم ، محمد مسعود ، ابوالحسن صبا ، درويش خان ، روح الله خالقي ، فروغ فرخزاد ، حبيب سماعي ، مرتضي محجوبي و ... است. اين باغ با دفن عليخان ظهيرالدوله داماد ناصرالدين شاه به گورستان بدل شد. اين گورستان موجب تجديد خاطرات بسياري از روشنفکران و هنرمندان است.

مجموعه گورستان هاي مسيحيان

در زمين هاي سليمانيه و دولاب تهران ، مقابر و گورهاي مربوط به مسيحيان ارامنه ، روس ، يوناني ، فرانسوي و لهستاني جاي دارد. در گورستان ارامنه سنگ قبرهايي از 150 سال پيش به جاي مانده است. و در گورستان لهستاني ها قبور برخي سربازان کشته شده جنگ جهاني دوم به چشم مي خورد.

گورستان روس و يونان با مقبره زيباي شاهزاده گرجي ارتودکس مذهب، در مساحتي حدود 8000 متر مربع ، مقبره سرباز گمنام جنگ جهاني دوم را با ستاره اي سرخ بر فراز آن ، در دل خود جاي داده است. در گورستان کاتوليک ها و آشوريان ، کتيبه هاي طولي و عرضي در اشکال گوناگون مشاهده مي شود.

از ديگر گورستان هاي قديمي مي توان از گورستان بي بي زبيده ، امامزاده عبدالله ، امامزاده علي اکبر ، امامزاده اسماعيل و ... نام برد.
آتشکده ها

آتشگاه قصران

اين بنادر شمال تهران در مرز مشترک آهار و شهرستانک واقع است . آتشگاه که به حکم قرائن موجود در اصل دو طبقه بود ، در پهنه اي به مساحت تقريبي 110 متر ساخته شده است. اين آتشگاه را در محل به نام «قصر دخترک» و «قلعه دخترک» و نام هاي ترکي «قزل ماما» و «قزماما» مي خوانند و منظور از دختر و ماما در اين نام ها احتمالاً ناهيد و آتشگاه نيايشگاه آناهيتا بوده است.

تخت رستم

در دشت شهريار در فاصله 50 کيلومتري جنوب تهران خرابه اي به نام تخت رستم وجود دارد که از دو صُفـّه (ايوان مسقـّف، غرفه مانندي درون اطاق بزرگ که کف آن کمي بلندتر است و بزرگان بر آن نشينند) يا تخت گاه تشکيل شده است. يکي از اين صفه ها در قله صخره و ديگري در ثلث ارتفاع همان صخره قرار دارد. صفه اول در هواي آزاد است که روي آن آتش قرار مي دادند. روي صفه دوم مراسم مذهبي به عمل مي آمد. در فاصله 15 متري از تخت گاه پايين، يک ساختمان گنبددار کوچک ديده مي شود که در آن به احتمال زياد آتش مقدس را حفظ مي کردند.

تخت کيکاووس

در فاصله 12 کيلومتري شمال غرب تخت رستم « تخت کيکاووس » قرار دارد. در اين محل نيز تخت گاهي مشابه تخت رستم ديده مي شود که در بالاي تپه سنگي قرار گرفته است.

نقش برجسته تنگ واشي

اين اثردر 500 متري غرب روستايي به نام «جليزجند» از توابع شهرستان فيروزکوه واقع شده است. اين نقش برجسته در يک معبر کوهستاني باريک به نام «تنگ واشي» قرار دارد. حجاري هاي آن در سمت چپ رودخانه و در محلي بسيار تنگ و باريک که رودخانه پر آبي از آن مي گذرد، بر سينه ديواره اي از سنگ، نقش بسته است. نقش به ابعاد 7×6 متر است و در قسمت فوقاني چهار رديف و قسمت پاييني دو رديف کتيبه به خط نستعليق وقايع زمان سلطنت فتحعلي شاه قاجار را همراه با اشعار و آيات قرآني بيان مي دارد. در مرکز نقش برجسته، فتحعلي شاه سوار بر اسب سرگرم شکار گوزني است و عباس ميرزا نايب السلطنه و تني چند از رجال و شاهزادگان دربار قاجاريه، عده اي سوار بر اسب و چند تن پياده ، نشان داده شده اند. نام اشخاص در کنار نقش آنها ذکر شده است.

زندان هارون

در سمت جنوب شرقي تهران در فاصله 12 کيلومتري جاده تهران – خراسان ( سه راه سيمان) قريب سه کيلومتر در سمت چپ در دامنه کوه هاي مسگرآباد واقع شده است.

بناي زندان به شکل مکعب مستطيل به ارتفاع 9 متر و به صورت دو طبقه ساخته شده و از درازا و پهناي يکساني برابر با 30/16 متر برخوردار است. زندان هارون داراي ساختاري متشکل از لاشه سنگ و گچ و از نظر قدمت متعلق به دوره آل بويه حدود 1100 سال قبل است.

استودان گبرها



استودان گبرها ( استخوان دان گبرها )در دامنه شمالي کوه ري ، در آن حدود که مزار بي بي شهربانو و کوه تبرک در سوي جنوبي آن قرار دارد واقع شده است. به عبارت ديگر اين اثر ارزشمند در شهرري، چهارراه خط آهن پشت دانشگاه آزاد اسلامي، سمت راست جاده مشيريه در دامنه کوه قرار دارد.

پيروان آيين زردشتي اجساد مردگان خود را در اين مکان تقديم به پرندگان گوشتخوار مي کردند. آن گاه استخوان هاي اجساد را در منسوجي ( بافته ) مي پيچيدند و در اتاق هايي که در داخل استودان تعبيه شده بود جاي مي دادند. استودان گبرها به صورت استوانه هاي مدور و بلند به ارتفاع حدود 6 متر احداث شده و داراي ساختاري متشکل از لاشه سنگ و ساروج (مخلوطي است از آهک و خاکستر يا ريگ که در آب به مرور جذب انيدريد کربنيک کنند و آهکش به صورت سنگ آهک که محکم و پايدار است در مي آيد و از آن براي ساختن بنا استفاده مي کنند) و از نظر قدمت متعلق به هزاره اول پيش از ميلاد است.


[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 18:29 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد امام خميني ( سلطاني )

اين مسجد با قدمتي در حدود 180 سال اززيباترين مساجد تاريخي تهران است. باني آن ، فتحعلي شاه قاجار ( 1212- 1250 هـ . ق ) بود و از اين رو در آغاز آن را مسجد شاه مي ناميدند.

بنابر شواهد تاريخي اين دومين جامع بزرگ شهر تهران بعد از مسجد جامع بازار يا جامع عتيق بود.

بنابر کاشي نوشته ها و کتيبه هايي که در ايوان جنوبي مسجد به جاي مانده ، زمان تقريبي شروع ساخت اين مسجد سال 1222 يا 1224هـ . ق است. در سال 1307 هـ . ق به دستور ناصرالدين شاه قاجار، درِ اصلي در جهت شمال تعمير، و نيز به دستور وي دو مناره در دو طرف گل دسته مسجد ساخته شد. بنابراين تکميل کننده اصلي اين مسجد ناصرالدين شاه قاجار بوده است.


گالري عکس مسجد امام تهران
اين مسجد ، بنايي چهار ايواني است که شبستان هاي اصلي آن در جبهه جنوبي قرار دارد و معماري کلي و نيز پاره اي از جزئيات آن از مسجد وکيل شيراز گرفته شده و در طراحي و ساخت آن مانند ساير ابنيه آن زمان هنرمندان و استادان شيرازي دست داشته اند.


مسجد جامع تهران ( جامع عتيق )
مسجد جامع در مرکز بازار و نزديک مسجد امام خميني قرار دارد. فاصله بين اين مسجد و مسجد امام خميني را« بازار بين الحرمين » مي گويند. تاريخ دقيق ساخت اين مسجد مشخص نيست ولي از شواهد چنين استنباط مي شود که در عهد شاه عباس دوم، در سال 1074 هـ . ق به اهتمام فردي به نام « رضي الدين » ساخته شده باشد.


مسجد جامع دماوند
اين مسجد با ستون هاي آجري و سنگي به سبک بناهاي ساساني بنا شده است. بر چوب هاي بالاي ستون هاي شبستان مسجد ، نام شاه اسماعيل اول صفوي و تاريخ 927 هـ . ق و «مصطفي بن جمال الدين» به عنوان باني و «محمد شجاعي» به عنوان کاتب آمده است. در سال 882 نيز خواجه ياقوت نامي ، باني تجديد ساختمان مسجد بود. در مرحله تعمير ، نام نجار جمال الدين فرزند محمد و نويسنده کتيبه ها علي فرزند فتح اله بود. در مسجد آثاري از اواخر دوره صفويه موجود بود که بر اثر نوسازي ، از بين رفته است. مناره مجاور مسجد از دوره مغول بر جاي مانده است.


مسجد جامع ورامين


مسجد جامع ورامين از نمونه هاي کامل مسجد چهار ايواني است که ساخت آن در زمان سلطان محمد اولجايتو ( خدابنده ) آغاز ، و در دوره فرزندش ابوسعيد بهادرخان تکميل شد. تاريخ 722 و 726 هـ . ق در شبستان و گنبد اصلي ديده مي شود. اين بنا در سال 815 هـ . ق در عهد شاهرخ تيموري مرمت شد.

در ابتداي محور طولي بنا ، سر در ورودي و پشت آن ، صحن باز واقع است. طاق نماهاي اطراف صحن به چهار ايوان ختم مي شود که دو ايوان در محور طولي و دو ايوان در محور غربي قرار دارند. پشت ايوان اصلي گنبدخانه واقع است. عرض دهانه ايوان شرقي دو برابر دهانه بقيه طاق نماها و برابر دهانه ايوان ورودي است. از سوي ديگر عرض و ارتفاع آن به سختي ، دو سوم عرض و ارتفاع ايوان جنوبي مي شود. به اين ترتيب ايوان جنوبي ايواني مقصوره ( سراي حصاردار ، جاي ايستادن امام و خليفه در مسجد ) است که با سادگي و عظمت بر تمامي صحن تسلط مي يابد. تسلط گنبد با قدرت و تناسب زيبا ، بر تمامي ساختمان و ارتباط با ايوان جلوي آن ، از ويژگي هاي اين مسجد است.

سر در خارجي اين مسجد بسيار جالب است و روي ديوارهاي جانبي سر در با طرح هاي اسليمي و گره چيني و رنگ هاي آبي فيروزه اي و لاجوردي کاشي کاري شده و از طراحي استادانه و پرکار برخوردار است. اين سر در از نظر طرح و اجرا شبيه سر درهاي مسجد جامع نطنز و مسجد جامع مظفري کرمان است.

اين مسجد داراي دو مناره است که روي پايه هاي طرفين استوار شده است.


گالري عکس مسجد جامع ورامين

مسجد حضرت سيدالشهداء ( مسجد معزالدوله )
مسجد حضرت سيدالشهدا در سه راه امين حضور ، خيابان ايران ، واقع است. اين مسجد از بناهاي خيريه«محمد اسماعيل ميرزا معزالدوله» نوه عباس ميرزا نايب السلطنه فتحعلي شاه قاجار به شمار مي رود. اين بنا بر اساس وقف نامه سنگي داخل مسجد، به وسيله همسر او حاجيه خانم فرخ لقا در سال 1317 هـ . ق ساخته شد.

در ورودي و اصلي بدون تغييري در بافت قديم آن ، در قسمت شمال غربي مسجد قرار دارد. اين در به يک هشتي زيبا راه دارد و با يک پيچ به حياط مسجد ختم مي شود. در سمت شرق و شمال مسجد سقاخانه و پنج مغازه وقفي مسجد جاي دارد. ضلع جنوب حياط با ايواني مسقف با عبور از سر در وارد شبستان مي شود. شبستان داراي محرابي با تزئينات کاشيکاري شده است. شمال غرب حياط داراي حجره هاي متعددي است که براي سکونت طلاب يا احتمالاً امام جماعت مسجد در نظر گرفته شده است. سمت چپ هشتي ، اتاقي است که در گذشته مشهور به مَدرس ( محل تدريس ) بود و اکنون کتابخانه مسجد است.


مسجد جزايري


در محله بازار و انتهاي بازار عباس آباد ، مسجد حاج ابراهيم تاجر اصفهاني قرار دارد.

از آنجا که نسبت برخي از ائمه جماعت اين مسجد مانند مرحوم آيت الله سيد نصراله جزايري ، سيد محسن جزايري ، سيد صدرالدين جزايري ، سيد محمد علي جزايري و .... به جزايري مي رسد، اين مسجد به اين نام شهرت يافته است. از باني مسجد اطلاعات چنداني در دست نيست. اين مسجد در سال 1335 ش براساس نقشه مهندس لرزاده ، تجديد بنا شد و در حال حاضر داراي يک شبستان با مساحت 175 متر مربع ، بالکني به مساحت 100 متر مربع و يک آبدارخانه و انبار کوچکي در حدود سه متر مربع است.


گالري عکس مسجد جزايري

مسجد حاج سيد عزيزالله
در داخل بافت قديمي بازار تهران ، مسجد حاج سيد عزيزالله قرار دارد. صحن و شبستان اين مسجد مزين به کاشي هاي معرق است. مساحت اين مسجد حدود 1500 متر مربع و با دو باب حجره کنار آن از موقوفات مرحوم «حاج سيد عزيزالله» است. بر کاشي هاي شمال مسجد نام «سلطان صاحبقران فتحعلي شاه» نقش بسته است. از کتيبه هاي جنوب و شرق که داراي تاريخ 1310 هـ . ق است، مشخص مي شود که قسمت شمالي از سه ضلع ديگر قديمي تر است.

در دالان مسجد که رو به سوي بازار دارد، سنگابي ( محلي سنگي که از آن آب خارج مي شود ) نصب شده که بر آن نوشته شده : «نوشيد جام آب و بگوييد به صد نوا ، لعن خدا به قاتل مظلوم کربلا. سنه 1327 يا ابا عبداله الحسين عليه السلام ».


مسجد الجواد
اين مسجد که به وسيله مهندس ابراهيمي طراحي شده است،اولين مسجد مدرن ايراني است. ساختمان مسجد از دو بخش ؛ شبستان و سالن سخنراني تشکيل شده است. سالن سخنراني اين مسجد دو طبقه است. نمازخانه به صورت مخروطي از اضلاع متقاطع تشکيل شده که از راس به طرف قاعده ، پهن تر مي شود. اين دو قسمت مسجد روي هم 1250 متر مساحت دارد
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 18:26 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد تاریخی
مسجد تاريخانه دامغان : مسجد تاريخانه در دامغان واقع شده است و يكي از با عظمت ترين مسجد هاي اين منطقه به شمار مي رود . اين بنا به دليل سبك خاص معماري آن كه تلفيق سبك اسلامي - ساساني است ، از اهميت زيادي برخوردار بوده و آن را متعلق به سال هاي قبل از 200 هجري قمري مي دانند . احتمالاً تاريخانه در زمان تسلط اعراب بر ايران ، آتشكده يا معبدي مذهبي بوده كه بعدها به مسجد تبديل شده است . بناي مسجد تاريخانه كهن ترين و قديمي ترين بناي اسلامي است كه تا كنون در اين منطقه پا برجا بوده است .
مسجد امام : مسجد امام در مركز شهر سمنان واقع شده و يكي از مهمترين بناهاي تاريخي و قابل اهميت سمنان است كه معماري آن ار هر حيث شايان تحسين و تمجيد مي باشد . در ايوان غربي مسجد تاريخ ختم بنا كه سال 1342 هجري قمري مي باشد ، ذكر شده است . اين مسجد داراي گچبريها و كاشيكاريهاي بسيار زيبايي است . اين بنا تحت شماره 394 جزو آثار ملي به ثبت رسيده است .
مسجد جامع سمنان : مسجد جامع سمنان را مي توان در زمره كهن ترين و قديمي ترين آثار اسلامي شهر سمنان به شمار آورد كه با توجه به گمانه زنيها و حفاريهاي اخير در قرن اول هجري به روي خرابه هاي آتشكده بنا گرديده است ، ولي در طول زمان تعميرات و تغييراتي در آن بوجود آمده است و در حال حاضر در بناي كنوني مسجد آثاري از دوره مغول و تيموري ديده مي شود .
منار سلجوقي : اين منار كه در شمار زيباترين منارهاي تاريخي دوره سلجوقي است در گوشه شمال شرقي مسجد جامع سمنان و در كنار شبستان شرقي واقع شده و به منار مسجد جامع نيز معروف است . به روايت كتاب (مرآت البلدان) اين منار در زمان وزارت خواجه ابوسعيد سمناني و خواجه نظام الدين در عهد سلطنت سلطان سنجر ساخته شده است ولي طبق مفاد مقاله سمنان در دايره المعارف و همچنين افادات استاد مجتبي مينويي و طبق كتيبه اي كه اطراف منار وجود دارد و به خط كوفي است ، منار سمنان را اسيراجل بختيار حاكم معروف ايالت قومس در دوره غزنويان و ممدوح منوچهري دامغاني شاعر بزرگ قرن پنجم در بين سالهاي 417تا466 هجري بنا كرده است .
مسجد جامع زاوغان : مسجد جامع زاوغان در شمال محله زاوغان سمنان و پايين تر از چاه آب و در ميان باغهاي سرسبز واقع شده است ، اين مسجد كه از بناهاي قرن دوم هجري و مربوط به تسلط علويان در اين سرزمين مي باشد ، بوسيله سيد ضياءالدين محمد فرزند بزرگ و جانشين سيد زين الدين علي صالح عبيدالله بن حسين اصغربن امام زين العابدين(ع) بنا شده است . متاسفانه اين مسجد اكنون به صورت نيمه ويرانه است ناگفته نماند از آنچه از اين مسجد باقي مانده مي توان به قوس بلند ايوان اين بنا اشاره كرد كه داراي تزئينات آجري به صورت مربع هاي كوچك و بزرگ و تودرتو مي باشد .
مسجد جامع سرخه : اين مسجد در منطقه سرخه و در كنار تكيه مسجد جامع قرار دارد و از بناهاي قرن اول هجري است . مسجد جامع سرخه در طول زمان چندين مرتبه خراب و بعد تعمير و مرمت گشته و تغييراتي در آن نيز بوجود آمده و يكي از الحاقات اين مسجد شبستان بزرگ است كه به چهل ستون شهرت دارد .
منار و مسجد علاء : مسجد جامع علاء در نه كيلومتري جنوب شرقي سمنان و ميان كوچه هاي قديمي روستاي علاء واقع بود و يكي از مساجد قرن اول هجري به شمار مي رفته است . بر سردر اين مسجد كه در سال 70 هجري ساخته شده است كتيبه اي از جنس فيروزه وجود داشته كه بوسيله يكي از حكام سمنان شبانه كنده و ربوده شده است . مسجد مزبور در سالهاي اخير ويران گشته و مسجد ديگري در جنوب آن ساخته اند . منار علاء كه در كنار ويرانه هاي مسجد قديمي واقع شده ، بيش از ده متر بلندي دارد ولي ارتفاع آن در گذشته بيش از ارتفاع فعلي بوده كه متأسفانه ويران گرديده است . تايخ اوليه بناي منار را همزمان با بناي منار مسجد جمع سمنان مي دانند ، بدين ترتيب كه بين سالهاي 417 تا 466 هجري بوسيله ابوحرب بختيار حاكم قوس در زمان غزنويان ساخته شده است ، بطوريكه در بين مردم شايع است اين منار مانند منار جنبان اصفهان مي جنبد و لرزش ان محسوس است .....ادامه مطلب
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 17:48 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد جامع بفروييه
مسجد جامع بفروييه يا مسجد "حاجي ملک" در "بفروييه" از توابع شهرستان ميبد قرار دارد. اين مسجد يک تابستانخانه با پوشش گنبدي و ايواني بلند دارد و در قسمت جلو، دو طبقه است. حياط مسجد داراي چند غرفه در طرفين و دو ورودي در ضلع هاي شمالي و غربي است. گرمخانه مسجد در ضلع شرقي تابستانخانه با اندکي اختلاف سطح بنا شده است. گل ساختمان مسجد از خشت و گل است و فقط در شرقي بام، از آجر استفاده شده است. تنها اثر کاشيکاري مسجد، کتيبه معرق بالاي سر در و ورودي غربي است.

مسجد جامع عقدا

اين مسجد در "عقدا" از توابع شهرستان اردکان قرار دارد. بناي اين مسجد از خشت، گل و آجر در نما است. اين مسجد داراي تابستانخانه و گرمخانه- که در سطحي پايين تر از تابستانخانه قرار دارد- است. حد واسط گرمخانه و تابستانخانه حياط است. گرمخانه مسجد، پوشش طاق و تويزه با قوس هايي با قد پاي کم دارد. تابستانخانه داراي گنبد، ايوان و غرفه هايي در طرفين حياط است.

ماذنه مسجد و همچنين پله هايي که دسترسي به مسجد را از حسينيه امکان پذير مي سازد، از جمله ويژگي هاي اين مسجد و کاربندي آجري و گچبري سر در ورودي، از جمله تزيينات آن است.

مسجد حاج محمد سعيدا

مسجد حاج محمد سعيدا- معروف به چرخاب- در محله "چرخاب" شهرستان اردکان قرار دارد و از طريق يک کوچه به حسينيه چرخاب (ميدان چرخاب) مرتبط است. مسجد چرخاب داراي دو بخش زمستاني و تابستاني است. کوچه اي که در مرز قسمت تابستاني و زمستاني قرار دارد، دسترسي به وضوخانه را ميسر مي سازد.

اين مسجد از جمله ابنيه دوران قاجار محسوب مي شود. احداث بخش تابستاني مسجد به دلايل اقتصادي حدود سي سال بعد از قسمت زمستاني آن صورت گرفت. وجود يک هشتي در مدخل ورودي شبستان و نيز کمي تعداد پنجره ها و ابعاد کوچک آن ها، تبادل حرارت را با محيط خارج کنترل مي کند. همچنين طاق و تويزه هاي کوتاه آن، علاوه بر تامين گرما در زمستان، جلوه و عظمت خاصي به مسجد مي بخشد قسمت تابستاني داراي سه يادگير است.

مسجد زردک

اين مسجد در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد. با توجه به شواهد موجود در بنا، قدمت آن را مي توان مربوط به قرن هفتم هـ. ق دانست.

بناي مسجد شامل فضاي زير گنبد به ابعاد 4×4 متر، ايوان کوچک و دو فضاي دهليز مانند به جاي شبستان است. فضايي مانند گرمخانه نيز در پشت صحن و در ضلع شمالي مسجد ديده مي شود. آثار به جاي مانده در اطراف مسجد نشان مي دهد اين مسجد در گذشته داراي فضاهاي ديگري هم بوده که به مرور زمان و در اثر رطوبت حاصل از کشت زمين هاي مجاور، از بين رفته است.

مسجد جامع اردکان

مسجد جامع اردکان در بافت قديمي شهرستان اردکان و در کنار بازار آن واقع شده است. اين بنا به قرن دهم هـ. ق تعلق دارد و فاقد تزيينات در کاشيکاري و گچبري است. در ورودي چوبي آن تزيين شده است. روي دماغه سمت چپ در، هشت قطعه فلزي (الله، محمد) به خط کوفي کنده کاري شده است. در اين مسجد يک زيلو با تاريخ 1038 هـ. ق موجود است.

مسجد جامع فهرج

اين مسجد در روستاي فهرج شهر يزد قرار دارد. مصالح عمده بناي آن از خشت و گل است و تاريخ ساخت آن به صدر اسلام مي رسد. ستون هاي قطور و پوشش طاق آن از نوع بيز گهواره اي است. منار گلي مسجد مربوط به دوره هاي بعد است. اين مسجد در تاريخ معماري اسلامي ايران اهميت بسياري دارد و با مسجد "تاريخانه" دامغان قابل مقايسه است.

مسجد جامع مهريز

مسجد جامع بغداد آباد در شهرستان مهريز، مربوط به قرن دهم هـ. ق است. در بناي اين مسجد دو کتيبه قديمي بر در ورودي و چهار قطعه کاشي به ابعاد 27×37 سانتي متر- متعلق به قرن هشتم هـ. ق با خطوط هندسي ساده و زمينه آبي- بر ديوار محراب شبستان آن ديده مي شود. بالاي سر در مسجد، سنگ مرمر کنده کاري شده اي، نصب شده است.

مسجد اميرالمومنين (سرده)

مسجد اميرالمومنين (مسجد سرده) و ساباط مجاور آن در محله "سرده" شهر زارچ قرار دارد، با توجه به سبک ساختمان گنبد، ايوان و تاريخ موجود در زيلوي مسجد، بنا را مي توان متعلق به دوره زنديان و افشاريان دانست. اين مسجد داراي تابستانخانه اي با گنبدي نسبتاً بلند، ايوان، صحن نيم طبقه اي در طرفين گنبد و غرفه هايي در اطراف صحن است. اين غرفه ها در ضلع هاي شرقي و غربي، علاوه بر صحن تا انتهاي شبستان زير گنبد نيز امتداد مي يابند. مصالح به کار رفته در اين مسجد از خشت و گل با به کارگيري آجر در کف و نماي داخلي گرمخانه، شرقي بام و ... است. گرمخانه مسجد در ضلع شرقي صحن و اندکي پايين تر از آن قرار دارد و داراي شانزده چشمه طاق و تويزه هايي با قوس هاي هلالي است. نماسازي ستون ها و تويزه ها آجري است. به نظر مي رسد گرمخانه مسجد بعد از تابستانخانه بنا شده است. در چوبي ورودي اصلي آن، با قطعات کوچک چوب به صورت شمسه هايي گره چيني شده است.

مسجد جامع عزآباد صدوق

اين مسجد در حال حاضر از مرکز آبادي دورو در گودي قرار دارد و به علت هجوم شن هاي روان، اطراف آن تا بام در ريگ فرو رفته است. مناره ساده، بلند و سفيد اين مسجد، از دور توجه بيننده را به سوي خود جلب مي کند. مسجد شامل صحن، عمارت سردر، ايوان تابستاني و گرمخانه است. سردر ورودي داراي کاربندي گچي است. ايوان تابستاني مسجد داراي گنبدي خشتي است. محراب اين قسمت نيز داراي کاربندي گچي است.

مسجد جامع يزد

ساختمان اصلي اين مسجد در قرن ششم هـ. ق، در زمان حکومت "آل کاکويه" ساخته شد. مسجد جامع کنوني مربوط به دوران حکومت "آل مظفر" در قرن هشتم و نهم هـ. ق است. "سيد رکن الدين" پس از احداث بقعه، ميدان، آب انبار و ساعت به تعمير و احياناً تجديد بناي اين مسجد همت گماشت. پس از او، "شرف الدين علي يزدي" کار او را ادامه داد و مناره هايي در طرفين گنبد ساخت. در سال 778 هـ. ق، "عفيف الدين" دالان مسجد را بنا کرد. صفه سمت چپ گنبد توسط "شاه يحيي" ساخته شد. در زمان "ميرزا شاهرخ تيمور"، مسجد- که در آن زمان با گچ سفيد اندود شده بود- کاشيکاري شد و سوره "فتح" به خط "بهاءالدين هزار اسب" به صورت کتيبه در داخل مسجد نصب گرديد.

محراب اين مسجد از سنگ مرمر يکپارچه است. برفراز مسجد، گنبدي دو پوش به شکل مربع قرار دارد که از باپوش خشخاشي ساخته شده است. يکي از دو مناره سر در اصلي، داراي دو مسير حرکت مستقل است. در زير صحن مسجد پاياب يا سردابه اي وجود دارد که با آجر و کاشي مزين شده است. در اضلاع شمالي و غربي مسجد، دو راه ورودي جهت پاياب تعبيه شده است.

در سال 862 هـ. ق به دستور "نظام الدين جهانشاهي" القاب "ميرزاي جهانشاهي" بر روي کاشي تراشيده و بر سر در مسجد نصب شد.

در زمان حکومت "امير چقماق"، صحن مسجد با سنگ مرمر مفروش و دو ستون مرمرين در دو طرف صفه جنب مسجد، نصب گرديد و منبر کاشيکاري شده، جاي منبر چوبي قديمي را گرفت.

مسجد ابوالمعالي

مسجد جامع ابوالمعالي در بازارچه ابوالمعالي شهر يزد قرار دارد. اين مسجد در سال 878 هـ. ق توسط "خواجه ابوالمعالي" بنا شد.

مسجد ابوالمعالي شامل يک گرمخانه نسبتاً بزرگ، حياطي کوچک و يک اتاق (مقبره) در ضلع غربي حياط است. بادگير بلندي نيز در ضلع جنوبي و مشرف به کوچه و بازار مجاور، به چشم مي خورد.

مسجد از کف ساباط، هفتاد سانتي متر گودتر و پوشش سقف گرمخانه آن، طاق و تويزه است. پايين ستون ها و ديوارهاي مسجد از داخل آجرکاري و بالاي ستون ها و سقف آن از اندود گچ پوشيده شده است. در زير ساباط ورودي مسجد، کاشي هاي مسدس تعبيه شده و در طرفين قسمت مياني آن، دو قطعه گل مربع معرق به کار رفته است.

مسجد شاه تهماسب

مسجد شاه تهماسب در قرن دهم هـ. ق ساخته شد. باني اين مسجد "بيگم" دختر "شاه تهماسب صفوي" و همسر "نورالدين ميرميران" از خاندان شاه نعمت الله است. تنها دو سنگ مرمر از اين ساختمان به جاي مانده است که يکي در محراب و ديگري در ستون ميدان قرار دارد.

مسجد ريگ يزد

اين مسجد از آثار دوره مغول- تيموري است و توسط "امير حسين الدين اشرف" در اواسط قرن هشتم هـ. ق ساخته شد. بعدها "خواجه توکل قزويني" درگاه و گنبد آن را تعمير و بازسازي کرد. اين مسجد داراي نماي آجري، سکوهايي در طرفين، گنبدي مرتفع، مناره گلي کوتاه و محرابي سنگي است. در بالاي محراب شبستان زمستاني، بادگيري قرار داشت که اکنون خراب شده است. نورگيرها عموماً به صورت هشت ضلعي هستند.

مسجد فرط

مسجد فرط در محله دارالشفاء و نزديک دروازه "مهريجرد" از دروازه هاي اصلي برج و باروي قديمي شهر يزد قرار دارد و همجواري آن با حمام قديمي "مولانا"، از شاخصه هاي آن است. نام اين مسجد در مآخذ مربوط به يزد، به صورت "بزک" يا "پزک" آمده که تدريجاً به "فرط" تغيير نام داده است. در باره اين مسجد در تاريخ يزد آمده است: برابر حمام مولانا خضر عليه الرحمه قرب دروازه مهريجرد مسجدي ساخته که آن را مسجد پتک خواندند...

بنا به گفته مولف "جامع مفيدي"، اين مسجد که رو به خرابي بود، در سال 1078 هـ. ق به اهتمام "مولانا محمد ابن بزاز" ولد "شاهمير ناييني" تجديد عمارت شد. همچنين در اين ماخذ آمده است: "ابومسلم در خراسان خروج کرد و احمد زمجي به حکم او مامور تسخير اصفهان و يزد شد و او پس از تسلط در يزد بر در حمام مولانا خضر در نزديکي دروازه مهريجرد مسجدي ساخت و آن را مسجد پتک خواند".

مسجد حظيره

اين مسجد در خيابان امام شهر يزد قرار دارد، بناي اوليه "روضه محمديه" يا "حظيره" بقعه اي براي عبادت و سکونت فقرا بود و در سال 843 هـ. ق از اموال "حاج شمس الدين ميبدي" ساخته شد. اين بنا هم اکنون به مسجد حظيره شهرت دارد و جز سنگ مرمر محراب آن، ساير قسمت هاي بنا نسبتاً نوساز است. آرامگاه سومين شهيد محراب حضرت آيت الله صدوقي در کنار اين مسجد واقع شده است
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 17:25 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد تاريخي
 
مسجد جامع شوشتر : مسجد جامع شوشتر که یکی از دیدنی ترین مساجد ایران است در این شهر قرار دارد و از کتیبه های آن چنین استنباط می شود که خلفای عباسی در زمان امام حسن عسگری (ع) به ساخت آن اقدام نموده و پس از آن تکمیل و ترمیم شده است . این مسجد با 54 ستون در ایوان و طاقهای موسوم به رومی تأثیر فرهنگ دیرینه ایران و معماری محلی منطقه را با سقفها ، گچبری ها ، کنده کاریها و مناره ها و آجرکاریهای پر نقش ملهم از فرهنگ اسلامی در قالبی ارزشمند و زیبا به منصه ظهور رسانده است . بنای این مسجد را به سال 254 هجری قمری در زمان خلافت عباسی نسبت می‌دهند ولی چندین بار که آخرین آن سال 1171 خورشیدی بود، تعمیر و مرمت گردید .
مسجد جامع دزفول : سبک معماری مسجد جامع دزفول به قرن سوم یا چهارم هجری (981- 1061 میلادی) خورشیدی تعمیر و مرمت شده است . ایوان شرقی مسجد از بناهای دوره ی صفویه است که به سال 1110 قمری بنا گردید . سر در و گلدسته های این مسجد مربوط به سده 12 هجری قمری است . معماری این بنا از اصول معماری کاخ ایوان و کرخه تقلید شده است .
 
 
1-اولين مسجد اهواز جديد درمحله عامري و نزديک بقعه علي بن مهزيارتوسط آقاي شيخ نبهان عامري ساخته شد.
 
2-دومين مسجد به نام مسجد حاج رضا در سال 1314 ه-ق  توسط فردي به نام آقاي حاج رضا شوشتري درخيابان کيوان شرقي  ساخته شد. مسجد مذکور به شماره 7928 درفهرست آثارملي کشور به ثبت رسيده است.
3- سومين مسجد به نام مسجد حاج رييس در سال 1320 ه.ق توسط آقاي معين التجار بوشهري (حاج رييس) در محل تلاقي راه آهن معين التجار با خط آهن شرکت نفت ساخته شد و به همين دليل به آن مسجد سر سچه نيزمي گفتند. مسجد دردهه گذشته توسط آيت ا... شفيعي وجمعي از افرادخير بازسازي شده و به مسجد شفيعي تغيير نام داد.
4- مسجد آيت ا... بيگدلي معروف به مسجد توحيد واقع درتقاطع خيابان رضوي وخيابان آزادگان چهارمين مسجدي است که درسال 1325 ه.ق احداث شده است.
5- مسجد جامع پنجمين مسجدي است که در سال 1331 ه.ق ساخته شدو درسالهاي اخير بخش عمده آن ترميم و بازسازي شده است.
6- مسجد شيخ صدوق در کنار رودخانه کارون جنب بانک ملي شعبه ي مرکزي قرار دارد ششمين مسجدساخته شده دراهوازجديد است که توسط فردي به نام حاج سيد احمد مرتضوي با همکاري مردم خير بناگرديد.مسجد مذکور در سال 1381 ه.ق بازسازي شد.
7-هفتمين مسجد را آيت ا... انصاري در سال 1338 ه.ق بنا نمود.
8-هشتمين مسجد را آيت ا... حاج سيد جعفر جزايري در سال 1341 ه.ق احداث و بين خيابان هاي امام خميني (ره) و شهيد صدر السادات (سيروس سابق)واقع شده است.
مسجد مذکور اخيرا به همت آيت ا... حاج سيد محمد علي موسوي جزايري امام جمعه موقت اهواز توسعه يافته است.
9-نهمين مسجد مسجد چيت ساز مي باشد که در سال 1341 ه.ق ساخته شد.
10-دهمين مسجد توسط آقاي احمد حمادي درکوچه علوي واقع در انتهاي بازار عامري به سال 1350 ه.ق احداث شده است.
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 16:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد تاریخی Minimize

مسجد شاه علی زاهدان : این مسجد در سال 847 هجری به امر ملك شمس الدین علی ساخته شده است . از آنچه كه به رضا و رغبت به زیارتگاه اهدا شده ، دو لوح حكاكی شده است كه به اواسط قرن نهم هجری تعلق دارند و حكاكی جالبی بر روی آنها صورت گرفته است . طبق ترجمه آقای "ا.ج.ایلس" از كارشناسان معروف موزه ایتالیا یكی از این دو ، لوحی است كه نشان می‌دهد بنا توسط فردی از خاندان ملوك سیستان به نام "شاه علی" احداث شده است و لوح دیگر یادبود وفات "امیرغیاث الدین محمد كیانی"سر كرده شاخه كوچكی از خاندان ملوك سیستان بود .

مسجد زرنج زاهدان : مورخان ایرانی در دوره اسلامی از مساجدی نام برده‌اند كه محل تعلیم علوم دینی و ادبی بودند . مثلاً در سیستان یكی از حاكمان عرب به نام عبدالرحمن بن سمره (سده اول هـ.ق.) مسجد آدینه‌ای ساخت كه حسن بصری عالم معروف دینی سده اول و دوم مدتی در آنجا سرگرم تدریس و تعلیم مسایل دینی بود . این مسجد در مقابل زندان شهر زرنج واقع بوده است . مقدسی ضمن توصیف زرنج می‌گوید: مسجد جامع در آن است و زندان برابر آن ، شگفت انگیز ساخته شده است كه دو آتشگاه (مناره) دارد، یكی كهن و دیگری را با مس پوشیده است و آن را یعقوب لیث ساخته است .

سایر مساجد : مسجد جامع زاهدان ، مسجد جامع تشیع زاهدان ، مسجد حکیم ، مسجد شریف ، مسجد قدیمی و مسجد دارالعلوم از دیگر مساجد استان سیستان و بلوچستان است .

منار سكوت (دخمه‌های زرتشتی) زاهدان : آثار دخمه‌ها یا منار سكوت در نقاط مختلف استان به تعداد زیادی مشهود است . در زمان پس از فتوحات اعراب و اشاعه عقاید اسلامی ، تا قرن‌ها مذهب زرتشت در سیستان رواج داشت . تقریباً اوضاع در تمام قسمت‌های ایران كه از سیستان فاصله زیادی نداشت این چنین بود . آثار كنونی منارهای سكوت و آتشكده‌های موجود در سطح استان ، یادمان‌های مخروبه‌ای از همین دوران است .

آتشکده کرکوی : این آتشکده در ناحیه کرکوی سیستان واقع شده است و آثار و بقایایی از آن مشهود است . ویژگی های معماری ، شکل بنا و کارکرد آن نشانگر این است که این آتشکده به دوره ساسانیان تعلق دارد .

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 16:10 ] [ اطلس ایران وجهان ]

زیارتگاه بی بی مریم : این زیارتگاه در قریه توریان جزیره قشم واقع شده است . عمده مصالح به کار رفته در ساخت این بنا سنگهای قلوه و لاشه سنگ است . این بنا احتمالاً از آثار دوره ایلخانی می باشد .

زيارتگاه شاه شهيد : در مجاورت غارهاي خربس و در بالاي صخره اي در لبة پرتگاه، زيارتگاهي معروف به شاه شهيد وجود دارد . هرچند در اين مكان قبر مشاهده نمي شود ، اما مردم براي زيارت و نذر و نياز به آن رو مي آورند .

زیارتگاه شیخ اندر ابی : این زیارتگاه در جزیره شیخ اندرآبی ( بین بندر لافت و خمیر ) وجود دارد .

مسجد اميرالمومنين (ع) : داراي بافت معماري بسيار قديمي است و در سال 1370 توسط سازمان ميراث فرهنگي بازسازي شده و در منطقه ماشه واقع مي باشد .

مسجد جامع بندرعباس : در 1175 قمری ساخته شده و همجوار مرقد امامزاده شاه محمد تقی است .

مسجد جامع قشم : بزرگ ترين و قديمي ترين مسجد شهر قشم است كه توسط بانويي در سال 1202 ه.ق ساخته شده است . شبستان مسجد مستطيلي شكل است و 16 ستون دارد .

مسجد جامع نور : سبك معماري آن تركيبي از هنر ايراني و اسلامي است. اين مسجد در منطقه سفين واقع شده و متعلق به مسلمانان اهل سنت مي باشد .

مسجد خاتم الانبياء (ص) : این مسجد كه مناره هاي آن سر به آسمان كشيده و رو به سوي دريا دارد . محل برگزاري نماز جمعه كيش در سمت شمال غربي جزيره و در محوطه ميرمهنا واقع شده و از مهمترين بناهاي مذهبي كيش به شمار مي آيد و نمازهاي جماعات و جمعه در اين محل برگزار مي شود .

مسجد دژکان : مسجد دژکان در نزدیکی بندر خمیر در روستای دژکان تقلیدی از مسجد علی است .

مسجد رمچاه : در طرح معماری مسجد رمچاه تلفیق عناصر ‌ايرانی و بومى ‌به خوبی قابل مشاهده است . استفاده از گنبد فیروزه‌گون و نقش‌هاى اسلیمى روی آن دگرگونی در رنگ و جنس مصالح (نظیر بهره‌گیری از کاشی‌کاری) از جمله خصوصیاتی هستند که به ‌اين مسجد هویتی نو مى‌بخشند معماری مسجد رمچاه آمیزه‌اى از کار دست هنرمندان خوش قریحه اصفهانی و هنرمندان بومى ‌قشم است در اين مسجد بقاياي مسجد قبا ( که در سال 115 بر اثر زلزله ویران شد) دیده می شود

مسجد صحرا باغی : این مسجد که مخصوص اهل سنت بندرعباس است در1310 قمری ساخته شده است .

مسجد لافت : مسجد کهنه لافت واقع در ساحل غربی ‌اين روستا بندر است که سادگی و بی‌پیرایگی خاصی دارد . ‌اين مسجد شاید به دلیل قابلیت دسترسی بیشتر و طرح نقشه ساده و قدیمى ‌خود کاربرد روزمره‌تری در اقامه نمازهای یومیه یافته و همچنین همجواری با دیگر آثار تاریخی لافت ـ نظیر کلات (یا قلعه) نادری ـ نقش مهم و ارزنده‌اى به آن بخشیده است . مسجد قدیمى ‌لافت به هنگام طلوع و غروب خورشید با رنگ‌ها و آواهای معنوی خود ، تناسب و زیبایی معماری بادگیری و مراسم جنوب ‌ايران را به خوبی نمایان مى‌سازد .

مسجد منبرکهنه : مسجد منبرکهنه در غرب بندرعباس واقع شده و در 1083 قمری در دوره صفویه ساخته شده است . در ضمن این بنا در سال 1333 مرمت شد .

مسجد ناصری : در 1304 شمسی با معماری سنتی جنوب ایران ساخته شده است .

مسجد و مقبره برخ : ساختمان اوليه اين مسجد مربوط به قرون اوليه اسلامي است و در روستاي كوشه واقع شده است . اين مسجد در سال 244 ه.ق. يك بار مرمت شد و در سال 736 ه.ق بر اثر زلزله منهدم گرديد و توسط پادشاه هرمز در همان سال دوباره ساخته شد . بقعه شيخ برخ- سازنده اصلي بنا- نيز در كنار قلعه است.

مسجد و مناره ملک بن عباس ( مسجد علی ) : در غرب بندر لنگه در 1280 ه.ق تأسیس شده و ترکیبی از معماری هنری و ایرانی است .در معماري اين مسجد معماری دوران قاجار و صفویه دیده می شود .

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 13:10 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد تاريخي
مسجد دستگرد : مسجد دستگرد جنب امامزاده محمد اکبر در روستای دستگرد و بخش کيار خاوری از توابع شهرکرد واقع شده و از آثار دوره صفويه است . بخش اصلی مسجد شبستان ستوندار و مستطيل شکلی است که پوشش طاق و گنبد آن بر روی ستون های سنگی قرار گرفته است . تمام طاق ها و گنبدها گچ اندود شده تنها در زير يکی از آن ها نقوش زيبايی ديده می شود ، البته احتمال دارد که ديگر گنبدها نيز در گذشته دارای چنين نقوشی بوده باشند . ستون های سنگی از سه بخش پايه ، ساقه و سرستون تشکيل می شوند که به طور جداگانه تراشيده شده و به هم اتصال يافته اند . ساختمان اين مسجد در دوره اخير از طرف سازمان ميراث فرهنگی مورد تعمير و مرمت قرار گرفته است .

 

مسجد نو : مسجد نو که متعلق به اوايل دوره قاجار است ، در محله آسياب بالای کوهپان و خيابان مرکزی شهر قرار گرفته و شامل يک شبستان سرپوشيده است . اين شبستان نسبت به کف خيابان يک متر پايين تر و دارای دو رديف ستون سنگی و سقف ضربی آجری است . روشنايی آن نيز به وسيله پنجره های مشبک خاوری و باختری تأمين می شود .

مسجد جامع كيان : بنای تاريخی مسجد جامع كيان در پنج كيلومتری شهركرد واقع شده و به نام مسجد محب نيز معروف است . اين مسجد در دوران صفويه ساخته شده و در زمان افشاريه توسط يكی از سرداران نادرشاه افشار به نام محب علی بيک مرمت شده است . رواق خاوری شبستان های ستوندار سنگی ، كاربندی های سقف و آجركاری های آن از ويژگی های معماری مسجد محسوب می شوند . مسجد كيان که دارای دو شبستان بهاره و زمستانه می باشد ، در اين اواخر جزو فهرست آثار ملی ثبت شده است .

 

مسجد خان جامع : مسجد خان جامع در سال 1270 ه . ق ساخته شده و ‌دارای صحن و شبستان های تابستانی و زمستانی و حجره های متعدد است . در حال حاضر و به علت نفوذ آب از پشت ديوارها ، قسمت هايی از اين مسجد فرسوده شده ، آجرهای آن شكسته و بعضی بندهای آن خالی شده و احتياج به مراقبت و تعميرات اساسی دارد .

مسجد جامع شهرک شهركرد : روستای شهرک در شش كيلومتری جنوب خاوری فرخشهر و خاور شهركرد در نزديكی خرابه های قديمی شهر سرخ بارز واقع شده است . تاريخ احداث اين مسجد را به زمان ديالمه و خوارزمشاهيان نسبت می دهند . مسجد جامع شهرک نيز مانند ساير بناهای قديمی از گزند روزگار محفوظ نمانده و در حمله مغول خراب شد ، اما دوباره و به همت محب علی بيک ، سردار نامی نادر شاه بازسازی شد . مسجد جامع شهرک دارای شبستان زمستانی جالبی است و تمام ساختمان آن با آجر مربع و قطور و با نهايت استحكام و استادی احداث شده است . تاريخ اين بنای با ارزش كه بر سنگ لوح بسيار ظريف و مستطيل شكلی نوشته شده ، 27 محرم سال 1153 ه . ق است .

 

مسجد آیت الله زاده بروجن : این مسجد در سمت جنوب باختری شهر بروجن ، مركز شهرستان بروجن و در فاصله 60 كیلومتری شهركرد واقع شده است . این بنا در دوره قاجاریه و احتمالاً بر روی شالوده ای قدیمی تر به صورت یک شبستان و با ستون های سنگی استوار شده است . این ستون ها از نظر اندازه و فرم همانند مساجد جامع شهركرد ، چالشتر و شهركیان هستند . این اواخر محراب مسجد مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته و با كاشی های هفت رنگ و فیروزه ای و كتیبه هایی به رنگ سفید بر زمینه لاجوردی ، مشتمل بر آیاتی از قرآن مجید تزیین شده است . صحن یا حیاط این مسجد به شکل مستطیلی به طول شبستان بوده و پنجره های شبستان به سمت آن باز می شوند . این صحن یک ورودی در سمت خاور دارد كه حدود یک متر از سطح خیابان پایین تر است . به طور كلی می توان گفت در حال حاضر این مسجد از نظر فنی دارای وضعیت مناسب و مطلوبی است .
مسجد جامع بروجن (آقا سید ضیاء) : این مسجد در شهر بروجن ، 60 كیلومتری مركز استان و در زمین شهرهای قمشه و شهركرد واقع شده است . این بنا كه به دوره قاجاریه تعلق داشته از نظر موقعیت مكانی حدود یک متر از سطح خیابان پایین تر است . بنای این مسجد به صورت یک شبستان است كه در آن به جای استفاده از ستون های سنگی با جرزهای آجری باروكشی از سنگ نمای جدید ساخته شده و سقف آن با طاق های جناغی و گنبد پوشش داده شده است . محراب مسجد در سال های اخیر مورد ترمیم و مرمت قرار گرفته و با كاشی های هفت رنگ و لاجوردی مزین به نقوش اسلیمی و خطوط نستعلیق و نسخ كه در بردارنده آیاتی از قرآن كریم هستند ، تزیین شده است . صحن مسجد نیز به صورت یک چهار ضلعی نامنظم كه ضلع بزرگ آن به درازای شبستان بوده و دیواری آن را محصور كرده ، ایجاد شده است . در جلو این بنا یک رواق با چهار دهانه طاق جناغی احداث شده و تمام پیشانی بنا و نمای جرزها از حدود 50 سانتی متر بالاتر از كف حیاط با كاشی های هفت رنگ با زمینه لاجوردی و فیروزه ای و كتیبه هایی مشتمل بر قرآن مجید با خط سفید بر روی زمینه لاجوردی مزین شده است . این تزیین پیشانی بنا را تا لب پشت بام به صورت یک باند در بر گرفته و به مرور ایام تكه هایی از آن ها شكسته و فروریخته است .

مسجد جامع نقنه : مسجد نقنه در شش كیلومتری شهرستان بروجن قرار داشته و به صورت یک شبستان ستون دار با طاق های جناغی و گنبدهای كوچکی بر فراز آن ، ساخته شده است . گرچه هیچ گونه نوشته ای دال بر ارتباط این بنا به دوره صفویه در دست نیست ، اما با توجه به سبک و پلان بنا می توان آن را به دوره صفویه نسبت داد یا حداقل نقشه آن را همانند مساجد دوره صفوی دانست . این مسجد دارای نه ستون عظیم است و سقف مسجد به صورت هلالی است . مسجد دارای یك محراب است و كاشی‌های زیبایی كه بر روی آن ها ، آیات قرآنی نوشته شده است . اهالی روستا معتقدند كه از قدمت این مسجد 200ِ یا 300 سال گذشته است . از میان حیاط مسجد یك جوی آب می گذرد كه از زیر دیوار مسجد به داخل روستا می‌رود . میراث فرهنگی این مسجد را جزو آثار تاریخی و باستانی ثبت کرده است .
 
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد چهل ستون دهدشت : بنای مسجد چهل ستون (امام حسين(ع)) نیز در شمال بافت تاريخي دهدشت و احتمالا در محل يكي از دروازه‌هاي اصلي ورودي شهر ساخته شده است. در كنار مسجد مجموعه‌اي شامل حمام، كاروانسرا و 2 امامزاده واقع شده است. ورودي به مسجد در ضلع شمال غرب بنا بوده كه اكنون با ديواري جديدالاحداث مسدود شده است. بنا شامل شبستان و حياط بزرگي بوده كه شبستان آن روي سه رديف هشت‌تايي ستون برپا بوده كه اكنون روي اين ستون‌ها، كار احداث مسجدي جديد آغاز شد كه هنوز تكميل نشده است.
مسجد جامع دهدشت : مسجد جامع دهدشت در شرق بافت تاريخي دهدشت و به فاصله اندكي از امامزاده معصوم(ع) واقع شده است . بنا از آثار شهر دوره اسلامي و صفوي دهدشت است كه در دو طبقه و به ابعاد 55/27×50/33 متر ساخته شده است . بنا شامل شبستان ، حياط مركزي ، وضوخانه و اتاق‌هاي كوچكي در مجاورت ورودي ضلع شرقي براي احتمالا آبدارخانه‌ها و مراسم‌ها است . بنا داراي دو ورودي ، يكي ورودي عمومي در ضلع شرقي براي عموم نمازگزاران و ديگري ورودي كوچكي در ضلع جنوب غربي كه به شبستان باز مي‌شده و احتمالاً براي عبور و مرور امام جماعت مسجد تعبيه شده ، است . هر دو ورودي با سنگ‌هاي بزرگ لاشه‌اي به صورت پلكاني ساخته شده‌اند . شبستان داراي 14 رديف ستون بزرگ پافيلي بوده كه وزن طبقه دوم را نيز تحمل مي‌كرده است . دو ورودي پلكاني در دو سمت جنوبي و شمالي مسجد - ابتداي شبستان- ارتباط شبستان با طبقه اول مسجد كه احتمالاً به زنان اختصاص داشت را برقرار مي‌كرد . محراب با سنگ و گچ كار شده و فعلا داراي تزيينات خاصي نيست كه ممكن است تخريب شده باشد . در دو ضلع شمالي و جنوبي حياط آثار ته ستون‌هايي ديده مي‌شود كه احتمالاً دالاني دور اين دو ضلع كشيده شده بود . بنا در سال 1377 به طور كامل خاكبرداري شده و در سال‌هاي 80-79 نيز كارهاي تعميراتي آن به شكل اضطراري صورت گرفت . مسجد مورك نیز در ضلع جنوب غرب بافت تاريخي دهدشت و به فاصله 150 متري جنوب كاروانسرا واقع شده است . مسجد از جمله آثار دوره اسلامي و صفوي دهدشت است . بنا شامل حياط ، شبستان و بخش وضوخانه است .
آتشکده خيرآباد : اين اثر تاريخي در سمت راست جاده دهدشت ـ بهبهان و در يک کيلومتري شمال روستاي «ده‏وه» خيرآباد و در طرف چپ رودخانه خيرآباد واقع شده که به دوره ساساني مربوط است . اين بنا که به چهارطاقي يا آتشکده خيرآباد شهرت دارد ، ساختماني است مربع شکل با اضلاع متساوي 11 متر که با استفاده از گچ و لاشه سنگ ساخته شده است . اين بناي تاريخي در چهارطرفاصلي داراي چهار طاق است که بر روي چهار پايه ساخته شده و بر فراز آن گنبدي وجود داشت که اکنون ديگر نيست . اين آتشکده يکي از قديمي‏ترين و معروف‏ترين آتشکده‏هاي اين منطقه و واجد ارزش‏هاي تاريخي و نيز زيارتگاهي براي زرتشتيان مي‏باشد .
آتشکده‏هاي گل سرخدان : اين سه آتشکده هر يک به فاصله 50 متري ديگر بنا شده است . "مقدسي" از اين آتشکده‏ها با نام " کتيبه المجوس" يا " آتشکده آتش‏پرستان" نام مي‏برد . اين بناها در پاي کوه گچي تيزنگ واقع شده‏اند و ظاهر بناها خصوصاً گچ‏بري‏هاي داخل آن‏ها ، نشانگر اهميت آتشکده‏ها در نزد مردم باستان ايران بوده است . مرم محلي اين سه گنبد را سه گنبدان مي‏نامند
منبع- میراث فرهنگی استان کهکیلویه وبویر احمد
[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 12:37 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مسجد جامع عباسی (مسجد شاه)

ساختمان مسجد جامع عباسی، درضلع جنوبی میدان تاریخی اصفهان در سال 1020 هجری قمری به فرمان شاه عباس اول در بیست و چهارمین سال سلطنت وی شروع شد. كتیبه سردر مسجد به خط ثلث ” علیرضا عباسی“ در سال 1025 نگاشته شده و حاكی از آن است كه شاه عباس این مسجد جامع را از مال خالص خود بنا كرده وثواب آن را به روح جد اعظم خود ” شاه طهماسب “‌ اهدا نموده است، در ذیل این كتیبه، كتیبه دیگری است كه از استاد علی اكبر اصفهانی ( مهندسی معمار مسجد ) تجلیل شده است.

مسجد شیخ لطف الله

این مسجد بی نظیر شاهكار دیگری از هنر معماری و كاشی كاری قرن یازدهم هجری قمری است كه به فرمان شاه عباس اول در مدت 18 سال ساخته شده است . ساخت سردر معرق آن در سال 1011 هـ . ق اتمام یافت و ساختمان تزئینات آن در سال 1028 هجری قمری به اتمام رسیده است. كتیبه سردر آن به خط ثلث علیرضا عباسی و به تاریخ سال 1012 هجری قمری است معمار و بنای مسجد ” استاد محمدرضا اصفهانی “ است كه نام او در داخل محراب زیبای مسجد در لوحه كوچكی ذكر شده است . باستان شناسان خارجی در مورد عظمت معماری این مسجد گفته اند : ” به سختی می توان این بنا را محصول دست بشر دانست. “ شیخ لطف الله از علمای بزرگ شیعه واز مردم ” میس “‌ از قراء ” جبل عامل “‌ در لبنان امروزی بود كه به دعوت شاه عباس اول در اصفهان اقامت گزید. این مسجد به منظور تجلیل از او احداث گردید.

مسجد و مناره برسیان

این مسجد در 42 كیلومتری شرق اصفهان واقع شده و یك اثر خالص سلجوقی است. مناره آن را در سال 491 و محراب آن را در سال 498 هجری قمری ساخته شده است. تزئینات آجری داخل مسجد شبیه به گنبد تاج الملك در مسجد جمعه اصفهان است و به احتمال قوی معمار هردو بنا یكی بوده است.

مسجد گار

این مسجد كه از دوره سلاجقه است در دهكده ” گار “ كه امروزه آن را ” جار “ تلفظ می كنند و در جنوب بستر زاینده رود واقع شده است قرار دارد. از این مسجد جز ویرانه هایی باقی نمانده است ولی مناره آن وضع خوبی دارد و به موجب كتیبه كوفی موجود در آن، در سال 515 هـ .ق به وسیله شخصی به نام ” سید الرْوسا ء ابوالقاسم“ بنا شده است.

مسجد سرخی

این مسجد كوچك كه نماز خانه آن در سالهای اخیر بازسازی شده است در سال 1014 هـ .ق توسط خلف نامی كه سفره چی شاه عباس اول بود بنا گردیده است. در گذشته این مسجد را مسجد سفره چی می نامیدند. ولی كلمه سفره چی در طول زمان به سرخی تبدیل شده است. سردر این مسجد حاوی كتیبه ای است به خط ثلث كه با كاشی معرق سفید به زمینه ای به رنگ آبی نوشته شده است.

مسجد لبنان

این مسجد در حاشیه غربی اصفهان و در محله لبنان از محلات قدیمی شهر اصفهان واقع شده است. از آثار تاریخی آن جز چند قطعه گچبری از قرن هشتم و چند قطعه كاشی كاری از دوره شاه سلیمان به خط ( امامی ) و لوح سنگی سردر، چیز دیگری باقی نمانده است. منبر قدیمی این مسجد از نمونه های جالب توجه عهد صفویه است. گنبد و مناره كاشی كاری شده این مسجد از الحاقات نیم قرن اخیر است.

مسجد ركن الملك

این مسجد به وسیله ( میر سلیمان خان شیرازی ) ملقب به ” ركن الملك “ در ابتدای تخت فولاد اصفهان بنا شده و یكی از بناهای مشهور دوره قاجاریه است. سردر، گنبد و داخل آن با تزئینات كاشی كاری آراسته شده و آرامگاه ”ركن الملك “ در یكی از اتاق های سرسرای ورودی صحن آن قرار دارد. كتیبه های این مسجد و مدرسه كوچك متصل به آن كه تاریخ سال های 1319 تا 1325 هجری قمری را دارد، دارای اشعار فارسی است كه در اطراف صحن مسجد با كاشی كاری زیبا بسته اند.

مسجد اریزان

مسجد اریزان كه سال ها به دست فراموشی سپرده شده بود، بسیار زیباتر از دوبنای مساجد كاخ و دشتی است و داخل آن با تزئینات گچ بری نیز آراسته شده است. طی سال های اخیر، تعمیراتی در این مسجد به عمل آمده است.

مسجد قطبیه

این مسجد، در دوره ”شاه طهماسب اول“‌ به وسیله ” قطب الدین علی باب الدشتی “‌ بنا شده است. سردر زیبای این مسجد را برای محافظت به باغ چهل ستون انتقال داده اند. در كتیبه آن، سال 950 هـ .ق ثبت شده است.

مسجد سین

این مسجد در 24 كیلومتری شمال اصفهان واقع شده و از آثار دوره سلاجقه است. به موجب یك كتیبه خط كوفی موجود، مسجد را ”ابوغالب یحیی“ در سال 529 هجری قمری بنا كرده است. مناره مسجد ”سین“ در سال 529 هـ. ق. بنا گردیده است. مناره مسجد ” سین “ در سال 526 هـ .ق به وسیله ” ابو اسماعیل محمد “ بنا شده است.

مسجد اشترجان ( اشترگان )

این مسجد در دهكده ” اشترگان “ لنجان كه امروزه اشترجان تلفظ می شود و تا شهر اصفهان 38 كیلومتر فاصله دارد واقع شده است. سردر مسجد آن 13 متر ارتفاع دارد و با كاشی های سبك اوایل قرن هشتم هجری قمری و تزئینات گچبری به شیوه همان دوره، آراسته شده است. مناره های این مسجد مانند منارجنبان متحرك است. تاریخ ساختمان سال 715 هـ .ق و بانی آن ” فخرالدین محمدبن محمد اشترجانی “ است.

مسجد جارچی

این مسجد در بازار بزرگ اصفهان واقع شده است و داخل آن تزئینات كاشی كاری معرق دارد . كتیبهْ سردر آن نام (شاه عباس اول ) و ( ملك سلطان جارچی باشی ) را كه بانی ساختمان مسجد بود دربردارد وسال 1019 هـ .ق در آن ذكر شده است. جارچی باشی كسی بود كه فرمان های شاهان صفوی را در میدان های شهر به اطلاع مردم می رساند.

مسجد ایلچی

این مسجد در محله ( احمدآباد ) اصفهان واقع شده است این بنا در دوره سلطنت شاه سلیمان صفوی بنا گردیده است و سردر و قسمت هایی از داخل آن كاشی كاری شده است.

امامزاده اسماعیل

در حاشیه شرقی خیابان هاتف كه قدیمیترین قسمت شهر اصفهان است، مجموعه جالب توجهی وجود دارد مشتمل بریك مسجد بسیار قدیمی به نام شعیا و مقبره امام زاده اسماعیل كه رواق و سردر صحن و گنبد زیبا و آجری بزرگ آن كه از نوع گنبدهای چهارسوی اصفهان است، جلب توجه می كند. این مجموعه نفیس نمونه ای از معماری و تزئینات عهد سلجوقی و صفوی است.

امامزاده جعفر

بقعه ” جعفریه “ كه از بناهای قرن هشتم، با تاریخ 725 هجری قمری است در حاشیه خیابان هاتف روبه روی امام زاده اسماعیل قرار گرفته است. این بنا همانند یك برج آجری است كه نمای خارجی گنبد و اطراف آن با كاشی كاری و كتیبه های زیبایی تزئین یافته است.

امامزاده ابراهیم

بنای امام زاده ابراهیم در24 كیلومتری شرق اصفهان در روستای زمان آباد برخوار واقع شده است. این امام زاده صحنی وسیع با اتاق هایی در اطراف دارد. این امام زاده به حضرت موسی بن جعفر (ع) منسوب است.

بقعه هارون ولایت

بقعه هارون ولایت در دوره شاه اسماعیل اول صفوی و درسال 918 هـ ق به دستور یكی از امرای مشهور او به نام ”دورمیش خان “ و با نظارت وزیر او ” میرزا شاه حسین اصفهانی “ بنا شده است. نام ” دورمیش خان “ سردار مشهور شاه اسماعیل و ” حسین “ كه اشاره ای به نام میرزا شاه حسین وزیر است. ” هارون ولایت “ از دوره صفویه به بعد همواره از زیارتگاه های مورد علاقه مردم اصفهان مخصوصاُ مردم روستاها بوده است. صاحب مدفن را از اولاد حضرت امام علی النقی (ع) ذكر كرده اند.

بقعه ستی فاطمه

یكی از اماكن مقدس اصفهان به نام ستی فاطمه، در مجاورت بقعه شاه زادگان قرار دارد. بقعه ستی فاطمه، مقبره و ضریح دارد ومعروف است كه شخص مدفون در این آرامگاه، فاطمه صغری بنت حضرت امام موسی بن جعفر (ع) است. ساختمان صحن و بقعه آن از دوره صفویه به یادگار مانده است.

بقعه شاه سید علی اكبر

این بقعه كه در 18 كیلومتری شمال شرقی شهرضا واقع شده، از آثار دوره صفویه است و كتیبه زیبای كاشی كاری شده ای دارد. ضریح آن در گوشه ای از بقعه، متصل به دیوار جنوبی آن، نصب شده و تزئینات آن منبت كاری ساده و با مشبك های برنجی است كه در سال 1251 هجری قمری ساخته شده است.

بقعه شاه رضا

زیارتگاه شاه رضا در مسیر اصفهان به شیراز، در 84 كیلومتری جنوب اصفهان واقع شده است. تزئینات كاشی كاری گنبد آن ابتدا در زمان صفویه صورت گرفته است سپس در قرن سیزدهم هجری قمری تعمیر و تجدید بنا شده است و داخل آن نیز با تزئینات آینه كاری آراسته شده است. این امام زاده، زیارتگاه عمومی مردم ” شهرضا “ و دهات اطراف آن است.

كلیسای بیت اللحم

این كلیسا در میدان جلفا، به فاصله كمی از كلیسای مریم قرار دارد. ساختمان آن را یكی از ارامنه نیكوكار آن دوره به نام ” خواجه پطرس ولی جانیان “‌ احداث كرده است. تصویر او در دیوار كلیسا جای داده شده است.

كلیسای وانك

این كلیسا بزرگ ترین و زیباترین كلیسای جلفای اصفهان است كه از نظر تزئینات و نقاشی های فضای داخلی بسیار جالب توجه است. تاق كلیسای وانك كه در زبان ارمنی كلیسای اعظم معنی می دهد از نظر طلاكاری سقف و سطح داخلی گنبد و نقاشی های تاریخی یكی از زیباترین كلیساهای جلفای اصفهان است و درنوع خود بی نظیر است. این كلیسا به نامهای ” سن سو“ و ” دوآمناپركیج “‌ نیز معروف شده است. كتیبه تاریخی ناقوس، نامهای شاه سلطان حسین و خلیفه بزرگ و بانی ساختمان را در بردارد. این كتیبه به زبان و خط ارمنی است و درسال 1702 میلادی در آنجا نصب شده است.

 

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 11:42 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مساجد و مدارس تاریخی Minimize

مسجد ایزدخواست : شهر ایزدخواست در 66 كیلومتری شمال شهر آباده بر سر راه آسفالته آباده به اصفهان قرار دارد . در قلعه باستانی این شهر مسجدی وجود دارد كه در اثر زلزله سال 1315 شمسی از بین رفت و فقط درگاه ورودی آن باقی مانده است . پیش از ویرانی این مسجد، «ماكسیم سیرو» باستان شناس و استاد دانشگاه تهران ، مطالعاتی در این زمینه انجام داد و اعلام كرد كه این مسجد بر روی آتشكده ساسانی ساخته شده است . از این رو سبك بنای این مسجد نیز مانند آتشكده ساسانی ، چهار طاقی بود .

مسجد جامع عتیق شیراز : یكی از كهن ترین آثار شهر شیراز ، مسجد جامع این شهر است كه در ضلع شرقی بارگاه شاه چراغ ( ع ) واقع شده است . عمرولیث صفاری پس از پیروزی بر لشكر خلیفه در سال 281 ه. ق و ورود به شیراز ، دستور ساخت این مسجد را داد . احداث این مسجد در سال 281ه. ق به پایان رسید . مساحت صحن حیاط این مسجد 1672 متر مربع است و در وسط حیاط ، ساختمان « خدایخانه » قرار دارد . در چهار گوشه بنای مسجد برج های كم ارتفاعی وجود دارد . كتیبه ای از كاشی مینایی فیروزه ای در سنگ بالای برج ها جای گرفته كه ساخت این بنا را به سال 281 ه. ق نسبت می دهد . مسجد جامع عتیق دارای شش در است . در شرق دو در ، در غرب دو در ، در سمت شمال دری به نام دوازده امام و آخرین در كه سمت جنوب واقع شده است . در وسط ضلع شمالی این مسجد طاق نمای بلندی قرار دارد كه آن را "طاق مروارید" می نامند . در حاشیه داخلی بالای این طاق ، سوره مباركه « هل اتی» با خط نسخ روی كاشی نوشته شده است . در پیشانی طاق نیز آیاتی چند با خط نسخ و ثلث آمده است . در مشرق این طاق نما ، شبستانی به اندازه 30×17 متر وجود دارد كه در سال 1347 ساختمان آن پایان پذیرفت . در ضلع شرقی ، غربی و جنوبی ، طاق نما وجود دارد و در ضلع جنوب كتیبه ای از دوره شاه تهماسب صفوی برای ساخت و تعمیر آن آمده است. در ضلع جنوبی ، شبستانی وجود دارد كه دارای محرابی است و آیاتی از قرآن مجید به خط نسخ بر آن نوشته شده است . در كتیبه دیگری از تعمیر آن توسط « امام ورودی بیگ خلف بیگی » سخن رفته است . در كنار این شبستان ، شبستان قدیمی واقع شده كه 40 ستون دارد و به همین دلیل به شبستان چهل ستون ، مشهور است و اندازه آن 45×32 متر است . در كنار این شبستان ، شبستان تازه سازی در اندازه 45×36 وجود دارد كه دارای 12 ستون و محراب است . در این محراب 13 كتیبه از آیات قرآنی و حدیث نبوی به چشم می خورد .

[ بیست و نهم مهر 1389 ] [ 9:59 ] [ اطلس ایران وجهان ]
[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 23:50 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد هاشمي  

مسجد و حسينيه شيخ محمود تم تم  

مسجد معتمد  

مسجد گيوه كش ها  

مسجد دولتشاه  

مسجد جامع پاوه  

مسجد جامع كرمانشاه  
مسجد حاج شهباز خان  

مسجد شازده  

مسجد عمادالدوله  

مسجد عبدالله بن عمر  

نماز خانه مسيحيان  

كليساي پنتي كاستي  

كليساي قلب مقدس مسيح  

آتشگاه سراب ذهاب  

آتشدان  

آتشدان برد عاشقان  

آتشكده چهارقاپي  

آتشكده پيرحياتي  

آتشكده كوچك  

نيايش گاه مادي  

نيايشگاه مادي بيستون  

معبد آناهيتا  

كليساي پنطي كاستمي  

كليساي قلب مقدس مسيح  

قربانگاه  

باکلیک برروی هریک از گزینه ها اطلاعات لازم بدست میایید

 منبع- میراث فرهنگی کرمانشاه

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 13:52 ] [ اطلس ایران وجهان ]
 

آتشکده ها:

 

1-آتشکده سیاهگل ایوان: بنای آتشکده مربوط به دوره ساسانیان است که در 15 کیلومتری جنوب غربی روستای سرتنگ و در مسیر رودخانه خروشان کنگیر ایوان قرار دارد.این بنا یکی از سالم ترین آتشکده های دوران قبل از اسلام در استان می باشد.این بنا روی چهار پایه ساخته شده  و دارای گنبدی یک جداره می باشد.

                                               

2-آتشکده موشکان:آتشکده موشکان در فاصله 3 کیلومتری شهر سرابله قرا دارد که مربوط به دوران ساسانیان است.این آتشکده از ملات ساروج و سنگ ساخته شده است که در طول زمان بر اثر حوادث مختلف تخریب گردیده است که در سال 1382 زیرزمین آتشکده مذکور توسط اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان با طاق های قوسی شکل بازسازی گردیده است.

 

3-چهار طاقی:این اثر در شهرستان دره شهر بر روی تپه بنای یک آتشکده به صورت چهار طاقی باقی مانده است این بنا را در محل طاق می گویند.این بنا تماماً با قلوه سنگ و گچ ساخته شده است و مربوط به دوران ساسانی است.

                                            

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 12:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]

کلیساهای همدان : اقلیت آشوری و ارمنی همدان ، دارای دو کلیسا می باشند ، که یکی از آنها ، به نام "کلیسای کاتولیک حضرت رفائیل" ، از سال 1956 میلادی تاسیس شده و فعال می باشد و در میدان آرامگاه بوعلی واقع است . مسیحیان همدان ، مراسم مذهبی خود را روزهای یکشنبه هر هفته ، به طور آزادانه به جای می آورند . کلیسای دیگری نیز ، به نام ، "کلیسای گریگوری ارامنه" در میدان مفتح واقع می باشد ، که غیر فعال است .

 


مسجد شيخ عليخان زنگنه : اين بنا در نزديكي ميدان مركزي شهر تويسركان واقع شده و به مدرسه عباس معروف است . بنا متشكل از حياطي هشت ضلعي و 36 حجره كه محل زندگي طلاب علوم ديني است. مسجد اين مجموعه در قسمت خاوري حياط قرار گرفته است و بنا به گفته مردم ، متعلق به زمان شاه عباس صفوي است . نظرهايي نيز وجود دار دكه تاريخ اين بنا را به دوره شيخ علي خان زنگنه وزير شاه تهماسب صفوي مربوط مي دانند . عمليات تعمير و بازسازي كه در گذشته روي اين بنا صورت گرفته بود به علت ناهماهنگي مصالح به كار رفته ، باعث تغيير اصالت آن شد ولي با كمك سازمان ميراث فرهنگي استان همدان ، تعميرات اساسي روي آن انجام شده است .

 

 

مسجد جولاستان (جوستان) تويسركان : اين بنا در خيابان شهدا واقع گرديده و در دوره اخير بنای جديدی جايگزين بنای قديمی آن شده است . بنای قديمی حدود 200 سال پيش توسط حاج بيک محمد در مظهر قنات جولاستان ساخته شد و سطح آن حدود 1/5 متر پايين تر از کوچه های اطراف قرار داشته است . بنای قديمی دارای شبستانی ستون دار با ستون های آجری چهارگوش و پوشش طاق و گنبد و ايوان مسقف سراسری بوده است . در سال 1343 ه. ش مسجد جديد با حدود 900 متر بنا در دو طبقه جايگزين بنای قديمی شد .

 


مسجد جامع تويسرکان : اين بنا در حاشيه باختری راسته بازار در خيابان شهيد باهنر واقع گرديده و داراي دو درب شمالی و جنوبی است . قسمت شمالی مسجدی از دوره صفويه هم‌زمان با مدرسه شيخ علی خان زنگنه و حمام خان بود که به مرور رو به خرابی گذاشت تا اين‌که در دوره اخير مسجد جديدی را به جای آن نهادند . اين مسجد سابقا به نام شبستان معروف بود و در حال حاضر مسجد اصلی به حساب می آيد. به روايت معمرين محلی ساختمان قديمی مسجد دارای ستون های سنگی بزرگ مدو و طاق ها و رواق هايط مناسب با تزيينات زيبای آجرکاری و ازاره مرمری نفيس بوده است . اين مسجد در سال 1271 ه . ق توسط ميرزا همايون – جد خاندان امامی – ساخته شده است .

 

 

مسجد سلطاني : اين مسجد در محله بازار اسدآباد واقع شده است تا قبل از ويراني ، يكي از قديمي‌ترين مساجد اسدآباد محسوب مي‌شد . در حال حاضر بناي مسجد قديم را خراب كرده‌اند و مسجدي نو با طرحي مستطيل شكل به جاي آن ساخته‌اند . آن‌چه باعث اهميت كنوني بنا مي‌شود سنگ نبشته‌اي است كه در گذشته در داخل شبستان قديمي قرار داشت . امروزه علاوه بر آن،چهار سنگ نبشته ديگر و يك سنگ قبر بر ديوار طاق نمايي در سمت چپ راهرو ورودي به حياط مسجد نصب شده است .

 

 

مسجد ميرزا تقی : اين مسجد در خيابان تختی و به نام بانی آن نام‌گذاری شده و از آثار دوره قاجار است ولی محراب سنگی موجود در آن شباهت زيادی به آثار قرون 6 و 7 هـ.ق دارد . اين مسجد با مساحت حدود 510 متر دارای يک شبستان چهار ستون و يک محراب سنگی است که اطراف آن با کتيبه ای به خط کوفی از آيات قرآن تزيين شده است و در قسمت سقف رسمی بندی‌هايی جهت تزيين ايجاد شده است . اين محراب احتمالاً به دوران ايلخانی‌ تعلق دارد و به شماره 1865 مورخ 21/2/76 به ثبت آثار تاريخی رسيده است .

 

 


مسجد شورين : مسجد تاريخي شورين در روستاي شورين در پنج كيلومتري خاور شهرهمدان واقع شده است . اين مسجد فاقد هر گونه مناره، كتيبه و تزيينات خاص است . ساختمان مسجد شورين با توجه به سبك معماري آن با بناهاي اواسط دوران قاجاريه قابل مقايسه است . عمده‌ترين مصالح به كار رفته در كليه سطوح ساختمان مسجد شورين همدان اعم از پايه ‌، ديوارها ، قوس و سقف‌ها تماماً از آجر است . اين مسجد از خرداد ماه سال 1375 شمسي تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته و تحت شماره 1868 به ثبت تاريخي رسيده است .

مسجد جامع همدان : مسجدجامع‌همدان‌در نزديكي‌ ميدان مركزي شهر و در قسمت باختري خيابان اكباتان ، درمحدوده‌ راسته بازارهاي شهر قرار دارد . اين مسجد از بناهاي دوره قاجاريه است و تاريخ شروع ساخت آن در قطار بندي جلوي ايوان بزرگ ، سال 1253 ثبت شده است . اين مسجد سه درب ورودي دارد كه ورودي نوساز سمت خيابان اكباتان ، ورودي قديمي با دالان طاق‌دار در ضلع خاوري صحن ، ورودي قديمي با دالان هشتي مقرنس كاري شده در ضلع باختري صحن را شامل مي شوند كه هر سه از زيبايي چشم‌گيري برخوردارند .

 

مسجد کوی ميدان (حاج ميرزا آقاجانی) : اين بنا در محله میدان اسد آباد واقع است . نقشه کلی مسجد مستطيل شکل است و شبستان قديمس ستون‌دار آن در ضلع شمالی صحن قرار دارد. مدخل شبستان در ضلع خاوری با طاق جناغی است . شبستان مسجد به ابعاد 10/65×10/57 متر دارای چهار فيلپای چهار ضلعی به ابعاد 68×70 سانتی متر است . روی اين فيلپاها از چهار طرف چهار طاق و بر روی آن ها در کل نه طاق ضربی بر پا داشته اند . سه طاق ضلع شمالی مسجد در قرن اخير بازسازی شده اند . در وسط ضلع جنوبی شبستان محرابی به ارتفاع 187 سانتی متر و در دو طرف آن نيز دو طاق نما با همين ارتفاع قرار دارد . در فضای محراب نورگيری تعبیه شده است . در اضلاع ديگر شبستان ، طاقنما ، طاقچه و پنجره هايی تعبيه شده است . مصالح اصلی بنا ، آجر و ملاط گچ و گل است . بنا به اظهار اهالی در تعميرات قرن اخير کف شبستان حدود نيم متر بالا آمده است . در خصوص تاريخ ساخت مسجد ، مدرک قطعی در دست نيست اما با توجه به انتساب مسجد به حاج ميرزا آقاجان می توان گفت که در دوره سلطنت محمد شاه (1250-1264 ه. ق) توسط ميرزا الطيف مشهور به حاجی ميرزا آقاجانی از سرشناسان به نام اسدآباد بنا شده است .


مسجد شيخ الملوک : اين بنا در محدوده بازار ملاير واقع شده و از آثار دوره قاجاریه است که بر اساس کتيبه موجود در سال 1226 ه. ق توسط شيخ الملوک بنا شده است . سردرب ورودی از سمت بازار شیخ الملوک دارای کتيبه تاريخی مورخ 1236 ه .ق است . سردرب ورودی از جانب جنوب خاوری مسجد به وسيله یک هشتی به مسجد راه دارد و بر روی آن دو مناره کوچک آجری تعبيه کرده اند سردرب اصلی مقرنس کاری است و در اطراف آن دو طاقچه با پوشش مقرنس کاری دیده می شود که مقرنس های آن در سال 1356 ه. ش بازسازی شده است . بر بالای اين سردرب مناره بزرگی ساخته اند . بخش اصلی مسجد شامل گنبدخانه در ضلع جنوبی صحن قرار دارد و محراب آن دارای کتيبه مقرنس و کاشی کاری است . مسجد دارای دو شبستان با سبک ها و قدمت های متفاوت بوده که آن را خراب کرده و تالاری به سبک جديد به جای آن ساخته اند .


مسجد جامع نهاوند : اين مسجد بر روي دامنه تپه‌اي مشرف بر شهر نهاوند ، در سمت شمال ميدان قيصريه واقع شده است . ارتفاع آن از كف شبستان نسبت به كف خيابان مجاور در حدود 5/5 متر است و براي دسترسي به آن بايد حدود 25 پله را از كف ميدان قيصريه پيمود تا به حياط مسجد رسيد . بنا ، طرحي مستطيل شكل دارد به طور تقريبي 17 متر ، و عرض 12 متر و از سه فرش انداز تشكيل شده است . چهار ستون قطور ، طاق و گنبد سقف مسجد را تحمل مي‌كنند . ضخامت ديوارهاي خاوري و باختري شبستان بيش از ديوارهاي شمالي و جنوبي آن است . فرش انداز وسط از فرش انداز طرفين عريض‌تر است و با سه گنبد هم ارتفاع پوشيده شده است

 

 

کلیساهای همدان : اقلیت آشوری و ارمنی همدان ، دارای دو کلیسا می باشند ، که یکی از آنها ، به نام "کلیسای کاتولیک حضرت رفائیل" ، از سال 1956 میلادی تاسیس شده و فعال می باشد و در میدان آرامگاه بوعلی واقع است . مسیحیان همدان ، مراسم مذهبی خود را روزهای یکشنبه هر هفته ، به طور آزادانه به جای می آورند . کلیسای دیگری نیز ، به نام ، "کلیسای گریگوری ارامنه" در میدان مفتح واقع می باشد ، که غیر فعال است .

 


مسجد شيخ عليخان زنگنه : اين بنا در نزديكي ميدان مركزي شهر تويسركان واقع شده و به مدرسه عباس معروف است . بنا متشكل از حياطي هشت ضلعي و 36 حجره كه محل زندگي طلاب علوم ديني است. مسجد اين مجموعه در قسمت خاوري حياط قرار گرفته است و بنا به گفته مردم ، متعلق به زمان شاه عباس صفوي است . نظرهايي نيز وجود دار دكه تاريخ اين بنا را به دوره شيخ علي خان زنگنه وزير شاه تهماسب صفوي مربوط مي دانند . عمليات تعمير و بازسازي كه در گذشته روي اين بنا صورت گرفته بود به علت ناهماهنگي مصالح به كار رفته ، باعث تغيير اصالت آن شد ولي با كمك سازمان ميراث فرهنگي استان همدان ، تعميرات اساسي روي آن انجام شده است .

 

 

مسجد جولاستان (جوستان) تويسركان : اين بنا در خيابان شهدا واقع گرديده و در دوره اخير بنای جديدی جايگزين بنای قديمی آن شده است . بنای قديمی حدود 200 سال پيش توسط حاج بيک محمد در مظهر قنات جولاستان ساخته شد و سطح آن حدود 1/5 متر پايين تر از کوچه های اطراف قرار داشته است . بنای قديمی دارای شبستانی ستون دار با ستون های آجری چهارگوش و پوشش طاق و گنبد و ايوان مسقف سراسری بوده است . در سال 1343 ه. ش مسجد جديد با حدود 900 متر بنا در دو طبقه جايگزين بنای قديمی شد .

 


مسجد جامع تويسرکان : اين بنا در حاشيه باختری راسته بازار در خيابان شهيد باهنر واقع گرديده و داراي دو درب شمالی و جنوبی است . قسمت شمالی مسجدی از دوره صفويه هم‌زمان با مدرسه شيخ علی خان زنگنه و حمام خان بود که به مرور رو به خرابی گذاشت تا اين‌که در دوره اخير مسجد جديدی را به جای آن نهادند . اين مسجد سابقا به نام شبستان معروف بود و در حال حاضر مسجد اصلی به حساب می آيد. به روايت معمرين محلی ساختمان قديمی مسجد دارای ستون های سنگی بزرگ مدو و طاق ها و رواق هايط مناسب با تزيينات زيبای آجرکاری و ازاره مرمری نفيس بوده است . اين مسجد در سال 1271 ه . ق توسط ميرزا همايون – جد خاندان امامی – ساخته شده است .

 

 

مسجد سلطاني : اين مسجد در محله بازار اسدآباد واقع شده است تا قبل از ويراني ، يكي از قديمي‌ترين مساجد اسدآباد محسوب مي‌شد . در حال حاضر بناي مسجد قديم را خراب كرده‌اند و مسجدي نو با طرحي مستطيل شكل به جاي آن ساخته‌اند . آن‌چه باعث اهميت كنوني بنا مي‌شود سنگ نبشته‌اي است كه در گذشته در داخل شبستان قديمي قرار داشت . امروزه علاوه بر آن،چهار سنگ نبشته ديگر و يك سنگ قبر بر ديوار طاق نمايي در سمت چپ راهرو ورودي به حياط مسجد نصب شده است .

 

 

مسجد ميرزا تقی : اين مسجد در خيابان تختی و به نام بانی آن نام‌گذاری شده و از آثار دوره قاجار است ولی محراب سنگی موجود در آن شباهت زيادی به آثار قرون 6 و 7 هـ.ق دارد . اين مسجد با مساحت حدود 510 متر دارای يک شبستان چهار ستون و يک محراب سنگی است که اطراف آن با کتيبه ای به خط کوفی از آيات قرآن تزيين شده است و در قسمت سقف رسمی بندی‌هايی جهت تزيين ايجاد شده است . اين محراب احتمالاً به دوران ايلخانی‌ تعلق دارد و به شماره 1865 مورخ 21/2/76 به ثبت آثار تاريخی رسيده است .

 

 


مسجد شورين : مسجد تاريخي شورين در روستاي شورين در پنج كيلومتري خاور شهرهمدان واقع شده است . اين مسجد فاقد هر گونه مناره، كتيبه و تزيينات خاص است . ساختمان مسجد شورين با توجه به سبك معماري آن با بناهاي اواسط دوران قاجاريه قابل مقايسه است . عمده‌ترين مصالح به كار رفته در كليه سطوح ساختمان مسجد شورين همدان اعم از پايه ‌، ديوارها ، قوس و سقف‌ها تماماً از آجر است . اين مسجد از خرداد ماه سال 1375 شمسي تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته و تحت شماره 1868 به ثبت تاريخي رسيده است .

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:29 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مسجد امام : اين مسجد در خيابان امام خميني(ره) شهر قرار دارد و از بناهاي دوران سلجوقي است . مسجد امام از نوع مساجد چهار ايواني و يكي از بزرگترين مسجدهاي كرمان به شمار مي‌رود . سابقه تاريخي اين بنا به قرن پنجم هجري عصر سلجوقي مي‌رسد و ساخت آن را به ملك توران شاه منصوب داشته‌اند . قسمتهاي مختلف اين مسجد به مرور زمان و به كرات تعمير شده و مخصوصاً صفه اصل در زمان وكيل‌الملك ‪ ۱۲۸۵ه.ق بازسازي شده است . آنچه از قسمتهاي اصلي دوره سلجوقيان برجاي مانده است ، برج آجري ضلع شمال شرقي و سه محراب گچبري شده مي‌باشد . مسجد امام بيش از ‪ ۱۰۷متر عرض دارد و در چهار طرف آن شبستان‌هايي ساخته شده است . معروفترين شبستان آن شبستان امام حسن است و در قسمت غربي آن ايوان بزرگي با روكش كاشي خوش رنگ معقلي برجاي مانده است .

مسجد امام خمینی (ملک) : این مسجد که در خیابان امام واقع شده از نوع مسجد چهار ایوانی و یکی از بزرگترین مسجدهای کرمان می باشد . سابقه تاریخی این مسجد به قرن پنجم هجری و زمان توران شاه سلجوقی می رسد . قسمتهای مختلف مسجد به مرور زمان تعمیر گردیده است به خصوص صفحه اصلی در زمان وکیل الملک(1285 ه.ق) و ایوان شرقی در قرن اخیر بوسیله مرحوم دیلمقانی بازسازی شده است . آنچه از قسمتهای اصلی دوره سلجوقیان بر جای مانده ، برج آجری ضلع شمال شرقی و سه محراب گچبری شده می باشد .

مسجد پامنار : مسجد پامنار در خيابان فتحعلي شاه قرار دارد و از آثار دوره حكومت آل مظفر است . اين بنا در سال ‪ ۷۹۳ه.ق به فرمان عمادالدين سلطان محمود برادر شاه شجاع از خاندان آل‌مظفر ساخته شده و شامل سردر ورودي ومناره وصحن كوچكي است . نماي سردر اين مسجد با كاشيكاري مقرنس كار زيبايي تزئين يافته است .

مسجد جامع : یكی از زیباترین مساجد ایران است كه دارای سر در رفیع ، صحن ، ایوان و شبستان می‌باشد . این مسجد در دوران حكومت امیر مبارز الدین محمد مظفر سرسلسله آل مظفر بنا گردیده و تاریخ آن به موجب كتیبه‌ سردر شرقی 750 ه. ق می‌باشد . ارزشمندترین قسمت بنا ، كاشیكاری معرق محراب و سردر شرقی مسجد است ....ادامه مطلب

[ بیست و هشتم مهر 1389 ] [ 0:22 ] [ اطلس ایران وجهان ]

آتشگاه اصفهان از بناهای تاریخی شهر اصفهان و از یادگارهای ایران باستان است. این مجموعه دارای پیشینه تاریخیِ کهنی است و در زمانهای گونه گونی از آن بهره برده‌اند.

آتشگاه اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

موقعیت

آتشگاه اصفهان در ۸ کیلومتری غرب شهر اصفهان و تقریبا در میانهٔ راه اصفهان به نجف آباد و در شهرستان خمینی شهر قرار دارد. این بنا در نزدیکی رودخانه زاینده رود، بر روی تپه‌ای قرار دارد. از بلندای این تپه، تا کیلومترها از هر چهار سوی اصلی را می‌توان به خوبی مشاهده کرد.

این تپه از جنس سنگ‌های رسوبی است. تراز پایینی آن در ارتفاع ۱۶۱۰ متر از سطح دریا (حدود ۵۰ متر بالاتر از تراز مرکز شهر اصفهان) و فراز آن در ارتفاع ۱۷۱۵ متری از سطح دریا واقع شده است. این تپه از نظر زمین‌شناسی در دوره کرتاسه تشکیل شده است

 


مشخصات بنا

بافتِ ساختمانیِ این مجموعه از لایه‌های خشتی است. میانِ دو ردیف خشت را هم یک لایه نازکِ نِی (که از رودخانه آورده می‌شده) قرار می‌دادند تا بر استحکامِ آن بیفزایند. پایه‌های بزرگ و خشتیِ بنا تقریبا از میانهٔ تپهٔ آتشگاه آغاز می‌شوند و در بالا به ستونهایی محکم و قابلِ اعتماد تبدیل می‌شدند که در گذشته اتاقهایی نیز بر رویِ آنها قرار داشته‌است. در برخی جاها نیز بقایایی از راه پله‌هایی منظم و کنده شده در دلِ سنگ بچشم می‌خورد که تا بالا ادامه داشته‌است اما امروزه از میان رفته‌اند. در بالای تپه بنایی گِرد ساخته شده که می‌توان آنرا نقطه نهاییِ معماریِ این بنا معرفی کرد. بر رویِ تپه، هیچ بنایی بلندتر از آن ساخته نشده‌است. این اتاق دارای هشت گوشه‌است و در هر گوشه یک پنجره هم رو به بیرون دارد. گفته می‌شود موبدانِ زرتشتی، آتشِ مقدس را در درونِ این اتاق قرار می‌داده‌اند.

آتشگاه اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

این مجموعه دارای اتاقها و ساختمانهایی در چهار جهتِ تپه بوده که تا زیرِ اتاقکِ آتشگاه ادامه می‌یافته‌اند و البته اکنون تنها سازه‌های بخشِ شمالی و بخشی از قسمتِ شرقی سالم مانده‌اند و به‌نظر می‌رسد مربوط به بازسازیِ این بنا در دوره پهلوی باشند. بر رویِ برخی از خشت‌های بکار رفته در سازه‌های بخشِ شمالی می‌توان عددِ ۱۳۵۲ را دید که در قالبِ خشت‌ها تعبیه شده‌است.


وضعیت کنونی

امروزه در نگهداری از این مجموعه توجهی صورت نمی‌گیرد. در بافتِ ساختمان‌های این بنا می‌توان سوراخ‌های زیادی را دید که به دستِ گنج یابان کنده شده‌است. بازدید کنندگان نیز خود باید راهِ بالا رفتن را انتخاب کنند و با توجه به ساختار تپه و خشتی بودنِ این سازه، سرعتِِ تخریب بوسیله بازدیدکنندگان بیشتر می‌شود.

آتشگاه اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

نظرات تاریخ‌نویسان، جغرافیانویسان و سایر نویسندگان


از تاریخ نویسان و جغرافیا نویسان قدیم، برخی راجع به آتشگاه اصفهان مطالبی نوشته‌اند. از آن جمله:

ابن خردادبه در قرن سوم هجری در کتاب المسالک والممالک می‌گوید: در قریه مارابین، قلعه‌ای از بناهای طهمورث موجود است و در آن آتشکده‌ای ست


حمزه اصفهانی در قرن چهارم هجری در کتاب سنی ملوک‌الارض والانبیا پس از نام بردن از آتشکده‌های اصفهان می‌نویسد: «کی‌اردشیر در شهر اصفهان، به یک روز سه آتشکده بنیاد گذاشت. یکی را به هنگام بر آمدن آفتاب در جانب "قلعه ماربین" (ماربین، مهربین یا آتشگاه امروزی) به نام آتشکده "شهر اردشیر"، دوم آتشکده‌ای به نام "ذروان اردشیر" به هنگام ظهر در "دارک" از روستاهای خوار (برخوار فعلی) و سوم آتشکده "مهر اردشیر" در روستای "اردستان»

آتشگاه اصفهان - استان اصفهان - ایران گردی

صادق هدایت در کتاب اصفهان نصف جهان درباره آن چنین نوشته‌است: «کوه آتشگاه، روز آبادیش، شکوه مخصوص داشته‌است. این پرستشگاه مانند مسجد و کلیسا دورش دیوار نداشته و چیزی را از کسی نمی‌پوشانیده. مانند آتش؛ سره و پاکیزه بوده. همان آتش جاودان نماینده پاکیزگی و زیبایی که به سوی آسمان زبانه می‌کشیده و در شب‌های تار، از دور، دل‌های افسرده را قوت می‌داده و از نزدیک، با پیچ و خم دلربا، با روان انسان گفتگو می‌کرده

[ یازدهم مرداد 1389 ] [ 23:57 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مسجد جمعه یا مسجد جامع اصفهان از مهم‌ترین و قدیمی ترین ابنیه مذهبی ایران است. کاوشهای باستانشناسی نشان از آن دارد که احتملا این مسجد پیش از تسلط اعراب بر این شهر، مرکز مذهبی مهم شهر بوده و بصورت یکی از آتشکده های شهر اصفهان کاربری داشته است. کشف یک پا ستون، با تزیینات دوره ساسانیان، در منطقه شمالی مسجد، وجود بنایی قبل از اسلام را تایید می‌کند. درباره تاریخچه تغییر و تحولات مسجد اختلاف نظر هایی وجود دارد ولی به نظر می‌آید ساخت مسجد جامع به قرون اولیه هجری و در زمان عباسیان بوده که در قرن سوم هجری محراب آن تخریب و جهت قبله آن اصلاح شده است.

مسجد جامع اصفهان  - استان اصفهان - ایران گردی

 

نکته جالب توجه در معماری این مسجد آنست که بخش‌های گوناگون آن در طول نزدیک به دوهزار سال شکل گرفته اند و طی این سالها همواره در حال مرمت و باز سازی بوده است که آخرین آنها بازسازی بخش تخریب شده بر اثر بمباران هواپیماهای عراقی در طول هشت سال جنگ ایران و عراق بوده است.

مهم‌ترین طرحهای توسعه در دوران آل بویه و صفویه صورت پذیرفته اند.

مسجد جامع اصفهان  - استان اصفهان - ایران گردی

خواندنی

پرفسور آرتور آپهام (باستان شناس) می نویسد: "من آن روز وقتی به تماشای مسجد جامع اصفهان رفتم و در زیر این گنبد قرار گرفتم، متوجه شدم كه تمام وجودم در تسخیر گنبد و مسجد است؛ چون در زیر این گنبد به خوبی می توان به شاهكار فنا ناپذیر و خلاقه ی ایرانی ها پی برد و به عظمت مسجد و گنبد آن اعتقاد پیدا كرد. من از آن به بعد، بار ها به مسجد جامع اصفهان رفتم و با تماشای گنبد این مسجد، زبان به تحسین گشودم و عشق و علاقه ی خود را به اصفهان و ایران روز افزون دیدم. به همین جهت می خواهم بعد از این كه دیده بر هم نهادم جسدم را را در این خاك مقدس دفن كنند."

مسجد جامع اصفهان  - استان اصفهان - ایران گردی

مسجد جامع اصفهان  - استان اصفهان - ایران گردی

مسجد جامع اصفهان  - استان اصفهان - ایران گردی

مسجد جامع اصفهان  - استان اصفهان - ایران گردی

[ یازدهم مرداد 1389 ] [ 23:56 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد جامع سنندج(دارالاحسان)
jame, mosque(sanandaj) اين بنا که در خيابان امام خمينی سنندج قراردارد در سال 1227 هجری بوسيله امان الله خان اردلان ساخته شد و از چندين محوطه بزرگ تشکيل شده است. حياط آن بکلی تخريب شده است. از خصوصيات عمده اين مسجد دکورهای هفت رنگ، آجرهای لعاب کاری شده به جای سنگ کف پوش و مهمترين خصوصيت آن نوشتن دو سوم از يک جزء قرآن بر روی کتيبه های مسجد است.

زيارتگاه و مسجد هاجرخاتون
hajar khatoon اين بنا در يکی از نواحی قديمی سنندج بنام سر تپوله بنا شده است، که ساختمانهای پيچيده و تودرتو که شامل زيارتگاه، مسجد، مدرسه دينی و مقبره مطهر شيوخی که پيرو هاجر خاتون خواهر امام رضا بوده اند می باشد.

ديگر مساجد قدیمی

Jame' Mosque (Saqez) از ديگر مساجد قديمی در استان می توان مسجد جامع دارالامان (سنندج)، مسجد جامع خسروآباد (بيجار)، مسجد دو مناره (سقز)، مسجد جامع دوره قاجاريه (سنندج)، مسجد سرخ (مريوان)، مسجد عبدالله عمران (مريوان) و مسجد جامع سقز (سقز) را نام برد.

Zivieh Archaeological Hill اين تپه که درارای فضايی بسيار وسيع است در 55 کيلومتری جنوب سقز واقع گرديده است. قلعه باستانی زيويه در زمان حفاريهای باستانی در اين تپه کشف گرديد. اين قلعه روی تپه بسيار بلندی که به تمام منطقه ديد دارد ساخته شده است. در منطقه، عتيقه های بی نظيری که امروزه به عنوان شاهکارهای آثار فلزی و سفالگری شناخته می شوند از يک تابوت کشف گرديدند.
the treasure of zivieh اين حفاری صدمات زيادی را به اين اثر معماری بزرگ وارد کرد. قلعه زيویه 2700 سال پيش ساخته شد و از مادها به ارث رسيده است. برای ساختمان قلعه زيويه، بعد از استقرار بنا يکسری سکو برای صاف و مسطح کردن ناحيه ساخته شد، و تعدادی خشت، سنگ و چوب برای پر کردن شيب های تپه قرار داده شد، بعد قلعه بطور محکمی بنا گرديد. پی و پله های قلعه از سنگ ساخته شد، اما ديوارها از خشتهايی در ابعاد 16*16*46 ساخته شد. ورودی اصلی 16 ستون سنگی دارد که در شرق تپه بنا شده، هال ستوندار که دارای 16 ستون سنگی گرد می باشد جالبترين قسمت قلعه می باشد. قطر ستونها 95 تا 105 سانتيمتر می باشد. پشت بام هال بصورت شطرنجی با آجرهای گلی فرش شده. ديگر قسمتهای اين قلعه بزرگ شامل سالنها، حياطها و اتاقهای متعددی است که هرکدام استفاده خاص خود را دارند.

بابا گرگر
در روستايی به همين نام در 25 کيلومتری شمال شرقی قروه واقع شده است. امامزادهای نيز در آنجا قرار گرفته و بصورت زيارتگاهی برای ساکنان درآمده است. در مجاورت آن تعدادی چشمه های آب معدنی نيز وجود دارد.

ديگر مکانهای باستانشناسی
تپه های کوچک تاريخی کره سی، آرندان و چنو در سنندج؛ تپه های باستانی آيينی سور و نجف آباد در سقز؛ تپه های دوباره نامگذاری شده سروآباد، نگل و دو تپه شرقی و غربی مريوان، شهر تاريخی صلوات آباد در حاشيه رود قزل اوزن و شهر تاريخی آدمروده.

[ هفتم مرداد 1389 ] [ 21:7 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مدخلي كه پيش رو داريد به معرفي آتشكده‌هاي ايران مي‌پردازد

مهار آتش و چگونگی استفاده بهینه از آن یکی از مهم‌ترین کشفیات بشر بود که به تمدن و پیشرفت انسان سرعتی افسانه‌ای بخشید.[

همه مردم جهان به نوعی آتش را دوست دارند و در آغاز پرستش خدای خود، مایلند که شمعی را روشن کرده و به ستایش نیکی‌ها بپردازند.

آتش المپیک همیشه روشن نگاه‌داشته می‌شود و هر ساله با شکوهی بسیار در محل برگزاری المپیک برافراشته می‌گردد.

مراسم آتش افروزی و چراغانی و آتش‌بازی به هر بهانه شادی برانگیز، در سراسر جهان مرسوم و فرح‌بخش است. در تاريخ ايران هم اين موضوع به چشم مي‌خورد.

آتشکده به گونه‌ای از نیایشگا‌ه زرتشتیان گفته می‌شود که آتش در جای خاصی از آن قرار دارد و مهمترین نیایش‌های دینی در آن و در برابر آتش انجام می‌گیرد.

شکل و بنای آتشکده‌ها در همه جا یکسان است. معمولاً ً هر آتشکده 8 درگاه و چند اتاق 8 گوشه دارد و آتشدان در وسط بنا واقع است.

با گذر زمان و به تدریج مقرر می‌شود که آفتاب بر آتش نتابد. بنابراین آتش را در فضای باز نگهداری نکرده و اتاقی در وسط بنا ساختند که آتشدان در آن قرار داشت.

تعداد آتشکده‌ها بسیار است و تأسیس آن‌ها به زمان خیلی پیش از ظهور زرتشت، یعنی زمان پیشدادیان می‌رسد.

محافظ آتشکده را هیربد می‌نامیدند، در میان آتشکده‌های ایران سه مادر آتشکده بودند که طبقات مختلف مملکت آتشکده‌های شهرها و دیه‌ها و حتی خانه‌های خود را از آنها فروزان می‌ساختند و آن سه عبارت از:

آذر فرنبغ: اختصاص به موبدان داشت و محل آن درباریان پارس در نیمه راه بین بندرعباس و دارابگرد بود.

آذر گشنسپ: ویژه پادشاهان و آرتشتاران و بزرگان بود و محل آن در شهر شیزیاگنزک در کنار دریاچه اورمیه بود که خرابه‌های آن اکنون در ده بهرام، در نزدیکی تکاپ دیده می‌شود.

آذربرزین مهر: آتشکده کشاورزان و پیشه‌وران بود و در کوه‌های ریوند در شمال‌غربی نیشابور قرار داشت. این آتشکده‌ها و آتشکده‌های دیگر پس از اسلام به تدریج از میان رفتند.

منبع- سایت همشهری انلاین
[ پنجم مرداد 1389 ] [ 23:40 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آتشكده كاريان در شهر فيروزآباد در 120 كيلومتري شيراز قرار دارد.

آتشکده کاریان كه نام دیگر آن آتشکده آذرفرنبغ یا آذر خورداد است به معنی آتش فره ایزدی است و اختصاص به موبدان داشت.

این آتشکده در زمان اردشیر بابکان بنا شده و بعد از حمله تازیان آتش آن به عقداى یزد متقل شده  و تا ۷۰۰ سال در آنجا از آن نگهدارى می‌شد.

پس از آن به اردکان یزد جا به جا می‌شود و سال ۱۳۱۸ شمسي به آتشکده شهر یزد برده می‌شود که هنوز نیز کماکان در آن محل افروخته می‌باشد.

مکان آن در شهر فیروز آباد یا اردشیر خره یا اردشیر خوره در 120 کیلومتری جنوب شیراز است و کاخ بزرگ آن که توسط شاهنشاه اردشیر بابکان ساخته شده بود هم اکنون فرو ریخته است.

 اردشیر به همین جهت نام شهر را ارتخشر خوره ( ارت خشتر) نامید كه به معنی شهر شکوه و جلال اردشیر است.

منبع- همشهری انلاین

[ پنجم مرداد 1389 ] [ 23:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آتشکده چهار قاپي، چهار قاپو يا به معني چهار در، از جمله آتشکده‌هاي دوره ساساني است كه در شهر مرزي قصر شيرين قرار دارد.

اين آتشکده از نوع آتشکده‌هايي است که داراي دالان طواف بوده و به مرور زمان رواق آن فرو ريخته است و تنها در برخي از قسمت‌ها، آثاري از آن ديده مي‌شود.

آتشکده چهار قاپي، اتاقي مربع شکل به ابعاد 25×25 متر است و سقفي گنبدي شکل به قطر 16 متر داشت که متأسفانه اکنون اثري از آن باقي نمانده است و تنها بقاياي گوشواره‌ها در چهار گوشه آن ديده مي‌شود.

اين اتاق مربع شکل داراي 4 درگاه ورودي است که به رواق اطراف فضاي مرکزي منتهي مي‌شوند.

در اطراف اين بنا مجموعه اتاق‌ها و فضاهايي وجود دارد که بخش‌هايي از آن در نتيجه کاوش‌هاي باستان‌شناسي سال‌هاي اخير شناسايي شده است.

اين بنا با استفاده از مصالح محلي از قبيل لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده و گنبد آن آجري بوده است.

آتشکده چهار قاپي از جمله بناهای تقویمی ایران بوده که جهت تشخیص شروع فصول سال از آن استفاده می‌شده است.

این اثر تاریخی به جا مانده از دوره ساسانیان در نتیجه جنگ تحميلي دچار آسیب‌های فراوانی شد.

[ پنجم مرداد 1389 ] [ 23:39 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی مساجد تاریخی استان یزد

 

گشت و گذری در استان یزد

 


 

 

مسجد چهار منار

مسجد چهار منار- مشهور به مسجد "خضرشاه" یا "میرخضرشاه"- در محله چهار منار شهر یزد قرار دارد. این مسجد از آثار "سید امیر جلال الدین خضرشاه" است و آغاز ساخت آن به سال 849 هـ. ق باز می گردد. جلال الدین خضرشاه از دولت مردان و خیران یزد و صاحب ابنیه و آثار بسیار بود.

مسجد جامع اهرستان

مسجد جامع کبیر اهرستان در سال 783 هـ.ق در محل کنونی خیابان "تفت" شهر یزد بنا شد. این مسجد دارای شبستان تابستانی، شبستان زمستانی (گرمخانه) و حوضخانه است. در وسط حیاط، یک حوض قرار دارد و در طرفین آن دو باغچه است. وضوخانه مسجد در محوطه گودی در ضلع شرقی حیاط ساخته شده است. در ورودی مسجد از طرف خیابان اصلی است. در دو طرف شبستان و صحن مسجد، راه پله هایی برای رفتن به بام و طبقه دوم تعبیه شده است.

مصلی یزد

احتمالاً این بنا در محل بنای قدیمی یا بر ویرانه های آن ساخته شده و بانی آن "امیر محمد قاضی" است. او در سال 725 هـ. ق به ساخت این بنا اقدام نمود. در سال 860 هـ .ق سیل تمام مصلی را خراب کرد. براساس کتبیه های سر در طرف بازار، مصلی در سال 958 هـ. ق مجدد ساخته شد و در سال 1035 هـ .ق "اسحق بیگ" بار دیگر به مرمت آن پرداخت.

مسجد پشت باغ

این مسجد در محله "پشت باغ" شهر یزد قرار دارد و بنابر گزارش "عبدالوهاب طراز" در سال 1220 هـ. ق ساخته شد. بر زیلوهای آن تاریخ 1223 هـ. ق وعمل "کافی کاشف المیبدی" دیده می شود.

ساختمان این مسجد از خشت، گل و آجر و دارای صحن، ایوان تابستانی و گرمخانه است. گرمخانه مسجد در ضلع شمالی تابستانخانه و صحن قرار دارد. ساختمان تابستانخانه آجری است. پایه ها و سقف آن با آجر به صورت خفته- راسته پوشیده شده و با گچ بند کشی شده است. در دو طرف ایوان، محلی جهت مناره مسجد در نظر گرفته شده و لیکن ساخته نشده است.

مناره مسجد نظامیه

بنای تاریخی مناره مسجد نظامیه در شهرستان ابر کوه قرار دارد. این مناره که در سال 718 هـ. ق ساخته شد، باقی مانده سر در مسجدی به نام مسجد "نظامیه" است. این بنا شامل دو مناره آجری مرتفع است که روی سردری بلند قرار گرفته اند. تمام قسمت شرقی سر در، زمانی از کاشی پوشیده شده بود. سرتا سر بدنه مناره ها از کاشی فیروزه ای رنگ پوشیده و با کلمات "الله اکبر" به خط کوفی بنایی به صورت پیچ تزیین شده است. مناره سمت راست از راستای قایم منحرف و رانش یافته است.

مسجد جامع مهرآباد

این مسجد در روستای "مهرآباد" شهرستان ابرکوه، در میان باغات و مزارع اهالی روستا قرار دارد. این بنا احتمالاً متعلق به قرن های پنجم و ششم هـ. ق است. قسمت عمده این بنا تخریب شده و در حال حاضر، فقط فضای گنبد خانه چهار ضلعی و گنبد روی آن باقی مانده است. ضلع غربی و جنوبی این بنا به کلی تخریب شده و تنها ضلع شرقی و شمالی آن به جای مانده است.

این بنا چهار درگاه ورودی در چهار ضلع داشته است. مصالح بنا شامل خشت هایی به ابعاد 35×28×7 سانتی متر است. اما به نظر می رسد درگاه ها را با سنگ و ملات گچ شوره تنگ تر و آن را با گچبری تزیین کرده اند. ابعاد این بنا 5×5 متر و ضخامت پی های ان 142 سانتی متر است.

مسجد بیرون ابرقو

این مسجد در بیرون از شهر قرار داشته و هم اکنون نیز با توجه به گسترش شهر، خارج از شهر. البته با فاصله ای نه چندان دور. قرار دارد.

بنای این مسجد از خشت با اندودی از کاهگل است. در داخل مسجد شبستانی با پوشش گنبدی خیمه مانند، ایوانی در سمت شمال، حیاطی کوچک در مرکز و غرفه های کوچکی در طرفین حیاط (شرق و غرب آن) دیده می شود. سر در ورودی مسجد ساده و دارای کتیبه ای از کاش معرق به عرض شصت و طول پنج سانتی متر است. از شاخصه های این بنا می توان به قوس و پوشش سردر ورودی و به طور کلی سادگی بنا اشاره کرد.

مسجد جامع ابرقو

مسجد جامع ابرقو کنار میدان اصلی شهرستان ابرکوه قرار دارد و مصالح آن از خشت خام است. این مسجد به سبک مساجد چهار ایوانی است و حیاطی مستطیل شکل در وسط دارد. مدخل ورودی مسجد رو به شمال باز می شود و به وسیله دهلیزهشت گوش وسیعی، به حیاط راه می یابد. سر در ورودی این مسجد، ارتفاع زیادی دارد و در سه گوشه به وسیله سه طاق نما، پایه چهار گوش آن، به هشت گوش تبدیل می شود. در سمت جنوبی مدخل ورودی، شبستانی با طاق های مقرنس زیبایی است. در وسط صفه مسجد، زیر زمین وسیعی تعبیه شده که صفه بالای آن در فصل تابستان برای اقامه نماز استفاده می شود. رواق های اطراف ایوان ها نیز دو طبقه هستند. طاق ها به صورت طاق و تویزه است و مناره ای الحاقی در ضلع جنوبی آن قرار دارد. شبستان اصلی در ضلع جنوب شرقی مسجد قرار دارد. شبستان غربی شامل یک ایوان در جلو و یک شبستان وسیع در پشت آن است.

اگر چه بنای مسجد جامع ابرقو را مربوط به دوره تیموری می دانند ولی بنای اصلی آن، از دوره تیموری قدیمی تر است. این بنا در دوران سلطنت "سلطان ابو سعید" در سال 728 هـ. ق مورد تعمیرات اساسی قرار گرفت و محراب گچبری زیبایی در ایوان شرقی آن نصب شد.

معرفی مساجد تاریخی استان یزد

 

گشت و گذری در استان یزد

 


 

 

مسجد جامع یزد

ساختمان اصلی این مسجد در قرن ششم هـ. ق، در زمان حکومت "آل کاکویه" ساخته شد. مسجد جامع کنونی مربوط به دوران حکومت "آل مظفر" در قرن هشتم و نهم هـ. ق است. "سید رکن الدین" پس از احداث بقعه، میدان، آب انبار و ساعت به تعمیر و احیاناً تجدید بنای این مسجد همت گماشت. پس از او، "شرف الدین علی یزدی" کار او را ادامه داد و مناره هایی در طرفین گنبد ساخت. در سال 778 هـ. ق، "عفیف الدین" دالان مسجد را بنا کرد. صفه سمت چپ گنبد توسط "شاه یحیی" ساخته شد. در زمان "میرزا شاهرخ تیمور"، مسجد- که در آن زمان با گچ سفید اندود شده بود- کاشیکاری شد و سوره "فتح" به خط "بهاءالدین هزار اسب" به صورت کتیبه در داخل مسجد نصب گردید.

محراب این مسجد از سنگ مرمر یکپارچه است. برفراز مسجد، گنبدی دو پوش به شکل مربع قرار دارد که از باپوش خشخاشی ساخته شده است. یکی از دو مناره سر در اصلی، دارای دو مسیر حرکت مستقل است. در زیر صحن مسجد پایاب یا سردابه ای وجود دارد که با آجر و کاشی مزین شده است. در اضلاع شمالی و غربی مسجد، دو راه ورودی جهت پایاب تعبیه شده است.

در سال 862 هـ. ق به دستور "نظام الدین جهانشاهی" القاب "میرزای جهانشاهی" بر روی کاشی تراشیده و بر سر در مسجد نصب شد.

در زمان حکومت "امیر چقماق"، صحن مسجد با سنگ مرمر مفروش و دو ستون مرمرین در دو طرف صفه جنب مسجد، نصب گردید و منبر کاشیکاری شده، جای منبر چوبی قدیمی را گرفت.

مسجد ابوالمعالی

مسجد جامع ابوالمعالی در بازارچه ابوالمعالی شهر یزد قرار دارد. این مسجد در سال 878 هـ. ق توسط "خواجه ابوالمعالی" بنا شد.

مسجد ابوالمعالی شامل یک گرمخانه نسبتاً بزرگ، حیاطی کوچک و یک اتاق (مقبره) در ضلع غربی حیاط است. بادگیر بلندی نیز در ضلع جنوبی و مشرف به کوچه و بازار مجاور، به چشم می خورد.

مسجد از کف ساباط، هفتاد سانتی متر گودتر و پوشش سقف گرمخانه آن، طاق و تویزه است. پایین ستون ها و دیوارهای مسجد از داخل آجرکاری و بالای ستون ها و سقف آن از اندود گچ پوشیده شده است. در زیر ساباط ورودی مسجد، کاشی های مسدس تعبیه شده و در طرفین قسمت میانی آن، دو قطعه گل مربع معرق به کار رفته است.

مسجد شاه تهماسب

مسجد شاه تهماسب در قرن دهم هـ. ق ساخته شد. بانی این مسجد "بیگم" دختر "شاه تهماسب صفوی" و همسر "نورالدین میرمیران" از خاندان شاه نعمت الله است. تنها دو سنگ مرمر از این ساختمان به جای مانده است که یکی در محراب و دیگری در ستون میدان قرار دارد.

مسجد ریگ یزد

این مسجد از آثار دوره مغول- تیموری است و توسط "امیر حسین الدین اشرف" در اواسط قرن هشتم هـ. ق ساخته شد. بعدها "خواجه توکل قزوینی" درگاه و گنبد آن را تعمیر و بازسازی کرد. این مسجد دارای نمای آجری، سکوهایی در طرفین، گنبدی مرتفع، مناره گلی کوتاه و محرابی سنگی است. در بالای محراب شبستان زمستانی، بادگیری قرار داشت که اکنون خراب شده است. نورگیرها عموماً به صورت هشت ضلعی هستند.

مسجد فرط

مسجد فرط در محله دارالشفاء و نزدیک دروازه "مهریجرد" از دروازه های اصلی برج و باروی قدیمی شهر یزد قرار دارد و همجواری آن با حمام قدیمی "مولانا"، از شاخصه های آن است. نام این مسجد در مآخذ مربوط به یزد، به صورت "بزک" یا "پزک" آمده که تدریجاً به "فرط" تغییر نام داده است. در باره این مسجد در تاریخ یزد آمده است: برابر حمام مولانا خضر علیه الرحمه قرب دروازه مهریجرد مسجدی ساخته که آن را مسجد پتک خواندند...

بنا به گفته مولف "جامع مفیدی"، این مسجد که رو به خرابی بود، در سال 1078 هـ. ق به اهتمام "مولانا محمد ابن بزاز" ولد "شاهمیر نایینی" تجدید عمارت شد. همچنین در این ماخذ آمده است: "ابومسلم در خراسان خروج کرد و احمد زمجی به حکم او مامور تسخیر اصفهان و یزد شد و او پس از تسلط در یزد بر در حمام مولانا خضر در نزدیکی دروازه مهریجرد مسجدی ساخت و آن را مسجد پتک خواند".

مسجد حظیره

این مسجد در خیابان امام شهر یزد قرار دارد، بنای اولیه "روضه محمدیه" یا "حظیره" بقعه ای برای عبادت و سکونت فقرا بود و در سال 843 هـ. ق از اموال "حاج شمس الدین میبدی" ساخته شد. این بنا هم اکنون به مسجد حظیره شهرت دارد و جز سنگ مرمر محراب آن، سایر قسمت های بنا نسبتاً نوساز است. آرامگاه سومین شهید محراب حضرت آیت الله صدوقی در کنار این مسجد واقع شده است.

منبع : میراث فرهنگی استان یزد

امامزاده جعفر یزد(ع)

این بنا در محله «مصلی عتیق» شهر یزد قرار دارد. در کتاب یادگارهای یزد آمده است؛ امامزاده جعفر(ع)، نسبتشان به امام جعفر صادق (ع) می رسد. قدیمی ترین قسمت این زیارتگاه که امروزه توسعه یافته است، حرم مطهر و گنبد آن است.

کاشیکاری گنبد مزار- با کاشی های منقوش سفید و لاجوردی- متعلق به سال های اخیر است. این بنا دارای چهار صحن است و فقط صحن ورودی آن قدیمی است و صحن های شمالی، جنوبی و شرقی آن کاملاً باز سازی شده است. همچنین بر مزار ایوان صحن شرقی، دو گلدسته بلند الحاق شده است.

نقشه این بنا، مربع شکل است و در وسط آن ضریح به چشم می خورد در چهار طرف حرم، شبستان هایی قرار دارد که محل دفن اموات است.

امامزاده سید نورالدین(ع)

امامزاده سید نورالدین احمد(ع) در محلی به نام "گاپله" در مسیر جاده تهران- یزد، حد واسط اردکان –عقدا قرار دارد. قدمت این بنا با روش قیاسی، به دوره صفوی می رسد. ساختمان این امامزاده دارای ایوانی بلند و نماسازی آجری است و از کف زمین به اندازه پنج پله ارتفاع دارد. این بنا دارای گنبد، یک غلام گرد در پیرامون ساختمان و غرفه هایی به قرینه در اطراف غلام گرد است. سر در ورودی مشرف به صحن امامزاده، دارای دو مناره نسبتاً کوتاه با نماسازی آجر لعاب دار است.

در داخل بنا در قسمت کمر بند گنبد، دو نوار و در مرکز گنبد، شمسه ای به شکل ستاره هشت پر دیده می شود. در ضلع شمال غربی گنبد و ایوان، ساختمان مدرسه علمیه قرار دارد. این ساختمان شامل یک حیاط و چهار حجره قرینه در اضلاع شمال شرقی و جنوب شرقی و دو حجره قرینه در طرفین ورودی ضلع شمال غربی است.

امامزاده حسین ابن موسی (ع)

آرامگاه حسین ابن موسی (ع) در سه کیلومتری شمال غربی شهرستان طبس قرار دارد. اصل بنا به تاریخ 494هـ. ق تعلق دارد و در سمت غربی صحن امامزاده، ایوانی به نام ایوان "امیر علی مشیر" دیده می شود از ملحقات این آرامگاه، ساختمان چهل چراغ است که مدفن چندی از حکام و بزرگان پیشین طبس است. این امامزاده به دلیل قرار گرفتن در مسیر جاده یزد، مشهد و حمایت های آستان قدس رضوی (ع)، رونق بسیار یافته و به مکان زیارتی، سیاحتی با شکوهی تبدیل شده است.

امامزاده عبدالله بافق (ع)

امامزاده عبدالله (ع) در حومه شهرستان بافق قرار دارد و در قرن هفتم هـ. ق ساخته شده است. بنای این امامزاده شامل سردر، هشتی ورودی، اتاق مدخل و اتاق اصلی است. بر سر در ورودی این امامزاده، دوکتیبه آجری هم اندازه (ابعادی بین آجر خطایی و نظامی) دیده می شود و در میان هر یک، یک قطعه سنگ تاریخی نصب شده و اشعاری به خط نستعلیق روی آن ها حک شده است. سنگ تراشیده شده وسط، دارای خط نسخ است و در آخر آن تاریخ رجب المرجب سنه 1224 هـ. ق دیده می شود. از ویژگی های این بقعه، گنبد بلند، کاشیکاری های داخلی و خارجی آن و نیز چراغ های کوچک گلی با لعاب فیروزه ای است که از قدیم خارج گنبد را روشن می کرده است.

امامزاده سید محمد عقدا (ع)

این امامزاده در آبادی "هفتادر" از توابع بخش عقدای شهرستان اردکان قرار دارد. براساس کتیبه های موجود در بنا از جمله چند لوح کاشی قبر مربوط به قرن سیزدهم هـ. ق و سنگ قبر مربوط به سال 1036 هـ. ق و نیز باقی مانده کاشیکاری گنبد امامزاده، قدمت این بنا حداق به دوره صفویه می رسد. امامزاده سید محمد دارای گنبد و ایوانی بلند در ضلع شرقی و سه ایوان- سر پوشیده در سه سمت دیگر است. در پاکار گنبد از داخل، کتیبه ای گچی دیده می شود. پوشش غرفه های اطراف گنبد در داخل آجری با بندکشی گچی است. ورودی ضلع جنوبی حرم، دارای دری چوبی با نقش های هندسی است. دو صحن یکی در ضلع جنوبی و دیگری در ضلع شمالی بنا ساخته شده و غرفه هایی در اطراف هر دو صحن به چشم می خورد.

مسجد جامع بفروییه

مسجد جامع بفروییه یا مسجد "حاجی ملک" در "بفروییه" از توابع شهرستان میبد قرار دارد. این مسجد یک تابستانخانه با پوشش گنبدی و ایوانی بلند دارد و در قسمت جلو، دو طبقه است. حیاط مسجد دارای چند غرفه در طرفین و دو ورودی در ضلع های شمالی و غربی است. گرمخانه مسجد در ضلع شرقی تابستانخانه با اندکی اختلاف سطح بنا شده است. گل ساختمان مسجد از خشت و گل است و فقط در شرقی بام، از آجر استفاده شده است. تنها اثر کاشیکاری مسجد، کتیبه معرق بالای سر در و ورودی غربی است.

مسجد جامع عقدا

این مسجد در "عقدا" از توابع شهرستان اردکان قرار دارد. بنای این مسجد از خشت، گل و آجر در نما است. این مسجد دارای تابستانخانه و گرمخانه- که در سطحی پایین تر از تابستانخانه قرار دارد- است. حد واسط گرمخانه و تابستانخانه حیاط است. گرمخانه مسجد، پوشش طاق و تویزه با قوس هایی با قد پای کم دارد. تابستانخانه دارای گنبد، ایوان و غرفه هایی در طرفین حیاط است.

ماذنه مسجد و همچنین پله هایی که دسترسی به مسجد را از حسینیه امکان پذیر می سازد، از جمله ویژگی های این مسجد و کاربندی آجری و گچبری سر در ورودی، از جمله تزیینات آن است.

مسجد حاج محمد سعیدا

مسجد حاج محمد سعیدا- معروف به چرخاب- در محله "چرخاب" شهرستان اردکان قرار دارد و از طریق یک کوچه به حسینیه چرخاب (میدان چرخاب) مرتبط است. مسجد چرخاب دارای دو بخش زمستانی و تابستانی است. کوچه ای که در مرز قسمت تابستانی و زمستانی قرار دارد، دسترسی به وضوخانه را میسر می سازد.

این مسجد از جمله ابنیه دوران قاجار محسوب می شود. احداث بخش تابستانی مسجد به دلایل اقتصادی حدود سی سال بعد از قسمت زمستانی آن صورت گرفت. وجود یک هشتی در مدخل ورودی شبستان و نیز کمی تعداد پنجره ها و ابعاد کوچک آن ها، تبادل حرارت را با محیط خارج کنترل می کند. همچنین طاق و تویزه های کوتاه آن، علاوه بر تامین گرما در زمستان، جلوه و عظمت خاصی به مسجد می بخشد قسمت تابستانی دارای سه یادگیر است.

مسجد زردک

این مسجد در شمال غرب شهرستان اردکان قرار دارد. با توجه به شواهد موجود در بنا، قدمت آن را می توان مربوط به قرن هفتم هـ. ق دانست.

بنای مسجد شامل فضای زیر گنبد به ابعاد 4×4 متر، ایوان کوچک و دو فضای دهلیز مانند به جای شبستان است. فضایی مانند گرمخانه نیز در پشت صحن و در ضلع شمالی مسجد دیده می شود. آثار به جای مانده در اطراف مسجد نشان می دهد این مسجد در گذشته دارای فضاهای دیگری هم بوده که به مرور زمان و در اثر رطوبت حاصل از کشت زمین های مجاور، از بین رفته است.

مسجد جامع اردکان

مسجد جامع اردکان در بافت قدیمی شهرستان اردکان و در کنار بازار آن واقع شده است. این بنا به قرن دهم هـ. ق تعلق دارد و فاقد تزیینات در کاشیکاری و گچبری است. در ورودی چوبی آن تزیین شده است. روی دماغه سمت چپ در، هشت قطعه فلزی (الله، محمد) به خط کوفی کنده کاری شده است. در این مسجد یک زیلو با تاریخ 1038 هـ. ق موجود است.

مسجد جامع فهرج

این مسجد در روستای فهرج شهر یزد قرار دارد. مصالح عمده بنای آن از خشت و گل است و تاریخ ساخت آن به صدر اسلام می رسد. ستون های قطور و پوشش طاق آن از نوع بیز گهواره ای است. منار گلی مسجد مربوط به دوره های بعد است. این مسجد در تاریخ معماری اسلامی ایران اهمیت بسیاری دارد و با مسجد "تاریخانه" دامغان قابل مقایسه است.

مسجد جامع مهریز

مسجد جامع بغداد آباد در شهرستان مهریز، مربوط به قرن دهم هـ. ق است. در بنای این مسجد دو کتیبه قدیمی بر در ورودی و چهار قطعه کاشی به ابعاد 27×37 سانتی متر- متعلق به قرن هشتم هـ. ق با خطوط هندسی ساده و زمینه آبی- بر دیوار محراب شبستان آن دیده می شود. بالای سر در مسجد، سنگ مرمر کنده کاری شده ای، نصب شده است.

مسجد امیرالمومنین (سرده)

مسجد امیرالمومنین (مسجد سرده) و ساباط مجاور آن در محله "سرده" شهر زارچ قرار دارد، با توجه به سبک ساختمان گنبد، ایوان و تاریخ موجود در زیلوی مسجد، بنا را می توان متعلق به دوره زندیان و افشاریان دانست. این مسجد دارای تابستانخانه ای با گنبدی نسبتاً بلند، ایوان، صحن نیم طبقه ای در طرفین گنبد و غرفه هایی در اطراف صحن است. این غرفه ها در ضلع های شرقی و غربی، علاوه بر صحن تا انتهای شبستان زیر گنبد نیز امتداد می یابند. مصالح به کار رفته در این مسجد از خشت و گل با به کارگیری آجر در کف و نمای داخلی گرمخانه، شرقی بام و ... است. گرمخانه مسجد در ضلع شرقی صحن و اندکی پایین تر از آن قرار دارد و دارای شانزده چشمه طاق و تویزه هایی با قوس های هلالی است. نماسازی ستون ها و تویزه ها آجری است. به نظر می رسد گرمخانه مسجد بعد از تابستانخانه بنا شده است. در چوبی ورودی اصلی آن، با قطعات کوچک چوب به صورت شمسه هایی گره چینی شده است.

مسجد جامع عزآباد صدوق

این مسجد در حال حاضر از مرکز آبادی دورو در گودی قرار دارد و به علت هجوم شن های روان، اطراف آن تا بام در ریگ فرو رفته است. مناره ساده، بلند و سفید این مسجد، از دور توجه بیننده را به سوی خود جلب می کند. مسجد شامل صحن، عمارت سردر، ایوان تابستانی و گرمخانه است. سردر ورودی دارای کاربندی گچی است. ایوان تابستانی مسجد دارای گنبدی خشتی است. محراب این قسمت نیز دارای کاربندی گچی است.

خانه رسولیان

این خانه در محله "سهل بن علی" در مرکز بافت قدیم شهر یزد قرار دارد. این بنا در سال 1283 هجری شمسی – مصادف با سال های آخر حکومت سلسله قاجار- به همت مرحوم "حاج میرزا کاظم رسولیان" و به دست استاد "محمد حسن محمد رحیم" ساخته شد.

خانه رسولیان تا چند سال پیش مسکونی بود. در حال حاضر، دانشکده معماری یزد در آن مستقر است. این خانه شامل دو بخش اندرونی و بیرونی است. بیرونی شامل اتاق ارسی، حوضخانه، تالار، زیرزمین و بادگیر است. اندرونی نیز که قسمت خصوصی خانه است، شامل اتاق های سه دری، پنج دری، بادگیر، تالار، کلاه فرنگی، ارسی و حیاط مشجر است. حمام خانه، حد فاصل حیاط بیرونی و اندرونی است.

خانه کلاه دوزها

این خانه در شمال میدان امیر چقماق شهر یزد قرار دارد. این بنا متعلق به یکی از تجار یزد به نام "کلاه دوز" و تاریخ اتمام ساخت آن سال 1312 هـ. ق است. این خانه شامل سه قسمت زیرزمین، پایاب و طبقه همکف است. از ویژگی های این خانه، عبور انشعاب دو رشته قنات از د اخل آن است. یکی از این قنات ها در عمق ده متری از کف پایاب یا پاکنه می گذرد.

در پشت بام این خانه، چاه خانه ای قرار دارد که به وسیله چرخ چاه و دلو از آن آب می کشیدند و بدینوسیله آب انبار خانه را که در طبقه همکف قرار داشت. پر می کردند. این خانه اکنون به "موزه آب" تبدیل شده است.

خانه نواب رضوی

خانه نواب رضوی بین کوچه های "حظیره" و "دارالشفاء" شهر یزد واقع و مربوط به اوایل دوره قاجاریه است. بانی این خانه "زین العابدین خان" فرزند "محمد تقی خان" از خوانین یزد است.

این خانه دارای اندرونی، بیرونی، نارنجستان، گودال باغچه، چاه خانه، حوضخانه و منزل خدمه است. دکتر "پیرنیا" در مورد این خانه نوشته است: "از ویژگی های چشمگیر این بنا این است که هیچ یک از اتاق ها به هم شباهت ندارند و همچنین کوشش شده که دو حوض شبیه به هم در آن نباشد...".

خانه محمودی

خانه محمودی (عرب های بحرینی) بخشی از مجموعه بزرگی از خانه های متصل به هم، به نام "مجموعه عرب ها" است، که در محله "فهادان" بافت قدیم شهرستان یزد قرار دارد. این خانه مربوط به اواسط دوره قاجار است و متعلق به طایفه ای از تجار، معروف به "عرب های بحرینی" بود. گسترش و رونق کاری این طایفه سبب توسعه این مجموعه مسکونی عظیم شد. البته این گستردگی و اشاعه خانوادگی در طول یک قرن و پس از احداث اولین خانه صورت گرفته است. از آن پس موروثی شدن و تفکیک مجموعه مذکور آغاز شد.

هم اکنون بخش هایی از کل این مجموعه در اختیار صاحبان اصلی آن است. این خانه زیبا و با ارزش هم که به خانه محمودی موسوم است، در تملک سازمان میراث فرهنگی قرار دارد.

معماری این بنا متاثر از شرایط اقلیمی گرم و خشک کویری است. مصالح به کار رفته در این بنا عمدتاً بومی و سنتی است و شامل خشت، گل، آجر، سنگ، کاه، گچ، چوب و سازو می باشد.

خانه ملک زاده

این خانه در محله "فهادان" شهر یزد قرار دارد. قدمت این خانه به عصر قاجار می رسد. ورودی این خانه از خشت و گل است و پس از عبور از یک هشتی کوچک که سقف آن با گچ کاربندی شده و راهرویی کم عرض، به حیاط می رسد.

خانه از سمت شمال، جنوب و غرب حیاط دارای ساختمان و در ضلع شرقی جهت هماهنگی با سه بدنه دیگر دارای طاق و طاقچه نماهایی است. تالار خانه در سمت جنوب، بادگیر نه چندان بلندی را در خود جای داده است.

در ضلع شمالی خانه یک پنج دری با گچ کاری و آیینه کاری در سقف و بدنه و در ضلع شرقی سه عدد سه دری دیده می شود. در طرفین پنج دری ضلع شمالی و نیز در طرفین تالار ضلع جنوبی، بالاخانه هایی وجود دارد. در سه طرف ساختمان نیز زیرزمین ساخته شده است.

در ضلع جنوبی حیاط اصلی و پشت تالارخانه، یک حیاط کوچک (بیرونی یا نارنجستان) قرار دارد. ارتباط حیاط اصلی با حیاط کوچک از طریق راهروهایی است که در طرفین تالار ساخته شده است. نماسازی حیاط اندرونی سیم گل و نماسازی حیاط بیرونی کاهگل است.

خانه صراف زاده

این خانه باغ تا چند دهه پیش در حاشیه شهر یزد واقع بود؛ ولی هم اکنون در اثر گسترش شهر، در داخل شهر قرار دارد.

این خانه، باغ، از آثار دوران "پهلوی اول" و بانی و سازنده آن "صراف زاده" است. در حال حاضر اسن خانه در اختیار سازمان میراث فرهنگی و موزه "آیینه و روشنایی" است.

خانه مرتاض

این خانه قاجاری در کوچه "مرتاضیون" شهر یزد قرار دارد و دارای دو بخش بیرونی و اندرونی است و هر یک از این دو بخش دارای حیاط و ورودی جداگانه است.

مساحت حیاط اندرونی تقریباً سه برابر مساحت حیاط بیرونی و تالار بزرگ آن از بناهای پیرامون بلندتر است. این تالار در راس حیاط قرار گرفته و کاملاً بر آن تسلط دارد. فضاهای اطراف با نظم معموی خانه های سنتی است. بدین شرح که فضاهای مهم تر در محوطه اصلی خانه و فضاهای کم اهمیت، بین آن ها قرار دارند. از دیگر ویژگی های این بنادو طبقه بودن کلیه فضاها است.

حیاط اندرونی دارای مقرنس های گچ و کاربندی های گچی بر روی دریچه های طبقه فوقانی است. در گوشه های حیاط هشتی های منحصر به فردی دیده می شود.

خانه اربابی

خانه اربابی در محله "گازرگاه" شهر یزد قرار دارد. این خانه در ابتدا بخشی از باغ "معین" بود. در این باغ عمارتی اعیانی مشتمل بر اتاق های مسکونی و قسمت تابستانه تشریفاتی وجود داشت.

این باغ و عمارت در زمان ناصرالدین شاه قاجار- مقارن با حکمرانی "ظل السلطان" بر اصفهان و یزد- به دستور یکی از اعیان یزد ملقب به "معین التجار" و به دست معماران اصفهان ساخته شد. بعدها، قسمت های مهمی از باغ و عمارت به مالکیت "حاج اکبر اربابی" در آمد. او در سال 1370 هجری شمسی، قسمت مهمی از باغ و عمارت را که حدود دو هزار متر مربع می شد، جهت احداث مدرسه به اداره کل آموزش و پرورش استان یزد واگذار کرد. مساحت باغ حدود چهار هزار متر مربع و مساحت عمارت آن بیش از یک هزار متر مربع است.

با توجه به آب وهوای گرم و خشک یزد و این که این باغ بیشتر در فصل تابستان مورد استفاده بود، اکثر قسمت های این ساختمان مانند زیرزمین های خنک، حوضخانه و بادگیر کلاه فرنگی تابستانه است. در قسمت شمال غربی باغ، ساختمان و حیاط کوچکی قرار دارد که احتمالاً به عنوان عمارت بیرونی از آن استفاده می شد. در حال حاضر این بخش کوچک در تملک مالک آن و جدا از قسمت های در اختیار اداره آموزش و پرورش است.

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 15:38 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی غارهای تاریخی و آتشکده های تاریخی استان تهران


 

غار اینهون

غار اینهوندر جاده فیروز کوه نزدیک زرین دشت قرار دارد. ابتدای ورودی این غار در گذشته ساختمانی وجود داشت که اکنون دیواره قسمتی از آن برجای مانده است. پشت این دیوار گودالی وجود دارد که پس از عبور از آن به تالار بزرگی ختم می شود.

غار بزج

این غاردر طالقان در 120 کیلومتری شهر تهران واقع است. در گذشته از این غار به صورت پناهگاه استفاده می شد؛ این امر از دروازه، دیدگاه و نیز محل نشیمن و استراحتگاهی که در غار وجود دارد، مشهود است. طول غار 25 متر است.

غار کله سنگ

این غاردر کوه های طالقان داخل کوهی به همین نام نزدیک روستاهای «سوهان» و «آرتون» واقع است. دهانه غار تنگ است و درون آن منابع آب های زیرزمینی دیده می شود. طول غار 85 متر است و از سنگ چین های دستی درون غار استنباط می شود که این غار در ادوار پیش از تاریخ مورد استفاده انسان ها بوده است.

غارهای هیو

در هشت کیلومتری هشتگرد به قزوین، سه غار به فاصله تقریباً 15 متر از یکدیگر در دامنه کوه قرار دارند. طبق مطالعات انجام شده این احتمال وجود دارد که غارها مربوط به دوران پارینه سنگی باشد.

غار لالون ( لالان )

در جنوب غربی روستای لالون از توابع ساوجبلاغ ، در ارتفاع 400 متری در دل صخره های مرتفع، دهانه یک غار وجود دارد. داخل غار نشانه دودخوردگی فراوان به چشم می خورد که خود نشانه سکونت افراد در زمان های دور است. در سمت شمال غار یک پناهگاه صخره ای وجود دارد که در آن خرده سفال های لعاب دار ساده اسلامی از دوره سلجوقی و ایلخانی به چشم می خورد.

آتشکده ها

آتشگاه قصران

این بنادر شمال تهران در مرز مشترک آهار و شهرستانک واقع است . آتشگاه که به حکم قرائن موجود در اصل دو طبقه بود ، در پهنه ای به مساحت تقریبی 110 متر ساخته شده است. این آتشگاه را در محل به نام «قصر دخترک» و «قلعه دخترک» و نام های ترکی «قزل ماما» و «قزماما» می خوانند و منظور از دختر و ماما در این نام ها احتمالاً ناهید و آتشگاه نیایشگاه آناهیتا بوده است


ادامه مطلب
[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 14:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آتشکده چهار قاپي، چهار قاپو يا به معني چهار در، از جمله آتشکده‌هاي دوره ساساني است كه در شهر مرزي قصر شيرين قرار دارد.

اين آتشکده از نوع آتشکده‌هايي است که داراي دالان طواف بوده و به مرور زمان رواق آن فرو ريخته است و تنها در برخي از قسمت‌ها، آثاري از آن ديده مي‌شود.

آتشکده چهار قاپي، اتاقي مربع شکل به ابعاد 25×25 متر است و سقفي گنبدي شکل به قطر 16 متر داشت که متأسفانه اکنون اثري از آن باقي نمانده است و تنها بقاياي گوشواره‌ها در چهار گوشه آن ديده مي‌شود.

اين اتاق مربع شکل داراي 4 درگاه ورودي است که به رواق اطراف فضاي مرکزي منتهي مي‌شوند.

در اطراف اين بنا مجموعه اتاق‌ها و فضاهايي وجود دارد که بخش‌هايي از آن در نتيجه کاوش‌هاي باستان‌شناسي سال‌هاي اخير شناسايي شده است.

اين بنا با استفاده از مصالح محلي از قبيل لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده و گنبد آن آجري بوده است.

آتشکده چهار قاپي از جمله بناهای تقویمی ایران بوده که جهت تشخیص شروع فصول سال از آن استفاده می‌شده است.

این اثر تاریخی به جا مانده از دوره ساسانیان در نتیجه جنگ تحميلي دچار آسیب‌های فراوانی شد

[ هفدهم تیر 1389 ] [ 23:28 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آتشكده كاريان در شهر فيروزآباد در 120 كيلومتري شيراز قرار دارد.

آتشکده کاریان كه نام دیگر آن آتشکده آذرفرنبغ یا آذر خورداد است به معنی آتش فره ایزدی است و اختصاص به موبدان داشت.

این آتشکده در زمان اردشیر بابکان بنا شده و بعد از حمله تازیان آتش آن به عقداى یزد متقل شده  و تا ۷۰۰ سال در آنجا از آن نگهدارى می‌شد.

پس از آن به اردکان یزد جا به جا می‌شود و سال ۱۳۱۸ شمسي به آتشکده شهر یزد برده می‌شود که هنوز نیز کماکان در آن محل افروخته می‌باشد.

مکان آن در شهر فیروز آباد یا اردشیر خره یا اردشیر خوره در 120 کیلومتری جنوب شیراز است و کاخ بزرگ آن که توسط شاهنشاه اردشیر بابکان ساخته شده بود هم اکنون فرو ریخته است.

 اردشیر به همین جهت نام شهر را ارتخشر خوره ( ارت خشتر) نامید كه به معنی شهر شکوه و جلال اردشیر است.

منبع- همشهری انلاین

[ هفدهم تیر 1389 ] [ 23:28 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مدخلي كه پيش رو داريد به معرفي آتشكده‌هاي ايران مي‌پردازد

مهار آتش و چگونگی استفاده بهینه از آن یکی از مهم‌ترین کشفیات بشر بود که به تمدن و پیشرفت انسان سرعتی افسانه‌ای بخشید.[

همه مردم جهان به نوعی آتش را دوست دارند و در آغاز پرستش خدای خود، مایلند که شمعی را روشن کرده و به ستایش نیکی‌ها بپردازند.

آتش المپیک همیشه روشن نگاه‌داشته می‌شود و هر ساله با شکوهی بسیار در محل برگزاری المپیک برافراشته می‌گردد.

مراسم آتش افروزی و چراغانی و آتش‌بازی به هر بهانه شادی برانگیز، در سراسر جهان مرسوم و فرح‌بخش است. در تاريخ ايران هم اين موضوع به چشم مي‌خورد.

آتشکده به گونه‌ای از نیایشگا‌ه زرتشتیان گفته می‌شود که آتش در جای خاصی از آن قرار دارد و مهمترین نیایش‌های دینی در آن و در برابر آتش انجام می‌گیرد.

شکل و بنای آتشکده‌ها در همه جا یکسان است. معمولاً ً هر آتشکده 8 درگاه و چند اتاق 8 گوشه دارد و آتشدان در وسط بنا واقع است.

با گذر زمان و به تدریج مقرر می‌شود که آفتاب بر آتش نتابد. بنابراین آتش را در فضای باز نگهداری نکرده و اتاقی در وسط بنا ساختند که آتشدان در آن قرار داشت.

تعداد آتشکده‌ها بسیار است و تأسیس آن‌ها به زمان خیلی پیش از ظهور زرتشت، یعنی زمان پیشدادیان می‌رسد.

محافظ آتشکده را هیربد می‌نامیدند، در میان آتشکده‌های ایران سه مادر آتشکده بودند که طبقات مختلف مملکت آتشکده‌های شهرها و دیه‌ها و حتی خانه‌های خود را از آنها فروزان می‌ساختند و آن سه عبارت از:

آذر فرنبغ: اختصاص به موبدان داشت و محل آن درباریان پارس در نیمه راه بین بندرعباس و دارابگرد بود.

آذر گشنسپ: ویژه پادشاهان و آرتشتاران و بزرگان بود و محل آن در شهر شیزیاگنزک در کنار دریاچه اورمیه بود که خرابه‌های آن اکنون در ده بهرام، در نزدیکی تکاپ دیده می‌شود.

آذربرزین مهر: آتشکده کشاورزان و پیشه‌وران بود و در کوه‌های ریوند در شمال‌غربی نیشابور قرار داشت. این آتشکده‌ها و آتشکده‌های دیگر پس از اسلام به تدریج از میان رفتند.

منبع- سایت همشهری انلاین
[ هفدهم تیر 1389 ] [ 23:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ

این سایت درسال1389با هدف ارائه مقالات ومطالب مختلف در زمینه اقلیم وطبیعت ابران اغاز به کارکرد ودرابتدا سعی وافری شد که مقالات مختلف وکاملی درمورد شهرستانهای مختلف ایران از لحاض طبیعت وفرهنگ واداب ورسوم و جمعیت -اثار باستانی-وقابلیتهای اقتصادی وصنعتی وکشاورزی ارائه دهد بدنبال ان در ادامه کار به بررسی کشورهای مختلف جهان پرداخت وطی مقالات مختلف کلیه کشورهای جهان از لحاض طبیعت وفرهنگ واقتصاد و.. . موردبررسی قرار گرفت وشناخت کلی از کشورهای جهان وحتی شهرهای مهم ان به ما ارائه دهد دراین میان سعی شد که با ارائه مقالات مستند وقابل اعتماد کشورهای مختلف وایران را از لحاض صنعتی واقتصادی واموزش و... مورد برسی قرار گیرد واخرین امار مقایسه ای از این کشورها ارائه شود بدنبال ان تاریخ پرافتخار ایران از دوران مادها تا عصرحاضر مورد برسی قرارگرفت دربخشی دیگر از مطالب سایت مطالب کاملی درزمینه مذهب وزندگی پیامبران وامامان وحوداث مربوط به عصر ان بزرگوران ارائه شد دربخشهای دیگر سایت صدها مقاله درزمینه اشنایی با شرکتهای صنعتی ایران وجهان واخرین اختراعات واکتشافات جهان درحوزهای مختلف علم واخرین رکوردهای ورزشی وبرترین های جهان پرداخته است دراین میان باید از مطالب زیبایی دیگر مانند روزشمار حوادث جنگ تحمیلی نام برد بهرحال امید ان است که مطالب سایت که بازحمات فراوان درسالهای اخیر از طریق جمع اوری از صدها سایت دیگر تهیه شده بتواند بخشی از نیاز خوانندگان را رفع کند دراینجا جادارد ازسایتهای مانند همشهری انلاین تیبان- ایران تراول- ویکی بدیا- مرجع شهرهای ایران- کویرها وبیابانها- تاریخ معاصر-پورتال جهاد کشاورزی- ایران اکتور- میراث فرهنگی استانها- پورتال استانها- سایت مرکز امار ایران- وسایت هواشناسی استانها - وسایتهای خبری عصر ایران-انتخاب - خبرانلاین اشاره کرد که از مطالب زیبا ومستند انها استفاده شده واز انان سپاسگزارم دراینجا باید گفت کلیه مطالب سایت بدون هیچگون تحریفی یا تغییری دران ارایه شود واینجانب مسولیتی درزمینه مطالب ارایه شده سایت از لحاض صحت یا کذب بودن ان ندارم وبا توجه موثق بودن منابع باید به ان اعتمادکرد
موضوعات وب
امکانات وب
.gigfa.com/zibasaz/2.js'> WebGozar.com Counter code -->