مجله اینترنتی ازهمه جا ازهمه چیز

خبرمهم-بزودی این سایت باساختاری جدیدوبامحتواهای جدید وبروز شروع بکارخواهدکرد

اقلیم استان فارس

 

آب و هوا
درجه حرارت و میزان بارندگی
در استان فارس، تحت تاثیر ویژگی های توپوگرافیک، سه ناحیه آب و هوایی مشخص پدیدار شده است :
- ناحیه کوهستانی شمال، شمال باختر و باختر
دارای زمستان های سرد معتدل و پوشش گیاهی قابل توجه می باشد. میزان بارندگی این ناحیه در حدود 400 تا 600 میلی متر در سال گزارش شده است.
- ناحیه مرکزی
این ناحیه درزمستان ها آب و هوای نسبتا معتدل توام با بارندگی و در تابستان ها، هوایی گرم وخشک دارد. آب و هوای این ناحیه به علت بارندگی نسبی ارتفاعات، نسبت به شمال و شمال باختر وضعیتی کاملا متفاوت دارد، میزان باران این ناحیه بین 200 تا 400 میلی متر در سال است. شهرهای شیراز، کازرون، فسا و فیروزآباد در این ناحیه قرار گرفته اند.
- ناحیه جنوب و جنوب خاوری
به علت کاهش ارتفاع و پهنای جغرافیایی و نحوه استقرار کوه ها، میزان بارندگی این ناحیه درفصل زمستان نسبت به دو فصل بهار و پاییز کم تر می باشد. هوای این ناحیه در زمستان ها معتدل و در تابستان ها بسیار گرم و میزان بارندگی سالانه آن 100 تا 200 میلی متر است. شهرهای لار، اوز و خنج جزو این ناحیه خشک به شمار می روند.
بر اساس گزارش سال 1371 ایستگاه سینوپتیک شیراز، متوسط حرارت این شهر 85/16 درجه و حداکثر و حداقل مطلق دمای آن به ترتیب 2/92 و 74/4 درجه سانتی گراد است. بر اساس همین گزارش، متوسط میزان بارندگی ماهانه منطقه 45/48 میلی متر است که حداکثر آن با 2/184 میلی متر در آذرماه و حداقل آن با صفر میلی متر در ماه های تیر، مهر و آبان است. متوسط رطوبت نسبی این ناحیه حداکثر 5/84 و حداقل 5/12 درصد می باشد. تعداد روزهای یخبندان در طول سال نیز 34 ورز گزارش شده است.
استان فارس تحت تاثیر بادهای شمالی، باختری، جنوبی و محلی نیز قرار دارد، به طوری که جریان توده های هوایی آن به چهار گروه تقسیم می شود:

بادهای شمالی
که از سیبری به ایران می وزند و بسیار سرد و خشک هستند و باعث برودت هوا در زمستان، به ویژه در مناطق کوهستانی می شود.

بادهای باختری
که از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه به سوی ارتفاعات زاگرس می وزند و جزو بادهای باران آوری هستند که سبب ریزش برف و باران می شوند. این بارندگی از اواسط بهار ادامه پیدا می کند.

توده های هوای جنوبی
که از عربستان به سوی استان فارس می وزند. این توده های گرم و خشک هستند و سبب افزایش دما در تابستان می شوند. بادهای محلی که از سمت کوهستان به دشت می وزند عکس این مسیر را می پیمایند. نام یکی از آن ها باد قهره است که در ممسنی در امتداد رودخانه فهلیان می وزد.


رودخانه ها، چشمه ها، آبشارها و ... استان فارس
آب ها
محدوده استان فارس به دلیل تنوع اقلیمی و ساختارهای جغرافیایی طبیعی فضاهای خاص و منحصر به فردی را دارا می باشد. منابع آبی استان فارس به دو دسته آب های زیرزمینی و آب های روان تقسیم می شود که در ذیل به برخی از این منابع روان و جاری اشاره می گردد.
رودخانه ها و آبشارها
رودخانه و حواشی آن ها همواره یکی از کانون های تفرجگاهی و شکارگاهی و صیادی ورزشی محسوب می شوند، برخی از مهم ترین این رودخانه ها عبارتند از: کر، پیرآب، شادکام، شش پیر ، شورجهرم ، شور لار، دالکی و ...
مهم ترین آبشارهای این منطقه نیز عبارتند از: آبشاردشتک ابرج، آبشار مارگون.

چشمه ها
چشمه های طبیعی و چشمه های آب گرم به دلیل آب درمانی و تفرجگاهی از نظر صنعت گردشگری و گذراندن اوقات فراغت از اهمیت بسیاری برخوردار هستند که برخی از آن ها عبارتند از: چشمه رچی، چشمه خارگان، چشمه بالنگان (حاجی آباد)، چشمه قدمگاه، چشمه چویو، چشمه ساسان، چشمه ابوالمهدی، چشمه شش پیر، چشمه پلنگان، چشمه جونجان ( جونون )، چشمه محمد رسول الله، چشمه بناب قادر آباد، چشمه آتشکده، چشمه تنکاب، چشمه حنیفقان، چشمه آب گرم، چشمه آب گرم سراب بهرام، چشمه اسری، چشمه برن هیر، چشمه براق ، چشمه تاسک، چشمه حاجت، چشمه سراب سیاه، چشمه سراب شیر، چشمه کان زرد، چشمه سرگ چینه، چشمه گنجینه، چشمه میل اژدها و چشمه مردگان.


دریاها، سدها، جزیره ها و... استان فاس
دریاچه ها و تالاب ها
دریاچه های زیادی در استان فارس وجود دارد که برخی از آن ها دارای آب شیرین هستند. این دریاچه ها عبارتند از: دریاچه کافتر(شادکام)، دریاچه مهارلو، دریاچه پریشان(فامور)، دریاچه طشت، دریاچه بختگان ، دریاچه و تالاب ارژن


کوه ها، غارها، دشت ها و... استان فارس

کوه ها و غارها
جهت عمومی کوه های این استان شمال خاوری – جنوب باختری است و هر چه از طرف شمال به جنوب پیش می رویم از ارتفاع کوهستان به طور عمومی کاسته می شود. عمده ترین ارتفاعات این استان در مناطق خاوری قرار گرفته است. برای درک بهتر ناهمواری های این استان، کوه های این منطقه به 7 رشته تقسیم بندی می گردد:
1- کوه هایی که از آباده شروع شده و از جنوب بوانات گذشته و به کوه سفید متصل می گردد و تا کوه گور سفید با ارتفاع 2806 متر می رسد.
2- رشته کوه هایی که از چهار دانگه شروع شده از شمال ارسنجان و نیریز گذشته و تا دره رود شور امتداد دارد. قلل مهم این سلسله کوه، دال نشین 3500 متر، کوه سر سفید 3164 متر، کوه داراب 3530 متر و کوه فرک 2825 متر است.
3- رشته کوه های شمالی شیراز که از شمال دریاچه مهارلو و شهرستان فسا گذشته به کوهستان داراب منتهی می گردد، قلل مهم آن کوه بمو به ارتفاع 2661 متر، کوه احمدی به ارتفاع 2871 متر و کوه خرمان 2300 متر است.
4- رشته کوه هایی که از شمال کازرون، جویم، لار و فیروز آباد و جنوب جهرم گذشته به جبل هرمز در شمال بندر خمیر منتهی می شود، از قلل مرتفع این سلسله عبارت است از: کوه عبدی به ارتفاع 3111 متر در باختر کتل پیر زن، کوه سفید به ارتفاع 3018 متر و کوه هرمز با ارتفاع 2836 متر.
5- رشته کوه هایی که از بلوک ماهور و خشت شروع شده از جنوب فراشبند گذشته در خاور رود مند به کوهستان محال اربعه از جنوب قیر و کارزین و خنج گذشته به کوهستان جنوبی لار منتهی می گردد.
6- رشته کوه هایی که از خاور برازجان شروع شده از شمال خورموج، بم و مرودشت گذشته به بستک منتهی می شود.
7- رشته کوه های تنگستان که از خاور بوشهر شروع شده و به موازات خلیج فارس امتداد پیدا کرده و به کوهستان شمال بندر لنگه منتهی می شود.
کوه های سفید، گر، خرمن کوه، تودج و قله بل برخی از مهم ترین قلل استان فارس هستند.

دشت ها و دره ها
استان فارس از دشت ها و دره های زیادی برخوردار است که به علت داشتن طبیعت زیبا در پیرامون خود، گردشگاه های طبیعی و جذابی را تشکیل داده اند این
دره ها و تنگ ها عبارتند از: تنگ خانی، تنگ هرایز، تنگ بوان، تنگ الله اکبر، تنگ بستانک ( بهشت گمشده ) ، تنگ ایج، تنگه لای تاریک، تنگ استهبان، تنگ پلنگان، تنگ لای زنگان، تنگ زی طشت، تنگ جزین یا گزین، تنگ خرقه و تنگ براق.



ژئوتوریسم استان فارس
زمین شناسی

چین خوردگی در استان فارس کم تر بوده و حالت اولیه خود را نیز از دست نداده است. در این ناحیه قلل و فرورفتگی ها اغلب به موازات یکدیگر واقع شده اند و به دلیل بارندگی، رودخانه های بزرگ و دره های وسیع در آن یافت نمی شود. در کوه های استان فارس طبقات ایوسن، توده های عظیمی را تشکیل می دهد. زاگرس در نواحی خوزستان، لرستان و فارس برروی سنگ های شیستی، آهکی و مارنی و تشکیلات جوان تر متعلق به دوره کرتاسه شیست ومارن تشکیل شده که دارای سنگواره پالیوسن «Paleocene» می باشد. بعد از مدتی محیط رسوبی عمیق تر شده و لایه های آهکی به وجود آمده همراه با مارن «Marn» و شیست «Shist» می باشند. در حوضه رسوبی زاگرس رسوب گذاری از دوره الیگوسن به میوسن هم چنان ادامه داشته و سازند آهک آسماری تشکیل می شده است. در این سازند دو بخش تبخیری و ماسه سنگی شناخته شده است. بر روی سازند آهک آسماری، سازند فارس به طور هم شیب قرار دارد که قسمت زیرین آن گچی بوده و مانع اصلی خروج مواد نفتی شده است. در سازند فارس رخساره های نرم تنان، خار پوستان، مرجان ها و میکرو فسیلها مختلف دیده شده است. بنابراین سن گروه فارس به طور کلی میوسن و قسمتی از پلیوسن می باشد.

پوشش گیاهی استان فارس
پوشش گیاهی

پوشش گیاهی استان فارس را درختان جنگلی و گیاهان دارویی و صنعتی تشکیل می دهد، مهم ترین گونه های درختی این استان عبارتند از: بادام کوهی، بنه و بلوط و برخی از گیاهان دارویی و صنعتی که شیرین بیان، گل گاوزبان، کتیرا، آنغوزه و گون برخی از این گونه ها هستند. مناطق حفاظت شده استان فارس رویشگاه بسیاری از گونه های گیاهی منطقه می باشند. پارک ملی بمو واقع در شمال شهر شیراز از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی و قابل اهمیت است و تا کنون بالغ بر 280 گونه گیاهی در آن شناسایی و نمونه برداری شده است.

حیات وحش و مناطق حفاظت شده استان فارس
استان فارس به دلیل تنوع اقلیمی خاص از گونه های جانوری متفاوتی برخوردار است. این گونه ها شامل پستانداران، پرندگان و آبزیان می شوند.
زیستگاه هاو مناطق حفاظت شده موجود در استان محل زندگی بسیاری از این جانوران می باشند، منطقه شکار ممنوع توت سیاه ، منطقه شکار ممنوع بصیران ، پارک ملی بمو و منطقه حفاظت شده هرمودلار برخی از این مناطق می باشند.

+ نوشته شده در  2015/11/10ساعت 0:22  توسط اطلس ایران وجهان  | 

 

گل رزگل رزگل رزعکس گل های کوهستانیگل رز(این همه گل تقدیم تان)منظره گل های بهاریگل های زیبا در میان درختان پاییزیپارک زیبا

دوستان افتخاردارم که درطول سه سال گذشته بیش از یک میلیون بازدید کننده  از این سایت بازدید کرده اند امید که بتوانم با ارایه مطالب مفید  رضایت شما دوستان گرامی راجذب کنم امیدوام با ارایه مطالب بروزتر دراینده نزدیک ارشیو سایت را از مطالب وزین تر پرکنم                            ممنون ومتشکر ازشما

                                   ۱۳۹۲/۰۱/۳۰  

+ نوشته شده در  2013/4/19ساعت 17:44  توسط اطلس ایران وجهان  | 

فيروز آباد كنونی را در عهد باستان «اردشيركوره» و «شهرگور» می‌ناميدندكه معرب آن «جور» است. اين منطقه يكي از شهرستان‌هاي مهم استان فارس است و در ناحيه‌ي باختر اين استان واقع شده است. مهم ترين صنايع دستی رايج در اين شهرستان بافت قالی، گليم و چادر (سياه چادر) است. جاجيم بافی و گليم بافی از با اهميت ترين صنايع دستی فيروز آباد است‌که در شهرها و روستاهای مختلف منطقه، توسط زنان و دختران توليد و عرضه می شود. پشتی بافی، كوزه‌گری، ساخت ظروف سفالين و بافت رويه گيوه نيز از ديگر صنايع دستی اين شهرستان است‌ که در قسمت های مختلف منطقه رايج بوده و شاغلين بسياری را به‌خود جلب نموده است. منطقه باستانی فيروزآباد از جاذبه های تاريخی و باستانی زيادی بهره‌مند است که هر يک از آن ها يادگار دوره های باستانی هستند. بيش تر آثار و بناهاي‌تاريخی که در شهرستان فيروز آباد وجود دارند، به دوره ساسانيان تعلق داشته و ويرانه های به جای مانده از آن ها، اين ادعا را تاييد می کنند. بقايای بنای مجموعه آتشكده بزرگ ساسانيان بزرگ ترين مجموعه موجود ابنيه آتشكده ها است که در فيروزآباد قرار گرفته است. ويرانه های بر جای مانده از آثار شهر قديم فيروزآباد نيز از ديگر آثار مهم به جای مانده در اين شهرستان است که همواره نظر گردشگران را به خود جلب می‌کند.‌جاذبه‌های‌طبيعی شهرستان‌ فيروزآباد که شامل کوه‌ها، رودخانه‌ها و چشمه‌ها می شود؛ از ديگر مکان های ديدنی منطقه به شمار مي‌آيند. تنگ‌خرقه دره‌ای سرسبز و خرم در شهرستان فيروزآباد است كه پوشش جنگلی زيبا، چشمه‌سارهای‌فراوان و باغ های پربار دارد. گردشگاه شهيد نيز از ديگر ديدنی‌های شهرستان فيروز آباد است که زيست گاه‌ گونه های نادری از پرندگان مهاجر و حيوانات وحشی است.

مکان های دیدنی و تاریخی


منطقه باستانی فيروزآباد از جاذبه های تاريخی و باستانی زيادی بهره مند است که هر يک از آن ها يادگار دوره های باستانی است. بيش تر آثار و بناهاي تاريخی که در شهرستان فيروز آباد وجود دارند، به دوره ساسانيان تعلق داشته و ويرانه های به جای مانده از آن ها، اين ادعا را تاييد می کنند. بقايای بنای مجموعه آتشكده بزرگ ساسانيان بزرگ ترين مجموعه موجود ابنيه آتشكده ها است که در فيروزآباد قرار گرفته است. ويرانه های بر جای مانده از آثار شهر قديم فيروزآباد نيز از ديگر آثار مهم به جای مانده در اين شهرستان است که همواره نظر گردشگران را به خود جلب می کند.جاذبه های طبيعی شهرستان فيروزآباد که شامل کوه ها، رودخانه ها و چشمه ها می شود از ديگر مکان های ديدنی منطقه می باشد. تنگ خرقه دره ای سرسبز و خرم درشهرستان فيروزآباد است كه پوشش جنگلی زيبا، چشمه سارهای فراوان و باغ های پربار دارد. گردشگاه شهيد از ديگر ديدنی های شهرستان فيروز آباد است که زيست گاه گونه های نادری از پرندگان مهاجر و حيوانات وحشی است.  


صنايع و معادن


صنايع عمده در اين شهرستان در ارتباط با صنايع مربوط به كشاورزی و صنايع غذايی
است. كارخانه‌ها و كارگاه‌های توليد مصالح ساختمانی نيز در اين شهرستان داير است. عمده ترين معادن شهرستان فيروز آباد معادن سنگ های ساختمانی است. شهر فيروز آباد از دير باز، بازار معامله عشاير ترک زبان با بازرگانان بوده که محصولات حيوانی خود را با مايحتاج خويش عوض می‌كرده اند. هم اكنون نيز داد و ستد و تجارت يكی از مشاغل اهالی است. عمده‌ترين صادرات اين منطقه برنج، گندم، جو، چغندر قند، مركبات است. قالی و صنايع دستی نيز جزو صادرات شهرستان محسوب می شوند. 


کشاورزی و دام داری


كشاورزی و دام داری شغل اصلی ساكنين فيروز آباد است. عمده محصولات كشاورزی اين شهرستان غلات، برنج، مركبات، خرما، تنباكو، بادام، بنشن و چغندر قند است. دام داری نيز در اين منطقه از رونق خوبی برخوردار است. انواع محصولات دامی از قبيل : محصولات حيوانی چون پشم، پوست، و روغن از توليدات بخش دام داری می باشند. فرآورده های دامی مخصوصا در نواحی جنوبی شهرستان كه گرمسير طوايف مختلف قشقايی است،به فراوانی توليد می‌شود.  


مشخصات جغرافيايي


شهرستان فيروز آباد از شمال به شهرستان شيراز، از غرب به شهرستان كازرون، از جنوب به استان بوشهر، و از شرق به شهرستان های جهرم و لار محدود است. شهر فيروز آباد مركز شهرستان در بلندی 1330 متری سطح دريا و در 109 كيلومتری جنوب شيراز، در مسير جاده شيراز – لار است. آب و هوای شهرستان فيروز آباد معتدل و خشک است. مسيرهاي ارتباطي اين منطقه را راه اصلی فيروز آباد- شيراز به طول 109 كيلومتر و راه فرعی فيروز آباد- قير به طول 72 كيلومتر تشكيل مي‌دهد. براساس‌سرشماری‌سال‌1375، جمعيت شهرستان فيروز آباد، 209007 نفر برآورد شده‌است‌كه‌همگی‌آريايی‌نژادبوده و به زبان فارسی با گويش‌تاجيكی‌و تركی سخن می گويند. بيش‌تر مردم آن مسلمان و شيعه مذهب هستند.  


وجه تسميه و پيشينه تاريخي


فيروز آباد كنونی را در عهد باستان «اردشيركوره» و «شهرگور» می‌ناميدندكه معرب آن «جور» است. اين شهر در عهد شاهنشاهی ساسانی و در سده‌های نخستين اسلام، مركز كوره اردشير و يكی از پنج ناحيه معروف پارس بود. بنای اين شهر را، به عهد اردشير، بنيان گذار شاهنشاهی ساسانی نيز نسبت داده اند. گفته می شود نام كنونی اين شهر، از نام «فيروز» نيای انوشيروان گرفته شده است که در زمان خود بناهايی در فيروز آباد احداث كرده بود. درگذشته، راه شيراز به بندر باستانی «سيراف» از همين شهر که به صورت دايره ای طرح ريزی شده بود، می گذشته است. فيروز آباد پس از جلگه مرودشت، استخر و بيشابور كازرون، از جمله نقاط باستانی فارس و كشور ايران است كه در بر گيرنده آثار گران بهای ادوار باستانی‌ايران محسوب می‌شوند. آثار تاريخی بسيار مهمی از اردشير بابكان و فرزندش شاپور اول در نزديكی اين شهر وجود دارد كه برخی از آن ها برابر با آثار تخت جمشيد ارزيابی شده اند.  

 

+ نوشته شده در  2010/11/16ساعت 22:47  توسط اطلس ایران وجهان  | 

استان خوزستان

دهستان‌های شهرستان دزفول

دهستان‌های شهرستان شوش

 استان زنجان

دهستان‌های شهرستان ابهر

ده ستانهای ماه نشان # انگوران # دندی # پری # ماهنشان

 استان سمنان

دهستان‌های شهرستان دامغان

دهستان‌های شهرستان سمنان

دهستان‌های شهرستان شاهرود

دهستان‌های شهرستان مهدی‌شهر

دهستان‌های شهرستان گرمسار

[ استان سیستان و بلوچستان

دهستان‌های شهرستان دلگان

دهستان‌های شهرستان سراوان

دهستان‌های شهرستان چابهار

دهستان‌های شهرستان زابل

[استان فارس

دهستان‌های شهرستان لارستان

دهستان‌های شهرستان لامرد

دهستان‌های شهرستان خنج

دهستان‌های شهرستان مهر

دهستان‌های شهرستان کازرون

 استان قزوین

دهستان‌های شهرستان قزوین

[] استان قم

[] استان کردستان

[] استان کرمان

دهستان‌های شهرستان بافت


دهستانهای {شهرستان عنبرآباد}

  • شهرک حجت آباد
  • حاجی آباد گرم
  • یوسف آباد
  • توکل آباد
  • ایالات خود مختار میانچیل { کنارصندل ، رومرز ، دریاچه ، سورونی ، دوبنه }
  • امیر آباد
  • شهرک دهقانپور
  • تل شیراز
  • شوگت آباد
  • علی آباد سازمان
  • علی آباد عمران
  • خضرآباد
  • جهادآباد
  • شلمچه




دهستان‌های شهرستان بردسیر

 استان کرمانشاه

 استان کهگیلویه و بویراحمد

دهستان‌های شهرستان بهمئی

[ استان گلستان

دهستان‌های شهرستان مینودشت

دهستان‌های شهرستان گرگان

دهستان‌های شهرستان گنبد کاووس

[ استان گیلان

دهستان‌های شهرستان املش

دهستان‌های شهرستان رودبار

دهستان‌های شهرستان لاهیجان

[] استان لرستان

[ استان مازندران

دهستان‌های شهرستان آمل

دهستان‌های شهرستان بابل

دهستان‌های شهرستان بابلسر

دهستان‌های شهرستان بهشهر

دهستان‌های شهرستان تنکابن

دهستان‌های شهرستان جویبار

دهستان‌های شهرستان چالوس

دهستان‌های شهرستان رامسر

دهستان‌های شهرستان ساری

دهستان‌های شهرستان سواد کوه

دهستان‌های شهرستان قائمشهر

دهستان‌های شهرستان گلوگاه

دهستان‌های شهرستان محمود آباد

دهستان‌های شهرستان نکا

دهستان‌های شهرستان نور

دهستان‌های شهرستان نوشهر

+ نوشته شده در  2010/11/8ساعت 23:56  توسط اطلس ایران وجهان  | 

+ نوشته شده در  2010/11/8ساعت 23:50  توسط اطلس ایران وجهان  | 

+ نوشته شده در  2010/11/8ساعت 23:43  توسط اطلس ایران وجهان  | 

 

 

استهبان يكي‌از شهرستان‌هاي استان فارس است كه مردم آن به زبان فارسی با گويش های محلی و تركی سخن می‌گويند. شغل افراد اين منطقه كشاورزی، دام داری و صنايع دستی است. ساخت ظروف سفالی لعاب دار و ظريف و کاشی های هنری مهم ترين صنعت دستی شهرستان استهبان است. بهترين ظروف کاشی از نوع سفالی ساده و لعاب‌دار و كاشی‌های هنری استان فارس، در شهرستان استهبان توليد وعرضه می شوند. فرش‌بافی نيز در اين منطقه رواج و رونق زيادی دارد و قالی‌ها بيش تر توسط زنان و دختران و با نقش های محلی و شريعتمداری بافته می شوند. در مركز استهبان يک شركت فرش توليد، خريد و فروش‌فرش و صدور آن را به نقاط ديگر به عهده دارد. نمد مالی، كلاه بافی، صابون پزی و تخت گيوه سازی از ديگر صنايع دستی منطقه است ‌که‌ در شهرستان استهبان رواج دارد

.
جاذبه های طبيعی و تاريخی، مکان های ديدنی شهرستان استهبان را تشکيل می دهند. مهم ترين جاذبه های طبيعی منطقه را درياچه، تنگ و گردش‌گاه ها تشکيل می دهند. دره سبز و خرم تنگ استهبان با پوشش جنگلی و چشم اندازهای بسيار زيبا قابليت گردش‌گاهی مناسبی را ايجاد نموده و تنگ لای تاريک درطول سال، پذيرای علاقه‌مندان ورزش های كوهستانی و دوست داران جلوه‌های طبيعی است. مراتع و گل زارهای حاشيه درياچه بختگان همراه‌ با ماهی های آزاد و پرندگان وحشی چشم اندازهای زيبايی از اين درياچه در بهارو پاييز به وجود می آورند که بسيار جذاب و ديدنی‌هستندو گردش گاه‌های طبيعی و جالب توجهی را فراهم کرده اند. مسجد جامع استهبان از آثار دوره تيموری است و مسجد سنگی ايج که ساختار اصلی آن به دوره ساسانی بر می‌گردد، از مهم ترين جاذبه های تاريخی شهرستان استهبان به شمار می آيد.


مکان های دیدنی و تاریخی


جاذبه های طبيعی و تاريخی، مکان های ديدنی شهرستان استهبان را تشکيل می دهند. مهم ترين جاذبه های طبيعی منطقه را درياچه، تنگ و گردش‌گاه ها تشکيل می دهند. دره سبز و خرم تنگ استهبان با پوشش جنگلی و چشم اندازهای بسيار زيبا قابليت گردشگاهی مناسبی‌را ايجاد‌نموده و تنگ‌لای تاريک‌درطول سال، پذيرای‌علاقه مندان ورزش‌های كوهستانی و دوست داران جلوه های طبيعی است. مراتع و گل زارهای حاشيه درياچه بختگان همراه با ماهی های آزاد و پرندگان وحشی چشم اندازهای زيبايی از اين درياچه در بهارو پاييز به وجود می آورند که بسيار جذاب و ديدنی‌هستند و گردش‌گاه های طبيعی و جالب توجهی را فراهم کرده اند. مسجد جامع استهبان از آثار دوره تيموری است و مسجد سنگی ايج که ساختار اصلی آن به دوره ساسانی بر می گردد، از مهم ترين جاذبه های تاريخی شهرستان استهبان به شمار می آيد.


صنايع و معادن


صنايع نيز درارتباط با مشاغل عمده شهرستان برقرار شده و انواع كارخانه‌هاي تهيه مواد غذايی، كارخانه‌هاي پنبه پاک‌كنی و كارگاه های فرش‌بافی در اين منطقه داير هستند. معادن شهرستان استهبان محدود به معادن سنگ های ساختمانی است كه از برخی از آن ها بهره برداری نيز صورت می گيرد.


کشاورزی و دام داری


اين شهرستان به دليل داشتن آب و هوای معتدل و امكانات كافی برای كشاورزی از لحاظ كشاورزی رونق دارد و انواع محصولات كشاورزی را می توان در اين شهرستان كشت كرد. عمده ترين فرآورده های كشاورزی استهبان عبارتند از : گندم، جو، زعفران، پنبه، چغندر، انجير، مويز، بادام، بنشن، تره بار كه بيش تر اين محصولات جزء صادرات شهرستان محسوب می شوند. دام داری نيز پس از كشاورزی از مهم ترين مشاغل اهالی اين شهرستان می باشد. انواع فرآورده های دامی و لبنی و دام زنده از توليدات اين بخش به شمار می روند. بازرگانی در شهرستان استهبان به لحاظ شغل غالب افراد كه دام داری، كشاورزی و صنايع دستی می باشد، درارتباط با همين مشاغل شكل گرفته و عمده ترين صادرات اين شهرستان عبارتند از: گندم، جو، زعفران، پنبه، چغندر قند، تره بار، گوسفند، قالی، گليم، گيوه، كلاه نمدی.


مشخصات جغرافيايي


شهرستان استهبان در خاور استان فارس و نزديكی درياچه بختگان واقع شده است. اين شهرستان از شمال به درياچه بختگان، از خاور به شهرستان نيريز، از جنوب به فسا و داراب و از باختر به بخش رونيز محدود می گردد. مردم منطقه مسلمان هستند و اقليتی ارمنی نيز در آن‌جا ساكنند مركز اين شهرستان شهر استهبان است كه در طول جغرافيايی 54 درجه و 2 دقيقه و عرض جغرافيايی 29 درجه و 7 دقيقه و در بلندی 1730 متری از سطح دريا واقع شده است. شهرستان استهبان برابر با سرشماری سال 1375 تعداد 62931 نفر جمعيت دارد كه نژاد اين مردم آريايی است. شهر استهبان در مسير راه شهرستان های فسا - نيريز و فاصله اش تا مركز شيراز 191 كيلومتر است.مسيرهاي دسترسي به اين منطقه را راه استهبان - نی ريز به طول 37 كيلومتر، راه استهبان - سروستان به طول 96 كيلومتر، راه استهبان- داراب به طول 70 كيلومترتشكيل مي‌دهند.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي


نام اين شهرستان از لغت «سته» به معنای انگور و انگورستان گرفته شده است. آبادانی اين شهر از سال 746 هجری قمری ( پس از ويرانی آن در دوره مغول ) به دست امير مبارز الدين آل مظفر صورت گرفته است. اين شهر در قديم چهار محله داشت كه هر محله دارای مساجد و آب انبارهای متعددی بود. حمدالله مستوفی از آن به نام شهركی پر درخت كه آب و هوای معتدل و ميوه فراوان دارد، ياد كرده است. جغرافی نويسان اسلامی نام آن را به صورت اصطهبانان و گاهی هم اصطهبانات ثبت كرده اند، ولی با گذشت زمان، فارسی زبانان آن را اصطهبان ناميده اند. مورخين بسياری از استهبان ياد كرده اند. گفته می شود در دوره قاجار بيشتر خانه های استهبان ازخشت خام، گل و چوب بود و تعداد آن ها به هزار می رسيد. در گذشته های دور استهبان يكی از حكومت های 18 گانه فارس بوده است. شكوه‌مند ترين ديدنی شهر استهبان چنار عظيم و موزون بسيار كهن ميدان شهر با ارتفاع 47 متر و قطر تقريبی 5/11 متر است. استهبان يكی از شهرهای آباد و زيبای استان فارس است كه مورخين و جغرافي‌دانان همواره در نوشته هايشان آن را با آب و هوای خوب و محلی پر درخت و پر نعمت معرفی نموده اند. اين شهرستان از 1358 به عنوان شهرستانی مستقل شناخته

از محصولات این سرزمین می‌توان بهانجیر وانگور وزعفران نام برد.

شهرستان استهبان از سرزمینهای شرق استان فارس است که شمال آن بهدریاچه بختگان (پیچگان) جنوب آن به کوههای تودج (توده) و غرب آن به دشت رونیز و شرق آن به کوههای داراب و ایج محدود می‌شود.

در حقیقت این منطقه دشتی است با ۱۷۶۷ متر ارتفاع از سطح دریا و ۲۶۵۲ کیلومتر مربع وسعت، با این شرایط شهر استهبان در دشتی قرار دارد که توسط کوهها احاطه شده است. از این شهر مدار ۲۹ درجه و ۸ دقیقه عرض شمالی و ۵۹ درجه و ۳ دقیقه طول شرقی می‌گذرد.

جاده کوهستانی شرق شهرستان به طول ۳۵ کیلومتر عامل ارتباط آن بانیریز است، جاده غربی شهرستان به طرف شیراز از دشتهای به هم پیوستهگرده ورونیز می‌گذرد. و در محدوده تنگ کرم به جاده شیراز – فسا می‌پیوندد. این جاده تا شیراز ۱۷۵ کیلومتر طول دارد. کوههای مرتفع، قسمت‌های غربی، جنوب غربی، جنوبی و تا حدودی شمال منطقه را فرا گرفته اند. مهم‌ترین ارتفاعات آن، سلسله جبال تودج است که در اصل دنبالهزاگرس جنوبی می‌باشد. بلندترین ارتفاع در این سلسله جبال ۲۳۰۰ متر است. طول این ارتفاعات را صاحبفارسنامه ناصری از «رونیز» تا کوه «بوخون» در «فارغان سبعه» چهل و چهار فرسخ نوشته است. [۲]

منابع آب منطقه را چشمه، قنات و رودخانه تشکیل می‌دهند. رودخانه‌های این شهرستان فصلی اند و در اسفند و فروردین ماه سالهای پر باران از ارتفاعات جنوبی مشرف به شهرستان سرچشمه گرفته و با گذشتن از غرب شهر به سوی شمال، روستاهای خیر، جاری می‌شوند و در آنجا به دریاچه بختگان می‌ریزند. رودخانه های «فتح آباد» و «عباس آباد» از این نمونه‌اند رودخانه «رودبار» (روستائی در نزدیکی ایج) تنها رودخانه دائمی منطقه است که از کوههای «بوخون نیریز» سرچشمه می‌گیرد و با مشروب کردن روستاهای ناحیه رودبار به منطقه داراب وارد می‌شود[۳].

چشمه‌های «قعری»، «پازهری»، «یوخوُ»، «مُرَخنه» و «بُک بُک» از مهم‌ترین منابع تأمین آب شهرستان بشمار می‌روند. این چشمه سارها که در ارتفاعات جنوب غرب و غرب شهرستان (سلسله جبال تودج) قرار دارند در اصل سرقناتهایی هستند که از گذشته بسیار دور مورد بهره برداری اهالی منطقه بوده اند. در کتب قدیم آمده است که آب بستانها و زراعت این شهر از چشمه های پازهری و قعری بوده که هر دو از جانب مغرب همه جا زیر درختان با ثمر جاری اند.[۴]

حداکثر گرمای تابستان در این منطقه ۳۶ درجه و حداقل سرمای زمستان ۴ درجه زیر صفر است. متوسط باران سالانه بین ۵۰ تا ۴۵۰ میلیمتر گزارش شده است[۵].

تغییر ریزشبرف وباران سالانه از خصلتهای طبیعی و کهن منطقه محسوب می‌شود. این ویژگی که مخصوص نواحی آب و هوایی متأثر از اقلیم کویری است در کم و زیاد شدن آب چشمه‌های و قناتها تاثیر فراوان دارد بطوری که اگر یک سال بارندگی فراوان (بخصوص بصورت برف در ارتفاعات) صورت گیرد آب چشمه‌سارها و قناتها سنگین و زیاد خواهد بود و بر عکس اگر کمی بارندگی در مدت چند سال به صورت پیوسته رخ دهده حتی ممکن است به خشک شدن برخی منابع آب بیانجامد. در چنین وضعی کم آبی تا فرارسیدن سالهای پر باران تر سالی (خوش سالی) و به سالهای کم باران، خشک سالی (بد سالی) می‌گویند. در سال ۱۲۸۸ هـ.ق آب چشمه های قصبه اصطهبانات چنان کم شد که باغستانهایش خشک گردید و زمین این منطقه از گیاه خالی شد، در حالیکه پیش از این سال میوه‌های گوناگون این شهر به اندازه‌ای فراوان بود که در دیگر جای فارس نبود[۶].

در منبع دیگری آمده که در جمادی الاول ۱۳۱۲ هـ .ق هفده روز تمام پیوسته باران بارید و در منطقه اصطهبانات خرابی کلی ببار آمد. در محرم همین سال وضع آب و هوا بار دیگر دچار تغییرات شدیدی می‌شود. اغلب شبانه روز هوا ابری و رعد و برق زیاد وجود داشته است، روزها پیوسته بارانی بوده و از باران شب عاشورا خرابی کلی ببار آمده بطوری که در شهر سیل چنان سنگین بوده که اطراف محلات آنجا را به کلی ویران کرده است[۷]

شاید همین تفاوت آب و هوایی این منطقه بوده که باور افسانه مانندی را کهخواندمیر درحبیب السیر بیان می‌کند موجب شده است وی در کتابش می‌نویسد:

«درشبانکاره(شرق فارس شامل دارابگرد، ایگ و اصطهبانات و توابع آنها)چشمه‌ای است که در آنجا بقدر دو سه آسیاب آب بیرون می‌آید و مدت سی سال آب آن در جریان و سی سال دیگر انقطاع می‌یابد چنانکه قطره ای آب در آن نتوان یافت»[۸]

پوشش گیاهی این ناحیه اهمیت فراوان دارد زیرا جنگلهای پراکنده آن درختهای متنوعی را در خود پرورش می‌دهند. درختان به، ارژن، سرو کوهی، جرگه و .... با درختچه های کوچک، طبیعت سرسبزی را برای این منطقه فراهم آورده اند. البته درختکاری از گذشته‌های بسیار دور، یکی از ویژگی‌های مردم این سرزمین بوده است و بر همین اساس منابع نیز این شهر را همیشه به صورت «شهرکی پر درخت» بازگو کرده اند[۹][۱۰].

بنا به گزارش شفاهی اداره منابع طبیعی استهبان بیشتر درختان این ناحیه را انجیر بخود اختصاص داده است. علاوه بر انجیر باغداران استهبان به پرورش انواع درختان باغی از جمله انگور، بادام، انار، مرکبات و مقدار کمیسیب وگلابی وآلو سیاه می‌پردازند، باغات مرکبات روستای «رودبار» و باغات انار «خیروایج» نیز محصولات مطلوبی ارائه می‌دهند.

مزارع شهرستان در شمال، شمال شرقی و شرق شهر قرار گرفته و هر یک روستا نیز بنا به شرایط طبیعی خود از مقداری زمین کشاورزی برخوردار است با توجه به شرایط مساعد جغرافیائی در این منطقهگندم، جو، پنبه، ذرت، حبوبات، زعفران، صیفی‌جات و سبزیجات بخوبی پرورش می‌یابند.

در گذشته کشتخشخاش وتوتون نیز بشدت معمول بوده و مصرف تجارتی داشته است[۱۱][۱۲]. اما امروزه این کشت بکلی منسوخ گردیده است.

در پوشش حیوانی این ناحیه می‌توان از حیوانات وحشی چون گرگ، شغال، روباه، بزکوهی، قوچ، میش و حیوانات اهلی چون گوسفند، بز، گاو، الاغ، و تعداد کمی اسب و استر نام برد. همچنین خزندگان، مار و سوسمارهای بزرگ و کوچک و از پرندگان وحشی و اهلی عقاب، کبک، تیهو، جغد، پرندگان کوچک و مرغ و ماکیان در این منطقه زندگی می‌کنند.

حیوانات شکاری و قابل صید منطقه در گذشته نه چندان دور بسیار فراوان بوده و منابع ضمن اشاره بهبز، پازن، بز وحشی، قوچ و میش کوهی، کبک وتیهو گفته‌اند که پادزهری که از شکم بز و پازن کوهی در کوهستانهای جنوبی این شهر بدست می‌آمده، بسیار گران قیمت و نادر بوده است[۱۳]. امروزه تنوع پوشش حیوانی منطقه به واسطه شکار بی‌رویه در گذشته و عدم حمایت ارگانهای مسئول در حفظ حیات وحش به حداقل رسیده است.

از لحاظ زمین شناسیخاک این ناحیه رسوبی و مخلوط باماسه وآهک است که در دشتها از مقدار ماسه کاسته می‌شود. با ورود به کوهستانها از داخل کوهپایه های ابتدا ماسه‌های به سنگهای درشت و بعد به صخره های بزرگ تغییر شکل می‌یابد. بطور کلی جنس خاک در استهبان ریز بافت و دارای پودرهای گچ و آهک می‌باشد و از ساختمان فیزیکی چندان مناسبی برخوردار نیست[۱۴]

در این منطقه معادن سنگ مرمریت، چینی و سیاه وجود دارد که در استهبان، خیر، رونیز و ایج پراکنده اند، از این منابع تنها معدن سنگ رونیز مورد بهره برداری و در امر صنایع ساختمانی بکار می‌رود. در رودبار ایج معدنمنگنز شناسایی شده ولی هنوز به مرحله بهره برداری و استخراج نرسیده است.

معادننفت نیز در ناحیه «دم تنگ» حدود ده کیلومتری غرب شهرستان» از مقادیر قابل توجهی نفت سبز برخوردارند و رگه‌هایطلا نیز به مقدار کم در خاکهای ناحیه رودبار یافت شده‌اند. معادن سنگ وگچ و آهک به وفور در منطقه استهبان پراکنده‌اند و مورد بهره برداری قرار گرفته اند. خاک رس استهبان که بهترین خاک سرامیک منطقه است ندرتاً توسط صنعت گران سرامیک شهرستان استفاده می‌شود. نمک دریاچه بختگان نیز در ناحیه خیر مورد استفاده روستانشینان می‌باشد.

کار شناخت معادن زیر زمینی و اکتشافات و استخراج آنها در این منطقه بسیار کم صورت گرفته است.

[

ویرایش ] مکان های دیدنی استهبان [ ۱۵ ]

درخت چنار هزار ساله

محل رویش و رشد آن واقع در در میدان آب بخش استهبان بوده است. طول عمر این درخت چنار را متخصصین بیش از هزار سال برآورد کرده اند. متاسفانه مدیران شهر به واسطه تصمیم نسنجیده‌ای که بسیاری از اهالی شهر با آن مخالف بودند به بهانهٔ ترس از سقوط بر سر عابرها درخت چنار را از خاک بیرون آورده و به خارج از شهر ابتدای جاده استهبان و شیراز دوراهی کمربندی و ورودی استهبان منتقل نمودند.

چشمه قهری

مرغخانه

بک بک

آب چک

استخر بوخوم (سلخ بوخو)

استخر پایین (اِسِرّخِ پاین)

استخر بالا (اِسِرّخِ بالا)

تنگ مرغک در یک کیلومتری شهررونیز با پوشش جنگلی و فضای سبز، محوطه مسجد سنگی ایج با پوشش جنگلی و آبشار، لای تاریک با آبشار و چشمه سار ، سلطان شهباز با پوشش جنگلی و آبشار، تنگ استهبان ، تفرجگاه بردانه در راه ایج – داراب با چشمه سار و درختان مرکبات ، بک بک زیستگاه پرندگان کمیاب.


آب گرم خیر

دم تنگ

کرتار

کوه تودج

قلعه دختر و آتشکده زرتشتیان

+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 14:3  توسط اطلس ایران وجهان  | 

پیشینه تاریخی (زبان، فرهنگ و آداب و رسوم، قومیت ها، آثار و ابنیه و اماکن تاریخی)
1- پیشینه تاریخی (زبان، فرهنگ و آداب و رسوم، قومیت ها، آثار و ابنیه و اماکن تاریخی) شهرستان فسا در جنوب ایران و از شهرستانهای شرقی فارس می باشد. در سنگ نوشته های کشف شده در تخت جمشید نام فسا همراه با چند نام از مناطق دیگر فارس در دوران هخامنشیان آمده است. در این کتیبه ها از فسا به پشی یاد شده و در عهد ساسانیان به پرشیا و بعد به پسا تبدیل شده که در دوره اسلامی همانطوری که پارس به فارس تبدیل شده پسا هم به فسا تبدیل گردید. فرصت الدوله در آثار عجم چنین می نویسد: فسا شهریست آباد که سابقاً آنرا پاساگرد ( بر وزن داربگرد) می خوانده اند که به تدریج تخفیف یافته به پسا تبدیل شده ... و این شهر را پسا پسر پارس پسر تهمورس بنا نهاده و .... زبان: زبان مردم شهرستان فارسی می باشد که به تدریج لهجه محلی آن صاف شده و به صورت فارسی سلیس صحبت می کنند البته در روستاها برخی از کلمات و اصطلاحات به صورت پارسی یا پهلوی قدیم تلفظ می شود و تعدادی از اهالی که در دهستان قره باغ از بخش ششده و قره باغ ساکنند علاوه بر فارسی به ترکی نیز تلفظ می کنند. تعدادی از عشایر عرب نیز در جنوب شهر فسا در دهستان جنگل از بخش مرکزی چند روستا در بخش های نوبندگان و شیبکوه سکونت دارند که علاوه بر فارسی به عربی محلی صحبت می کنند. فرهنگ مردم شهرستان متاثر از فرهنگی اسلامی و ملی می باشد و به آداب و رسوم و سنن مذهبی پایبند می باشد و به لحاظ بینش فرهنگی از شهرستانهای همجوار بر جسته تر هستند چنانچه درصد تحصیل کرده ها در مقاطع عالی و حضور آنان در مجامع علمی و فرهنگی محلی، استانی و کشور موید این نظر می باشد. 2- وضعیت جمعیتی جغرافیایی و سیاسی فرهنگی شهرستان: جمعیت شهرستان فسا به لحاظ تراکم جمعیتی با داشتن 220.000 نفر جمعیت که در 4 شهر و 4 بخش استقرار یافته اند جزء پرجمعیت ترین شهرستانهای استان فارس می باشد که بافت و ترکیب جمعیتی تشکیل دهنده آن نیز در بسیاری از فاکتورهای اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و ... تاثیرگذار بوده است زیرا به طور عمده 5 نوع بافت جمعیتی در شهرستان وجود دارد که عبارت است از: 1- بومی شهری 2- روستایی 3- عشایر ترک 4- عشایر عرب 5- مهاجران که اینها خود بر دو قسمتند. الف: مهاجران درون شهرستان: شامل عشایر ترک و عرب و روستاییان ب- مهاجرانی که خارج از شهرستان وارد شده اند: شامل (دانشجویان، کارکنان ادارات، مشاغل آزاد، اتباع بیگانه) جغرافیایی: شهرستان فسا به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی اهمیتی ویژه و حساس دارد چون علاوه بر اینکه شهرستان فسا مرکزیت استان فارس را داراست و در مسیر جاده های ترانزیتی استانهای شرقی ( کرمان و سیستان و بلوچستان و جنوب و جنوب شرقی هرمزگان) قرار دارد که همین موضوع پدیده های مثبت و منفی را برای شهرستان به بار آورده که از جمله نقاط منفی وفور مواد مخدر و کالای قاچاق و تردد قاچاقچیان و مجرمین به این شهرستان است. به لحاظ درونی این شهرستان با توجه به کوهستانی بودن منطقه و تعداد کوهها و راههای فرعی و همجواری آنها به روستاها و شهرستانهای همجوار موجب پدید آمدن محلی مناسب برای اختفاء مجرمین تحت تعقیب از جمله سارقان مسلح و قاتلان بومی و غیر بومی شده است. الف: ویژگیها و روحیه های خاص مردم در مسائل سیاسی، اجتماعی و مشارکت مردم در صحنه های انقلاب اسلامی: قابل ذکر است ویژگیهای اخلاقی و روحی مردم هر منطقه و قومی ذاتی نبوده بلکه عارضی و دارای علل و اسباب پیچیده ای است که در طی قرون با عملکرد وابستگی به هر قومی ایجاد می گردد و چنانچه ملتی از هوش و استعداد خود به نحو مطلوب بهره برداری نموده و این فطرت خدادادی را به نحو شایان پرورش دهد مردمی دانا و هوشیار و خداجو و سرزمینی سرسبز و پربار را شاهدند و اگر محیط نا مناسب گردد مضراب آن و اثرات نا مطلوب آن سالها دامن گیر اجتماع خواهد بود. اهالی شهرستان فسا مردمی با استعداد و باهوش بوده که در تمام ادوار با داشتن افرادی دانشمند در دستگاههای اداری و فرهنگی و اقتصادی و نظامی از فسا نقشی مهم در زمانه خود ایفاء می نموده اند و وجود همین فطرت خدادادیست که گفته اند فسایی هر راهی انتخاب نموده خواه مثبت، خواه منفی و هر موقعیتی پیدا نمود در ان موفق و سرآمد زمانه می گردد. همانطور که فسایی به دیار خود عشق می ورزد به وطن خود ایران عزیز نیز علاقه مند است و این مهم را در علاقه مندیشان به شغل نظامی چه در زمانهای قبل از انقلاب اسلامی و چه در بعد از انقلاب و حال نشان داده اند که جوانان انقلابی شهادت طلب فسا خالصانه و شجاعانه در جهت حفظ و حراست میهن اسلامی از گزند دشمنان، از هیچ تلاشی فروگذار نمی نمایند. 3- آمار شهدا، مفقودین، آزادگان و جانبازان شهرستان الف شهداء: شهرستان فسا 980 نفر شهید در راه احیای اسلام ناب محمدی تقدیم نموده است قابل ذکر است از این شهدای شهرستان فسا 475 نفر بسیجی، 220 نفر پاسدار و پاسدار وظیفه و بقیه پرسنل کادر وظیفه سایر نیروهای مسلح و جهاد سازندگی بوده اند و مجموعاَ 311 نفر متاهل بوده اند. تعداد شهدای شهر 450 نفر تعداد شهدای روستایی 530 نفر، تعداد شهدای نیروی انتظامی 75 نفر، سردادران شهید 36 نفر، تعداد طلبه های شهید 25 نفر، تعداد ورزشکاران شهید 34 نفر، تعداد هنرمندان شهید 5 نفر، تعداد خانواده دارای 3 شهید 2 خانوار، تعداد خانواده دارای 2 شهید 10 خانوار، تعداد آزادگان 124 نفر، تعداد جانبازان بالای 25 درصد، 700 نفر و بیشترین شهدا در سن 20 سالگی بوده اند. وضعیت شهرستان از نظر: تقسیمات کشوری - تعداد شهر: چهار شهر - تعداد بخش: چهار بخش - تعداد دهستان: 8 دهستان - تعداد آبادی: 208 آبادی - وسعت: 4000 کیلومتر مربع - جمعیت کل شهرستان: 220.000 نفر - جمعیت مردان: 116800 نفر - جمعیت زنان: 10320084 نفر - جمعیت شهری: 140800 نفر - جمعیت روستایی: 79200 نفر - جمعیت غیر ساکن: 400 نفر غیر بومی - جمعیت فعال: 74800 نفر - نرخ بیکاری: 19% وضعیت شهرستان از نظر: آموزش و پرورش و آموزش عالی - تعداد دانش آموزان: 51250 نفر - تعداد مدارس و واحدهای آموزشی: ابتدایی 186 واحد- راهنمایی 92 واحد- متوسطه و پیش دانشگاهی 93 واحد- مدارس استثنایی ابتدایی و راهنمایی 6 واحد - مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان: 4 مرکز آموزش عالی - تعداد دانشجویان دانشکده علوم پزشکی: 465 نفر - تعداد دانشجویان دانشگاه پیام نور: 1156 نفر - تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی: 3700 نفر - تعداد طلبه های حوزه علمیه: 130 نفر طلبه - تعداد کتابخانه های عمومی: 10 واحد - امکانات تربیت بدنی: مجموعه ورزشی انقلاب شامل زمین فوتبال چمن- پیست دومیدانی- سکوی تماشاچیان- سالن تیراندازی- استخر شنا- سالن کشتی- سالن جودو- سالن تنیس روی میز- استخر سرپوشیده انقلاب وضعیت شهرستان از نظر: کشاورزی - میزان کل اراضی زیر کشت: 44 هزار هکتار - میزان اراضی تحت اشغال باغات: 6 هزار هکتار - میزان اراضی زیر کشت زراعی: 44 هزار هکتار - میزان کل محصولات زراعی و باغی: 515 هزار تن - محصولات عمده باغی شامل: مرکبات، خرما، انگور، زیتون و انجیر - میزان محصولات تولیدی زراعی: 400 هزار تن - محصولات عمده زراعی: گندم، جو، ذرت ، پنبه،کلزا، گوجه فرنگی، بادمجان - تعداد چاههای کشاورزی: 2043 حلقه چاه - تعداد چاههای عمیق: 1214 حلقه چاه - تعداد چاههای عمیق برقدار: 1149 حلقه چاه - تعداد چاههای نیمه عمیق دستی: 739 حلقه چاه - تعداد قنوات: 80 رشته - تعداد چشمه ها: 10 رشته وضعیت شهرستان از نظر: صنعت - تعداد واحدهای صنعتی فعال : 36 واحد - شامل: رب گوجه فرنگی- ذرت خشک کنی- لبنیاتی- کارخانه آرد- کارخانه قند- لوله پلی اتیلن- پنبه طلای سفید - تعداد شاغلین در صنعت: 1500 نفر به صورت فصلی و دائمی مشغول به کار می باشند. وضعیت شهرستان از نظر: خدمات زیر بنایی الف، راهها: - طول راههای آسفالته و فرعی : 138 کیلومتر اصلی – 87 کیلومتر فرعی - طول راههای در دست احداث: 6 کیلومتر راه روستایی- 20 کیلومتر راه اصلی - طول راههای روستایی: 225 کیلومترآسفالته ب، گاز: - تعداد کل انشعابات گاز: 14 هزار مشترک - تعداد علمکهای منصوبه: 14 هزار علمک - طول شبکه های گازرسانی: 302 کیلومتر - تعداد روستاهای برخوردار از گاز: یک روستا ، کوشکقاضی - تعداد شهرهای برخوردار از کاز: 2 شهر؛ شهرهای: فسا ، زاهد شهر و ششده در دست اقدام می باشد. ج، ارتباطات: - تعداد مراکز تلفن شهری: 5 مرکز - تعداد مراکز تلفن روستایی: 22 مرکز - تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: 47 هزار خط - تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: 12 هزار خط د، آب و برق: - تعداد مشترکین برق : 77866 مشترک - تعداد مشترکین آب آشامیدنی: 35944 مشترک - تعداد مشترکین آب آشامیدنی شهری: 23560 مشترک - تعداد مشترکین آب آشامیدنی روستایی: 12384 مشترک - تعداد سدهای موجود با آب و خاک شامل : سیلاب بندهای سنگ و سیمانی، بندهای خاکی، گوراب، حوضچه ها: 70 ه، امور بهداشتی و درمانی: - تعداد مراکز بهداشتی : 16 واحد - تعداد خانه های بهداشت فعال: 48 واحد و 4 مرکز شبانه روزی - تعداد تختهای بیمارستانی: 234 تخت ب- قابلیتهای شهرستان در امور اقتصادی، تولیدی، زیربنایی، صنعتی و مهارت، منابع زیرزمینی، کشاورزی، جنگلداری، امور دام و ... فعالیت نشانگر آن است که نیروی فعال شاغل جامعه به ترتیب در بخش های کشاورزی، خدمات و صنعت مشغول به فعالیت می باشند که در این میان شهر فسا در سطح شهرستان دارای کار کرد و نقش خدماتی، بازرگانی می باشد. شهرستان فسا به لحاظ آنکه از مناطق مهم کشاورزی استان فارس محسوب و از نظر صنعتی در حدود 500 واحد در شهرستان فعال بوده که صنایع غذایی در این شهرستان از رشد و گسترش مطلوبی برخوردار بوده آب و هوای مناسب خاک حاصلخیز و بالا بودن سطح دانش فنی کشاورزان فسایی باعث گردیده است که این شهرستان از نظر میزان تولید در واحد سطح در محصولات زراعی و باغی و به ویژه گندم و صیفی جات مقام اول استان و کشور را به خود اختصاصی بدهد بیش از 500 کارگاه و کارخانه های الکل سازی و قند شهر فسا بیش از 50 سال سابقه بهره وری دارند. به غیر از این در کارخانه می توان به کارخانجات تولید شیر پاستوریزه و محصولات لبنی، ذرت خشک کنی، یخ سازی، آرد سازی، تولید رب گوجه فرنگی ، ماکارونی سازی در دسته صنایع غذایی اشاره نمود. از دیگر گروههای صنایع که در شهرستان فسا موجود می باشد می توان به صنایع ریسندگی (کاخانه پنبه پاک کنی، کارگاه تولید کفش چرمی) صنایع فلزکاری (تراش فلزات، ذوب فلزات، تهیه ادوات کشاورزی، مخازن، مصنوعات آلمینیومی، ریخته گری، صنایع کانی غیر فلزی ( سنگ بری، آهک پزی، تولید شن و ماسه، موزائیک سازی، تولید بلوک سیمانی، تولید سقف سبک، ... ) اشاره نمود. بر اساس نقشه های ژئوفیزیکی هوایی و نقشه های ملی شرکت نفت ایران آثاری از کانسارهای فلزی در این شهرستان مشاهده نمی شود لذا فعالیتهای معدن به کانسارهای غیر فلزی محدود است در بخش معدن، شهرستان فسا دارای معادن فعال (سنگ آهک، زیتونک) سنگ گچ (غرب شهرستان فسا) شن و ماسه می باشد. در بعد صنایع دستی باید گفت قالی، قالیچه، گبه، حصیر، رویه گیوه و ... از دیر زمان در این شهر رایج بوده و در قرن چهارم هجری، شهر فسا از مراکز صادر کننده مصنوعات پارچه ایی به ممالک اسلامی و اروپا بوده است. در بخش کشاورزی: شهرستان فسا با دارا بودن 5500 هکتار اراضی زراعی زمینه اشتغال 8500 خانوار روستایی را فراهم کرده است، به طوری که بیشترین سهم اشتغال معادل 30% جهت شهرستان از طریق کشاورزی امرار معاش می نمایند. این شهرستان از لحاظ متوسط تولید در هکتار اغلب محصولات نظیر گندم، ذرت دانه ای، گوجه فرنگی، پنبه مقام اول را در استان دارا بوده و با 7/3 درصد کل سطح زیر کشت استان سالیانه 4/7 کل تولید استان را به خود اختصاص داده که بیانگر میزان بهره وری در کشاورزی شهرستان می باشد که 834 هکتار زیر کشت وجود دارد و پنبه با سطحی معادل 3050 هکتار یکی دیگر از محصولات عمده شهرستان است. منابع آب شهرستان 1800 موتور پمپ و الکترو پمپ و 90 رشته چشمه و قنات می باشد ده رشته چشمه و قنات به علت خشک سالیهای اخیر از حیث انتضاع خارج شده است. وضعیت دامداری: در شهرستان فسا تعداد 1500 خانوار گاودار با دارا بودن 120 هزار راس گاو و تولید 80 تن شیر در روز و همچنین 3393 خانوار گوسفنددار با دارا بودن 717052 راس گوسفند و بز تولید گوشت قرمز و 8000 تن در سال و گوشت سفید 470 تن دامداری دارای 24 واحد دامداری دارای پروانه بوده که اکثر فعال و همچنین 260 واحد مرغداری گوشتی با ظرفیت 155900 قطعه در هر دوره می باشد. صنایع تبدیلی شهرستان: کارخانه رب گوجه فرنگی، 16 کارخانه ذرت خشک کنی و یک کارخانه روغن کشی زیتون، یک کارخانه قند، کارخانه تولید ماکارونی، کارخانه تصفیه وش پنبه، کارخانه شیر ارمغان، کارخانه صنایع لبنی در حال احداث در بخش و تعدادی کارگاههای تولید پنبه می باشد. جاذبه های طبیعی و تفرج گاهها ابنیه و آثار تاریخی عبارتند از: 1- تل ضحاک که از آثار ما قبل اسلام است و ویرانه های کاخ یکی از شاهان ساسانی به همین نام می باشد که آثار باستانی زیادی بر اثر کاوش در اطراف آن بدست آمده و در موزه های کشور نگهداری می شود. 2- آثار شهری مربوط به دوران ساسانی در حوالی روستای تنگ کرم واقع در 15 کیلومتری شهر فسا بنام شهر وال وجود داشته که آثار و بقایایی از آن باقی است. 3- تل نعلکی واقع در جنب روستای جلیان از بخش نوبندگان که قبور ماقبل تاریخ بوده و از لحاظ مهر پرستی بررسی و اهمیت است. 4- ساختمان نقاره خانه واقع در اول بازار شهر فسا مربوط به دوران قاجار 5- سنگ قبر (سنگ سیمان) به طول 2 متر و عرض 5/0 متر که خطوط گرانبهایی روی آن حک شده و مربوط به دروازه شهر فسا در زمان ساسانیان بوده است. 6- آتشکده سامانی مربوط به دوره ساسانی واقع در 15 کیلومتری شمال فسا
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 13:54  توسط اطلس ایران وجهان  | 

پیشینه تاریخی (زبان، فرهنگ و آداب و رسوم، قومیت ها، آثار و ابنیه و اماکن تاریخی)1- پیشینه تاریخی (زبان، فرهنگ و آداب و رسوم، قومیت ها، آثار و ابنیه و اماکن تاریخی) شهرستان فسا در جنوب ایران و از شهرستانهای شرقی فارس می باشد. در سنگ نوشته های کشف شده در تخت جمشید نام فسا همراه با چند نام از مناطق دیگر فارس در دوران هخامنشیان آمده است. در این کتیبه ها از فسا به پشی یاد شده و در عهد ساسانیان به پرشیا و بعد به پسا تبدیل شده که در دوره اسلامی همانطوری که پارس به فارس تبدیل شده پسا هم به فسا تبدیل گردید. فرصت الدوله در آثار عجم چنین می نویسد: فسا شهریست آباد که سابقاً آنرا پاساگرد ( بر وزن داربگرد) می خوانده اند که به تدریج تخفیف یافته به پسا تبدیل شده ... و این شهر را پسا پسر پارس پسر تهمورس بنا نهاده و .... زبان: زبان مردم شهرستان فارسی می باشد که به تدریج لهجه محلی آن صاف شده و به صورت فارسی سلیس صحبت می کنند البته در روستاها برخی از کلمات و اصطلاحات به صورت پارسی یا پهلوی قدیم تلفظ می شود و تعدادی از اهالی که در دهستان قره باغ از بخش ششده و قره باغ ساکنند علاوه بر فارسی به ترکی نیز تلفظ می کنند. تعدادی از عشایر عرب نیز در جنوب شهر فسا در دهستان جنگل از بخش مرکزی چند روستا در بخش های نوبندگان و شیبکوه سکونت دارند که علاوه بر فارسی به عربی محلی صحبت می کنند. فرهنگ مردم شهرستان متاثر از فرهنگی اسلامی و ملی می باشد و به آداب و رسوم و سنن مذهبی پایبند می باشد و به لحاظ بینش فرهنگی از شهرستانهای همجوار بر جسته تر هستند چنانچه درصد تحصیل کرده ها در مقاطع عالی و حضور آنان در مجامع علمی و فرهنگی محلی، استانی و کشور موید این نظر می باشد. 2- وضعیت جمعیتی جغرافیایی و سیاسی فرهنگی شهرستان: جمعیت شهرستان فسا به لحاظ تراکم جمعیتی با داشتن 220.000 نفر جمعیت که در 4 شهر و 4 بخش استقرار یافته اند جزء پرجمعیت ترین شهرستانهای استان فارس می باشد که بافت و ترکیب جمعیتی تشکیل دهنده آن نیز در بسیاری از فاکتورهای اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و ... تاثیرگذار بوده است زیرا به طور عمده 5 نوع بافت جمعیتی در شهرستان وجود دارد که عبارت است از: 1- بومی شهری 2- روستایی 3- عشایر ترک 4- عشایر عرب 5- مهاجران که اینها خود بر دو قسمتند. الف: مهاجران درون شهرستان: شامل عشایر ترک و عرب و روستاییان ب- مهاجرانی که خارج از شهرستان وارد شده اند: شامل (دانشجویان، کارکنان ادارات، مشاغل آزاد، اتباع بیگانه) جغرافیایی: شهرستان فسا به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی اهمیتی ویژه و حساس دارد چون علاوه بر اینکه شهرستان فسا مرکزیت استان فارس را داراست و در مسیر جاده های ترانزیتی استانهای شرقی ( کرمان و سیستان و بلوچستان و جنوب و جنوب شرقی هرمزگان) قرار دارد که همین موضوع پدیده های مثبت و منفی را برای شهرستان به بار آورده که از جمله نقاط منفی وفور مواد مخدر و کالای قاچاق و تردد قاچاقچیان و مجرمین به این شهرستان است. به لحاظ درونی این شهرستان با توجه به کوهستانی بودن منطقه و تعداد کوهها و راههای فرعی و همجواری آنها به روستاها و شهرستانهای همجوار موجب پدید آمدن محلی مناسب برای اختفاء مجرمین تحت تعقیب از جمله سارقان مسلح و قاتلان بومی و غیر بومی شده است. الف: ویژگیها و روحیه های خاص مردم در مسائل سیاسی، اجتماعی و مشارکت مردم در صحنه های انقلاب اسلامی: قابل ذکر است ویژگیهای اخلاقی و روحی مردم هر منطقه و قومی ذاتی نبوده بلکه عارضی و دارای علل و اسباب پیچیده ای است که در طی قرون با عملکرد وابستگی به هر قومی ایجاد می گردد و چنانچه ملتی از هوش و استعداد خود به نحو مطلوب بهره برداری نموده و این فطرت خدادادی را به نحو شایان پرورش دهد مردمی دانا و هوشیار و خداجو و سرزمینی سرسبز و پربار را شاهدند و اگر محیط نا مناسب گردد مضراب آن و اثرات نا مطلوب آن سالها دامن گیر اجتماع خواهد بود. اهالی شهرستان فسا مردمی با استعداد و باهوش بوده که در تمام ادوار با داشتن افرادی دانشمند در دستگاههای اداری و فرهنگی و اقتصادی و نظامی از فسا نقشی مهم در زمانه خود ایفاء می نموده اند و وجود همین فطرت خدادادیست که گفته اند فسایی هر راهی انتخاب نموده خواه مثبت، خواه منفی و هر موقعیتی پیدا نمود در ان موفق و سرآمد زمانه می گردد. همانطور که فسایی به دیار خود عشق می ورزد به وطن خود ایران عزیز نیز علاقه مند است و این مهم را در علاقه مندیشان به شغل نظامی چه در زمانهای قبل از انقلاب اسلامی و چه در بعد از انقلاب و حال نشان داده اند که جوانان انقلابی شهادت طلب فسا خالصانه و شجاعانه در جهت حفظ و حراست میهن اسلامی از گزند دشمنان، از هیچ تلاشی فروگذار نمی نمایند. 3- آمار شهدا، مفقودین، آزادگان و جانبازان شهرستان الف شهداء: شهرستان فسا 980 نفر شهید در راه احیای اسلام ناب محمدی تقدیم نموده است قابل ذکر است از این شهدای شهرستان فسا 475 نفر بسیجی، 220 نفر پاسدار و پاسدار وظیفه و بقیه پرسنل کادر وظیفه سایر نیروهای مسلح و جهاد سازندگی بوده اند و مجموعاَ 311 نفر متاهل بوده اند. تعداد شهدای شهر 450 نفر تعداد شهدای روستایی 530 نفر، تعداد شهدای نیروی انتظامی 75 نفر، سردادران شهید 36 نفر، تعداد طلبه های شهید 25 نفر، تعداد ورزشکاران شهید 34 نفر، تعداد هنرمندان شهید 5 نفر، تعداد خانواده دارای 3 شهید 2 خانوار، تعداد خانواده دارای 2 شهید 10 خانوار، تعداد آزادگان 124 نفر، تعداد جانبازان بالای 25 درصد، 700 نفر و بیشترین شهدا در سن 20 سالگی بوده اند. وضعیت شهرستان از نظر: تقسیمات کشوری - تعداد شهر: چهار شهر - تعداد بخش: چهار بخش - تعداد دهستان: 8 دهستان - تعداد آبادی: 208 آبادی - وسعت: 4000 کیلومتر مربع - جمعیت کل شهرستان: 220.000 نفر - جمعیت مردان: 116800 نفر - جمعیت زنان: 10320084 نفر - جمعیت شهری: 140800 نفر - جمعیت روستایی: 79200 نفر - جمعیت غیر ساکن: 400 نفر غیر بومی - جمعیت فعال: 74800 نفر - نرخ بیکاری: 19% وضعیت شهرستان از نظر: آموزش و پرورش و آموزش عالی - تعداد دانش آموزان: 51250 نفر - تعداد مدارس و واحدهای آموزشی: ابتدایی 186 واحد- راهنمایی 92 واحد- متوسطه و پیش دانشگاهی 93 واحد- مدارس استثنایی ابتدایی و راهنمایی 6 واحد - مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان: 4 مرکز آموزش عالی - تعداد دانشجویان دانشکده علوم پزشکی: 465 نفر - تعداد دانشجویان دانشگاه پیام نور: 1156 نفر - تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی: 3700 نفر - تعداد طلبه های حوزه علمیه: 130 نفر طلبه - تعداد کتابخانه های عمومی: 10 واحد - امکانات تربیت بدنی: مجموعه ورزشی انقلاب شامل زمین فوتبال چمن- پیست دومیدانی- سکوی تماشاچیان- سالن تیراندازی- استخر شنا- سالن کشتی- سالن جودو- سالن تنیس روی میز- استخر سرپوشیده انقلاب وضعیت شهرستان از نظر: کشاورزی - میزان کل اراضی زیر کشت: 44 هزار هکتار - میزان اراضی تحت اشغال باغات: 6 هزار هکتار - میزان اراضی زیر کشت زراعی: 44 هزار هکتار - میزان کل محصولات زراعی و باغی: 515 هزار تن - محصولات عمده باغی شامل: مرکبات، خرما، انگور، زیتون و انجیر - میزان محصولات تولیدی زراعی: 400 هزار تن - محصولات عمده زراعی: گندم، جو، ذرت ، پنبه،کلزا، گوجه فرنگی، بادمجان - تعداد چاههای کشاورزی: 2043 حلقه چاه - تعداد چاههای عمیق: 1214 حلقه چاه - تعداد چاههای عمیق برقدار: 1149 حلقه چاه - تعداد چاههای نیمه عمیق دستی: 739 حلقه چاه - تعداد قنوات: 80 رشته - تعداد چشمه ها: 10 رشته وضعیت شهرستان از نظر: صنعت - تعداد واحدهای صنعتی فعال : 36 واحد - شامل: رب گوجه فرنگی- ذرت خشک کنی- لبنیاتی- کارخانه آرد- کارخانه قند- لوله پلی اتیلن- پنبه طلای سفید - تعداد شاغلین در صنعت: 1500 نفر به صورت فصلی و دائمی مشغول به کار می باشند. وضعیت شهرستان از نظر: خدمات زیر بنایی الف، راهها: - طول راههای آسفالته و فرعی : 138 کیلومتر اصلی – 87 کیلومتر فرعی - طول راههای در دست احداث: 6 کیلومتر راه روستایی- 20 کیلومتر راه اصلی - طول راههای روستایی: 225 کیلومترآسفالته ب، گاز: - تعداد کل انشعابات گاز: 14 هزار مشترک - تعداد علمکهای منصوبه: 14 هزار علمک - طول شبکه های گازرسانی: 302 کیلومتر - تعداد روستاهای برخوردار از گاز: یک روستا ، کوشکقاضی - تعداد شهرهای برخوردار از کاز: 2 شهر؛ شهرهای: فسا ، زاهد شهر و ششده در دست اقدام می باشد. ج، ارتباطات: - تعداد مراکز تلفن شهری: 5 مرکز - تعداد مراکز تلفن روستایی: 22 مرکز - تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: 47 هزار خط - تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: 12 هزار خط د، آب و برق: - تعداد مشترکین برق : 77866 مشترک - تعداد مشترکین آب آشامیدنی: 35944 مشترک - تعداد مشترکین آب آشامیدنی شهری: 23560 مشترک - تعداد مشترکین آب آشامیدنی روستایی: 12384 مشترک - تعداد سدهای موجود با آب و خاک شامل : سیلاب بندهای سنگ و سیمانی، بندهای خاکی، گوراب، حوضچه ها: 70 ه، امور بهداشتی و درمانی: - تعداد مراکز بهداشتی : 16 واحد - تعداد خانه های بهداشت فعال: 48 واحد و 4 مرکز شبانه روزی - تعداد تختهای بیمارستانی: 234 تخت ب- قابلیتهای شهرستان در امور اقتصادی، تولیدی، زیربنایی، صنعتی و مهارت، منابع زیرزمینی، کشاورزی، جنگلداری، امور دام و ... فعالیت نشانگر آن است که نیروی فعال شاغل جامعه به ترتیب در بخش های کشاورزی، خدمات و صنعت مشغول به فعالیت می باشند که در این میان شهر فسا در سطح شهرستان دارای کار کرد و نقش خدماتی، بازرگانی می باشد. شهرستان فسا به لحاظ آنکه از مناطق مهم کشاورزی استان فارس محسوب و از نظر صنعتی در حدود 500 واحد در شهرستان فعال بوده که صنایع غذایی در این شهرستان از رشد و گسترش مطلوبی برخوردار بوده آب و هوای مناسب خاک حاصلخیز و بالا بودن سطح دانش فنی کشاورزان فسایی باعث گردیده است که این شهرستان از نظر میزان تولید در واحد سطح در محصولات زراعی و باغی و به ویژه گندم و صیفی جات مقام اول استان و کشور را به خود اختصاصی بدهد بیش از 500 کارگاه و کارخانه های الکل سازی و قند شهر فسا بیش از 50 سال سابقه بهره وری دارند. به غیر از این در کارخانه می توان به کارخانجات تولید شیر پاستوریزه و محصولات لبنی، ذرت خشک کنی، یخ سازی، آرد سازی، تولید رب گوجه فرنگی ، ماکارونی سازی در دسته صنایع غذایی اشاره نمود. از دیگر گروههای صنایع که در شهرستان فسا موجود می باشد می توان به صنایع ریسندگی (کاخانه پنبه پاک کنی، کارگاه تولید کفش چرمی) صنایع فلزکاری (تراش فلزات، ذوب فلزات، تهیه ادوات کشاورزی، مخازن، مصنوعات آلمینیومی، ریخته گری، صنایع کانی غیر فلزی ( سنگ بری، آهک پزی، تولید شن و ماسه، موزائیک سازی، تولید بلوک سیمانی، تولید سقف سبک، ... ) اشاره نمود. بر اساس نقشه های ژئوفیزیکی هوایی و نقشه های ملی شرکت نفت ایران آثاری از کانسارهای فلزی در این شهرستان مشاهده نمی شود لذا فعالیتهای معدن به کانسارهای غیر فلزی محدود است در بخش معدن، شهرستان فسا دارای معادن فعال (سنگ آهک، زیتونک) سنگ گچ (غرب شهرستان فسا) شن و ماسه می باشد. در بعد صنایع دستی باید گفت قالی، قالیچه، گبه، حصیر، رویه گیوه و ... از دیر زمان در این شهر رایج بوده و در قرن چهارم هجری، شهر فسا از مراکز صادر کننده مصنوعات پارچه ایی به ممالک اسلامی و اروپا بوده است. در بخش کشاورزی: شهرستان فسا با دارا بودن 5500 هکتار اراضی زراعی زمینه اشتغال 8500 خانوار روستایی را فراهم کرده است، به طوری که بیشترین سهم اشتغال معادل 30% جهت شهرستان از طریق کشاورزی امرار معاش می نمایند. این شهرستان از لحاظ متوسط تولید در هکتار اغلب محصولات نظیر گندم، ذرت دانه ای، گوجه فرنگی، پنبه مقام اول را در استان دارا بوده و با 7/3 درصد کل سطح زیر کشت استان سالیانه 4/7 کل تولید استان را به خود اختصاص داده که بیانگر میزان بهره وری در کشاورزی شهرستان می باشد که 834 هکتار زیر کشت وجود دارد و پنبه با سطحی معادل 3050 هکتار یکی دیگر از محصولات عمده شهرستان است. منابع آب شهرستان 1800 موتور پمپ و الکترو پمپ و 90 رشته چشمه و قنات می باشد ده رشته چشمه و قنات به علت خشک سالیهای اخیر از حیث انتضاع خارج شده است. وضعیت دامداری: در شهرستان فسا تعداد 1500 خانوار گاودار با دارا بودن 120 هزار راس گاو و تولید 80 تن شیر در روز و همچنین 3393 خانوار گوسفنددار با دارا بودن 717052 راس گوسفند و بز تولید گوشت قرمز و 8000 تن در سال و گوشت سفید 470 تن دامداری دارای 24 واحد دامداری دارای پروانه بوده که اکثر فعال و همچنین 260 واحد مرغداری گوشتی با ظرفیت 155900 قطعه در هر دوره می باشد. صنایع تبدیلی شهرستان: کارخانه رب گوجه فرنگی، 16 کارخانه ذرت خشک کنی و یک کارخانه روغن کشی زیتون، یک کارخانه قند، کارخانه تولید ماکارونی، کارخانه تصفیه وش پنبه، کارخانه شیر ارمغان، کارخانه صنایع لبنی در حال احداث در بخش و تعدادی کارگاههای تولید پنبه می باشد. جاذبه های طبیعی و تفرج گاهها ابنیه و آثار تاریخی عبارتند از: 1- تل ضحاک که از آثار ما قبل اسلام است و ویرانه های کاخ یکی از شاهان ساسانی به همین نام می باشد که آثار باستانی زیادی بر اثر کاوش در اطراف آن بدست آمده و در موزه های کشور نگهداری می شود. 2- آثار شهری مربوط به دوران ساسانی در حوالی روستای تنگ کرم واقع در 15 کیلومتری شهر فسا بنام شهر وال وجود داشته که آثار و بقایایی از آن باقی است. 3- تل نعلکی واقع در جنب روستای جلیان از بخش نوبندگان که قبور ماقبل تاریخ بوده و از لحاظ مهر پرستی بررسی و اهمیت است. 4- ساختمان نقاره خانه واقع در اول بازار شهر فسا مربوط به دوران قاجار 5- سنگ قبر (سنگ سیمان) به طول 2 متر و عرض 5/0 متر که خطوط گرانبهایی روی آن حک شده و مربوط به دروازه شهر فسا در زمان ساسانیان بوده است. 6- آتشکده سامانی مربوط به دوره ساسانی واقع در 15 کیلومتری شمال فسا منبع- فسا نگین فارس
+ نوشته شده در  2010/10/24ساعت 13:47  توسط اطلس ایران وجهان  | 

شهرستان جهرم در نیمه جنوبی استان فارس بین 52 درجه و 45 دقیقه تا 54 درجه و 4 دقیقه طول شرقی و 28 درجه و 19 دقیقه تا 29 درجه و 10 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. از وسعت شهرستان جهرم دشت و آن کوهستانی می باشد. مساحت کل شهرستان 5481 کیلومتر می باشد که شمالا به شهرستان فسا ، جنوبا به شهرستان لار، غربا به شهرستان فیروزآباد ، شرقا به شهرستان لار و داراب محدود میشود. میزان بارندگی در سال بین 150 تا 200 میلیمتر می باشد وحداکثر گرمای آن 45 و حداقل آن یک درجه سانتیگراد میباشد. این منطقه رویهم رفته آب و هوایی گرم و متغیر دارد، به طوریکه زمستانهای آن سرد و تابستانهایش گرم میباشد.

جمعیت شهرستان جهرم 200هزار نفر میباشد که نیمی از آن در روستاها ساکن هستند. شهر جهرم از 12 محله قدیمی تشکیل گردیده که 6 محله آن در غرب شهر و 6 محله آن در شرق شهر واقع گردیده است.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به افزایش جمعیت دو محله جدید به نام کوی سحر خیز واقع در شمال غربی و کوی مهدیه در جنوب شهر ایجاد گردیده و سه شهرک جدید بنام شهرک انقلاب واقع در جنوب غربی و شهرک فاطمیه (خارقان) در شمال شرقی و شهرک شهید دستغیب در شمال غربی احداث شده است.

شهر جهرم با نخلستانهای زیبا و سرسبزش منظره ای بسیار دلنشین به خود گرفته است. و دارای مردمی سخت کوش و صبور می باشد که از استعدادهای بالایی برخوردارند. باغداری مرکبات و خرما در جهرم ارزش اقتصادی بالایی برخوردار بوده و سهم قابل ملاحضه ای در ترکیب درآمد کشاورزی این شهر داراست. فعالیت مردم این شهر حول و محور فعالیتهای کشاورزی است و صنایع و کارخانه ها بیشتر در حد تامین برخی از احتیاجات عمومی شهرستان است.

شهرستان جهرم از گذشته بعنوان یک شهر مذهبی مورد توجه بوده و از نظر حس نوع دوستی و ابراز همدردی و تعاون بی نظیرند. وجود دانشگاها در جامعه ای که اکثریت افراد از نظر فرهنگ در سطح بالایی قرار دارند، وجود حوزه علمیه امام خمینی در شهرستان و گرایش قشر جوان به این سمت و وجود روحانیون اگاه در سطح شهرستان از ویژگیهای فرهنگی منطقه به شمار میرود. و مهمترین ارزش اجتماعی که مردم به آن توجه دارند مبارزه با مفاسد اجتماعی و بی حجابی است . با توجه به اینکه جو حاکم جو مذهبی بوده و روحانیت مبارز شهر بحمدالله توانسته اند مردم را نسبت به شناخت اسلام و اعتقادات مذهبی در حد قابل توجهی آشنا نموده و مردم کمتر به سوی فساد روی آورند و با توجه به ارتباط نزدیک و عمیق روحانیت و توده مردم از قدیم الایام همچنین مبارزه تعدادی از روحانیون با رزیم شاهنشاهی و دشمنی آنها با خان ها و فئودال ها رابطه احاد مردم اعم از شهری و روستایی با روحانیون رابطه مرید و مراد بوده و احترام خاصی برای یکدیگر قائلند. وجود روحانیون اگاه و مبارز و زحماتی که در این راه کشیده اند میزان پایبندی مردم به مسائل شرعی در حد بسیار بالایست و کمتر خانواده ای پیدا میشود که بی تفاوت نسبت به مسائل شرعی باشد و مردمی مذهبی و مومن و تابع فرمان روحانیت بوده و تجمع و حضور مردم در مراسمهای مذهبی و مساجد و حسینیه ها و برپایی نماز جمعه در زمان طاغوت موید این مطلب میباشد. یکی از دلایل مذهبی بودن و در صحنه بودن در زمان ستم شاهی، جلوگیری از ورود شاه معدوم به این شهرستان میباشد. روحانیت مبارز با همکاری مردم شبانه و اقدام به پخش اعلامیه و شعار نویسی علیه رزیم ستم شاهی نموده و در مراسمهای سوگواری امام حسین (ع) شعارهای ضد رزیم در قالب شعارهای مذهبی توسط مردم سر داده میشد. به واسطه تظاهرات چشم گیر مردم و بالا بودن سطح فکری و مذهبی مردم باعث گردید که در این شهرستان توسط عمال رزیم شاه حکومت نظامی برقرار شود و علی رغم حکومت نظامی مردم دست از فعالیت سیاسی، مذهبی خود برنداشتند و همچنان به فعالیت خود علیه نظام ادامه داده و شهدایی را تقدیم انقلاب کردند. شرکت گسترده در جبه و جنگ ، کمک های نقدی و جنسی چشمگیر بوده است علاوه بر حضور همه جانبه در جنگ و دادن بیش از 2000 شهید و جانباز سهم بسزایی در دفاع از مملکت اسلامی داشته اند.


وضعیت شهرستان از نظر: تقسیمات کشوری

- تعداد شهر:
چهار شهر؛ شهرهای جهرم، قطب آباد، خاوران، باب انار

- تعداد بخش:
چهار بخش؛ بخشهای مرکزی، خفر، سیمکان و کردیان

- تعداد دهستان:
12 دهستان

- تعداد آبادی:
244 آبادی

- وسعت:
5481 کیلومتر مربع

- جمعیت کل شهرستان:
حدود 200 هزار نفر (بر اساس آمار سال 75)

- جمعیت مردان:
101.414 نفر

- جمعیت زنان:
95.984 نفر

- جمعیت شهری:
107.313 نفر

- جمعیت روستایی:
86.68 نفر

- جمعیت غیر ساکن:
3129 نفر

- جمعیت فعال:
54.525 نفر

- نرخ بیکاری:
9.38 ( تا سال 79)






وضعیت شهرستان از نظر: آموزش و پرورش و آموزش عالی



- تعداد دانش آموزان: 35.655 نفر

- تعداد مدارس و واحدهای آموزشی:

- مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان: دانشکده علوم پزشکی- دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد جهرم و حوزه علمیه جهرم

- تعداد دانشجویان دانشکده علوم پزشکی: 700 نفر

- تعداد دانشجویان دانشگاه پیام نور: 2200 نفر

- تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی: 5000 نفر

- تعداد طلبه های حوزه علمیه: 70 نفر طلبه

- تعداد کتابخانه های عمومی: 3 واحد در شهرهای جهرم- قطب آباد- خفر

- امکانات تربیت بدنی: 3 زمین ورزشی – 3 استخر شنای خصوصی - یک استخر شنای دولتی







وضعیت شهرستان از نظر: کشاورزی



- میزان کل اراضی زیر کشت: 72 هزار هکتار

- میزان اراضی تحت اشغال باغات: 30 هزار هکتار

- میزان اراضی زیر کشت زراعی: 42 هزار هکتار

- میزان کل محصولات زراعی و باغی: 500 هزار تن

- میزان محصولات تولیدی باغی : 400 هزار تن ، ( 28 درصد از کل تولیدات باغی استان فارس)

- محصولات عمده باغی شامل: مرکبات، خرما، انگور و غیره

- میزان محصولات تولیدی زراعی: 100 هزار تن

- محصولات عمده زراعی: گندم، جو، ذرت و صیفی جات

- تعداد چاههای کشاورزی: 4888 حلقه چاه

- تعداد چاههای عمیق: 431 حلقه چاه

- تعداد چاههای نیمه عمیق دستی 3888 حلقه چاه

- تعداد قنوات: 89 رشته

- تعداد چشمه ها: 15 چشمه





وضعیت شهرستان از نظر: صنعت



- تعداد واحدهای صنعتی فعال : 25 واحد

- شامل: کارخانجات آرد سفید، بسته بندی خرما- بسته بندی مرکبات – الکل سازی- مواد غذایی( ترشیجات و شوریجات) و شش واحد معدن شن و ماسه








وضعیت شهرستان از نظر: خدمات زیر بنایی

الف، راهها:

- طول راههای آسفالته و فرعی : 476 کیلومتر

- طول راههای در دست احداث: 40 کیلومتر

- طول راههای روستایی: 155 کیلومتر



ب، گاز:

- تعداد کل انشعابات گاز: 21 هزار مشترک

- تعداد علمکهای منصوبه: 16215 هزار علمک

- طول شبکه های گازرسانی: 350 کیلومتر

- تعداد روستاهای برخوردار از گاز: 6 روستا

- تعداد شهرهای برخوردار از کاز: 2 شهر؛ شهرهای: جهرم و قطب آباد



ج، ارتباطات:

- تعداد مراکز تلفن شهری: 33 مرکز

- تعداد مراکز تلفن روستایی: 144 مرکز

- تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: 6040 خط

- تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: 17 هزار خط



د، امور بهداشتی و درمانی:

- تعداد تختهای بیمارستانی: 221 تخت

- تعداد خانه های بهداشت فعال: 62 واحد

- تعداد مراکز بهداشتی : 12 واحد ؛ (3 واحد شهری و 9 واحد روستایی)



ه، آب و برق:

- تعداد مشترکین برق : 42345 مشترک

+ نوشته شده در  2010/8/20ساعت 11:37  توسط اطلس ایران وجهان  | 

شهرستان سپیدان

شهرستان سپیدان يا اردكان فارس، در شمال استان فارس، در منطقه‌ای كوهستانی و جنگلی كه اغلب پوشيده از درختهای جنگلی کم پشت و تنک مانند بادام وحشی است، قرار دارد.
مرکز این شهرستان، شهر اردکان است که در حدود ۸۰۰ سال قدمت دارد.
این شهر بواسطه آب و هوای خوش و پیستهای اسکی شهرت دارد.
آب و هوای آن در زمستان بسیار سرد و در بهار و تابستان خنک و معتدل است.
این شهر دارای یک بنای امامزاده تاریخی است.
مردم این شهر گویش خاص و منحصر به فردی دارند که مشابه آن در کشور به سختی یافت می شود.

شهرستان اردکان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیتی برابر با ۹۰٫۳۳۹ نفر داشته است.

تقسیمات کشوری
بخش مرکزی شهرستان سپیدان
دهستان خفری
دهستان کمهر

شهرها: اردکان
بخش بیضا
دهستان بانش
دهستان بیضا
دهستان کوشک هزار

شهرها: بیضا
بخش همایجان
دهستان سرناباد
دهستان شش پیر
دهستان همایجان

شهرها: هما شهر

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-

اطلاعات کاملتر

پیشینه تاریخی ( زبان - فرهنگ و آداب - رسوم - قومیتها - آثار تاریخی )

شهرستان اردکان مرکز شهرستان سپیدان از شهرهای قدیم و کهن استان می باشد و آخرین منزل و توقفگاه اسکندر مقدونی در حمله به تخت جمشید بوده است. در تاریخ عالم آرای عباسی آمده است که اردکان در زمان شاه تهماسب صفوی وجود داشته است و شهری آباد بوده است. در کتاب ریاض الصیاحه حاج زین العابدین شیروانی اظهار شده که ارکان شهری کوچک و هوایش بسیار سرد و دارای آب نیکویی است. آثاری از تمدن 350 سال پیش از میلاد در جنوب غربی سپیدان دیده شده است. آثار تاریخی موجود در شهرستان بقعه سید نورالدین علوی در شهر اردکان (وفات 456 هـ.ق) ، تل ملیان در روستای ملیان بخش بیضاء مربوط به تمدن ایلامی، تل بیضاء ، تل زری، تل اسفیان.

زبان : از نظر زبان در سطح شهرستان مردم به زبان ها و لهجه های مختلفی تکلم می کنند. که عمده ترین آنها عبارتند از لهجه مخصوص اردکانی که مخصوص مردم اردکان و روستاهای بهرغان، ابنو، دالین و خلار بوده و با آن تکلم شده و تقریباً در کشور منحصر به فرد می باشد زبان لری که در روستاهای بخش مرکزی، بیضاء، همایجان مردم با آن صحبت می کنند.

زبان فارسی که در روستاهای بخش بیضاء، رایج است. علاوه بر این زبان ترکی نیز در بین تعداد کمی از مردم که عمدتا عشایر بوده و در بعضی از روستاهای شهرستان ساکن شده اند وجود دارد.

آداب و رسوم: مردم شهرستان بیشتر دارای آداب و رسوم سنتی خاص فرهنگ ایران اسلامی می باشد. پایبندی به مسائل مذهبی ، اعتقاد به روزهای مذهبی مانند عاشورا ، تاسوعا، ایام شهادت و ولادت ائمه و پیامبر نیز در حد بالایی بوده و اعتقاد خاصی به ابن ایام دارد. برپایی مراسم عزاداری دهه اول محرم، شبهای قدر، سالروز رحلت پیامبر اسلام از دیگر آداب و رسوم شهرستان بوده و جایگاه والایی در بین مردم دارد.

در سطح شهرستان سپیدان سه قوم عمده اردکانی، لر، بیضاوی وجود دارد و از اقوام ترک و کرد تعداد محدودی نیز وجود دارد.

در مجموع شهرستان دارای فرهنگ مذهبی بالا بوده و اعتقادات مردم نیز پیرامون مسائل مذهبی خیلی خوب و درجه بالائی بوده و میزان پایبندی خوب است. شرکت گسترده در مراسم مذهبی ، در مراسم روضه خوانی ، مراسم ختم ، عدم انجام بعضی مراسم شادی و سرور در روزهای وفات و شهادت امامان و پیامبر و ماههای محرم ، صفر نیز از دیگر خصوصیات فرهنگی ومذهبی مردم شهرستان می باشد.

موقعیت جغرافیائی و اقلیمی شهرستان

شهرستان سپیدان به مرکزیت شهر اردکان با وسعت 14/2859 کیلومتر مربع در شمال غربی استان فارس قرار دارد و 1/2 مساحت استان را به خود اختصاص داده است. این شهرستان از شمال به شهرستان اقلید، از غرب استان کهکیلویه و بویر احمد از جنوب به شیراز و ممسنی و از شرق به شهرستان مرودشت محدود می باشد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری شهرستان دارای سه بخش مرکزی، همایجان، بیضاء و دو نقطه شهری به نام اردکان و بیضاء ، 8 دهستان و 210 روستا و مکان می باشد. از نظر آب و هوایی دارای آب و هوای سرد کوهستانی با تابستانهای معتدل و خنک و در زمستانهای سرد و یخبندان می باشد.

از نقاط پر بارش استان فارس بوده که میزان بارش در بعضی سالها به 1400 میلیمتر می رسد و بیشتر بارش آن بصورت برف می باشد. و میزان متوسط بارندگی سالیانه آن 700 میلیمتر است . در منطقه بیضاء و همایجان بیشتر زمینها جلگه ای و حاصلخیز و در بخش مرکزی اراضی کوهستانی و ناهموار است.

وضعیت شهرستان از نظر تقسیمات کشوری

- تعداد شهر:
2 شهر؛ اردکان و بیضاء
- تعداد بخش:
3 بخش؛ مرکزی، همایجان، بیضاء
- تعداد دهستان:
8 دهستان
- تعداد آبادی:
350 آبادی
- وسعت:
2859 کیلومتر مربع
- جمعیت کل شهرستان:
84838 نفر (سال 84)
- جمعیت مردان:
38566 نفر
- جمعیت زنان:
38658 نفر
- جمعیت شهری:
13273 نفر
- جمعیت روستایی:
64951 نفر
- جمعیت غیر ساکن:
14767 نفر عشایر
- جمعیت فعال:
57639 نفر
- نرخ بیکاری:
12%
وضعیت شهرستان از نظر آموزش و پرورش و آموزش عالی
- تعداد دانش آموزان:
19700 نفر
- تعداد مدارس و واحدهای آموزشی:
253 واحد
- مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان:

1. دو واحد دانشگاه آزاد اسلامی (واحد سپیدان و واحد بیضاء)

- تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی:
2808 نفر
- تعداد طلبه های حوزه علمیه :
17 نفر
- تعداد کتابخانه های عمومی:
2 واحد
- امکانات تربیت بدنی:
1. 4 باب سالن سرپوشیده
2. 2 زمین چمن
3. 1 باب استخر روباز
4. 2 پیست اسکی که یکی متعلق به بخش خصوصی و دیگری دولتی می باشد.

وضعیت شهرستان از نظر کشاورزی
- میزان کل اراضی زیر کشت:
76174 هکتار
- میزان اراضی تحت اشغال باغات:
14553 هکتار
- میزان اراضی زیر کشت زراعی:
61621 هکتار
- میزان کل محصولات زراعی و باغی:
437100 تن
- محصولات عمده باغی شامل:
سیب (مقام اول استان)، هلو، گردو، بادام، انگور (مقام سوم استان)، زردآلو
- میزان محصولات تولیدی زراعی:
324000 تن
- محصولات عمده زراعی شامل:
گندم (مقام اول استان)، ذرت دانه ای (مقام سوم استان)، برنج، لوبیا، چغندرقند، کلزا، شلغم، جو، عدس، گوجه فرنگی
وضعیت شهرستان از نظر صنعت
- تعداد واحدهای صنعتی فعال:
× کارخانه فراسان
× کارخانه پولیمر
× کارخانه اخشان
× کارخانه سپیدان چوب
× کارخانه آرد سپیدان
× شرکت کشت و صنعت سپیدان
× مجتمع مرغ مادر سپیدان
× کارخانه لیموندیس
× کارخانه آب معدنی سپیدان
× آب معدنی منکو
× آران گستر
همچنین 40 واحد مزرعه پرورش ماهی نیز در شهرستان فعالیت دارند.

- تعداد شاغلین بخش صنعت:
حدود 6500 نفر
وضعیت شهرستان از نظر آمار شهدا، مفقودین، آزادگان و جانبازان

تعداد شهداء: 400 شهید
تعداد آزادگان: 576 نفر
تعداد جانبازان : 10 نفر

وضعیت شهرستان از نظر خدمات زیر بنایی

الف) راهها:

- طول راههای آسفالته و فرعی :
1446کیلومتر
- طول راههای در دست احداث:
170 کیلومتر
- طول راههای روستایی:
400 کیلومتر

ب) گاز:

- تعداد کل انشعابات گاز:
3224
- تعداد علمکهای منصوبه:
2616
- طول شبکه های گازرسانی:
70125 متر

- تعداد روستاهای برخوردار از گاز:
4 روستا

- تعداد شهرهای برخوردار از گاز:
1 شهر

ج) ارتباطات:

- تعداد مراکز تلفن شهری:
3 مرکز
- تعداد مراکز تلفن روستایی:
21 مرکز
- تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه:
19059 خط
- تعداد شماره تلفنهای همراه فعال:
1153 خط

د) آب و برق:

- تعداد مشترکین برق :
21278 مشترک
- تعداد مشترکی آب آشامیدنی:
17184 مشترک
- تعداد مشترکین آب آشامیدنی شهری:
3914 مشترک
- تعداد مشترکین آب آشامیدنی روستایی:
13270 مشترک
- تعداد سدهای موجود با ذکر نام:
2 سد ششپیر و جورگ در حال مطالعه می باشند و تحقیقات احداث آنها شروع شده است.

ه) امور بهداشتی و درمانی:

- تعداد مراکز بهداشتی :
12 واحد
- تعداد خانه های بهداشت فعال:
58 واحد
- تعداد تختهای بیمارستانی:
96 تخت در بیمارستان جدیدالحداث شهر اردکان وجود دارد که هنوز همه تختها فعال نمی باشد.

و) جاذبه های گردشگری ومیراث فرهنگی:

1) بقعه سید نوالدین علوی
2) تل ملیان
3) تل بیضاء
4) تل زری
5) تل اسفیان
6) تل گاملی
7) تل آخوندی
8) تل حامی
9) تل آسیابی
10) تل شعبان
11) تل ولی بیگی
12) تل قاسمی
13) تل بابا صادقی
14) تل خندق
15) تل پهن
16) تل بی بی شاه خاتون
17) درخت چنار
18) تل دروازه
19) تل محمد یکه ور


- جاذبه های طیعی و تفرج گاهها:


شهرستان سپیدان به لحاظ موقعیت آب و هوایی دارای مکانهای تفریحی و طبیعی می باشد که عبارتند از:

1. آبشار مارگون
2. آبشار چیکون
3. سرمورد کهمر و قله برم فیروز و پیست اسکی و دهها چشمه و تفرجگاه دیگر در دهستان کمهر
4. چله گاه بزرگ
5. چله گاه کوچک
6. تنگ آب سرد
7. تنگ آلوند
8. چشمه های ترگاه و دشت مور، چشمه بهرغان در حومه شهر اردکان
9. تنگ تیزاب
10. تنگ براق
11. تنگ بغدادیان در دهستان خفری
12. چشمه و برم ششپیر
13. سراب کهکران
14. تنگ بهشت مکان
15. تنگ گمبیل
16. تنگ دلخان
17. تنگ جورگ
18. تنگ غوره دان
19. تنگ تورممو
20. چشمه حسین آباد
21. تنگ خرسان شهید آباد
22. چشمه هفتخوان
+ نوشته شده در  2010/8/20ساعت 11:36  توسط اطلس ایران وجهان  | 

دربارهٔ گراش

گراش شهری است در جنوب استان فارس و در ۲۶۰ کیلومتری جنوب شرقی شیراز و ۲۱۰ کیلومتری شمال غربی بندرعباس قرار دارد. جمعیت این شهر بالغ بر ۴۹۰۰۰ نفر است.
گراش در ۲۷ درجه و ۳۹ دقیقه و ۳۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۴ درجه و ۸ دقیقه و ۱۵ثانیه طول شرقی نصف النهار گرینویچ قرار دارد. شهر گراش در ۱۵ کیلومتری «لارستان» که شامل شهرها و روستاهای: «خور، براک، لطیفی، لار و بائن» در استان تاریخی فارس است. این شهر، که در ناحیه گرم و خشک بیابانی جای گرفته، از دریای آزاد ۹۱۵ متر ارتفاع دارد. مساحت دشت گراش بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار می‌باشد، که حدود ۶۰۰ هکتار آن را بافت شهری و بقیه را نخلستان، باغها، مزارع کشاورزی و زمین های بایر تشکیل می‌دهد.

جغرافیای طبیعی

گراش را می‌توان از خشک‌ترین شهرهای ایران قلمداد کرد، کشاورزی در این منطقه وابستگی شدید به ریزش باران، در فصول پاییز و زمستان دارد و به علت خشونت آب و هوا، مردم در شرایط نامساعدی روزگار می‌گذرانند. سطح رطوبت بسیار پایین و دمای هوا از صفر تا ۴۲ درجه سانتی گراد متغیر است. همچنین یک دوره خشک از اردیبهشت تا آبان در منطقه وجود دارد. البته این دوره همیشگی نیست و گاهی اوقات در تیر و مرداد بارندگیهای اتفاقی که مدت چهل روز ادامه می‌یابد و به «چهل پسین» معروف است، شهر را از شادابی سرشار می‌سازد.
این شهر در میان ناهمواری‌هایی که ادامه رشته کوههای زاگرس می‌باشد، قرار گرفته، در سمت شمالی آن ارتفاعات سه گروه، کوه تنگ نرگس و گوه چاقو در قسمت شرقی و جنوب شرقی ارتفاعات بادامی، کوه سیاه، کوه بن بش و در جنوب غربی آن ارتفاعات معروف به دره زیتون به چشم می‌خورد.
گراش به علت کوههای مرتفعی که پیرامونش واقع شده، هیچ رابطه‌ای با اوضاع و احوال خلیج فارس ندارد. مهمترین عاملی که بر آب و هوای شهر تاثیر می‌نهد. بادهای خشکی است که از سوی صحرا و کویر عربستان می‌وزند و کمترین بخار آب ممکن را به ارمغان می‌آورند.
فراوانی روزهای آفتابی، کمی بارندگی، جمعیت اندک، دامپروری پراکنده. دورافتادگی و بطور کلی محرومیت آب و هوایی مردم را به ذخیره‌سازی آب واداشته است . بدین ترتیب برکه‌های گوناگون در منطقه پدید آمده ‌است. برکه‌هایی که چون تاولی بر پوست کشیده صحرا روییده‌اند و نشان از ناسازگاری آسمان با زمین دارند. برکه‌ها مخزن همیشگی آبند که سقفی گنبدین بر فرازشان قرار گرفته است. نحوه ساخت این مخزن ها نبوغ خاص مردمان منطقه را آشکار می‌سازد. این آب‌انبار ها در جهت رفع نیازهای حیاتی منطقه در دل زمین حفر شده‌اند و با وجود تعداد زیادشان همگی از یگ شیوهٔ‌ هماهنگ پیروی می‌کنند؛ یک حوض یا گودال عمیق (دایره‌ای یا مستطیلی) و یک سقف گنبدی شکل که از کنار هم قرارگرفتن دایره‌وار آجر یا خشت، پدید آمده ‌است.

گراش یعنی چه؟

این نام که به گونه‌های مختلف تغییر پیدا کرده است ودر گذشته‌های دور تحت عنوان «گریش» از آن سخن به میان آمد، با صورتهای دیگر زبانی نیز در آمیخته است. گریش، جریش، گراش و جراش، در حقیقت حالت تطور یافتهٔ «گرشه» (geresha) است. و گرشه به رگه‌هایی از سنگهای سست آهکی می‌گویند که طبقه مانند بر روی هم قرار می‌گیرند. بنابر این با توجه به رگه‌هایی که هم اینک نیز در«کلات» قابل دیدن است، نام‌گزاری بدین اسم قابل توجیه می‌نماید. این شهر با دو محله بزرگی که محله‌های کوچکتر را در خود جای داده، در دو سوی شهر گراش گسترده شده است: محله بله لئز (برق روز) و ناساگ.

اماکن دیدنی گراش:

قلعهٔ گراش (همایون دژ)


این قلعه که در حال حاضر، فقط مخروبه‌های آن باقی است. بر روی تل بزرگی به ارتفاع ۱۰۷۰ متری، از سطح دریا، بنام «کلات» قرار دارد که شهر گرداگرد آن، توسعه یافته است.
این قلعه نظامی، یکی از نقاط مهم منطقه بوده که ساخت آن،‌ مربوط به دوره‌های مختلف تاریخی بوده است و در زمان حکومت فتحعلیخان گراشی، بیگلربیگی لارستان و بنادر (متوفی ۱۳۱۲ ه‍. ق) در درگیری خان گراش با قشون دولتی، تخریب شده است.
مصالح بکار رفته در این قلعه شامل: سنگ، ملاط گچ، ملاط ساروج و کاشی است. قسمت پایین این قلعه که فضای وسیعی را شامل می‌شود، با حاری کوتاه، جهت سنگر گیری و دفع مهاجمان، محصور بوده است و در این قسمت نیز مخروبه‌های تعدادی آب آنبار به چشم می‌خورد. توصیف این قلعه، در کتب و سفرنامه‌های سیاحتگران نیزآمده است که نمونه‌هایی از آن، در قسمت تاریچه گراش ذکر شد.
علأالدوله در تاریخ لارستان می‌نویسد:
این قطعه، دارای سه قلعه فوق هم بوده که قلعه‌اول محل سکونت مردم قریه گراش بوده و قلعه دوم، محل تفنگچیان و مستحفظین قلعه و قلعه سوم آن محل سکونت حاکم گراش و خانواده‌اش بوده است این قلعه دارای (هشتاد) آب‌انبار، مسجد، حمام، عمارت عالیه، مأمن و پناهگاه مردم لارستان بوده که در زمان رضاشاه، آن قلعه خراب گردیده است.
قلعه شامل : چند باب خانه، مسجد، حمام- در قسمت غربی نارنج قلعه با کاشی‌های لاجوردی لوزی شکل به ابعاد ۱×۹ و ۲×۹ سانتيمتر، زندان و چندین آب‌انبار ساروجی است. در سمت شمالی قطعه خانه‌ای بزرگ که به حاکم وقت تعلق داشته و به نارنج قلعه موسوم بوده با دو برج دیده بانی در قسمت شمالیو اطاقهای آینه کاری درقسمت شرقی بنا وجود داشته در سمت جنوبی قطعه، بالای در ورودی، برجی بنام «برج بارگاه» نیز وجود داشته.

بئر گال (تپه گال)

تپه‌ای است، سنگی با خاکی قرمز رنگ که اکنون در سمت جنوب غربی شهر واقع است و اطراف آن را نخلستان‌ها پوشش می‌دهند. آثار وبناهای برجای مانده از گذشته، در اطراف این تپه، نشان دهنده وجود آبادی و سکونت مردمانی است که به احتمال قوی، ساکنان اولیه گراش بوده‌اند. امتداد آثار و بنا‌های برجای مانده از دو سوی این تپه در جهت جنوب غربی تا ابتدای دشت بالا و در جهت جنوب شرقی تا محله فخی (fakhi). ادامه دارد و دست ساخته‌های سنگی و سفالی با قدمت بیش از چهارصد سال که در این نواحی پیدا شده است، خود گویای وجود زندگی متفاوت با زندگی مردم گراش در قرنهای اخیر است و بنا بر اقوال، ساکنان این آبادی‌ها، از پیروان آیین زردتشتی یا به اصطلاح امروزی مردم گراش- گاور(گبرها) بوده‌اند که باگذشت زمان به هندوستان و کشورهای حوزه خلیج فارس، مهاجرت کرده‌اند.

سد تنگ‌آب (تگ آو)

این سد که در تنگه‌ای به همین نام در جهت جنوب غربی هر گراش واقع در کوه سیاه در زیر قله‌ای بنام «بن مرک bon-e-morok» قرار دارد و مربوط به دوره ساسانی است مه در دوره صفویه بازسازی شده و سه پشتبند جهت جالو گیری از تخریب آن ساخته شده است. مصالح بکار رفته در سد و پشتند آن از سنگ و ساروج بوده و جوی آبی از همان جنس، جهت آبیاری مزارع، از کنار سد تا دشتی موسوم به دشت بالا (دشت برا dasht-e-bara) کشیده شده است که در مسیر این جوی تا دهانه‌‌های تنگه دو استخر ساروجی نیز احداث گردیده است. هم اکنون، پشت این سد، به طور کامل با روسوب پرگردیده و در روی آن درخت‌های کنار بزرگی مشاهده می‌شود. این بنا، در شمار آثار ملی است که از تابستان (۱۳۸۰) به ثبت رسیده است.

برکه اسدالله

این آب‌انبار، در سال (۱۲۸۶ ه‍ ق.) به همت حاج اسدالله فرزند دهباشی کربلائی، علیرشا گراشی ساخته شده است و پس از برکه کل (berka-e-kal) (گنج البحر) بزرگتراین آب‌انبار گراش است این آب‌انبار داری شش دهنه و دو مجرای ورودی و یک مجرای خورجی آب است که ساخت مخزن و طاق مجرهای ورودی و خروجی از سنگ و ملاط ساروج استفاده شده، و در دیوار بدنه (شاوره)، طاق دهنه‌ها و سردرها سنگ و ملاط گچ بکار رفته است که در بعضی از سردرها با گچ تزیینات مقرنس کار شده است. طاق دهنه‌ها و سردرها، به شکل تیره‌دار است و طاق مجر‌های ورودی و خروجی آب که سطح پایین تر از سایر دهنه‌ها و اندازه آنها نیز کوجچکتر است به شکل هلالی ساخته شده است که دو مجرای ورودی در سمت شمالی و دو مجرای خروجی در سمت جنوبی تعبیه گردیده است.
سقف آب‌انبار، به شکل گنبد عظیمی است که بر روی آن بامصالح سنگ، ملاط گچ و اندود ساروج، گرفته شده استو سنگ پله‌های پاکله (pakona) آن در بدنه شرقی تا انتهای مخزن ادامه دارد. در بالای طاق یکی از سردرها سنگ اوحی نصب گردیده و ابیاتی که شخص بانی سروده بر روی آن حک شده است:
این بنا از تابستان (۱۳۸۰)، از سوی میراث فرهنگی، در شمار آثار ملی به ثبت رسیده است.

برکه کده‌بان

آب‌انبار به احاظ شکل و مخزن سقف آن، متفاوت با آب‌انبار‌های دیگر منطقه است. آب‌انبارهایی از این نوع که در گراش. انگشت شمار است به برکه گبری موسوم بوده بنا بر اقوال، دارای قدمتی بیش از اب انبارهای دیره‌ای شکل است. این آب‌انباردر منطقه‌ای بنام (چارلسی charlessi) (چهار ردیفی) در محله برق روز بله لئز (bela lez) واقع است مخزن آن مستطیلی و گوش‌های آن قوس دار است و سقف آن، از داخل بصورت طاق و بیرون، بصورت مسطح ساخته شده است. قابل توجه است که چرا آب‌انبارهایی از این نوع، دارای پله ‌نمی‌باشد. دو دهانه‌‌‌های اصلی آن که مانند اغلب آب‌انبارهای طویل در سمت شرقی و غربی، قرار دارد، به اندازهپهنا و در عرض آب‌انبارها بوده و دو دهانه‌دیگر که در طول آب‌انبار ساخته شده، کوچکتر از دهانه‌‌‌های اصلی که در جهت شمالی و جنوبی قرار دارد. این دهانه‌‌ها که مجرای ورود و خروج آب است، کمی پایین تر از دهانه‌ اصلی واقع شده است.
فاصله دهانه‌ جنوبی از طاق غربی ۱۴ متر و فاصله دهانه‌ شمالی از طاق غربی ۶ متر است. مصالح بکار رفته در مخرن شامل: سنگ، ملاط ساروج و در دهنه‌ها و سقف آب‌انبار از سنگ‌ و گچ ساخته شده است.

چاه زیت (زیتون)

این چاه در تنگه‌ای بنام «خاگ زیت khag-e-zite» در جهت شمال غربی گراش واقع است که گفته می‌شود در گذشته‌های دور در این منطقه، باغ‌های زیتون وجود داشته است که نامگذاری این چاه به «زیت یا زیتون» به همین علت است این چاه توسط حاج ذکریا و جاج زینل عظیما (متوفی ۱۳۲۷ ه‌ق.) ترمیم شده او مورد استفاده قرار گرفت.
دهانه‌ چاه که به شکل مربع و به ضلع یک متر و عمق آن حدود ۳۰ متر است دارای دیواره سنگ چین امتداد دارد. این پچاه گبری است و قدمت آن مشخص نیست.

مسجد آخوند

یکی از قدیمی‌ترین مساجد بجامانده در گراش واقع در محله ناساگ (nasag) است که توسط شیخ عبدالحسین و برادرش شیخ محمد باقر، بنا شده است. این مسجد دارای دو سنگ لوح: یکی مربوط به بنای مسجد که سال ساخت این بنا، با توجه به تاریخ ذکر درنوشته ۱۰۴۵ ه‍.ق) توسط حاج زینا آخوند و پسرش ابراهیم انجام شده است. سالن این بنا، دارای طاق‌های تیزه دارای است که بر روی چهارستون حمال در چهار بر آن قرار گرفته است و در چهار ظلع سالن طاق نماهایی در مقابل هر کدام از طاق‌هاساخته شده است. شبستان مسجد نیز دارای چهارستون دایره‌ای شکل با طاق‌های هلالی در جهت شرقی، غربیو سقفی هلالی شکل است و حیا آن دارای کلی نا منظم در جهت شرق بنا ساخته شده است، این بنا شامل:سالن اصلی، حیاط و شبستان است.

بقعه شیخ عبدالله

این مکان که از بزرگترین بقاع متبرکه گراش محسوب می‌شود، در مرکز شهر قرار دارد که بنا بر اقوال (قدمگاه شیخ عبدالله انصاری) است.
اولین گنبدی که برای این بقه ساخته شده است، گنبدی به شکل هرم هشت وجهی با کاشی‌های سبز رنگ بوده است که توسط فتح علی خان گراش و بیگلر بیگی لارستان و بنادر (متوفی ۱۳۱۲ ه‍.ق.) احداث شده است و به علت فرسودگی در دهه (۱۱۳۰ ه‍.ش) توسط ا... قلی خان مقتدری، گنبدی به شکل هرم چهار وجهی با کاشی‌های آبی رنگ، بر روی این بقعه تجدید بنا گردید؛ همچنین ضریح چوبی آن به همت قهرمان خان اقتداری ساخته شد. در سال ۱۳۷۴ (ه‍.ش) بنای قبلی آن به طور کامل تخریب شد و نمای گنبدی کاشی کاری شده و نمای آجری به همت حاج ابراهیم بازسازی شد.

حسینیه سنگ‌آوی

این بنا به همت حاج اسدالله فرزند دهباشی کربلایی، علیرضا گراشی در سال (۱۲۸۲ه‍. ق) بنا شده است. علت نامگذاری این حسینیه به «سنگ آوی» این است که ظرف سنگی بزرگی به شکل [u] در زیر طاقی با تزئینات مقرنس ظرف در کنار درب ورودی، ساخته شده قرار دارد که به منظور نگهداری از این ظرف، در سقف طاق، سوراخی تعبیه شده است که از طریق این سوراخ، آب باران از پشت بام حسینیه، به داخل این ظرف سرازیر می‌شود و از این ظرف در مناسبتهای مذهبی جهت تهیه شربت برای عموم استفاده می‌شده است.دربالای درب ورودی، سنگ نوشته‌ای نصب شده و ابیاتی که توسط خود بانی، سروده شده است، بر روی آن، حک گردیده است.
این بنا شمال: یک سالن روضه خوانی، یک ایوان بزرگ روبروی سالن، یک اشپزخانه، چند اطاق انباری، حیاط و حوض قدیمی است. لازم به ذکر است که این بنا، دارای دو بادگیر، در دو طرف شرقی و غربی ایوان بوده است.
اما در حال حاضر فقط قسمت‌های هدایت کننده باد به اما در حال حاضر فقط قسمت‌های هدایت کننده باد به طرف پایین سالم مانده است. سالن روضه خوانی آن، دارای نه در، به فواصل مساوی است که هفت درب آن رو به حیاط و دو درب دیگر، یکی در راهرو شرقی و دیگری در دالان ورودی باز می‌شود. بالای درب‌هایی که رو به حیاط باز می‌شود، پنجره‌های چوبی گره کاری شده و در فواصل بین پنجره‌ها طاق نماهایی به اندازه پنجره‌ها، ساخته شده است، در مقابل هر کدام از پنجره‌ها و طاق نماها و درپایین هر طاق نما، طاقچه‌ای تعبیه شده است.این سالن به ارتفاع حدود یک متر از سطح حیاط قرار دارد که پله‌هایی در جلو درب اول، وسط و آخر ساخته شده است. سقف آن، مانند خانه‌های قدیمی گراش با تیرهای چوبی بزرگ و کوچک تیرومئر (tir-o-mar) پوشانده شده است و ایوان آن، به ارتفاع حدود یک متر از سطح حیاط واقع شده و ورودی به ایوان از طریق پله‌هایی که در راهرو شرقی قرار دارد، میسر است.

برکه چهارتاخ

آب‌انباری است که به لحاظ داشتن چهار طاق در جلوی دهانه ‌شرقی آن، با دیگر آب آنبارهای گراش، تفاوت دارد. این آب انبار، در خارج از شهر، در نزدیکی صحرایی، موسوم به باغ موسی واقع است که به علت از بین رفتن سنگ لوج، بانی این باغ و همچنین سال ساخت آن به طور دقیق مشخص نیست. این آب‌انبار (برکه حاج حسن)، به همت شخصی بنام حاج حسن (برادر حاج اسد الله بانی آب‌انبارهای کشکول و کل) ساخته شده است که این آب‌انبار، دارای چهار دهنه شرقی، غربی، شمالی و جنوبی است و همچنین بر خوردار از دو مجرای ورودی آب، در کنار دهانه‌‌ٔ غربی و شمالی بوده که سنگ پله‌های آن در کنار دهانه‌ شرقی ساخته شده است. طاقهای دهنه‌ها، سردرها و همچنین چهار طاقی که طاق‌های آن، رو به چهار جهت اصلی قرار دارد و طاق غربی آن، که همان دهانه‌ آب‌انبار است. به شکل تیزه‌دار بوده و مصالح یکار رفته در طاق‌ها و همچنین دیوار بدنه (شاوره shavara) آب‌انبار، سنگ و ملاط گچ است و مصالح بکار رفته در مخرن و طاق‌های مجرا‌های ورودی و خورجی که به شکل تویزه ساخته شده است، از سنگ و ملاط ساروج، تشکیل گردیده است.

برکه کل (گنج البحر)

این آب‌انبار، یکی از عجیب‌ترین، باشکوه‌ترین و به احتمال زیاد، از بزرگترین آب‌انبارهای ساخته شده در ایران است. متاسفأنه هیچ نشانی از کتیبه یا نوشته‌ای بر ساختمان این بنای عجیب وجود ندارد و اگر در گذشته وجود داشته. اکنون به طور کامل نابود شده است...»
برکه کل در محله مصلا واقع شده و به همت حاج اسدالله فرزند دهباشی کربلایی، علیرضا گراشی و توسط استاد حسن شیرازی ساخته شده اسن که بنابر اقوال، تاریخ ساخت آن بعد از آب‌انبار کشکول، حدود سال (۱۲۹۰ه‍. ق) بوده و سقف گنبدی شکل و عظیم آن به علت تامشخصی پس از مدتی ریزش کرده است.
مخزن آن. همانند اکثر آب‌انبارهای موجود، دایره‌ای شکل بوده و مصالح بکار رفته در آن از ساروج است و این نکته قابل توجه است که برای آسانتر شدن آب کشی از آن، قطر ته آب‌انبار، به اندازه حدود یک متر بیشتر از قطر بالای آن شده است. دیوار بدنه (شاوره) که بر روی کف در گاه‌های ورودی، دارای قطر ۲۰.۱ متر و با افزایش ارتفاع و شروع قوس گنبدی به ۲ متر می‌رسد همچنین طاق‌های سردرها و دهنه‌های اب‌انبار که به شکل تیزه‌دار هستند، با مصالح سنگ و ملاط گچ ساخته شده است و فقط طاق‌های مجراهای ورودی و خروجی آن که مانند دیگر طاقها تیزه‌دار است از سنگ و ملاط ساروج تشکیل شده است و سنگ پله‌های این‌ آب انبار، در قسمت شمالی بدنه قرار دارد.
این بنا از تابستان (۱۳۸۰) از سوی میراث فرهنگی کشور در شمار آثار ملی به ثبت رسیده است.

هفت برکه

این هفت اب انبار که در اندازه‌های مختلف و زمانهای‌ متفاوت ساخته شده است. در فاصله‌کمی نسبت به هم قرار دارند و در مسیر رود خانه فصلی بنام بزئرد (bezerd) در محله ناسگ، واقع می‌باشد، از این هفت آب‌انبار، پنج حلقه ‌آن دارای سقف گنبدی شکل و دوحلقه دیگر بدون سقف است که بزرگترین و معرفترین آنها به برکه حاج ابوالحسن موسوم گردیده که مشخصات آن بشرح ذیل است.
بر طبق سنگ نوشته‌ای که در دهانه‌ شمالی شرقی نصب است این‌ آب‌انبار به همت حاج ابوالحسن، فرزندحاج حسن (بانی برکه چهار تاخ)، ساخته شده است خصوصیت منحصر به فرد آن، این است که در دیواره مخزن در سمت دهنه جنوب شرقی تا کف آب‌انبار و در سمت بقیه دهنه‌ها تا چهار ردیف، ادامه دارد. مخزن آن دایره‌ای شکل بوده، همچنین طاق‌های مجراهای ورودی و خورجی آب که در سمت غربی دهانه‌ شماره یک و چهارقرار دارد وکف آن، بر خلاف دیگر آب‌انبارها هم سطح دهانه‌‌ها و طاق‌هاآن، بصورت هلالی است. طاقها سردرها و دهنه‌ها به شکا تیزه دار ساخته شده که طاق‌های سر در شماره دو و پنج تزئینات مقرنس و سردرها از دیواره مرتفع‌تر بوده و مانند دیوار بدنه (شاوره)، از سنگ و ملاط گچ تشکیل شده است.
گنبد آب‌انبار با سنگ ملاط گچ ساخته شده و با ساروج اندود شده ‌است.

کنار زیارت

زیارتگاهی است. واقع ۱۳ کیلومتری غرب شهر گراش که بواسطه وجود درخت کنار (سدر) کهنسالی به قطر حدودی سه متر که در مجاورت آن، بقعه‌ای ساخته شده مورد احترام وتقدیس مردم قرار گرفته است. درپیرامون آن، خانه‌ها و اتاقک‌هایی جهت اسکان زوار و همچنین کسانی که برای تفریح، به این مکان مراجعه می‌کنند. ساخته شده است.
این بقعه که در سمت شرقی کنار قرار دارد، دارای گنبدی کوچک با کاشی های لاجوردی است. بقعه، توسط درب کوچکی در سمت شرقی بحیاط بنا راه دارد. این بنا شامل: حیاط و یک اتاق در ضلع جنوبی بقعه است.

کارونسرای برمیر

این کاروانسرا در غرب شهر گراش در مسیر جاده کاروان‌رو گراش- لامرد واقع شده است. با توجه به معماری بنا، ساخت آن، متعلق به دروه‌ قاجاریه است.نام این کاروانسرا به دلیل مجاورت با برکه میر به کاروانسرای بر میر مشهور شده است. مصالح ساخت کاروانسرا شامل: سنگو ملاط کچ است. ایوان (سردر ورودی) بنا، در سمت شمال واقع شده است. ضلع جنوبی و ضلع شمالی فاقد ساخت و ساز بوده و تنها به وسیله یک دیوار محصور شده است. ساخت و ساز کاروانسرادر ضلع شرقی و غربی آن است. دیوارهای خارجی بنا، دارای پشتیبان‌هایی است که خطر ریزش بنا جلوگیری می‌کند. این پشتیبانها در بدنه شمالی و جنوبی و غربی دو عددی و در بدنه شرقی سه تایی است.
در بدنه شرقی، فضای مرکزی آن دارای طاق و تویزه است که یک ورودی آن را به دو اتاق تو درتو با پوشش گنبدی شکل متصل می‌سازد. در بخش جنوبی آن نیز یک فضای مرکب از فضای گنبد دار که پشت آن فضا با پوشش طاق و تویزه ساخته شده است. این تغییر ات در این بناً به دلیل نوع کابردی فضا‌ها بوده است. قسمت غربی کاروانسرا، پوشش یکستانی دارد به نحوی که فضای مرکزی دارای پوشش گنبدی شکل بوده و در دو طرف آن، در شمال و جنوب دو اتاق گنبددار، ساخته شده است. دو اتاق مجاور اناق مرکزی دو در ورودی جهت دسترسی به حیاط کاروانسرادارند. طاقهای ورودی‌ها به صورت تیزه‌دار است قطر دیواره‌های بنا ۵۰ سانتیمتر و فقط دیوار بیرونی ضلع شرقی ۸۰ سانتیمتر است.
این بنا، از تابستان ۱۳۸۰ جز اثار ملی به شمار می‌آیدو به ثبت میزاث فرهنگی کشور رسیده است.

مسجد جامع (جمعه)

این مسجد در محله (پاقلعه) واقع است که بعلت نداشتن سنگ لوح، تاریخ ساخت و بانی آن، مشخص نیست، ولی بنابر اقوال، این مسجد که در زمان حکمرانی دهباشی کربلایی، علیرضا گراش کلانتر و ضابط بیشتر نواحی لارستان (متوفی ۱۲۷۹ هجری قمری در سن ۱۱۸ سالگی) فرسوده شده بود، به همت وی به طور کامل تخریب و به شکل امروزی آن ساخته شد که در این مدت، یکبار توسط حجت الاسلام و المسلمین آقای سید حبیب الله، سید افقهی (روحانی محل) و بادیگر و باردیگر نیز توسط حاج حسین رضا زاده (نواده‌های دهباشی و متولی کنونی مسجد جامع) تعمیرات و تغییرات جزئی بر روی آن صورت گرفته است. این بنا شاما: یک حیاط، سالن اصلی، شبستان، حیاط خلوت چند اتاق انباری و حوضخانه است. سالن بنا اداری سیزده ستون وچهار پنجره سنگی مشبک، در سمت محراب است و سقف آن با طاق‌های تیزه‌دار شرقی و غربی در قسمت جلوی سالن و طاق‌های شمالی و جنوبی، در قسمت‌های عقب قرار گرفته است. در سه ضلع بنا نیز طاق‌ نماهایی به همان اندازه ساخته شده، و در ضلع غربی آن به تعداد طاق‌ها، درهای بزرگی که رو به حیاط باز می‌شود، در نظر گرفته شده است.
حیاط حوضخانه و اتاقهای‌انباری در جلو ساختمان و در سمت غربی بنا واقع شده است و حیاط خلوت که به بیرون از ساختمان نیز راه می‌یابد، در سمت شمالی آن، قرار دارد.

خانهٔ فضل‌الله‌خان شکوه‌زاده

این خانه، که در محله بازار، در مرکز شهر، قرار دارد دارای سبک معماری قاجاری است همانند دیگر خانه‌های شهر دارای ساخت و ساز در چهار جهت حیاط بوده و وجود یک ارسی آیینه کاری شده، در ضلع جنوبی آن، این بنا را از دیگر خانه‌ها، متمایز ساخته است.
سرتاسر این ارسی با آینه‌هایی به رنگ‌های سفید، سبر، آبی نارنجی و قرمز که به شکل گلو بته، پرنده و اشکال هندسی بوده تزیین شده است.
این ارسی دارای هشت درچوبی معرق کاری شده با چوب،فلز و صدف است، به شکل گل وبته. که در ضلع شمالی ارسی، دو در رو به حیاط، در دو طرف در اصلی وجود دارد که در ضلع شرقی و غربی هر کدام از این درها یک در است که به کفش کن راه دارد. ودر ضلع جنوبی، دارای چهار دراست که به اتاق پشت آن باز می‌شود. در دو طرف درهای ضلع شرقی و غربی، دو طاقچه با طاق هلالی شکل تعبیه شده و بالای هر کدام از درها و طاقچه‌ها در چهر ضلع اتاق، طاق نمایی چهار گوش ساخته شده است. در اصلی بزرگ و چوبی رو به حیاط این ارسی، ساختی گره چینی داشته و دارای پنجره‌های کشویی با شیشه‌های رنگا رنگ بوده که رو به بالا باز می‌شده است، و در حال حاضر جای خود را به درب آهنی بزرگی داده است. سقف ارسی، به وسیله تیره‌های چوبی و ملاط گچ گرفته شده است.


حسینیه اعظم

این حسینیه که در سالهای اخیر ساخته شده است بعلت عظمت و شکوه خاصی که از لحاظ معماری اسلامی در آن به چشم می‌خورد مورد توجه مسافران و توریستا قرار گرفته است. این بنا که از آغاز ساخت آن تا کنون دوبار بازسازی، تغییر شکل و همچنین گسترش یافته است، شامل: دوسالن مردانه و زنانه، حیاط، وضوخانه زنانه و مردانه، سقاخانه، آشپزخانه، اطاقهای وباغچه‌های در دو سوی دالان ورودی بوده و در گوشه‌شمال غربی بنا پاسازی با کاربرد تجاری ساخته شده است.
وسعت و بدون ستون بودن سالن‌ها، کاشی کاری نمای بیرونی، منازه‌ها و همچنین درهای معرق کاری شده این حسنیه از مشخصات بارزی است که به زبیایی و شکوه آن افزوده است.

مجتمع علوم پزشکی امام جعفر صادق(ع)

مجتمع علوم پزشکی امام جعفر صادق(ع)گراش، در قسمت شمالی شهر واقع است.
کلنگ این مجتمع، در سال (۱۳۶۸) ه‍. ‌ش توسط وزیر بهداشت و در مان وقت (جناب آقای دکتر ملک زاده) به زمین زده شد مجتمع ذکر شده که زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی شیراز است، در زمینی به مساحت ۱۲۰ هکتار محصور شده است.
مساحت زیر بنای آن ۵۰ هزار متر مربع شامل :
کلاس‌های آموزش، ساختمان اداری، ازمایشگاه، خوابگاه خواهران، و برداران، مسجد، سالن غذا خوری، اشپزخانه، انبارو...است. همچنین این مجتمع شامل ۴۰ هکتار فضای سبز و محوطه خیابان است که منابع این مقدار فضای سبز از اب چاه و آب باران تأمین می‌شود. لازم به ذکر است که آب باران از کوه مشرف به مجتمع سه استخر بزرگ آب با گنجایش بیش از ۱۲۰ هزار متر مکعب هدایت و جمع آوری می‌شود. گفتنی است که که کلیه‌ی‌ هزینهساخت این مجتمع بزرگ توسط خیرین شهر تأمین می‌شود.

بیمارستان امیر‌المومنین علی (ع)

بیمارستان ۱۱۰ تخت خوابی امیرالمومنین علی (ع) گراش، که در سال (۱۳۶۸) با حضور وزیر بهداشت و درمان وقت (جناب آقای دکتر ملک زاده) افتتاح شد دارای زمین به مساحت ۱۵۰ هزار متر مربع زیربنایی حدود ۳۰ هزار متر مربع است، که شامل ساختمان بیمارستان، درمانگاه، خانه‌های مس***********، قسمت اداری و موتور خانه است که بخش درمانی آن، از بخش‌های داخلی، اطفال، زنان جراحی، گوش و حلق و بینی، چشم پزشکی، جراحی مغز و اعصابو ارولوژی، روان پزشکی، آی سی‌یو، سی سی‌یو، زایشگاه، آزمایشگاه، رادیو لوژی، آتاق عمل و اورژانس می‌باشد.
به غیر از مرکز استان بیمارستان گراش، تنها مرکزی است که دارای بخش‌ آی سی‌یو، سی‌تی اسکن و جراحی مغز و اعصاب است و به این علت، مرکز ارجاعی بیماران تصادفی است همچنین این بیمارستان دارای امکانات و تجهیزاتی به شرح ذیل است:
سونوگرافی، لکوکاردیوگرافی،تست ورزش، اندوسکوپی، ارتوپدی بیومتری وفیکو.
این بیمارستان، با داشتن ۷۰ واحد مس*********** و فضای سبز، در حدود ۹۰ هزار متر مربع و زمین ورزش، محیط آرامی را برای سکونت پزشکان و پرسنل غیر بومی فراهم آورده و تحت نظارت دانشگاه عاوم پزشکی شیراز، اداره می‌شود.
لازم به ذکر است که کلیه هزینه ساخت و تجهیزات این بیمارستان توسط خیرین این شهر، تامین شده است.
+ نوشته شده در  2010/8/20ساعت 11:35  توسط اطلس ایران وجهان  | 

دشت ارژن در روايات تاريخي
 

دشت ارجن . دشت ارزن . در سرزمين فارس نزديکي شيراز قرار دارد، زماني عضدالدوله براي صيد بدانجا رفته بودو متنبي (شاعر عرب ) را گفت که شعري درباره آنجا بگويد. متنبي قصيده اي سراييد که مصراع ذيل از آن است :
سقيا لدشت الارزن الطوال .
(از معجم البلدان ) (از برگزيده مشترک ياقوت ، ترجمه محمدِ پروين گنابادي ).
مرغزار دشت ارژن بر کنار بحيره ارژن است و بيشه اي است و معدن شير، طول آن ده فرسنگ در عرض يک فرسنگ. (از فارسنامه ابن البلخي ) (از نزهة القلوب ) .

  • نام يکي از دهستانهاي بخش کوهمره نودان شهرستان کازرون . اين دهستان در مشرق بخش واقع است ، و منطقه آن کوهستاني و جنگل زار و در وسط کوههاي مزبور باطلاق دشت ارژن قرار گرفته و راه شوسه شيراز به کازرون از وسط دهستان کشيده شده . هواي آن معتدل مايل به سردي است . آب مشروب و زراعتي آن از چشمه سارها تامين ميشود. محصولات آن عبارت از غلات و حبوب است . اين دهستان از 4 آبادي بنام دشت ارژن ، عبدوئي ، کلاني و ميان کتل تشکيل شده . نفوس آن در حدود 3000 تن است . مرکز دهستان قريه دشت ارژن است

  • ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/7/17ساعت 14:5  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    آشنایی با مجموعه ساسانی فیروزآباد

     

    قلعه دختر

    اردشیربابكان ، سر سلسله ساسانی، پس از كشتن والی فارس و تسخیر تمام فارس، منطقه فیروزآباد را كه از نظر سوق الجیشی دارای ویژگی های مثبتی بود، انتخاب كرد.

    دشتی كه شهر فیروزآباد كنونی در آن قرار دارد، تقریباً دایره وار است و اطراف آن را كوه ها فرا گرفته اند و تنها راه ورود به این دشت، راه تنگاب به طول 30 كیلومتر است كه رودخانه تنگاب در آن وجود دارد. به همین دلیل نخستین اثری كه توسط اردشیر در این منطقه ساخته شد، ساختمانی است بر فراز كوه تنگاب كه امروزه به نام «قلعه دختر» مشهور است. این قلعه با 2300 متر زیربنا، دارای تالاری به وسعت 14 متر مربع و 18 متر ارتفاع دارد. این تالار گنبددار است و اتاق های جنبی آن را به صورت قلعه ای در آورده است. قلعه دختر از سه سطح تشكیل شده است. سطح زیرین محل زندگی نگاهبانان و انبار بود. حیاط ساختمان ها با اتاق ها  و تالارها، در سطح دوم وجود دارد كه درباریان و بزرگان در آن مستقر می شدند. طبقه سوم بنای شاهی بود و اردشیر بابكان در بدو ورود به فیروزآباد در این طبقه زندگی می كرد. دو حلقه چاه در كف حیاط قلعه دختر وجود داشت كه تا كف رودخانه كه حدود 200 متر ژرفا دارد، می رسید.

    امروزه روی این دو حلقه چاه پوشیده شده و جای آن مشخص نیست. كاخ از سنگ لاشه و ملات گچ ساخته شده و آثار برج و سوراخ های دیده بانی در دیوارها دیده می شود. سه دیوار دفاعی با سنگ و گچ در دامنه كوه از این كاخ محافظت می كرد و در هر قسمت از دیوارها، اتاق های نگهبانی وجود داشت. هنوز آثاری از این اتاق ها باقی است. در قسمت هایی، این دیوارها بر لب پرتگاه قرار دارد كه موقعیت استراتژیك این كاخ را دو صد چندان می كند. راه ورودی توسط پلكانی به كاخ منتهی می شد. این پلكان اخیراً تجدید بنا شده است. از آنجا كه این كاخ گنجایش یك لشكر سرباز داشت، بعد از اسلام نیز مورد استفاده بود. برفراز كوه و در مجاور قلعه دختر، آثاری وجود دارد كه به نام نقاره خانه شهرت دارد و از دوره ساسانیان به جای مانده است.

    نقش تنگاب

    رو به روی قلعه دختر، در پایین كوه، در سمت راست رودخانه تنگاب به سوی فیروزآباد، در كوه نقش برجسته ای به ابعاد 5×3 متر و به بلندای چهار متر از كف رودخانه كنده شده كه در بین مردم منطقه به نقش رستم مشهور است.

    در این نقش، مراسم تاج گذاری اردشیر بابكان دیده می شود و مظهر میترا (مهر) حلقه قدرت را به اردشیر ارزانی می دارد. پشت سر اردشیر كودكی وجود دارد كه احتمالاً ولیعهد یعنی شاپور اول است و سه نفر از بزرگان در كنار این كودك به حالت احترام ایستاده اند. در این اثر، كتیبه ای بین اردشیر بابكان و مظهر میترا وجود دارد كه حروف آن محو شده است.

    نقش برجسته جنگ تن به تن (نقش پیروزی)

    در فاصله دو كیلومتری نقش برجسته تنگاب و در همان سمت كوه، نقش برجسته ای وجود دارد كه به نقش برجسته جنگ تن به تن و یا دف و چنگ مشهور است و از سده سوم میلادی به جای مانده است.

    این نقش برجسته در سه قسمت از شش نفر شكل گرفته است؛ یكی از آنها به قولی اردشیر بابكان است، در زیر آن شاپور حریف خود را از پا در آورده و سومی دو نفر سپاهی هستند كه یكی، دیگری را از روی اسب به زیر می كشد. این نقش از لحاظ هنری بسیار ظریف و ارزنده است.

    جاده ساسانی

    در قسمتی از دره رود تنگاب و نزدیك قلعه دختر، قسمتی از كوه را در دوره ساسانیان تراشیده اند و جاده ای به صورت سنگفرش درست كرده اند. تردیدی نیست كه این جاده یكی از بزرگ ترین خطوط مواصلاتی شهر استخر به خلیج فارس از راه بندر سیراف (بندر طاهری امروزی) ، لار و بندرعباس بوده است.

    شهر اردشیر كوره

    اردشیر بابكان پس از تسلط بر اردوان، آخرین پادشاه اشكانی، دشت فیروزآباد را كه حالت باتلاقی داشت، با كشیدن دیواری به درازای چهار كیلومتر و بلندای 8/1 متر و كندن تونل، زه كشی كرد و شهر «اردشیر كوره» را كه به معنی «شكوه اردشیر» است، به صورت دایره ساخت. هنوز قسمتی از این دیوار وجود دارد.

    این شهر به صورت دایره ساخته شد تا نمادی از جهان آن روز و نشانگر آن باشد كه اردشیر مالك جهان است. قطر اولیه شهر 450 متر بود و بعدها كه شهر گسترش یافت، قطر آن به دو كیلومتر رسید. آثار خندق این دوره و دیوارهای آن وجود دارد. احتمال دارد كه این شهر در سده نهم یا دهم ه.ق ویران شده باشد.

    اردشیر كوره دارای چهار دروازه بود: دروازه هرمز در شمال، دروازه اردشیر در جنوب، دروازه مهر یا میترا در شرق ، و دروازه بهرام در غرب.  نام شهر اردشیر كوره بعدها به ایالت آن هم اطلاق شد، اما در دوره بهرام گور، این شهر «گور» نامیده شد. با فتح شهر در صدر اسلام، واژه عربی « جور» برای آن در آثار نوشتاری به كار می رفت، اما مردم همان «گور» را به كار می بردند. مقدسی در « احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم » آورده است: در زمان عضدالدوله دیلمی (دوره سلطنت 373 - 388 ه . ق) هر بار كه او به گور می رفت، مردم می گفتند: « مـَلِك به گور رفت» كه به كنایه یعنی « پادشاه مُرد ». به همین دلیل عضدالدوله اسم شهر را به فیروزآباد تغییر داد. « فیروز» نام عضدالدوله پیش از پادشاهی بود.

    منار میلو

    در مركز دایره، ساختمانی باقی مانده كه هم اكنون مردم فیروزآباد آن را منارمیلو می نامند.

    این منار از سنگ خارا و گچ درست شده و ارتفاع كنونی آن 33 متر است. قسمت پایین هر ضلع منار 11 متر است. در دوره آبادانی و شكوه، بلندای منار 78 متر و هر ضلع آن 18 متر بود. بنابر نظر باستان شناسان، بر فراز این منار، در هر سمت ، دو اتاق و یك ایوان وجود داشت و آب را از شش كیلومتری به بالای منار هدایت كرده بودند كه به صورت فواره بود. برای این منار كاركردهای متفاوتی مطرح شده است؛ برخی آن را به عنوان سمبل قدرت پادشاه می شمارند و گروهی بر آنند كه برای ارتباط با قلعه دختر ، این منار بر پا شده بود. برخی نیز آن را محل نیایش آتش می دانند. این منار در آن زمان، گنبد گیرمان نام داشت.

    تخت نشین

    در جنوب شرقی منار و به فاصله حدود 100 متری آن ، آثار بنایی وجود دارد كه قطعات بزرگ سنگ، غیر از شالوده آن، در اطراف پراكنده و علامت حجاران ساسانی بر روی بعضی از آنها مشخص است. آثار دو استخر در جنوب این كاخ هنوز وجود دارد. امروزه بقایای این بنا را «تخت نشین» می نامند و از آنجا كه فرم اصلی آن به صورت چهار طاقی بود، كاربری آن را احتمالاً آتشكده می دانند.

    كاخ اردشیر بابكان

    اردشیر بابكان نزدیك مدخل تنگاب، در كنار چشمه ای كه دریاچه ای به قطر 50 متر را به وجود آورده، كاخی ساخت كه در سده های میانه «آتشكده» محسوب می شد. این كاخ كه از كاخ های ییلاقی اردشیر بابكان بود، یكی از بناهای بزرگ، با ابهت و كم نظیر دوره ساسانی است و نخستین بنای طاق دار ساسانی محسوب  می شود. زیر بنای این كاخ 115×55 متر است و اطراف آن را ساختمان ها و دیوارهایی پوشانده كه آثار آن هنوز باقی است. مصالح این كاخ از سنگ لاشه و ملات گچ است. كاخ دارای سه ورودی است و ورودی اصلی در سمت جنوب قرار دارد. در شرق و غرب حیاط ، در هر دو طرف دو اتاق با طاق گهواره ای وجود دارد. دو ایوان در شمال و جنوب این بخش ساخته شده كه پشت ایوان شمالی سه تالار گنبددار مربع شكل جای دارد.  یكی از تالارها دارای گنبدی با دهانه باز است.

    تزئینات  به كار رفته در این تالارها قابل مقایسه با تزئینات  كاخ " تچر" تخت جمشید است و ابعاد بزرگ سه تالار این كاخ آدمی را به تعجب وا می دارد.كاخ دو طبقه بود و بعد از تالارها، ایوانی رفیع یادآور ایوان های بزرگ دوره اشكانیان است. در هر طرف ایوان دو تالار با سقف های گهواره ای دیده می شود. اندازه اتاق های این كاخ با اندازه اتاق های قلعه دختر برابر ، و طرح هر دو بنا مشابه است. آثار گچ بری های دوره ساسانی ، در این ساختمان  به قوت خود باقی است و ستون هایی مشابه ستون های نمای خارجی، در داخل نیز به كار رفته است. زیر بنای كاخ با بركه ی آن 8496 متر مربع است. برخی از قسمت های سالم مانده كاخ در سال های اخیر از سوی سازمان میراث فرهنگی كشور بازسازی و تعمیر شده است.

    سایر آثار اطراف كاخ

    آثار بنای آشپزخانه در پشت كاخ، تل نقاره خانه در مجاورت كاخ و قلعه حسن آباد و برخی روستاهای باستانی دیگر در اطراف كاخ وجود دارد. بنای امامزاده جعفر در محدوده ی شهر قدیم كه از دوره ایلخانی باقی مانده و با سنگ قبرهای بسیار جالب كه یكی از آنها تاریخ 741 ه. ق را دارد ، از آثار دیگری است كه در اطراف این كاخ وجود دارد.

    كاخ ساسانی سروستان

    حدود نـُه كیلومتری جنوب شهر سروستان در میان دشتی وسیع و در مسیر روستای نظرآباد، ساختمان بزرگی از سنگ و گچ وجود دارد كه دارای ایوان، اتاق و راهروهای چندی است. "واندنبرگ" این ساختمان را از آثار بهرام گور یا بهرام پنجم ساسانی (438-420م.) می خواند كه توسط مهرنرسی وزیر او ساخته شده است. این بنا كه از با شكوه ترین كاخ های ساسانی است، جنبه تقدس هم داشته و شامل یك ایوان ورودی و گنبدی در مركز و حیاط است. در این كاخ نسبت به بناهای دیگر این دوره از فن معماری پیچیده و كامل تری استفاده شده است.

    نمای اصلی بنا در ضلع شرقی قرار دارد كه شامل یك ایوان مركزی و دو ایوان كوچك تر در دو طرف است. ایوان مركزی به تالار اصلی و پس از آن به چهار حیاط متصل می شود كه فضای میانی بنا را تشكیل می دهند. در دو طرف ، دو اتاق گنبددار مشاهده می شود و دیوار جنوبی تالار مركزی به یك ایوان جانبی خارجی راه می یابد. در دو طرف این بنا دو اتاق  باریك با طاق گهواره ای قرار دارد كه مقابل هم قرار نگرفته اند.استفاده از فیلپوش (سقف هایی كه دارای ستون هستند) برای قرار گرفتن گنبدها روی بنا به وضوح دیده می شود. در سال های گذشته این بنا مرمت شد و این امر در كند شدن روند تخریب آن مؤثر بوده است.

    محوطه تاریخی بیشابور

    در 23 كیلومتری غرب شهر كازرون و در كنار رودخانه شاپور، ویرانه شهر بیشاپور قرار دارد. این شهر در ایران باستان بر سر جاده شاهی شوش تخت جمشید و استخر و اردشیر كوره به تیسفون واقع بود.

    این شهر به دستور شاپور اول توسط یك معمار سوری به نام «اپسای» دبیر طراحی و ساخته شد. دو ستون در مركز این شهر وجود دارد كه روی یكی به خط اشكانی و خط ساسانی، تاریخ ساخت شهر را 266 م. ثبت كرده است. اما ذكری از نام شهر نشده است. از این رو نویسندگان گوناگون، اسامی متفاوتی برای شهر ذكر كرده اند؛ از جمله «وه شاپور» یعنی وجه نیكوی شاپور، « بی شاپور» به معنی اعلیحضرت شاپور، «به شاپور»، «یه شاپور» و «به از اندیو شاپور» به معنای شهر بهتری از انطاكیه، كه به عنوان نام اصلی این شهر پذیرفته شده است.

    كاوش های باستان شناسان از سال 1314 شمسی در این شهر آغاز شد و تاكنون ادامه دارد. این شهر حدود 800 متر پهنا و 5/1 كیلومتر درازا داشت و مركز شاهنشاهی شاپور اول و اوج شكوه امپراتوری ساسانیان بود. تردیدی نیست كه شهر اردشیر كوره، یعنی پایتخت اردشیر بابكان، رضایت خاطر پسر وی شاپور اول (727- 242 م) را تأمین نمی كرد. از این رو او اقدام به ساخت این شهر كرد.

    با توجه به طبیعت زیبای دشت شاپور و نیز رودخانه شاپور و همچنین مجموعه مكتب های هنری و فنی و معماری جدیدی كه در شهر بیشاپور آن زمان، به وجود آمد، مردم گروه گروه، برا ی دیدن و تماشای شهر می آمدند. به همین دلیل بیشابور سرآمد همه شهرهای ساسانیان بود.نقشه شهر چنان رسم شده بود كه تمامی خیابان های شمالی، شرقی، جنوبی و غربی در مركز شهر یكدیگر را قطع كنند و در زوایای قائم، خیابان ها، كوچه ها و محله ها به نحوی محدود بودند كه خانه بزرگان و اشراف شهر در وسط باغ  و باغچه قرار می گرفت. شكل شهر، بر خلاف شهر اردشیر كوره، به صورت مستطیل است و این از ویژگی های اقلیمی است كه در ساخت شهر در نظر گرفته شده است. این شهر از سه بخش تشكیل شده است: بخش اصلی كه توسط یك حصار مستحكم محصور بود شامل بناهای مذهبی و حكومتی است كه مهم ترین آن ها معبد آناهیتا، تالار تشریفات، ایوان و حیاط موازئیك و كاخ والرین است. بخش دوم شامل بخش نگهبانی یعنی قلعه دختر است كه بر فراز یك بلندی مشرف بر شهر قرار دارد. بخش سوم خارج از حصار را در بر می گیرد. از مهم ترین آثار باقی مانده از این بخش می توان از ستون های یادبود، مدرسه ای از دوره ی آل بویه، دارالاماره، مسجد و حمام های بیشابور نام برد. بیشترین آثار موجود در این بخش به دوره ی اسلامی تعلق دارد . شهر بیشابور تا قرن پنجم ه. ق رونق داشت.

    برج و باروی شهر

    در جبهه شمالی شهر، حصار شهر به قطر 9 متر با قلوه سنگ و ملات گچ دارای برج هایی به قطر 730 سانتی متر و به فاصله 40 سانتی متر است. كه جای شكاف های تیراندازی (مزقل) در آنها دیده می شود.

    در دوره دیگری كه به نام دوره دوم بیشاپورمعروف است، تغییراتی در این دیوار و حصار به وجود آمد و برخی از برج ها حذف و فاصله بین آنها به  8 متر تبدیل شد. دور شهر نیز خندق وجود داشت.

    ساختمان تابستانی

    در جایی كه یكی از برج ها بریده شد، درست در مقابل تنگ چوگان كه وزش باد زیاد است، ساختمانی در دوره دوم ساخته شد كه مورد استفاده دقیق آن هنوز مشخص نیست. از آنجا كه این ساختمان در محل وزش باد قرار  دارد و خنكای باد در تابستان آن را دلپذیر می سازد، به نام ساختمان تابستانی شناخته می شود.

    تالار تشریفات

    در جنوب شرقی معبد آناهیتا و در فضایی به مساحت 781 متر مربع ، تالار تشریفات قرار دارد. این تالار از چهار ایوان متقابل و متقارن تشكیل شده كه بر فراز آن گنبدی شلجمی شكل به بلندای 25 متر قرار دارد. صحن مركزی تالار به اندازه 23×23 متر و بنای آن كلاً به صورت چلیپا ( صلیب ) با 64 طاقچه است.

    ایوان های موزائیك

    دو ایوان موزائیك در شرق و غرب تالار وجود دارد كه طرح های موزائیك كف آن بی نهایت زیباست. افزون بر آن تمامی تالار با گچ بری های بسیار زیبا و هنرمندانه از نقوش گل و گیاه، نقش های هندی و انسانی با یك نوع گل تزیین شده است. رنگ موزائیك ها سفید ، سیاه ، سبز ، قرمز ، زرد و لاجوردی و دارای طرح ها و تزئینات  جالبی است. تصاویر موزائیك افرادی را نشان می دهد كه منسوب به خانواده شاهی و طبقات ممتاز شهر بیشاپور بودند. در این تصاویر زنان تاج باف، چنگ زن و مردان و زنان اشرافی نشان داده شده است. تصاویر سرِ زنان و مردان و نیز شكل فرشته، مرغ و درخت با حاشیه بسیار زیبا، با موزائیك نقش شده است. به نظر باستان شناسان سقف تالار احتمالاً در دوره نرسی ترك برداشته و سپس فرو ریخته و در نتیجه تغییراتی در بنا به وجود آمد؛ از جمله ساختمان دو پشت بند به آن افزوده و به عنوان خانه های مسكونی استفاده شد. صحن تالار نیز به عنوان حیاط كاربرد پیدا كرد. وجود چاه فاضلاب به ژرفای 7 متر در وسط صحن، دلیل این مدعاست.

    معبد آناهیتا

    مهم ترین و سالم ترین ساختمان بیشاپور، معبد بزرگ آناهیتاست كه برای نیایش آب و مراسم مذهبی مربوط به آن ساخته شد. این بنا به صورت مكعب به ضلع 14 متر است و از سنگ های قالبی حجاری شده، بدون ملات و دو جداره كه با بست آهنی به هم وصل شده اند، ساخته شده است. این بنا بدون سقف بود. معبد آناهیتا حدود هفت متر پایین تر از سطح زمین های اطراف ساخته شده و با توجه به بلندای 14 متری ساختمان، فقط 7 متر آن از سطح زمین پیدا است. تردیدی نیست كه این شیوه معماری ادامه معماری هخامنشی است. این بنا چهار مدخل در چهار طرف دارد كه بلندی آنها 57/3 و پهنای آنها 60/1 متر است. روی بدنه شمالی، چهار مجسمه گاو، مانند سر ستون های هخامنشی، به صورت دو پشته و معكوس نصب شده و نماد ویژه معبد است؛. در حال حاضر تنها دو مجسمه وجود دارد. حالت نگاه كردن این مجسمه ها رو به پایین است و گاوها تصویر خود را در آب و آینه می بینند. دور تا دور بنا را دالان هایی مسقف فرا گرفته و به راحتی می توان دور آن چرخید. از دالان جنوبی فقط برای ورود به صحن معبد و اجرای مراسم استفاده می شد. طول دالان ها 22 متر و پهنای آنها 83/1 متر است. پهنای دالان جنوبی 90 سانتی متر است. شیب مجرا و نحوه تقسیم آب از مهندسی دقیقی برخوردار است و ابتدا آب قنات و سپس آب رودخانه وارد دالان ها و پس از آن به صحن مركزی هدایت می شد. بدون سقف بودن معبد موجب می شد تا بر اثر تابش نور آفتاب به چهار ضلع معبد، انعكاس منشوری پدید آید و نور در آب داخل معبد منعكس شود. در این حالت آب موجود مانند آینه صاف و صیقلی می شد و تصویر گاوهای نگهبان معبد در آن مشهود بود.

    سایر تأسیسات

    در شهر بیشاپور، غیر از خانه های مسكونی، و غیر از معبد آناهیتا، جایگاه نذورات و كاخ اختصاصی دیده می شود. حفاری های باستان شناسی برای به دست آوردن اطلاعات كامل تر هنوز در این شهر ادامه  دارد.

    مجسمه و غار شاپور

    در فاصله چهار كیلومتری شهر بیشاپور، در سینه كوه داخل تنگه، غار بزرگی وجود دارد كه در مدخل ورودی آن مجسمه عظیم شاپور اول ساسانی از ستون سنگی موجود در مدخل غار تراشیده شده است. این مجسمه از شاهكارهای هنری ساسانی است و با مهارت خاصی ساخته شده . ارتفاع مجسمه كه از سنگ یكپارچه ساخته شده ، به هفت متر می رسد. سر و بدن مجسمه به حالت اصلی باقی مانده و دست ها و پاهای آن شكسته است. این مجسمه كه به دلیل وزن زیاد واژگون شده بود، در سال 1336 در جایگاه اصلی نصب شد.

    نقوش برجسته تنگ چوگان

    در كنار ویرانه های شهر باستانی بیشابور، تنگه ای به نام « تنگ چوگان» وجود دارد كه در دو طرف آن گنجینه ای از نقش برجسته های متعدد در دل كوه باقی مانده است. این نقش ها همگی بیانگر نبردها و پیروزی های پادشاهان ساسانی است. از مجموعه ی شش نقش موجود در تنگه، دو نقش سمت راست و نقش اول سمت چپ، پیروزی شاپور اول را به تصویر كشیده است. سه نقش دیگر به ترتیب پیروزی بهرام دوم بر یاغیان عرب، تاجگذاری بهرام اول و پیروزی شاپور دوم بر مخالفان را نشان می دهد.

     

    برگرفته از آدرس :  http://www.tebyan.net
     
     
     
    + نوشته شده در  2010/7/17ساعت 14:1  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    آشنایی با مجموعه ساسانی فیروزآباد

     

    قلعه دختر

    اردشیربابكان ، سر سلسله ساسانی، پس از كشتن والی فارس و تسخیر تمام فارس، منطقه فیروزآباد را كه از نظر سوق الجیشی دارای ویژگی های مثبتی بود، انتخاب كرد.

    دشتی كه شهر فیروزآباد كنونی در آن قرار دارد، تقریباً دایره وار است و اطراف آن را كوه ها فرا گرفته اند و تنها راه ورود به این دشت، راه تنگاب به طول 30 كیلومتر است كه رودخانه تنگاب در آن وجود دارد. به همین دلیل نخستین اثری كه توسط اردشیر در این منطقه ساخته شد، ساختمانی است بر فراز كوه تنگاب كه امروزه به نام «قلعه دختر» مشهور است. این قلعه با 2300 متر زیربنا، دارای تالاری به وسعت 14 متر مربع و 18 متر ارتفاع دارد. این تالار گنبددار است و اتاق های جنبی آن را به صورت قلعه ای در آورده است. قلعه دختر از سه سطح تشكیل شده است. سطح زیرین محل زندگی نگاهبانان و انبار بود. حیاط ساختمان ها با اتاق ها  و تالارها، در سطح دوم وجود دارد كه درباریان و بزرگان در آن مستقر می شدند. طبقه سوم بنای شاهی بود و اردشیر بابكان در بدو ورود به فیروزآباد در این طبقه زندگی می كرد. دو حلقه چاه در كف حیاط قلعه دختر وجود داشت كه تا كف رودخانه كه حدود 200 متر ژرفا دارد، می رسید.


    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/7/17ساعت 12:32  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    زَرقان شهري است در بخش زرقان شهرستان شيراز استان فارس در جنوب ايران.

    نام
    نام زرقان که در اصل زرگان بوده واژه ايست مرکب از ((زر)) به معني طلا و ((گان)) به معني شايسته و سزاوار است.

    جغرافيا
    شهر زرقان در 25 کيلومتري شمال شرقي شيراز و در مجاورت اتوبان شيراز به اصفهان قرار گرفته‌است.ارتفاع آن از سطح دريا 1370 متر است.

    زرقان داراي 5 محله و دو شهرک تازه ساز بوده و از لحاظ تقسيمات اداري کشور، مرکز بخش محسوب مي‌شود و زير نظر فرمانداري شيراز قرار دارد.

    مکان مذهبي
    شاهزاده قاسم ياامامزاده قاسم، نام امامزاده اي است كه مقبره آن در 30 كيلومتري جاده شيراز به اصفهان و در مدخل شهر زرقان واقع شده است.

    مکان ديدني و تفريحي
    تنگ چشمه ، قناتهاي شهر ، باغهاي انگور ، سر جوغ ، دره چپ و راست ،محله بوريابافان ، خانه قديمي قنبر خان ، آب انبار قديمي شهر ، بازار قديمي ، کاروان سراي زکي خاني و ...

    اقليم
    و پوشش گياهي آن غالبا درختان نارون - چنار - زبان گنجشک -کاج و سرو مي‌باشد.

    محصولات
    محصولات کشاورزي زرقان عبارت‌اند از :گندم، جو، ذرت، انگور، سيفي جات و سبزيجات.
    نام زرقان همواره با شيريني حلواي ارده بوريا آن همراه بوده‌است.
    + نوشته شده در  2010/6/27ساعت 20:17  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شروع تمدن درمنطقه نيريز به دوره هخامنشيان می رسد و دليل پيدايش اين شهر در آن دوره ايجاد يک مركز تسليحاتی برای حكومت بوده و وجود درياچه بختگان نيز در اين امر موثر بوده است. نيريز به دليل موقعيت خود همواره مورد توجه اقوام مهاجم بوده چنان كه شهر از زمان هخامنشيان تا كنون سه بار مورد تهاجم، سيل و عوامل طبيعی قرار گرفته است.مهم ترين صنعت دستی شهرستان نيريز فرش‌بافی است که بيش تر توسط زنان و دختران توليد می شود. در کارگاه های خانگی شهرها و روستاهای اين شهرستان‌قالی‌های زيبايی با نقش های محلی، توليد می شوند و نقش مهمی در اقتصاد مردم شهر ها و روستاهای نيريز ايفا می کنند. شركت سهامی فرش که در اين شهرستان تاسيس شده نيز با نقشه های محلی ( علی بيگی، حكومتی، بسته ای و درختی ) اقدام به تهيه، توليد و عرضه قالی می نمايد. مسجد جامع نيريز که گفته می شود يکی از قديمی ترين بناهای قرن چهارم هجری قمری است و در گذشته آتشکده ای بوده و پس از ظهور اسلام به مسجد تبديل شده، از مهم ترين جاذبه‌های تاريخی‌اين شهرستان است. درياچه ارژن يكی از زيستگاه های مهم پرندگان مهاجر است كه در حدود نيمی از سال، ميزبان هزاران پرنده مهاجر است. تنگ ها و گردشگاه های متعدد شهرستان نيريز، در دره های عميق و سرسبز با برخورداری از پوشش گياهی و جنگلی جذاب و چشمه سارهای فراوان از زيباترين نقاط طبيعی استان فارس به شمار می آيد. مکان های دیدنی و تاریخی كارخانه‌هاي موجود در اين شهرستان منحصر به كارخانه‌هاي‌مربوط به كشاورزی و كارگاه ها و شركت های فرش بافی است. به استثنای درياچه بختگان كه نمک آن در فصول خشک بهره برداری می شود، يک معدن نسبتا بزرگ كرميت در بخش آباده طشک در حدود 100 كيلومتری شمال باختری نيريز قرار دارد كه با وسايل مدرن از آن بهره‌برداری می‌شود. وجودانواع محصولات كشاورزی و دام داری و قالی هايی با نقش های زيبا سبب رونق بازرگانی در منطقه شده است. گندم و جو، پنبه، چغندر قند، بادام، قالی و گوسفند از صادرات عمده اين منطقه محسوب می شود. کشاورزی و دام داری اساس و پايه اقتصاد شهرستان نيريز بر كشاورزی، دام داری، فرش بافی و پيشه وری است. كشاورزی به صورت های صنعتی و دستی انجام شده و آبياری زمين های تحت كشت از طريق چشمه ها،‌ كاريزها و چاه های متعدد تامين می گردد. محصولات عمده كشاورزی اين شهرستان گندم، جو، پنبه، چغندر قند، كنجد، ذرت، انار، بادام و تره بار است. دام داری در شهرستان نيريز رونق فراوان داشته و پرورش گاو و گوسفند مانند بيش تر مناطق اين استان از اهميت خاصی برخوردار است. مشخصات جغرافيايي شهرستان نيريز از شمال به استان يزد، از شمال باختری به شهرستان ارسنجان، از جنوب به شهرستان داراب، از خاور به استان کرمان، و از باختر به شهرستان استهبان و درياچه بختگان محدود می شود. شهر نيريز مركز شهرستان نيريز در طول جغرافيايی 54 درجه و 19 دقيقه و عرض جغرافيايی 29 درجه و 12 دقيقه و ارتفاع 1595 متری از سطح دريا واقع شده است. آب و هوای شهرستان نيريز معتدل بوده و درياچه بختگان در 18 كيلومتری باختر قرار دارد. شهرستان نيريز در سرشماری سال 1375 تعداد 91645 نفر جمعيت داشت. مردم اين شهرستان از آريايی نژاد، مسلمان و شيعه مذهبند و به زبان فارسی صحبت می كنند. نيريز در مسير راه آسفالته شيراز – سيرجان قرار گرفته و راه هايی كه از آن منشعب می شود عبارتند از : - راه آسفالته نيريز – استهبان به طرف جنوب باختری به طول 37 كيلومتر. - راه آسفالته نيريز – سيرجان به طرف شمال خاوری به طول 180 كيلومتر. وجه تسميه و پيشينه تاريخي آثار به دست آمده از غارهای‌حوالی درياچه بختگان نشان‌گر قدمت تمدن در اين ناحيه است. نيريز در زمان هخامنشيان يكی از مراكز مهم سلاح سازی بود و نام نيريز احتمالا از نيزه ريز گرفته شده است. در الواح گلی تخت جمشيد، نام ناريزی را منطبق با نيريز دانسته‌اند. ناريزی به معنای كارگاه اسلحه سازی است. در آن زمان بيش از 700 كارگاه نيزه،‌ شمشير و زره سازی در آن وجود داشته و در واقع مركز توليد سلاح و اسلحه خانه داريوش بوده است. شهر نيريز از زمان هخامنشيان تا به حال،‌ سه بار دست‌خوش تهاجم، سيل و عوامل طبيعی قرار گرفته و برای بار چهارم در محل فعلی بنا شده است. به روايتی ديگر چون اين شهر در نزديكی درياچه بختگان قرار گرفته و اطراف اين درياچه نی فراوان وجود داشته، به آن نی زار گفته‌اند كه به مرور ايام به نيريز تبديل شده است. اين منطقه در زمان داريوش اول از شهرهای آباد و پر جمعيت فارس بود.
    نام‌های قدیمی:نیزه ریز، نایزی
    جمعیت:۴۶٬۷۶۴ نفر
    زبان‌های گفتاری:فارسی
    مذهب:اسلام، تشیع
    مساحت:۱۰۵۳۹
    ارتفاع از سطح دریا:
    ۱۶۱۰ متر
    بارش سالانه:۲۰۰ ميليمتر
    روزهای یخبندان سالانه:چند سال اخیر 0
    ره‌آورد:حاجی بادام،شیرینی زنجبیلی،کماچ،لوز بادام،رب انار،انجیر،شیره انگور
    پیش‌شماره تلفنی:۰۷۳۲۵۲۲
    ---------------------------------------------------------------------------------------
    نی‌ریز یکی از شهرهای استان فارس در ایران است. این شهر، مرکز شهرستان نی‌ریز است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۴۶٬۷۶۴ نفر بوده است .نيريز در جنوب غربي درياچه بختگان و در مغرب استهبان و ارسنجان و در مشرق سيرجان و در جنوب داراب واقع است.

    پیشینه تاریخی نی ریز


    تعیین تاریخ دقیق پیدایش این سرزمین و ارائه تصویر درست و روشن از آن در دوره های مختلف تاریخی ، مشکل و در مواردی غیر ممکن است.. برخی آن را به دورهٔ اساطیری کیانیان و دورهٔ مادها نسبت می دهند که منبع و ماخذی قابل اعتماد در این زمینه وجود ندارد. بر اساس دانسته ها و اطلاعات موجود می توان به احتمال گفت که پیشینه تاریخی نی ریز به دورهٔ هخامنشیان بر می
    گرددو به دنبال کاوشهای باستان شناسی که در اوایل سدهٔ بیستم در تخت جمشید انحام گرفت ، الواحی گلی مربوط به دورهٔ هخامنشیان به دست آمد که در آنها (حدود 15 لوحه) به نامهایی چون نَرِزُّش، نَرِزیش و ... بر می خوریم که به عقیدهٔ باستان شناسان به نی ریز بر می گردد.
    منطقه اي را كه در حال حاضر به نيريز معروف است در دوران داريوش كبير از شهرهاي آباد و پر جمعيت فارس بوده و استناد لوحه سنگي كه بر اثر كاوشهاي علمي از تخت جمشيد بدست آمده ، كتيبه مزبور هم كه به خط ميخي نقر شده در زمان هخامنشيان (داريـوش بـزرگ) ناي ذي (كارگاه اسلحه سازي) ناميده مي شد ، چه در آن دوره بيش از 700 كارگاه نيزه و شمشير و زره سازي در آن وجود داشته و در واقع اسلحه خانه داريوش كبير بوده است .... شهر نيريز از زمان هخامنشيان تابحال سه بار دستخوش تهاجم سيل و عوامل طبيعي قرار گرفته و براي مرتبه چهارم در محل فعلي بنا شده است . نيريز در زمان سلطنت پيشداديان مركز فولاد سازي بوده است . ساختن وسايل فولاد سازي و ادوات جنگي براي سپاهيان خشايارشاه در اين شهر ساخته مي شد . كه زره و كلاه خود و تيشه
    بخاري فولادي در بعضي خانه ها مشاهده شده است . اخيراً ضمن حفاريهايي كه در تخت جمشيد بعمل آمده مهر گلي ديده شده به نام پيروس استاد كارگاه محل ساختن اين ادوات و وسايل فولادي در محلي كه فعلاً به نام شادخانه موسوم است كه علامت كارخانه ها در بعضي از خانه هاي اين محله مشاهده گرديده است .

    دوره پيش از اسلام


    بر اساس دانسته ها و اطلاعات موجود مي توان به احتمال گفت كه پيشينه تاريخي اين شهر به دوره هخامنشيان بر مي گردد . بدنبال كاوشهاي باستان شناسي كه در اوايل سده 20 در تخت جمشيد انجام گرفت الواح گلي مربوط به دوره هخامنشيان بدست آمد ، اين الواح به خط ميخي عيلامي كه مربوط به امور اداري ، جيره غذايي ، پرداخت دستمزد كارگران و زره سازان است و در فاصله سالهاي
    1933 تا 1934 ميلادي هيئت اكتشافي مؤسسه شرق شناسي به سرپرستي هرتس فلد آنها را كشف كرد ، تعدادي از اين الواح متعلق به سالهاي 13 تا 28 شاهنشاهي داريوش اول بوده است .

    دوره اسلامي تا سده چهارم هجري قمري


    دانسته هاي ما در مورد نيريز و توابع آن منحصر به گزارشهايي است كه جغرافي نويسان مسلمان بدست داده اند . اين منابع عبارتند از : مختصر البلدان ابن فقيه ، المسالك و الممالك ابن خردادبه ، الخراج و صنعه الكتابه قدامه ، مسالك الممالك اصطخري ، صوره الارض ابن حوقل ، حدود العالم من المشرق الي المغرب ، اشكال العالم جيهاني ، احسن التقاسي في معرفه الاقاليم
    مقدسي و فارسنامه ابن بلخي .

    ابن خردادبه ، قدامه ، اصطخري و جيهاني ، سرزمين فارس را به 5 ولايت تقسيم كرده اند : اصطخر ، شاپور ، اردشير خره ، دارابگرد و ارجان كه نيريز جزء ولايت دارابگرد است . ابن رسته ، هفت ولايت و مقدسي آن را 6 ولايت و 3 ناحيه دانسته است . او شيراز را به ولايات 5 گانه اضافه كرده و رودان ، نيريز و خسو را 3 ناحيه برشمرده است .

    نيريز از سده پنجم تا زمان صفويه


    مهمترين منابع اين دوره كه در آنها از نيريز ياد شده عبارتند از :
    فارسنامه ابن بلخي ، الانساب سمعاني ، معجم البلدان ياقوت ، اللباب في تهذيب الانساب ابن اثير ، نزهه القلوب حمدالله مستوفي ، مجمع الانساب شبانكاره اي ، كه از آن ميان ، منبع اخير بخش مهمي از تاريخ نيريز را در دوره شبانكاره ( سده هاي 5 الي 8 ه . ق ) روشن مي سازد .

    دورهء صفويه


    نخستين منبعي كه در اين دوره اطلاعاتي بدست داده ، خلاصه التواريخ قاضي احمد بن شرف الدين حسين حسيني قمي است . به گفته وي در آن دوره ( سال 955 ه . ق ) چرنداب سلطان شاملو ، حاكم نيريز ايج و فسا بود .

    در سده يازدهم ه . ق ، در نيريز بيمارستان و مدرسه طبي و نيز مدرسه علوم ديني به نام مدرسه غياثيه وجود داشته است . هربرت كه در سال 1038 ه . ق يعني در آخرين سال حكومت شاه عباس صفوي از نيريز مي گذشت ، از وجود بيمارستان و مدرسه طبي خبر داده است . مدرسه غياثيه نيز با توجه به وقف نامه آن كه در سال 1093 ه . ق نوشته شده در همين سده بنا شده است .

    دورهء زنديه


    در اواخر دوره كريم خان زند ، مير حسام الدين عرب از طايفه شيباني ايل عرب فارس بر نيريز حكومت مي كرد . بعد از آنكه آقا محمد خان قاجار در غياب لطفعلي خان زند با كمك حاجي ابراهيم شيرازي كلانتر شيراز ( در سال 1206 ) شيراز را به تصرف خود درآورد ، لطفعلي خان زند به جنگ و گريز با نيروهاي آقا محمد خان پرداخت . وي در همان سال بسياري از شهرهاي فارس از جمله ابرقو
    ، بوانات ، اصطهبانات و ... را تحت تسلط خود درآورد . اما اهالي نيريز در مخالفت با او درآمدند كه پس از نبردي آنجا را فتح كردند . وي تا حدود 1208 ه . ق در مناطق بين كرمان ، يزد و فارس به مبارزه با سپاهان آقا محمد خان پرداخت و سرانجام در 1209 ه . ق در بم گرفتار شد و بدستور آقا محمد خان قاجار به قتل رسيد ..

    دورهء قاجاريه


    در اين دوره بعد از ميرحسام الدين عرب ، فرزندش محمد حسين خان نيريزي حاكم نيريز شد . وي چنانكه مؤلف فارسنامه ناصري مي گويد : سالها به احترام گذرانيد و به حسن سلوك معروف گرديد . محمد حسين خان در طول حكومتش با بزرگان علم و هنر معاشرت داشت و خدماتي نيز انجام داد .

    ملا عبدالجواد نيريزي خوشنويس تواناي نيريز در سده 13 ه . ق از جمله مصاحبان محمد حسين خان بود و قرآني نيز براي او در سال 1232 ه. ق كتابت كرد كه نسخه اي از آن در كتابخانه مدرسه عالي سپهسالار ( مدرسه عالي مطهري ) موجود است .

    عرض جغرافیایی


    نی ریز در طول جغرافیایی 54 درجه و 20 دقیقه و عرض جغرافیایی 29 درجه و 12 دقیقه و ارتفاع 1795 متر از سطح دریا می باشد. این شهرستان در حدود 230 کیلومتری شرق شیراز واقع شده است.

    وجه تسمیه


    بعضی گفته اند به علت وجود معادن آهن و صنعت اسلحه سازی در قبل از میلاد واژه نی ریز به معنای نیزه ریزنده است. روایت دیگر به معنی نی ریزنده به علت وجود نی زارها در اطراف دریاچهٔ بختگان می باشد.

    آب و هوای نیریز


    نيريز در ميانه جنوب و مشرق شيراز هوايي معتدل دارد . درازي آن از خيرآباد تا حاجي آباد 22 فرسخ ، پهناي آن از سرگذار تا قريه بشنه 18 فرسخ ، محدود است . از جانب مشرق و شمال به بلوك سيرجان و كرمان و بلوك شهربابك كرمان و بوانات ، از طرف مغرب به بلوك استهبانات و بلوك آباده طشك ، و از سمت جنوب به بلوك داراب و نواحي سبعه . و هر گونه شكاري در فارس باشد جز
    مرغ دراج و مرغ كبك انجير در اين بلوك يافت مي شود.بعلاوه گورخر و آهو در صحراي نيريز فراوان است.

    تفرجگاههای نی ریز


    دریاچه بختگان، دریاچه طشک و سواحل اطراف آن


    امروزه به علت خشکسالیهای متوالی خشک شده است.

    کوهستان و درهٔ پلنگان


    در شرق شهرستان نی ریز واقع شده و دارای رودخانهٔ فصلی می باشد.

    باغ بیشه


    در قسمت جنوب دره، باغ بیشه و چشمه ای با آب زلال و گوارا و جود دارد. درختان انجیر و بادام کوهی سراسر کوههای این منطقه را پوشانده و در بهار پوشش گیاهی از گلهای شقایق به چشم می خورد.

    چشمهٔ برنجزار


    چشمهٔ برنجزار از درهٔ پلنگان سرازیر می شود.

    بید بخون


    بید بخون در جنوب نیریز و حدود 5 کیلومتری نی ریز واقع شده است. شهرت این مکان به دلیل وجود سه درخت چنار قدیمی و چشمهٔ یاقوتی می باشد. در اطراف این مکان نیز درختان انجیر، ارژن، بادام و بادام کوهی به چشم می خورد.

    آسیاب شادابخش


    از قدیمی ترین آسیاب های شهرستان نی ریز می باشد که امروزه آسیاب از بین رفته است و قنات شادابخش به علت خشکسالی در حال خشک شدن است.

    آسیاب خبار


    از آسیاب خبار که در کنار قنات خبار واقع شده آثاری بر جای مانده است. تا حدود سال 1350 از آن برای آسیاب کردن گندم استفاده می شده است.

    آسیاب آبادزردشت


    از این آسیاب اثری باقی نمانده است. هم اکنون سر چشمه قنات آن تفرجگاه می باشد.

    آبشار فصلی تارم


    این آبشار در کوه قبله واقع است و در سالهای پر باران به مدت چند ماه جریان دارد. این آبشار از مرتفع ترین آبشارهای استان می باشد. در بالای آبشار باغهای انگور وجود دارد.

    باغهای انار و بادام


    در اطراف شهرستان واقع شده است که عموما به وسیلهٔ آب قناتهای ذکر شده آبیاری می شود.

    جنگلهای انجیر و بادام کوهی


    در فصل بهار شکوفه های بادام کوهی زیبایی و طراوت خاصی به این منطقه می بخشد.

    آثار تاریخی نی ریز


    مسجد جامع كبير


    اين مسجد يكي از بناهاي تاريخي و از قديميترين مساجدي است كه در سده هاي نخستين اسلامي بنا شده است . برخي اين مسجد را آتشكده دانسته و گفته اند كه در دوره ساسانيان ، آتش مقدس را از آتشكده كاريان به آنجا مي آوردند .
    در اينكه در نيريز آتشكده بوده ترديدي نيست ، اما اينكه اين مسجد در مكان آتشكده بنا گرديده جاي ترديد است . اين مسجد زيبا براي اولين بار بوسيله " آندره گدار " مدير كل سابق باستانشناسي ايران مورد بررسي قرار گرفت و كتيبه هاي محراب آن خوانده شده در كتاب آثار ايران از نشريات اداره كل عتيقات ترجمه آقاي سيد محمد مصطفوي در صفحه 100 مطالب كوتاهي راجع به مسجد جامع
    نيريز درج گرديده و چنين توضيح داده شده كه ايوان اصلي مسجد به شيوه بناهاي ايوان دار بنا گشته و بقيه مضافات بناي فعلي مسجد جامع بتدريج در قرون متمادي احداث گرديده است و قديميترين قسمت مسجد ايوان است كه در قسمت جنوبي به چشم مي خورد . بناهاي پيرامون آن الحاقي است . ايوان اصلي داراي طاقي ساده ، گاهواره اي شكل بوده و ضلع پيشين ايوان سر تا سر باز و ضلع عقب ايوان را ديوار ضخيمي مسدود نموده كه محراب قديمي در همين ديوار احداث گرديده است ، اضلاع شرقي و غربي ايوان هر يك داراي پنج طاق نماي عميق است كه فعلاً از صورت طاق نمايي خارج گرديده اند . تاريخهاي تغييرات و تعميرات مسجد بر سردر ورودي و قديميترين تاريخها در محراب ايوان به چشم مي خورد و قديميترين تاريخ را كه در مسجد جامع نيريزمي توان يافت سال 363 سال بناي
    محراب ايوان جنوبي است ولي امكان دارد تاريخ قديميتر از آن نيز در مسجد وجود داشته باشد كه از ميان رفته است . محراب داراي تاريخهاي متعددي است :

    تاريخ اول : چنين خوانده مي شود : في سنه ثلث و ستين و ثلث مائه 363

    تاريخ دوم : في سنه ستين و اربعماً 460

    تاريخ سوم : في سنه ستين و خمساله السقف 560

    تاريخ چهارم : چنين خوانده مي شود : امرالموبي عماد الملك و الدوله و عزه نصره في جمادي الثانيه د راين تاريخ عدد خوانده نمي شود و چون نوشته آن مجاور زمين بوده هنگام تعمير صدمه ديده و به جاي آن نقوش هندي ترسيم گرديده اند . كتيبه هاي محراب مذكور از نمونه هاي جالب گچ بري و كتيبه اي به خط ثلث بر دور محراب نصب شده كه اسامي دوازده امام را با زيبايي خاص بر دور آن گچ بري نموده اند . ( سنه 946 )

    دور محراب داراي گچ بري هاي بسيار زيبا است و آيات قرآني در بين تزيينات گچ بري با خط كوفي ديده مي شود . اين كتيبه مربوط به تعميراتي است كه در دوره شاه طهماسب صفوي در مسجد صورت گرفته است .

    تاريخ هاي محراب كه در بالا از آن سخن داشتيم به ادوار زير تعلق دارند :

    تاريخ 363 مربوط به تعميراتي است كه در دوره عضدالدوله ديلمي در مسجد مذكور امجام شده و تاريخ 460 مربوط مي شود به تعميرات در دوره سلجوقيان دوره سلطنت آلب ارسلان سلجوقي . سال 560 مربوط مي شود به تعميرات مسجد در دوره خوارزمشاهيان و دوره سلطنت سلطان ايل ارسلان خوارزمشاهي .

    در سمت چپ ديوار محراب نيز كتيبه هايي گچ بري شده است . كه متأسفانه تاريخ ندارد . به پيشاني سردر ورودي مسجد نيز سه كتيبه مربوط به تعميرات مسجد باقي است كه تاريخ يكي از آنها 1300 هجري و مربوط به تعميرات دوره قاجاريه است .

    معلم دانشمند مرحوم حاج محمد طاهري در يادداشتهاي خود چنين آورده است كه نيريز داراي يك مسجد جامع كبير ( غير از مسجد جامع كبير فعلي ) در جنوب بقعه خواجه احمد انصاري كه فعلاً بصورت تل خاكي درآمده و آثار مسجد هنوز ديده مي شود . در نزديك يكصد سال پيش مسجد نامبرده و بقعه خواجه احمد انصاري در اثر سيلاب نابود و مرحوم حاجي زين العابدين خان حاكم اين شهر
    تصميم گرفت كه هر دو را تعمير كند . پس از آنكه بقعه را تعمير كرد ، او را در حمام به قتل رساندند و موفق به تعمير مسجد نشد .

    به روايت ديگر مسجد جامع كبير كنوني در قرون گذشته بر اثر سيل آسيب فراوان ديده كه بعداً از طرف شخصي به نام ميرزا نظام كه بزرگ عشاير بود تعمير گرديده و سنگ تعمير آن در بالاي سر درب مسجد مزبور است كه اين اشعار روي آن نوشته شده است :

    زبده اولاد حيدر وارث خيرالانام باعث تعمير مسجد حضرت ميرزا نظام

    خواست چون تاريخ اين تعمير عقل پير گفت مسجد الاقصي بود اين باب يا بيت الحرام".

    مسجد جامع صغير


    كه به مسجد بازار نيز شهرت دارد ( مسجد امام خميني كنوني ) . بناي قديمي اين مسجد چند سال پيش تخريب شد . تاريخ بناي آن بطور دقيق دانسته نيست . برخي تاريخ آن را سال 68 ه . ق گفته اند كه البته بعيد به نظر مي رسد ، زيرا مقدسي كه در سده چهارم ه . ق از اين شهر ديدن كرده ، فقط از يك مسجد جامع خبر داده كه به احتمال زياد مي بايست منظور مسجد جامع كبير باشد".

    همچنين تاريخ بناي آن را در سال 733 ه. ق نيز گفته اند . كتيبه اي سنگي بر سردر مسجد موجود بوده كه تاريخ 840 ه. ق را داشته است . در اين مسجد دو كتيبه تاريخي بوده است . نخست ، كتيبه فرمان شاه طهماسب اول صفوي و كتيبه ديگر شرح وقايع سيد يحيي دارابي در دوره ناصرالدين شاه است . اين مسجد پس از خراب شدن از طرف شخصي به نام كلو يعقوب خان قصاب تعمير گرديده كه در كوچه گچي مربوط به اين تعمير اين جمله خوانده شده :

    " امر بعمارت هذا المسجد الشاب المكرم كلو يعقوب قصاب" . ".


    مسجد جامع سيد علي (مسجد الزهراي كنوني)


    اين مسجد هنوز قسمتي از شكل معماري گذشته خود را دارا است تاريخ بناي آن مربوط به قبل از سال 1087ه.ق بوده است در اين مسجد ، دو كتيبه موجود است ،كتيبه نخست مربط به تاريخ بناي آن است كه متأسفانه قابل خواندن نيست و كتيبه دوم آن مربوط به تعمير آن در دوره شاه سليمان دوم صفوي در سال 1087 ه.ق است".

    مسجد بازار گيوه دوزان


    اين مسجد كه سابقه ديرينه ايي دارد ، اكنون مخروبه شده است . در كتيبه سر در آن ، تاريخ بنايش در سال 994ه . ق يعني دوره سلطان محمد خدابنده (حكومت 985-996 ه . ق ) آمده است".

    مسجد چنار شاهي (مسجد ولي عصر كنوني)


    اين مسجد در حدود سال 1254ه . ق بنا شده است . در پايان سي پاره اي كه توسط عبدالحسين نيريزي كتابت شده ، نام اين مسجد "فيض علامت و تاريخ بناي آن ،سال 1254 ه ق آمده است ".


    مسجد نظر بيگي (مسجد امام حسن (ع) كنوني)


    كه تخريب و تجديد بنا شده است ".

    مسجد سلطاني (مسجدالنبي (ص) كنوني)


    كه در محله سادات است و ساختمان قديمي آن تخريب و تجديد بنا شده است ".

    مسجد حاج مهدي (مسجد جامع مهدي (ع) كنوني)


    اين مسجد نيز تجديد بنا شده است".

    مسجد ابوالفضل


    بهاييها آنجا را به  خودشان ثبت كرده بودند كه در آنجا قلعه اي هم به نام قلعه خواجه وجود داشته كه مؤسس بابيت در نيريز(قبل از بهاييها) در آن قلعه زندگي مي كرده كه بعد از مدتي قواي دولتي براي مقابله با او به نيريز آمده بودند و جنگي بين قواي دولتي و بابيت واقع شده و مؤسس اين فرقه كشته مي شود و پس از مدتي اين مذهب به بهائيت تبديل مي شود و تدريجاً با ازدواج
    با شيعيان داراي نفوذ شدند و تأسيساتي نزديك آن قلعه ايجاد كردند كه با راهنمايي روحانيون شهر و تلاش جوانان مذهبي تأسيسات آنها تخريب شده و1000 متر از زمين ها را از آنها گرفتند و به نام مسجد ساختند (در سال 1350)،كه بعد از انقلاب اين مسجد توسعه پيدا كرد. (نقل قول از حجت الاسلام سيد فخرالدين فال اسيري) ".

    تعداد مساجد كنوني : 35 مسجد در شهر و 69 مسجد در روستا مي باشد. ".


    قلعه SPR


    این قلعه در شرق نی ریز توسط انگلیسی ها ساخته شده است. هم اکنون این قلعه در بلوار نصر می باشد.


    پوشش گياهی


    در شهرستان نيريز 825505 هكتار اراضي مرتعي وجود دارد كه از اين تعداد 29% ( 240061 هكتار ) در اثر چراي بي رويه ، قطع درختان و بوته كني و ... از چرخه توليد علوفه مرتعي خارج شده است و بقيه نيز سير نابودي دارند . در اين شهرستان حدود 30000 هكتار اراضي جنگلي وجود دارد كه از نوع تنگ مي باشند . در مجموع مراتع اين شهرستان حدود 4/11 درصد وضعيت متوسط ، 2/27
    درصد وضعيت فقير و 4/61 درصد داراي وضعيت خيلي فقير هستند . پوشش گياهي در اين شهرستان بصورتي است كه بيشترين گستردگي مربوط به گونه گياهي آتريپلكس ، درمنه ، اسپند با 7/17 درصد و كمترين گستردگي مربوط به تيپ گياهي شوره
    يكساله و گز چند ساله با 6/0 درصد از مراتع كل استان هستند . ديگر انواع پوشش گياهي در اين شهرستان درمنه ، شوره ، گز ، گون ، بادام كوهي و بنه مي باشند .(بنه درختي است شبيه پسته و آن را پسته وحشي هم مي گويند. بلنديش به 4 متر مي رسد. از آن ترشي هم درست مي كنند. از گل و برگ آن رنگ سرخي به دست مي آيد و در رنگرزي بكار مي رود. از تنه آن سقز مي گيرند و به ميوه آن در فارسي بنگلك و به تركي چاتلانقوش يا چتلاقوچ مي گويند. گياهان دارويي این منطقه: كتيرا، گل گاوزبان، پرسياوشان، درمنه، گل آويشن، گل بابونه، گل ختمي، گل بومادران، شاهتره.

    برخی از توابع شهرستان نی ریز


    آباده طشک


    آباده طشک در شمال شرقی نی ریز واقع شده و در تقسیمات جدید کشوری به شهر تبدیل شده است و مرکز کشاورزی مهمی محسوب می شود و شامل روستاهای خواجه جمالی، دهمورد، طشک، کوشکک، حسین آباد، تنگ حنا می باشد.

    مشکان


    مشکان واقع در بخش پشتکوه در 54 کیلومتری شمال نی ریز و ارتفاع 2350 متری واقع شده و در تقسیمات جدید کشوری به شهر تبدیل شده است..

    دهچاه


    دهچاه واقع در بخش پشتکوه نی ریز می باشد و آب و هوایی سرد دارد.. و دشتهای آن در بهار از گلهای وحشی پوشیده می شود.

    قطرویه


    قطرویه یکی از زیست گاههای مهم گور ایرانی می باشد که منطقهٔ حفاظت شدهٔ بهرام گور در این ناحیه واقع شده است. و پیشینه آن را به دوره سلطنت بهرام گور رسانده اند..

    عالمان ادیبان و خوشنویسان نی ریز


    کاتبان و خوشنویسان


    میرزا احمد نی ریزی


    نامدارترین خوشنویس قلم نسخ ایران که دورهٔ صفویه می زیسته است. او را استاد الاساتید و نادرهٔ دوران نامیده اند.. قرآن منتسب به خط وی موجود می باشد.مقبرهٔ وی در شمال شهرستان نی ریز واقع شده است.

    ادیبان و شاعران نی ریز


    شعله نی ریزی


    سحاب نی ریزی


    عمان نی ریزی


    ساکت نی ریزی


    شهاب نی ریزی


    عالمان نی ریز


    فضل بن حاتم نی ریزی


    ستاره شناس و ریاضی دان نامدار ایرانی که در سدهٔ سوم و چهارم هجری می زیست. مستشرقان به لاتین او را آناریتیوس نامیده اند. از آثار او احداث الجو، رساله فی بیان المصادره المشهوره لاقلیدوس می باشد.

    ابو نصر نی ریزی


    ابو اسحاق نی ریزی


    عبدالحمید نی ریزی


    ام السلمه نی ریزی


    میر شهاب الدین نی ریزی


    سید قطب الدین محمد نی ریزی


    ارشد الدین نی ریزی


    سید محمد پیشنماز


    سید هدایت الله فقیه


    سید محی الدین فال اسیری


    پليس جنوب ايران در نيريز


    بدنبال اكتشاف نفت در سال 1322 ه. ق در خوزستان ، كمپاني نفت ايران و انگليس تشكيل و جستجو براي استخراج نفت و تأمين وسايل براي تجارت آن آغاز شد . علل و عوامل سياسي – اجتماعي داخل و خارج ايران ، باعث بروز ناامنيهايي براي دولت انگليس گرديد . درگيريها و نارضايتي ها بين سالهاي 1326 – 1328 ه . ق بطور عمده اي در فارس روبه فزوني نهاد . از اين رو دولت انگليس بطور جدي به فكر كنترل راههاي مراصلاتي براي حفظ منافع خود افتاد و در سال 1334 ه . ق نيروي متشكل از شش هزار سرباز ايراني ، توسط انگليسيها و تحت نظارت و تعليم و فرماندهي صاحب منصبان انگليسي در جنوب ايران در ولايت فارس ، كرمان ، يزد و اصفهان بوجود آمد كه تا سال 1340 ه . ق نيز تداوم داشت . اين نيرو در نقاط مختلف جنوب ايران ، اقدام به تهيه و تدارك مراكز نظامي كرد و قلعه هاي نظامي را بوجود آورد كه با عنوان قلعه هاي S . P . R شناخته شد . ( The South Persian Riples ) نيريز كه در مسير ارتباطي استان
    فارس با استان كرمان و برخي از شهرستانهاي جنوب واقع بود از سال 1334 تا 1340 ه . ق در جريان مستقيم حوادث بود و متحمل مشكلات و خساراتي نيز شد . از آثار باقيمانده در اين دوره در نيريز ، قلعه S . P . R است كه قسمت اعظم آن تخريب شده است.

    محصولات نی ریز


    زراعتش گندم و جو و خشخاش و پنبه و كنجد و خربزه و هندوانه است . آبش از قنات شيرين و گوارا ، بساتينش پر از فواكه سردسيري و انار و باغستان ديمي آن كه همه در كوهستان افتاده است . از درخت انگور و انجير و گل سرخ انباشته ، خروارها مويز و دوشاب و انجير خشك و غنچه گل سرخ آن را حمل به اطراف كنند و در فصل زمستان بلوك فسا و جهرم و كربال از انار و هندوانه نيريز
    بهره مند شوند. محصولات اين شهرستان غلات ، انجير ، بادام ، انگور و صنايع دستي آن پارچه و قالي مي باشد ، ...".

    نی ریز از زبان گذشتگان


    نقل از فارسنامه ناصري نوشته حاج ميرزا حسن حسيني فسايي در فاسنامه ابن بلخي آمده است : خيره و نيريز دو شهرك است و نيريز قلعه اي دارد و از آنجا انگور بسيار خيزد ، و بيشترين انگور آنجا ، كشمش باشد و هواي معتدل و آب روان و به هر دو جاي ، جامع و منبر باشد و آبادان است ، نزديك ولايت خسويه و به خيره قلعه اي است بر كوه ، سخت محكم . فارسنامه ابن بلخي تصحيح دكتر رستگار فسايي كتاب شمس اللغات در تاريخ نيريز چنين مي نگارد : نيريز نام دهي است در فارس و نامي است از موسيقي و به شبانكاره هم خوانده مي شود ، زيرا اين سرزمين محل شبانان فريدون بوده است . در كتاب سرزمين و مردم ايران
    زمين درباره نيريز نكاتي به اين شرح نگاشته شده است : در الواح گلين تخت جمشيد كلمه ناي ذي آمده است كه آن را با نيريز منطبق پنداشته اند. نخستين منبعي كه در آن از آب و هواي نيريز سخن به ميان آمده مسالك الممالك اصطخري ( متوفي 346 هـ . ق ) است. در آن منبع، نيريز از مناطق سردسير بشمار آمده است . پس از آن ، مقدسي و احسن التقاسيم از مرفه و خوش قواره بودن شهرهاي ناحيه نيريز سخن گفته است. امين احمد رازي ( متوفي 1010 هـ . ق ) در هفت اقليم در توصيف نيريز گفته است : " نيريز به حسب آب و هواي روان و كثرت درختان از بسياري از جاهاي با نام و نشان رجحان دارد و بر جنوب آن مقام موضعي است موسوم به تخت چرنداب كه محل صحبت احباب و جاي معاشرت اهل صهبا ست . "


    مسجد جامع نی ریز


    دریاچه نی ریز



     

    وجه تسميه و پيشينه تاريخي


    آثار به دست آمده از غارهای‌حوالی درياچه بختگان نشان‌گر قدمت تمدن در اين ناحيه است. نيريز در زمان هخامنشيان يكی از مراكز مهم سلاح سازی بود و نام نيريز احتمالا از نيزه ريز گرفته شده است. در الواح گلی تخت جمشيد، نام ناريزی را منطبق با نيريز دانسته‌اند. ناريزی به معنای كارگاه اسلحه سازی است. در آن زمان بيش از 700 كارگاه نيزه،‌ شمشير و زره سازی در آن وجود داشته و در واقع مركز توليد سلاح و اسلحه خانه داريوش بوده است. شهر نيريز از زمان هخامنشيان تا به حال،‌ سه بار دست‌خوش تهاجم، سيل و عوامل طبيعی قرار گرفته و برای بار چهارم در محل فعلی بنا شده است. به روايتی ديگر چون اين شهر در نزديكی درياچه بختگان قرار گرفته و اطراف اين درياچه نی فراوان وجود داشته، به آن نی زار گفته‌اند كه به مرور ايام به نيريز تبديل شده است. اين منطقه در زمان داريوش اول از شهرهای آباد و پر جمعيت فارس بود. 


    ادامه مطلب
    منابع ویکی بذیاو ایران تراول
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:57  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان مهر يكي از جديدترين شهرستان‌هاي استان فارس است كه در جنوب باختري استان واقع شده است. اين شهرستان از شمال به شهرستان لارستان، از خاور و جنوب خاوري به شهرستان لامرد و از خاور به‌ كنگان (استان بوشهر) و خليج فارس محدود مي‌شود. مهم‌ترين صنايع دستي اين شهرستان را قالی بافی تشکيل می دهد.قالی های منطقه در شهرها و روستاهای اطراف و بيش تر توسط زنان و دختران بافته می شوند.

     


    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:56  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    ممسني يكي از شهرستان‌‌هاي استان فارس است كه در شمال باختري اين استان واقع شده است. منطقه‌ای که ممسنی در آن ايجاد شده است، اولين بار به خاطر وجود مراتع غنی مورد توجه اقوامی كه دارای معيشتی مبتنی بر دام‌داری بوده اند، قرار گرفت. به همين خاطر، اولين اقوام ساكن در اين شهر قوم شول (جزو اقوام لر) بوده اند. در دوره معاصر و با كشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، اين شهر مورد توجه مجدد قرار گرفت. بافته‌های داری مهم‌ترين صنايع دستی شهرستان ممسنی را تشکيل می دهند. قالی‌بافی با طرح‌های ترکی و لری در اين منطقه رواج دارد و بيش تر توسط زنان و دختران تهيه و توليد می شوند. گليم بافی‌و جاجيم‌بافی نيز از ديگر صنايع مهم اهالی ممسنی است که در شهر ها و روستاهای اطراف منطقه رايج است. جاذبه های متعدد طبيعی به همراه بناهای کهن تاريخی، مهم ترين مکان های ديدنی شهرستان ممسنی را تشکيل می دهند. رودخانه ها و کوه‌های متعدد به همراه گردشگاه‌های زيبا، از جمله جاذبه های طبيعی شهرستان ممسنی به شمار می آيند. گردشگاه ديمه ميل‌ باغستان بسيار زيبا و دل‌انگيزی است که اطراف آن پر از گل ها و گياهان معطر و چشمه های پرآب است. قلعه سفيدقلعه معروفی که قدمت آن به پيش از عهد عيلامی‌ها می‌‌رسد،قلعه شاه جهان احمد که به احتمال قوی به دوران هخامنشی يا اشكانی تعلق دارد و ديمه ميل يا ميل اژدها که قدمت تاريخی آن به دوره سلوكيان يا پارتيان می ‌رسد، برخی از مکان های ديدنی اين شهرستان را تشكيل مي‌دهند. مکان های دیدنی و تاریخی جاذبه‌های‌ متعدد طبيعی به همراه بناهای کهن تاريخی، مهم ترين مکان های ديدنی شهرستان ممسنی را تشکيل می دهند. رودخانه ها و کوه های متعدد به همراه گردشگاه های زيبا، از جمله جاذبه های طبيعی شهرستان ممسنی به شمار می آيند. گردشگاه ديمه ميل باغستان بسيار زيبا و دل‌انگيزی است که اطراف آن پر از گل ها و گياهان معطر و چشمه های پرآب است. قلعه سفيد قلعه معروفی که قدمت آن به پيش از عهد عيلامی ها می ‌رسد، قلعه شاه جهان احمد که به احتمال قوی به دوران هخامنشی يا اشكانی تعلق دارد و ديمه ميل يا ميل اژدها که قدمت تاريخی آن به دوره سلوكيان يا پارتيان می ‌رسد، برخی از مکان های ديدنی اين شهرستان را تشكيل مي‌دهند. مکان های ديدنی و تاريخی اين شهرستان عبارتند از: امام زاده در آهنين، امام زاده شاه زاده علاءالدين، بنای عمارت، بنای کل لوله، شهر قديمی چشمه سردو، قلعه سفيد، قلعه شاه جهان احمد، قلعه چرو، قلعه ككا، ديمه ميل (ميل آزاد يا ميل اژدها)، كتيبه‌های كورنگون (كرنگون)، نقش بهرام و پل فهليان. صنايع و معادن صنايع كارخانه ای نيز در اين منطقه از رونق نسبی برخوردار است كارخانه های قند و تلمبه خانه شركت نفت در اين شهرستان وجود دارد. به طور كلی اين منطقه نفت خيز بوده و مدتی است كه در حد فاصل نور آباد و بابا منير عمليات حفاری جهت استخراج نفت آغاز شده است. به طور كلی از محصولات اين شهرستان مقداری برنج، جو، مركبات و گوشت به نواحی مجاور به خصوص جنوب صادر می‌شود. کشاورزی و دام داری اقتصاد شهرستان ممسنی بر پايه كشاورزی، دام داری و قالی بافی استوار است. آب كشاورزی در اين منطقه از چشمه، كاريزها، چاه ها و رودخانه ها تامين می گردد. مهم ترين فرآورده های كشاورزی آن عبارتند از: برنج، گندم، جو، مركبات و خرما. در آبادی های اين شهرستان دام داری رونق بسيار داشته و دام ها بيش‌تر شامل گوسفند و گاو است. مشخصات جغرافيايي نور آباد مركز شهرستان ممسنی در 51 درجه و 31 دقيقه طول جغرافيايی و 30 درجه و 7 دقيقه عرض جغرافيايی و در ارتفاع 920 متری از سطح دريا واقع شده است. شهرستان ممسنی از شمال و باختر به استان کهگيلويه و بوير احمد، از خاور به شهرستان سپيدان، از جنوب خاوری به شهرستان شيراز، از جنوب به شهرستان كازرون و از جنوب باختر به استان بوشهر محدود می‌شود. شهرستان ممسنی كه مركز آن نور آباد است دارای دو بخش به نام های حومه و ماهور ميلاتی است. رودخانه فهيلان مهم ترين رودخانه اين شهرستان و آب و هوای آن معتدل است. مسيرهاي ارتباطي اين شهرستان با مناطق اطراف عبارتند از: - راه نور آباد – دو گنبدان به سوی شمال باختری به طول 120 كيلومتر. اين راه در 20 كيلومتری شمال نور آباد از يک راه به سوی شمال نور آباد به ياسوج متصل می شود. - راه نور آباد – شيراز به سوی جنوب خاوری به طول 180 كيلومتر - راه نور آباد- بندر گناوه به طول 245 كيلومتر. بابا منير مركز بخش ماهور ميلانی در كيلومتر 65 اين راه قرار گرفته است. جمعيت شهرستان ممسنی در سرشماری سال 1375 برابر با 161243 نفر برآورده شده است. اهالی اين شهرستان از نژاد آريايی بوده و به زبان فارسی با گويش لری سخن می گويند. مردم شهرستان ممسنی مسلمان و شيعه مذهب هستند. وجه تسميه و پيشينه تاريخي ممسنی را «شولستان» نيز خوانده اند كه به معنای سرزمين شول هاست. شول ها يكی از طوايف سابق لرستان بودند كه بعد از استقرار در اين ناحيه، به اين نام مشهور شدند. مركز ولايتی كه ممسنی در آن قرار داشت، شهر شاهپور در چند كيلومتری كازرون بود كه نوشته اند در زمان تزلزل حكومت ساسانيان، به وسيله ابوسعيد كازرونی شبانكاره با خاک يكسان شد. ولی در زمان حكومت سلجوقيان دوباره تعمير و بازسازی شد و رونق گذشته خود را باز يافت. منطقه ای که ممسنی در آن ايجاد شده است، اولين بار به خاطر وجود مراتع غنی مورد توجه اقوامی كه دارای معيشتی مبتنی بر دام داری بوده اند، قرار گرفت. به همين خاطر، اولين اقوام ساكن در اين شهر قوم شول (جزو اقوام لر) بوده اند. در دوره معاصر و با كشف منابع نفتی در حوزه ممسنی، اين شهر مورد توجه مجدد قرار گرفت. نورآباد یکی از شهرهای استان فارس در جنوب ایران است. این شهر مرکز شهرستان ممسنی است که در شمال غربی استان فارس قرار دارد و دارای دو اب وهوای معتدل و نسبتاً گرم می‌باشد.

    نوراباد در میان رشته کو ههای زاگرس قرار دارد اکثر مردم این شهر لرها هستند که از طایفه‌های بکش و رستم وجاوید دشمن زیاری می‌باشند و طوایفی از عشایر قشقایی نیز در این شهر اسکان داده شده‌است وهمین طور اعراب خمسه که در روستای عربها زندگی می‌کنند.


    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:56  توسط اطلس ایران وجهان  | 


    شهرستان:مرودشت
    نام محلی:مرودشت
    جمعیت:۱۲۴٫۳۵۰
    رشد جمعیت:
    ۱ درصد
    مذهب:شیعه
    روزهای یخبندان سالانه:۵
    پیش‌شماره تلفنی:
    ۰۷۲۸
    ------------------------------------------

    مَرودَشت یکی از شهرهای ایران است که در استان فارس قرار گرفته‌است. این شهر در ۴۵ کیلومتری شمال شیراز واقع شده و آب و هوای آن کوهستانی و معتدل است. شهر «مرو دشت» مرکز شهرستان مرودشت است. جمعیت آن بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲۴٫۳۵۰ نفر است .

    این شهر یکی از مراکز تولید محصولات کشاورزی ایران است. چنانکه برنج مرغوب کامفیروز، انار سیدان، گردوی دشتک *، چغندر و ذرت از این جمله‌است. مرودشت بیش از یک دهه مقام اول تولید گندم ایران را به خود اختصاص داده‌است.

    از جمله دیدنی‌های این شهر می‌توان به تخت جمشید، نقش رستم و نقش رجب اشاره کرد. کاوش‌های علمی تاریخی نشانگر آن است که هزاران سال پیش از آنکه داریوش تپه سنگی را بر دامان کوه رحمت برای احداث کاخ‌های خود انتخاب کند، اقوام متمدن در دشت وسیع مرودشت می‌زیسته‌اند.

    ویرانه‌های شهر باستانی استخر و تخت جمشید بخشی از تاریخ این شهر را به نمایش می‌گذارند.از جمله مناطق دیدنی آن
    می‌توان به بهشت گمشده، ابشار دشتک، تیر باغ و تنگ خشک اشاره نمود. رود کُر پرآب ترین روخانه زیرحوضه دریاچه بختگان از جنوب مرودشت می‌گذرد.


    موقعيت جغرافيايي

    موقعيت جغرافيايي و جمعيتي شهرستان
    مرودشت به مركزيت شهر مرودشت با وسعت 4649 كيلومترمربع ، 8/3 درصد كل مساحت استان فارس را به خود اختصاص داده است. اين شهرستان از شمال به شهرستانهاي خرمبيد و اقليد، و از غرب به شهرستان سپيدان ، از جنوب به شهرستان شيراز و از شرق به شهرستانهاي ارسنجان و بوانات محدود مي شود. براساس آخرين تقسيمات كشوري اين شهرستان داراي سه نقطه شهري به نامهاي
    مرودشت ، سعادت شهر و سيدان و پنج بخش، مركزي ، سعادت آباد، ، كامفيروز ، سيدان ، درودزن مي باشد. خاكهاي اين منطقه كاملاً رسوبي و مواد تشكيل دهنده آن توسط رودخانه و متلاشي شدن سنگهاي منطقه بوجود آمده كه براي كشاورزي
    بسيار مناسب هستند. ناحيه شمالي از سرچشمه رود كر تا محل سد درودزن كاملاً كوهستاني و قسمت جنوبي و جنوب شرقي از سد درودزن تا درياچه بختگان داراي دشتهاي مسطح مي باشد عمده ترين كوههاي اين منطقه عبارتند از : كوه سياه با
    ارتفاع 3400 متر ، كوه سيد محمد با ارتفاع 2670 متر ، كوه سارون با ارتفاع 3750 متر و كوه پالنگري با ارتفاع 4145 متر ، متوسط بارندگي سالانه در منطقه 365 ميلي متر و درجه حرارت بين 41 درجه حداكثر و 9 درجه حداقل مي باشد. مهمترين رودخانه هاي اين شهرستان رودخانه سيوند و كر مي باشند . توجه به شرايط اقليمي و جغرافيايي اين منطقه در ارتفاعات كوهستاني و دشتهاي كم
    ارتفاع پوشش گياهي متنوع دارد و از جمله جنگلهاي بلوط ، درختان بنه ، ارژن ، زالزالك ، انجير كوهي و در دشتها گياهان مرتعي كنگر ، خارشتر ، خارزرد و .. پرورش پيدا مي كند.




    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:55  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان قيروكارزين يكي از جديدترين شهرستان‌هاي استان فارس است كه در ناحيه جنوب باختري اين استان واقع شده است. اين شهرستان از شمال به جهرم و فيروزآباد و از جنوب به لارستان محدود مي شود. در شهرستان قيروكارزين بافت قالی، گليم و چادر (سياه چادر) توسط زنان ودختران معمول است
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:54  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    آثار به جا مانده و نوشته‌‌هاي جهانگردان به همراه سبک معماری و نوع مصالح بنای اژدها پيکر واقع در ارتفاعات شمال باختری و باختر لار نشان می دهد که حداقل از دوران ساسانی سکونت در اين ناحيه وجود داشته است. مهم ترين عامل در شكل گيری شهر لار عامل دفاعی بوده که جهت حفاظت از راه های تجاری انجام شده است و بر همين مبنا می‌توان گفت که مهم‌ترين عامل در شكل‌گيری اين شهر عامل اقتصادی بوده که اين مساله طی سال های بعد هم‌چنان به عنوان مهم ترين عامل در ابقای شهر يا ركود و رونق آن مطرح بوده است. مهم ترين صنايع دستی منطقه لارستان، كوزه گری است. حلوا پزی نيز در مركز اين شهرستان رواج دارد و از صنايع دستی منطقه به شمار می آيد. رودخانه های متعدد و پرآب به همراه منطقه حفاظت شده هرمود لار که يكی از مناطق بی نظير و قابل توجه گردشگاهی و پژوهشی استان فارس است، از مهم ترين جاذبه های طبيعی شهرستان لارستان به شمار می آيند. بناهای‌تاريخی شهرستان لارستان بخش ديگری از مکان‌های ديدنی اين شهرستان را تشکيل می‌دهند. بنای دهن شير که يكی از بناهای زيبا و قديمی لارستان است، باغ نشاط که در شمال خاوری شهر لار قرار گرفته و يکی از آثار تاريخی قديم لارستان است و بازار قيصريه‌لار که در زمان شاه عباس صفوی ساخته شده، به همراه چندين اثر تاريخی، فرهنگی و باستانی از ديدنی های شهرستان لارستان به شمار می آيند.


    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:54  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    فيروز آباد كنونی را در عهد باستان «اردشيركوره» و «شهرگور» می‌ناميدندكه معرب آن «جور» است. اين منطقه يكي از شهرستان‌هاي مهم استان فارس است و در ناحيه‌ي باختر اين استان واقع شده است. مهم ترين صنايع دستی رايج در اين شهرستان بافت قالی، گليم و چادر (سياه چادر) است. جاجيم بافی و گليم بافی از با اهميت ترين صنايع دستی فيروز آباد است‌که در شهرها و روستاهای مختلف منطقه، توسط زنان و دختران توليد و عرضه می شود. پشتی بافی، كوزه‌گری، ساخت ظروف سفالين و بافت رويه گيوه نيز از ديگر صنايع دستی اين شهرستان است‌ که در قسمت های مختلف منطقه رايج بوده و شاغلين بسياری را به‌خود جلب نموده است. منطقه باستانی فيروزآباد از جاذبه های تاريخی و باستانی زيادی بهره‌مند است که هر يک از آن ها يادگار دوره های باستانی هستند. بيش تر آثار و بناهاي‌تاريخی که در شهرستان فيروز آباد وجود دارند، به دوره ساسانيان تعلق داشته و ويرانه های به جای مانده از آن ها، اين ادعا را تاييد می کنند. بقايای بنای مجموعه آتشكده بزرگ ساسانيان بزرگ ترين مجموعه موجود ابنيه آتشكده ها است که در فيروزآباد قرار گرفته است. ويرانه های بر جای مانده از آثار شهر قديم فيروزآباد نيز از ديگر آثار مهم به جای مانده در اين شهرستان است که همواره نظر گردشگران را به خود جلب می‌کند.‌جاذبه‌های‌طبيعی شهرستان‌ فيروزآباد که شامل کوه‌ها، رودخانه‌ها و چشمه‌ها می شود؛ از ديگر مکان های ديدنی منطقه به شمار مي‌آيند. تنگ‌خرقه دره‌ای سرسبز و خرم در شهرستان فيروزآباد است كه پوشش جنگلی زيبا، چشمه‌سارهای‌فراوان و باغ های پربار دارد. گردشگاه شهيد نيز از ديگر ديدنی‌های شهرستان فيروز آباد است که زيست گاه‌ گونه های نادری از پرندگان مهاجر و حيوانات وحشی است. مکان های دیدنی و تاریخی منطقه باستانی فيروزآباد از جاذبه های تاريخی و باستانی زيادی بهره مند است که هر يک از آن ها يادگار دوره های باستانی است. بيش تر آثار و بناهاي تاريخی که در شهرستان فيروز آباد وجود دارند، به دوره ساسانيان تعلق داشته و ويرانه های به جای مانده از آن ها، اين ادعا را تاييد می کنند. بقايای بنای مجموعه آتشكده بزرگ ساسانيان بزرگ ترين مجموعه موجود ابنيه آتشكده ها است که در فيروزآباد قرار گرفته است. ويرانه های بر جای مانده از آثار شهر قديم فيروزآباد نيز از ديگر آثار مهم به جای مانده در اين شهرستان است که همواره نظر گردشگران را به خود جلب می کند.جاذبه های طبيعی شهرستان فيروزآباد که شامل کوه ها، رودخانه ها و چشمه ها می شود از ديگر مکان های ديدنی منطقه می باشد. تنگ خرقه دره ای سرسبز و خرم درشهرستان فيروزآباد است كه پوشش جنگلی زيبا، چشمه سارهای فراوان و باغ های پربار دارد. گردشگاه شهيد از ديگر ديدنی های شهرستان فيروز آباد است که زيست گاه گونه های نادری از پرندگان مهاجر و حيوانات وحشی است. صنايع و معادن صنايع عمده در اين شهرستان در ارتباط با صنايع مربوط به كشاورزی و صنايع غذايی است. كارخانه‌ها و كارگاه‌های توليد مصالح ساختمانی نيز در اين شهرستان داير است. عمده ترين معادن شهرستان فيروز آباد معادن سنگ های ساختمانی است. شهر فيروز آباد از دير باز، بازار معامله عشاير ترک زبان با بازرگانان بوده که محصولات حيوانی خود را با مايحتاج خويش عوض می‌كرده اند. هم اكنون نيز داد و ستد و تجارت يكی از مشاغل اهالی است. عمده‌ترين صادرات اين منطقه برنج، گندم، جو، چغندر قند، مركبات است. قالی و صنايع دستی نيز جزو صادرات شهرستان محسوب می شوند. کشاورزی و دام داری كشاورزی و دام داری شغل اصلی ساكنين فيروز آباد است.
    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:53  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    كازرون از شهرهای قديمی ايران است. تا زمانی که شهر بيشاپور به عنوان يک مرکز بزرگ شهری در منطقه پابرجا بود، کازرون بيش تر به يک روستای کوچک شباهت داشت تا يک مرکز شهری و مرکز داد و ستد. در شهرهای پيش از اسلام، ميدان بيش تر از اين که يک فضای اجتماعی باشد، يک فضای اداری - سياسی به شمار رفته و معمولا به عنوان يک فضای تشريفاتی که در خدمت دستگاه حکومتی بود، در جوار کاخ ها و معبر آن ها ساخته می شد. جايگاه بازار كازرون در قبل از اسلام دقيقا مشخص نيست، اما آن چه مهم است اين که نقش اين شهر و در مسير قرار گرفتن آن گويای وجود داد و ستد گسترده‌ای در منطقه بوده است. بعد از ورود اسلام و از ميان رفتن رونق پادشاهان ساسانی، شهر شاهپور نيز از بين رفت و كازرون شروع به رشد کرد. اين رشد از قسمت شمال شروع شده و به تدريج به قسمت بازار فعلی و در قسمت جنوبی شهر رسيد. شغل اهالي اين منطقهرادام‌داري، كشاورزي و صنايع دستي تشكيل مي‌دهد. بافت پارچه های ابريشمی، نخی، پشمی، قالی، گليم، شال و گيوه دوزی مهم ترين صنايع دستی شهرستان کازرون را تشکيل می دهند. پارچه‌ های ابريشمی، نخی و پشمی كازرون از شهرت به سزايی برخوردارند ودر گذشته اين پارچه ها درشهر كازرون بافته می شده ولی امروزه بافتن پارچه به شكل های ساده تری معمول است ولی با اين حال بهترين بورياها به شهر كازرون تعلق دارد. قالی بافی نيز در اين منطقه رواج زيادی دارد و بيش تر توسط اهالی ايل قشقايی توليد و عرضه می شود. جلوه های بهاری و پاييزی درياچه پريشان (فامور) جذاب و ديدنی بوده و مراتع و گلزارهای حاشيه درياچه و پرندگان وحشی آن تفرجگاه طبيعی و جالب توجهی را به وجود آورده اند. ارزش های زيست محيطی درياچه پريشان بسيار كم نظير و جالب توجه بوده و اين درياچه را به يکی از مراکز جلب گردشگران و بوميان منطقه برای گذران اوقات فراغت، تبديل نموده است. چشمه ساسان که مناظر طبيعی ارزشمندی در پيرامون آن وجود دارد و غارهای تاريخی چون غار تنگ چوگان که مجسمه حجاری شده شاپور اول در آن قرار دارد، از جاذبه های طبيعی شهرستان کازرون به شمار می آيند. نقش شاپور که از بقايای شهری آباد بر جای مانده و ويرانه های شهر بيشاپور كازرون که به همت شاپور اول ساخته شده و كاخ ها و بناهای بسياری داشته، به همراه چندين اثر مذهبی و تاريخی ديگر که قدمت بيش تر آن ها به دوره های باستانی می رسند، از مهم ترين ديدنی های شهرستان کازرون به شمار می آيند مشخصات جغرافيايي اين شهرستان از شمال و شمال باختر به استان خوزستان، از شمال خاور به شهرستان شيراز، از جنوب و جنوب باختر به استان بوشهر و از جنوب خاوری به شهرستان فيروز آباد محدود است. آب و هوای شهرستان كازرون به طور كلی گرم است. شهرستان كازرون از 4 بخش مركزی، خشت، كوهمره نودان، فهليان و ممسنی تشكيل يافته است.شهر كازرون مركز شهرستان كازرون، در 51 درجه و 39 دقيقه طول جغرافيايی و 29 درجه و 37 دقيقه عرض جغرافيايی و در ارتفاع 860 متری از سطح دريا واقع است. مسيرهاي ارتباطي به اين شهرستان عبارت اند از: - راه كازرون – شيراز به طول 143 كيلومتر - راه كازرون – بندر بوشهر به طول 162 كيلومتر كه از 9 كيلومتری شهر كازرون می گذرد. - راه كازرون – دشت ارژن به طول 60 كيلومتر - راه كازرون – فيروز آباد به طول 176 كيلومتر - راه فرعی به سوی شمال به طول 12 كيلومتر تا روستای دوان جمعيت شهرستان كازرون در سرشماری 1375 تعداد 254992 نفر برآورد شده است. اهالی اين شهرستان آريايی نژاد هستند و به زبان فارسی گفت و گو می كنند. درقسمت های شمالی شهرستان‌به تركی و لری نيز تكلم می شود.
    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:53  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    اساس شواهد موجود، تاريخ لامرد از تاريخ شهر لار متاثر بوده و به نظر می رسد که منطقه لامرد نيز از مناطق مورد توجه حكام هخامنشی جهت ايجاد ضراب‌خانه حكومتی بوده است. هم اكنون بخشی از نيروی كار بنادر حوزه خليج فارس از اين منطقه تامين می شود و منطقه نيز مورد توجه خاص است. مهم ترين صنايع دستی‌شهرستان لامرد را قالی بافی تشکيل می دهد.قالی‌های منطقه‌در شهرها و روستاهای اطراف و بيش تر توسط زنان و دختران بافته می‌شوند.چشمه آب گرم سراب بهرام مهم ترين جاذبه طبيعی شهرستان لامرد به شمار می آيد. مسجد جامع فال، مسجد رييس علی‌خان، امام زاده شاه فرج الله، آتشگاه های دوره ساسانی،باغ‌خفرويه،قلعه باغ چالد، قبرستان علی، مرقد سيد ميراحمد، قبر سيد محی‌الدين، قبرشاه‌فرج‌اله، حمام حاجرخان، روستای ترمان، روستای چاه شرف، قريه سبزپوش، مجموعه تاريخی علی‌خان، حوض های سنگی و سد و آسياب های روستای ركن آباد نيز از مهم‌ترين جاذبه هاي تاريخي اين ناحيه به‌شمار مي‌آيند. مکان های دیدنی و تاریخی چشمه آب گرم سراب بهرام مهم ترين جاذبه طبيعی شهرستان لامرد به شمار می آيد. مکان های ديدنی و تاريخی اين شهرستان عبارتند از: مسجد جامع فال، مسجد رييس علی خان، امام زاده شاه فرج الله، آتشگاه های دوره ساسانی، باغ خفرويه، قلعه باغ چالد، قبرستان علی، مرقد سيد ميراحمد، قبر سيد محی‌الدين، قبرشاه فرج‌اله، حمام حاجرخان، روستای ترما ن، روستای چاه شرف، قريه سبزپوش، مجموعه تاريخی علی خان، حوض های سنگی و سد و آسياب های روستای ركن آباد. صنايع و معادن در اين شهرستان معدن گچ در اطراف روستای ياقلات اين بخش وجود دارد كه به صورت مكانيكی مورد بهره برداری قرار می گيرد. کشاورزی و دام داری اساس اقتصاد بخش لامرد بر پايه كشاورزی و كارگری در بنادر و كشورهای حوزه خليج فارس است. عمده ترين فرآورده های كشاورزی لامرد عبارتند از: گندم، جو، تنباكو، تره بار، كنجد، خرما. آب كشاورزی از چاه های نيمه عميق، چشمه، كاريز و آب باران تامين می شود. به علت گرمی هوا و نا مساعد بودن مراتع در اين شهرستان دام داری به ندرت انجام می گيرد. مشخصات جغرافيايي شهرستان لامرد در جنوب استان فارس، از شمال به شهرستان لار، از خاور و جنوب خاور به استان هرمزگان، و از جنوب و باختر به استان بوشهر محدود می گردد. شهر لار مركز شهرستان، در 53 درجه و 10 دقيقه طول جغرافيايی و 27 درجه و 20 دقيقه عرض جغرافيايی و بلندی 450 متر از سطح دريا قرار گرفته است. لار از آب و هوايی گرم برخوردار است. مسيرهاي دسترسي و ارتباطي اين شهرستان عبارت اند از: - راه لامرد - لار به طول 220 كيلومتر - لامرد- كنگان به طول 150 كيلومتر - لامرد- اوز به طول 180 كيلومتر اين شهرستان فرودگاه نيز دارد. جمعيت شهرستان لامرد در سرشماری سال 1375 برابر با 112018 نفر برآورد گرديده است. اهالی اين شهرستان آريايی نژادند و عموما به زبان فارسی با گويش محلی سخن می گويند. ساكنان شهرستان لامرد عموما مسلمان و شيعه و سنی مذهب هستند. وجه تسميه و پيشينه تاريخي نام قديم لامرد تراكمه بوده است و اين نام گذاری به دليل مردمانی است كه از تركمنستان به اين منطقه كوچ كرده اند. اين ناحيه درسال 1310 هـ . ش به لامرد تغيير نام پيدا كرد. بر اساس شواهد موجود، تاريخ لامرد از تاريخ شهر لار متاثر بوده و به نظر می رسد که منطقه لامرد نيز از مناطق مورد توجه حكام هخامنشی جهت ايجاد ضراب‌خانه حكومتی بوده است. هم اكنون بخشی از نيروی كار بنادر حوزه خليج فارس از اين منطقه تامين می شود و منطقه نيز مورد توجه خاص است.
    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:53  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان داراب از شمال به شهرستان های نيريز و استهبان، از خاور به سعادت آباد ( از بخش های شهرستان بندر عباس در استان هرمزگان )از جنوب به شهرستان لار، و از باختر به شهرستان های جهرم و فسا محدود است. اين شهرستان تنها از يک بخش مركزی تشكيل شده است. مهم ترين رودخانه اين شهرستان به نام رود بار معروف است. شهر داراب مركز شهرستان داراب در 54 درجه و 32 دقيقه طول جغرافيايی و 28 درجه و 45 دقيقه عرض جغرافيايی و بلندی 1140 متری از سطح دريا واقع شده و هوای آن معتدل مايل به گرم و خشک است. شهرستان داراب در سرشماری سال 1375 جمعيتی معادل 210935 نفر داشته است. زبان اهالی‌داراب‌فارسی، تركی و عربی است و بيش‌ترمسلمان و شيعه مذهب هستند. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه را راه داراب – فسا به طول 110 كيلومتر و راه داراب – استهبان به طول 75 كيلومتر تشكيل مي‌دهند. مركز شهرستان در 270 كيلومتری جنوب خاوری شيراز و در مسير راIه كهكم - مقاری قرار دارد.  

    نام قدیمی : دارابگرد
    وسعت شهرستان: 6562 كيلومتر مربع
    متوسط ارتفاع شهر از سطح دريا :1150 متر
    متوسط درجه حرارت ساليانه :حداقل : 4.2 سانتی گراد حداكثر :34 سانتی گراد
    ميانگين  بارندگی 30 ساله : 350 ميليمتر
    -----------------------------------------------------------
    شهرستان داراب در جنوب شرقی استان فارس قرار دارد. این شهرستان دارای ۲ شهر به نامهای داراب و جنت‌شهر می‌باشد. مرکز شهرستان شهر داراب است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۷۷٫۹۳۸ نفر بوده‌است.


    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:51  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان سپيدان در باختر استان فارس واقع شده است. سپيدان از شمال و خاور به شهرستان مرودشت، از جنوب به شهرستان شيراز، از جنوب باختری و باختر به شهرستان ممسنی و از شمال باختری به استان کهگيلويه و بوير احمد محدود می‌شود. مركز اين شهرستان، اردكان است كه در 100 كيلومتری شمال باختری شيراز و در مسير راه شيراز – ياسوج قرار گرفته است. آب و هوای اين شهرستان معتدل متمايل به سرد می باشد. اردكان در 51 درجه و 59 دقيقه طول جغرافيايی و 30 درجه و 15 دقيقه عرض جغرافيايی و در ارتفاع 2240 متری از سطح دريا واقع شده است. مسيرهاي دسترسي اين منطقه را راه اردكان – شيراز به طول 100 كيلومتر، راه اردكان – ياسوج به طول 80 كيلومتر و مسير اردكان – نور آباد به طول 85 كيلومتر تشكيل مي‌دهند. در سرشماری سال 1375 جمعيت شهرستان سپيدان 87246 نفر برآورد شد. مردم منطقه آريايی نژادند و به زبان فارسی با گويش های تركی و لری سخن می گويند. عده ای از طوايف قشقايی، طوايف كشكولی بزرگ و كشكولی كوچک نيز در اين منطقه زندگی می كنند.  

    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:51  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان بوانات به خاطر وجود رودخانه بوانات، مساعد بودن هوا و حاصل‌خيزی خاک ايجاد و رشد يافته است. مركز شهرستان بوانات شهر سوريان است كه در طول جغرافيايي 53 درجه و 39 دقيقه و عرض جغرافيايی 30 درجه و 27 دقيقه و بلندی 2180 متر از سطح دريا واقع است. سوريان در 142 كيلومتری جنوب خاوری آباده و در 56 كيلومتری خاور راه اصفهان – شيراز قرار گرفته و آب‌و هوای‌آن معتدل است. شغل اصلی و عمده مردم اين منطقه كشاورزی و باغ‌داری‌است. آب مورد نياز برای كشاورزی از رودخانه بوانات و قنات‌ها منطقه تامين می شود. عمده‌ترين محصولات‌كشاورزی‌اين شهرستان را گندم، جو، گردو، انگور، سيب، آلو، كشمش و پنبه تشكيل مي‌دهد. از نظر اهميت دام‌داری پس از كشاورزی قرار دارد و فرآورده های‌دامی و لبنی از توليدات بخش دام‌داری شهرستان است كه عموما به مصارف داخلی می رسد. كشمش، گردو و آلو نيز جزو محصولات صادراتی اين منطقه محسوب می‌شود. گيوه دوزی و قالی‌بافی از صنايع دستی اين شهرستان است. راه سوريان – صفا شهر به طول 50 كيلومتر و مسير راه سوريان – سروستان به طول 40 كيلومتر از مسيرهاي ارتباطي اين منطقه محسوب مي‌شوند. شهرستان بوانات برابر با سرشماری سال 1375 تعداد 46669 نفر جمعيت دارد كه اين افراد عموما آريايی‌نژاد هستند. مردم شهرستان بوانات مسلمان و شيعه مذهب بوده و زبان فارسی را با لهجه‌های محلی صحبت می‌كنند. شهرستان بوانات از جاذبه های‌طبيعی چون غارها و چشمه ها و جاذبه های تاريخی چون مسجد جامع سوريان برخوردار است
    ادامه مطلب
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:50  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان خرم بيد به مركزيت صفا شهر، پيش از اين جزو شهرستان آباده بوده و بعدها به صورت شهرستانی مستقل درآمده است و تاريخ اين منطقه با تاريخ منطقه آباده ادغام شده است. شهرستان خرم بيد در شمال خاور استان فارس در طول جغرافيايی 53 درجه و 12 دقيقه و عرض جغرافيايی 30 درجه و 37 دقيقه و بلندی 2300 متری از سطح دريا واقع است ودر سرشماری سال 1375 جزو آباده محسوب می‌شده است. مردم اين منطقه به زبان فارسی با گويش های محلی صحبت می كنند. آريايی نژاد و مسلمانند و شغل اصلی آنان كشاورزی و دام داری است. مسيرهاي ارتباطي اين منطقه را راه صفا شهر – آباده به طول 80 كيلومتر و مسير صفا دشت – مرودشت به طول 151 كيلومتر تشكيل مي‌دهد. شهرستان خرم بيد از بناهای تاريخی و باستانی با اهميتی برخوردار است. كاخ بار كوروش از معروف ترين و مهم ترين بناهای تاريخی اين شهرستان است. كاخ اختصاصی كوروش با مساحت 3427 متر مربع از وسيع ترين كاخ های پاسارگاد به شمار می رود که در محدوده شهرستان خرم بيد قرار گرفته است و پل عباسی نيز تنها پل باقی مانده از دوران صفويه است.
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:50  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    شهرستان‌زرين دشت يكي از شهرستان هاي استان فارس است كه در ناحيه‌ي جنوب خاوري استان واقع شده‌است. اين شهرستان از شمال به داراب، از جنوب به لارستان و از باختر به جهرم و فسا محدود مي شود. به علت وجود كشاورزی پر رونق و صنايع وابسته به آن و هم چنين صنايع دستی اين شهرستان بازرگانی در اين منطقه از رونق نسبی برخوردار است و عمده ترين صادرات اين منطقه را: مركبات، پنبه، گل سرخ،‌ خرما،‌ انگور،‌ بادام، گندم، قالی و گليم تشكيل می دهد.
    + نوشته شده در  2010/6/26ساعت 11:49  توسط اطلس ایران وجهان  | 

    مطالب قدیمی‌تر