دانستنیها ی تاریخ وجغرافیایی ایران وجهان
اشنایی کامل با شهرهای ایران وجهان- تاریخ ایران وجهان وهزاران جدول اماری 
قالب وبلاگ
شهرستان خمين

شهرستان خمين، جنوبي ترين شهرستان استان مرکزي محسوب مي شود از شمال به شهرستان اراک و سربند، از شرق به محلات، از جنوب به گلپايگان (استان اصفهان) و از غرب به اليگودرز (استان لرستان) محدود مي گردد . وسعت اين شهرستان 2267 کيلومتر مربع است. مرکز آن در شهر خمين در ارتفاع 1800 متر از سطح دريا واقع گرديده است. شهرستان خمين داراي 1 شهر 2 بخش و 7 دهستان به مرکزيت شهر خمين مي باشد و فاصله آن تا مرکز استان (اراک) 60 کيلومتر مي باشد . جمعيت آن در سال 1375، 118424 نفر بوده که از اين تعداد 39 درصد ساکن در تنها نقطه شهرستان (خمين) بوده‌اند.
-اين شهرستان تقريباً در مرکز کشور واقع گرديده لذا از لحاظ خصوصيات اقليمي مختلف تأثير پذيرفته و داراي شرايط آب و هوايي متغيري است. به طوري که آب و هواي معتدل کوهستاني در نواحي غربي و شمال غربي آن نمودار است. به طور کلي داراي زمستانهاي سرد تا بسيار سرد و تابستانها معتدل تا گرم در مناطق مختلف مي باشد . در شمال غربي آن ادامة رشته کوههاي زاگرس کشيده شده است تا از ارتفاعات آن مي توان به کوههاي بودجه، خود سنگ و کوه هفت سواران اشاره کرد. بيشترين وسعت شهرستان از جمله شهر خمين در دشت وسيعي تا به طرف شرق کشيده و بين 1500 تا 2000 متر از ارتفاع دارد، واقع است. سوغات اين شهرستان، محصول لبني، باغي و عسل است و غالباً فعاليتهاي اقتصادي ساکنين آن دامپروري و کشاورزي است.
برخي از مراکز ديدني و فرهنگي و تاريخي شهرستان خمين عبارتند از : مجموعه تاريخي بيت امام (ره) – امامزاده ابوطالب- امامزاده اسماعيل _ رودخانه خمين- امامزاده عبدالله بن علي (ع).

جغرافياي سياسي
پس از مستقل شدن خمين از محلات و قبل از آن گلپايگان خمين و روستاهاي آن بخش کمره را تشکيل مي دادند در حال حاضر شهرستان خمين يکي از شهرستان هاي استان مرکزي مي باشد که تا قبل از ديماه 1358 از شهرستان هاي استان مرکزي سسابق ( استان تهران ) محسوب مي شد شهرستان خمين به وسعت 73/2208 کيلومتر مربع 5/7 درصد کل استان از شمال شرقي به محلات از شمال غربي به اراک و از شرق به بخش مرکزي از شهرستان محلات و از جنوب بهبخش مرکزي از شهرستان گلپايگان و از مغرب به بخش چاپلق ( غربي ) از شهرستان اليگودرز محدود است، نزديک ترين شهر به آن گلپايگان در فاصله 41 کيلومتري آن و فاصله آن تا تهران 323 کيلومتر مي باشد شهرستان خمين داراي 182 روستا با 13854 خانوار و 73618 نفر مي باشد اين شهرستان داراي بک بخش مرکزي و 7 دهستان به اسامي و مشخصات ذيل مي باشد دهيتان آشناخور ( با 13 آبادي و 1209 خانوار و 7225 نفر جمعيت ) دهستات چهارچشمه ( با 28 ابادي و 1808 خانوار و 10593 نفر جمعيت ) دهستان حمزه لو ( با 24 ابادي 1811 خانوار و 9029 نفر جمعيت ) دهستان خرمدشت ( با 31 ابادي 2467 خانوار و 13761 جمعيت ) دهستان رستاق ( با 21 آبادي 1754 خانوار و 9807 نفر جمعيت ) دهستان صالحان ( با 35 آبادي 3055 خانوار و 14876 نفر جمعيت ) و دهستان گله زن ( با 30 ابادي 1800 خانوار و 8335 نفر جمعيت) مي باشد ( لازم به ذکر است اطلاعات فوق مربوط به سال 1370 مي باشد)

محيط طبيعي
شهرستان خمين در دشتي نسبتا" همواره قرار گرفته که از اطراف کوههاي مختلفي آن را در بر گرفته اند. معروفترين ارتفاعات اين شهرستان عبارتند از : کوه الوند به ارتفاع 2111 متر، کوه انگشت ليس، کوه بوجه سلطان و کوه دز.

پوشش گياهي
پوشش گياهي اي که در سطح در شهرستان خمين ديده مي شود به طور تقريبي يکسان و يک شکل مي باشد. بيشتر پوشش منطقه عمدتا" بوته و از لحاظ مراتع فقير مي باشد گونه هاي گياهي بومي محل شامل: گون، کتيرا، پونه، کنگر، خارشتر، ملو، لاله سرخ و زرد مي باشند.

جغرافياي اقليمي
شهرستان خمين در 50 درجه دقيقه طول و 33 درجه و 38 دقيقه عرض جغرافيايي قرار گرفته است و در قسمت جنوب استان مرکزي و تقريبا" در مرکز ايران قرار دارد ارتفاع آن از سطح دريا 1815 متر مي باشد ميزان بارندگي آن نزديک به 340 ميليمتر است و زمستاني طولاني و سرد ¸تابستاني معتدل دارد از مهمترين کوهها و ارتفاعات اين شهرستان کوههاي بوجه انگشت ليس خودسنگ، دز، شني ، و کوه هفت سواران را مي توان نام برد.

پيشينه شهرستان خمين
محدوده شهرستان خمين امروزي ، در گذشته جزئي از ناحيه پهناور بلاد جبال   (عراق عجم ) بوده که در طول تاريخ نامهاي گوناگوني به خود گرفته است . «يونانيان آن را مديا مي گفتند » چه آنجا سرزمين ماد بوده است . در متون جغرافياي اسلامي به نامهاي کوهستان ، جبال ، جبل ، قهستان ، قوهستان و بالاخره عراق عجم ناميده شده است . بعد ها قسمت وسيعي از عراق عجم را تيمره نام نهادند و سپس تيمره به تيمره عليا و تيمره سفلي تقسيم شد که تيمره عليا ، محدوده کنوني شهرستان خمين بوده است . از منابع محدود چنين بر مي آيد که شهرت تيمره و خمين پيش از اسلام و قرون اوليه اسلامي بيش از دوره هاي بعد بوده است و آخرين منابعي که در آن از تيمره نام برده شده مربوط به قرن پنجم و هفتم هجري است و پس از آن تا چهارصد سال منابعي که روشنگر وضعيت ناحيه باشد در دست نيست . ليکن در کتاب نزهت القلوب مربوط به قرن هشتم هجري از ويژگي هاي ناحيه فوق سخن به ميان آمده که نشان مي دهد به احتمال زياد نام تيمره در زمان تأليف به « کمره » تبديل يافته و گلپايگاني ها آن را کمردي خوانده اند . نام « خمين » در منابع به صورت خمهين ، حمهين ، خهبين ، خماهين آمده است و براي اولين بار در کتاب تاريخ پيامبران و شاهان که هزار سال پيش نگاشته شده به نام خيمن اشاره شده است .

بيت امام خميني (ره)
از ديگر مکان ها و منازل مقدس و مورد ادب و احترام مردم ايران بويژه استان مرکزي منزلي است که حضرت امام خميني (ره) رهبر کبير انقلاب اسلامي ايران در آن متولد شده، زندگي نموده و بنا و چهار چوب شکل گيري انقلاب اسلامي ايران را در انديشه خود پرورانده است.


اين بنا در محله سه پل شهر خمين و در شمال رودخانه خمين در حدود 170 سال پيش ساخته شده است. سيد احمد جد حضرت امام بعد از مهاجرت به خمين اين عمارت رابه مبلغ يکصد تومان در تاريخ 15 ربيع الثاني 1255 هجري قمري به مساحت حدود 4300 متر مربع از شخصي به نام محسن خان خريداري مي نمايد.
بيت پدري امام (ره) از جمله محدود منازل قديمي ايران است که از 4 حياط برخوردار بوده است. اتاق هاي زمستان نشين و تابستان نشين، آشپزخانه، تالار، شبستان، گلخانه، جلو خان، برج، انبار، باربند، طويله، آبنما، باغچه، هشتي و راهرو، از جمله بناهاي ساخته شده در اين مجموعه است. هر يک از 4 حياط با اتاق هاي اطراف آن کاربردي خاص داشته است. چنانکه از حياط بيروني براي تدريس و جلسه هاي گفتگو در مورد مباحث ديني استفاده مي شده و از حياط اندروني براي زندگي خانواده مرحوم حاج شيخ مصطفي پدر امام خميني (ره) استفاده مي شده است.  حضرت امام در يکي از اتاق هاي حياط ورودي نيستان متولد شده است. اين مجموعه در تاريخ 9/1/1378 به شماره 2295 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.

سنگ نگاره ها
يکي از مهمترين و شايد کاملترين مجموعه هاي سنگ نگاره کشور که در خمين قرار دارد، نمادها، کتيبه ها و سنگ نگاره هاي تاريخي منطقه تيمره است، اين نگاره ها که ناشي از تجربيات عيني و باورهاي اعتقادي و فرهنگي نياکان ما مي باشد بر دل صخره هاي متعددي در بخش جنوبي استان مرکزي ديده مي شود.  آن زمان که خط و نگارشي وجود نداشته و آدمي مجبور بوده ، مجموعه اطلاعات معيشتي و شکار، حفاظت، و اعلام خطر، آيين و رسومات و شيوه زندگي را از طريق نقش و نگاره ها به ديگران منتقل نمايد، اين سنگ نگاره هاي انحصاري بوجود آمده است. با مروري بر صفحه هاي صخره اي سخت منطقه خمين و گلپايگان در مي يابيم که چگونه انسان هاي اوليه دانش و تجربه کسب شده خود را از طريق اين نمادها به نسل هاي بعد از خود انتقال داده اند.

قلعه سالار محتشم
اين قلعه در شهر خمين و مربوط به دوره قاجار است که از نظر ساخت کالبدي و معماري  بسيار  ارزنده  مي باشد. سبک معماري، تزئينات و فضاي  داخلي، اسکلت ساختماني و نوع مصالح به کار رفته آن را به صورت يک اثر معماري بي نظير در آورده است. بنا بر شواهد وسعت اين قلعه در گذشته بسيار بيشتراز وضعيت کنوني بوده است. در حال حاضر اين بنا داراي ديوار هاي بلند در چهار طرف  است  که در سمت  جنوب آن بر روي يک ديوار يک اثر تزئيني بنام کلاه فرنگي  وجود  داشته   که  محوطه  و ساختمان  اصلي  را   تشکيل  مي داده است.

ساختمان اصلي شامل چند اتاق تو در تو است که  فضاي داخلي توسط رف ها و مجسمه هايي که نشان از فرهنگ منطقه  ندارد  تزئين شده است. در يکي از اتاق ها اسناد و عکسهاي متعلق به خاندان سالارالدوله، زينت ديوار شده است. در جلوي اتاق ها يک ايوان بزرگ قرار داشته که از دو طرف پلکان به حياط ارتباط دارد. نماي بيروني ساختمان اصلي بوسيله ستونهاي گچبري زيبا و سر در هاي مزين شده، بسيار جلب توجه مي کند.

کبوترخانه ها
در منطقه جغرافيايي خاصي از روستاهاي کمره، ساختمان هاي  منفرد، بزرگ و کنگره داري ساخته شده است که اکثر آنها در ميان زمينهاي مزروعي و گندمزارها و در اطراف رودخانه قرار گرفته اند.بناهاي کنگره داري که نوار سفيدي از گچ در چهار طرف ديوارها وکنگره هاي اطراف سقف آنها کشيده شده و دسته هاي کوچک و بزرگ کبوتر در حول و حوش آن در پروازند يا روي تيرک هاي آن نشسته اند. کشاورزان بدين روش از فضله هاي اين کبوتران براي تقويت زمينهاي کشاورزي خويش ياري مي گيرند. کبوترخانه رازان اخيرا  توسط سازمان ميراث فرهنگي مورد بازسازي قرار گرفته است.


[ دوم آبان 1389 ] [ 14:8 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آتشكده آتشكوه نيمور محلات در 12 كيلومتري غرب دليجان در استان مركزي قرار دارد و متعلق به دوره ساساني است.

عظمت بنا به حدي است كه جزء برترين آتشكده‌هاي زردتشتيان جهان به شمار مي‌رود.

اين آتشكده در 5 كيلومتري جاده نيمور و نزديكي روستاي آتشكوه نيمور قرار دارد و مورخان بناي اين آتشكده را متعلق به دوره ساسانيان دانسته و معتقدند كه بر اساس شواهد و قرائن تا قرن چهارم هجري سالم بوده است.

بناي آتشكده در دامنه كوه آتشكوه و در كنار رودخانه‌اي به همين نام، در مساحتي حدود 600 متر مربع ساخته شده، طول بنا 28/40 متر و عرض آن در بخش شرقي 12/60 و در بخش غربي 25 متر مي‌باشد.

مجموع آتشكده از 3 بخش تالار اصلي (شرقي)، تالار غربي و راهرو تشكيل شده است. تالار اصلي يا شرقي آتشكده كه احتمالا محل آتشدان و نيايش بوده و شامل تالاري مربع شكل است، كه هر ضلع آن از بيرون 12/60 متر طول دارد.


ادامه مطلب
[ پنجم تیر 1389 ] [ 11:35 ] [ اطلس ایران وجهان ]
                            

لِنده شهري است در استان کهگيلويه و بويراحمد ايران. اين شهر در بخش لنده از توابع شهرستان کهگيلويه قرار گرفته‌است.

جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 10,666 نفر بوده است. لنده در 30 کيلومتري شمال باختري دهدشت قرار دارد و رودخانه مارون از جنوب آن مي‌گذرد. کوه سياه (1805 متر) و کوه سفيد دو کوه مهمي هستند که در 40 کيلومتري شهر لنده واقع شده‌اند.

بخش لنده از قديمي‌ترين بخش‌هاي استان کهگيلويه و بويراحمد بوده‌است، به طوري که در سال 1305 با نام بخش ثلاث و زير نظر فرمانداري کل بهبهان فعاليت مي‌کرد. از علل عدم پيشرفت لنده کمبود فضاي مناسب جهت گسترش شهرنشيني مي‌باشد. در فرهنگ عمومي از معنا و جه تسميه لنده به عنوان مکان پست نام برده مي‌شود که اين به دليل پايين بودن ارتفاع اين شهر نسبت به مناطق پيرامونش مي‌باشد. بقاياي قلعه حکومت خوانين در بخش ثلاث (نام قبلي بخش لنده) از آثار تاريخي لنده مي‌باشد

[ سوم تیر 1389 ] [ 13:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]
شهري است در استان کهگيلويه و بويراحمد ايران. اين شهر در بخش چرام از توابع شهرستان کهگيلويه قرار گرفته‌است.
جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 12,076 نفر بوده‌است .

اين شهر در بخش شرقي شهرستان کهگيلويه و بويراحمد واقع شده‌است. شهر چرام داراي مکانهاي ديدني بسيار و ازجمله باغ معروف و مشهور چشمه بلقيس ، باغ عمران ،چشمه کورسا،امامزاده امير يوسف،سرکرته،باغ و آبشار المون،قلعه قديمي،روستاي تاريخي آرند و باغهاي زيباي طسوج بوده و با توجه به سرزمينهاي حاصلخيز و شاليزارهاي وسيع و زيبا در آن به منطقه سبز و به عنوان «شمالي در جنوب» ناميده مي‌شود.اين شهر داراي دو نمونه پر محصول برنج مرغوب از نظر کمي و کيفي به نامهاي ثبت شده چرام1 و چرام 2 بوده.مردم اين شهر با صفا و مهمان دوست بوده به طوري که در استان کهگيلويه و بوير احمد به خونگرمي و مهرباني مشهور و معروف مي‌باشند.زبان مردم اين شهر زيبا لري است.اين شهر از سال 1356 تا کنون داراي شهرداري بوده که در 30 سال انقلاب توجه زيادي به اين شهر نشده ولي از زمان رئيس جمهوري آقاي احمدي نزاد کلنگ ساخت دانشکده علم و صنعت زده شده که تاکنون نزديک به 30 درصد از فاز اول ساخته شده‌است.اين شهر در کشاورزي از سال 1380 تاکنون کارهاي زيادي در ايجاد باغ و کاشت مرکبات شده‌است .
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:32 ] [ اطلس ایران وجهان ]

شهرستان خمين

براي نخستين بار نام خمين (خميهن) در كتاب هزارساله تاريخ پيامبران و شاهان آمده است. خميهن مركب از دوكلمه "خو" و "ميهن" است كه روي هم "جايگاه خوب ياسرزمين مقدس “ معني مي دهد.

مؤلف كتاب قم اعتقاد دارد كه شهربانو نامي ( دختر موبدان ) در دوران قبل از اسلام اين شهر را بنا كرده است . از تاريخ خمين در روزگارگذشته اطلاعي در دست نيست. از آثار قبل از اسلام آن ميتوان به آثار قنوات و كاريزها و آتشكده معروف خمين اشاره كرد.

نام اين شهر از 200 سال پيش به مركز كمره اطلاق شده است، معروفيت خمين با نام رهبر راحل انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ره) ارتباط مستقيم دارد. اين شهر محل زندگي كودكي و جواني حضرت امام بوده و لذا خانه پدري ايشان به يك اثر تاريخي و مهم تبديل شده است.بيت حضرت امام خميني

بيت حضرت امام خميني

مراكز ديدني

 بيت‌حضرت‌امام‌خميني 
 عمارت‌سالارمحتشم 
 شبستان مسجد خمين
 امامزاده عبدالله 
 امام زاده يوجان
 امام زاده ابوطالب

 


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:28 ] [ اطلس ایران وجهان ]
شهرستان دليجان در منتهي‌اليه خاوري استان و در خاور محلات واقع شده است و به دليل قرار گرفتن در مسير راه ارتباطي تهران به مناطق جنوبي و اصفهان و نيز جلگه‌اي بودن وسعت يافته است. كشاورزی در شهرستان دليجان بيش تر به صورت آبی و نيمه آبی مكانيزه است که برخی محصولات به صورت غرقابی و برخی ديگر به صورت جوی پشته ای (نشتی) آبياری می شوند. در گذشته به دليل عبور دليجان‌هاي مسافري از اين منطقه به نام دليجان ناميده شده است. صنايع ماشينی شهرستان دليجان كارخانه‌هاي چينی سازی، رنگ سازی، كاشی‌سازی، پودر رنگ ها و... تشكيل‌مي‌دهند. بازار نراق، كاروان‌سراي دودهك، پل دودهك، غار چال نخجير و بافت قديمي اين منطقه از جمله مكان‌هاي تاريخي و ديدني شهرستان دليجان به شمار مي‌آيند.

مکان های دیدنی و تاریخی


بازارنراق، كاروان‌سراي دودهك، پل دودهك، غار چال نخجير و بافت قديمي اين منطقه از جمله مكان‌هاي تاريخي و ديدني شهرستان دليجان به شمار مي‌آيند.  


صنايع و معادن


صنايع ماشينی شهرستان دليجان عبارتند از كارخانه پودر سازان كه به وسيله اين كارخانه از سنگ‌های مخصوصی پودر تهيه می شود و بر حسب سفارش كارخانه‌هاي چينی سازی، رنگ سازی، كاشی سازی، پودر رنگ ها را در بسته های آلومنيومی عرضه می نمايند. از ديگر کارخانه‌ها می توان‌كارخانه شن و ماسه، كارخانه های سنگ‌بری، ملامين سازی، پارچه بافی، كارخانه گچ ماشينی و تيرچه بلوك، كوره های آجر پزی و كارخانه های موزاييك سازی را نام برد. معدن سراب راونج و معدن شن و ماسه مسير رودخانه شور از معادن فعال شهرستان دليجان است. از معادن غير فعال اين شهرستان می توان معدن سنگ رزبيده واقع در جنوب خاوری آبادی هستيجان و معدن سنگ قرمز تخته كوه واقع در شمال باختری روستای رباط ترك كه در فاصله 19 و 25 كيلومتری جنوب خاوری دليجان را نام برد. معدن خاك نسوز (چينی) واقع در مجاورت روستای مزوش و در فاصله 27 كيلومتری جنوب خاوری شهر دليجان قرار دارد. بازرگانی يكی از مشاغل مردم شهرستان دليجان است. صادرات اين شهرستان را گردو، بادام، فندق، لوبيا سفيد، انگور، آلبالو، گيلاس، تخم مرغ نطفه دار، سيب، هلو، برگه خشك شده زرد آلو، پودر سرب، قالی طرح كاشان، پودر رنگ، مرغ گوشتی، آجر، پارچه های چلوار و متقال، برزنت، گچ، شن، ماسه و جوز قند (نوعی شيرينی محلی) تشکيل می دهند.  

 

کشاورزی و دام داری


كشاورزی در شهرستان دليجان بيش تر به صورت آبی و نيمه آبی مكانيزه است که برخی محصولات به صورت غرقابی و برخی ديگر به صورت جوی پشته ای (نشتی) آبياری می شوند. جهت آبياری زمين های زير كشت از قنات، چاه های نيمه ژرف و رودخانه ها استفاده می کنند. از عمده‌ترين فرآورده‌های كشاورزی و باغ‌داری اين‌شهرستان می توان گندم، جو، بنشن، تره بار، گردو، بادام، فندق، سيب، آلبالو، گيلاس، زرد آلو، هلو، انگور را نام برد. دام‌داری سنتی دربيش‌تر روستاهای اين شهرستان معمول بوده و دام های آنان شامل گوسفند، بز و گاو است. دام داری صنعتی شهرستان دليجان مشتمل بر واحدهای گاوداری نيمه صنعتی از گاوهای بومی و دورگ، واحدهای مرغ‌داری صنعتی و گوشتی و مزرعه مرغ مادر است. 


مشخصات جغرافيايي


دليجان يكی از شهرستان های استان مركزی از شمال به قم، از خاور به كاشان، از جنوب به بخش ميمه استان اصفهان و از باختر به محلات محدود می‌شود. مركز شهرستان دليجان از نظر جغرافيايی در50 درجه و 41 دقيقه‌ی درازای خاوری و 33 درجه و 59 دقيقه‌ی پهنای شمالی و ارتفاع 1528 متری از سطح دريا واقع است. از مهم ترين رودهای اين منطقه می توان قم رود، ازنا و شور را نام برد. آب و هوای اين شهرستان خشك است. دليجان در مسير راه‌های مهم ارتباطی كشور به خصوص شهرهای بزرگ مركزی و جنوبی واقع شده و از طريق جاده اصلی و آسفالته به سمت جنوب خاور به درازای 165 كيلومتر به اصفهان مرتبط می شود. شهر قم در 80 كيلومتری شمال خاوری و شهر كاشان در 70 كيلومتری خاور دليجان قرار دارد. هم چنين دليجان به سمت جنوب باختری از طريق جاده، آسفالته به درازای 27 كيلومتر به محلات و 72 كيلومتر به خمين مرتبط می‌شود.  


وجه تسميه و پيشينه تاريخي


بنا به نوشته های تاريخی، دليجان پيشين شهری بسيار بزرگ با چهار دروازه در چهار طرف بود كه به دروازه های «قليان»، «آتشكده»، «شاه ولی» و «كاه گندم» معروف بوده اند. عده ای معتقدند كه چون دليجان در مسير راه های مهم و ارتباطی كشور به ويژه شهرهای بزرگ مركزی و جنوبی قرار دارد از گذشته های دور تاكنون دارای اهميت و قابل توجه بوده و يكی از توقفگاه های اصلی و مهم به شمار می رفته است. پيش از پيدايش وسيله نقليه موتوری بيش تر از چهارپايان و درشكه استفاده می کردند و چون در آن زمان به درشکه دليجان گفته می شد از اين رو اين محل «دليجان» نام گذاری گرديد. گروهی ديگر بر اين باورند كه دليجان قبل از تسلط اعراب بر ايران شهری آباد به نام «دليرگان» بوده است. بعد از تسلط اعراب بر ايرانيان حرف گاف (گ) در زبان عرب (ج) تلفظ شده و نام آن از «دليرگان» به «دليرجان» تغيير يافته است. بر اثر كثرت استعمال حرف (ر) به مرور حذف و به دليجان تبديل شده است. گستردگی شهر قديمی دليجان را تا نزديكی خورهه ذكر كرده اند. مجموعه نشانه ها و آثار پيدا شده تاريخی مانند سفال ها، خمره ها و آجرهای بسيار زيبا نشان می دهد كه دليجان شهری بزرگ بوده است. دليجان علی رغم ويرانی های ناشی از جنگ ها و بلايای طبيعی، به دليل موقعيت ارتباطی و جغراقيايی به تدريج توسعه يافته و در سال 1358 به شهرستان تبديل شده است. 
 

شهرستان :دلیجان
مرکز شهرستان :دلیجان
مساحت شهرستان :۲۱۷۰ کیلومتر مربع
جمعیت :۴۴۳۷۷
ارتفاع از سطح دریا :مرکز: ۱۵۳۶ متر
پیش‌شماره تلفنی :۰۸۶۶۴۲۲ و ۰۸۶۶۴۲۳
-----------------------------------------------------
شهرستان دلیجان یکی از شهرستانهای استان مرکزی است و مرکز آن شهر دلیجان است. نراق دیگر شهر آن است.

موقعیت و تقسیمات جغرافیایی

شهرستان دلیجان در طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۱۶ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۵ دقیقه و عرض جغرافیایی ۳۳ درجه و ۴۲ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۱۸ دقیقه واقع شده شهر دلیجان به‌عنوان مرکز این شهرستان در ارتفاع ۱۵۳۰ متری از سطح دریا قرار دارد این شهرستان از شمال به استان قم و الز جنوب به استان اصفهان و از شرق به شهرستان کاشان و از غرب به شهرستان محلات همسایه بوده و مساحت آن
۲۱۷۰ کیلومتر مربع می‌باشد که در حد ۷٫۴ ٪ از مساحت استان است .

بر اساس تقسیمات کشوری شهرستان دلیجان دارای دو شهر دلیجان و نراق و یک بخش با نام بخش مرکزی، چهار دهستان و صد آبادی دارای سکنه‌است که از این تعداد ۲۹ آبادی دارای ۲۰ خانوار و بیشتر هستند. دهستانهای شهرستان دلیجان عبارت‌اند از:

  • دهستان دودهک
  • دهستان هستیجان
  • دهستان جاسب
  • دهستان جوشق
ویژگیهای اقلیمی آب و هوایی شهرستان دلیجان

شهرستان دلیجان در قلمرو آب و هوایی نیمه خشک قرار دارد و مرکز آن یعنی شهر دلیجان دارای زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتاً گرم است. متوسط بارندگی عمومی حدود ۱۰۰ میلی متر می‌باشد، که کمترین میزان بارندگی را در میان شهرستانهای استان است .


سوغات شهرستان

نبات حلوا، شکری، ارده

جاذبه‌های گردشگری این شهر شامل : کاروانسرای دودهک، پل شاه عباسی دودهک، غار چال نخجیر، شهر تاریخی نراق، بازار،آب انبار، مساجد، بافت تاریخی و امامزاده ها است . غار چال نخجیر از دیدنی های بسیار جالب منطقه است. گوشواره های آهکی که بر روی طاق شکل گرفته، دارای اشکال بی نظیر است . وجود هر دو مسیر آبی و خشک در این غار، امکان پیاده روی و قایق سواری را بصورت توامان فراهم کرده است.


جمعیت

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان دلیجان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۴۳۷۷ نفر بوده‌است که از این میان ۲۲۶۲۴ نفر مرد و 21751 نفر زن بوده‌اند.


اماکن دیدنی شهرستان دلیجان :


غار بلورین نخجیر :
غار
چال نخجیر در 10 کیلومتری شرق دلیجان قرار گرفته است وارتفاع دهانه غار از سطح دریا حدود 1660 متر می باشد. در کیلومتر 7 مسیر دلیجان
نراق راه شوسه ی به مسافت 3 کیلومتر به سمت شمال کشیده شده است که انتهای ان به دهانه غار می رسد
.

مشهد اردهال
مشهد اردهال ارامگاه "علی ابن امام محمد باقر(ع)" می باشد که از شمال به منطقه شهرستان قم، از جنوب به نیاسر، از شرق به باری کرفس کاشان و از غرب به نراق محدود می گردد
.
مسجد جامع دلیجان
این مسجد در میان شهر دلیجان است و دارای ساختمانی با معماری ایرانی بوده که انرا ویران و به جای ان ساختمانی بر پایه معماری بی هویت کنونی ساخته اند.
مسجد بزرگ(مچد مسر)
ساختمانی است در غرب دلیجان که قدمت آن به درستی معلوم نیست ولی آنچه مسلم است دوره ساخت آن به دوره تسلط اعراب بر ایران بر می گردد و عده ای نیز معتقدند که در زمان خلافت بنی عباس بنا گردیده است.
مرقد مطهر امام زاده فاطمه صغري:
در 15 كيلومتري شرقي شهرستان دليجان و در 7 كيلومتري جنوب شرقي نراق در منطقه بيد شكين بر فراز كوهي بنام كوه كافران مرقد مطهر امام زاده فاطمه صغري(س) بنت امام جواد(ع) نوه امام رضا(ع) ملقب به بي بي زبيده خاتون(س) واقع گرديده كه مورد علاقه و توجه ارادتمندان قرار داشته است ....       
کاروانسرای دودهک
در ساحل شرقی رودخانه قم‌رود قرار دارد. قدمت آن به دوره صفویه باز می گردد. ابعاد آن۷۰/۵۳ در ۶۰/۵۳ ‏متر است و در هر یک از د یوارهای شمالی و شرقی و
غربی آن سه برج تعبیه شده که نشان می‌دهد کاروانسرا شبیه به یک قلعه نظامی بوده‌است ....
دریاچه سد 15 خرداد دلیجان
سد از نوع خاكی غیرهمگن با هسته رسی با حداكثر ارتفاع از كف رودخانه 30/54 مترمی باشد. ارتفاع از روی پی 96 متر ، طول تاج 320 متر و عرض آن در تاج 10 متر است. حجم آب مفید آن 165 میلون متر مکعب میباشد.


فاصله دليجان از سایر شهرهای عمده مجاور  :

فاصله شهر دلیجان از شهر اراک ۱۴۰ کیلومتر
فاصله شهر دلیجان تا شهر تهران 330 کیلومتر
فاصله شهر دلیجان تا شهر قم 95 کیلومتر
فاصله شهر دلیجان تا شهر اصفهان 175 کیلومتر
فاصله شهر دلیجان ا شهر کاشان 85 کیلومتر
فاصله شهر دلیجان تا شهر محلات 25 کیلومتر
فاصله شهر دلیجان از شهر نراق ۱5 کیلومتر



غار چالنخجیر دلیجان








به نوشته های تاريخی، دليجان پيشين شهری بسيار بزرگ با چهار دروازه در چهار طرف بود كه به دروازه های «قليان»، «آتشكده»، «شاه ولی» و «كاه گندم» معروف بوده اند. عده ای معتقدند كه چون دليجان در مسير راه های مهم و ارتباطی كشور به ويژه شهرهای بزرگ مركزی و جنوبی قرار دارد از گذشته های دور تاكنون دارای اهميت و قابل توجه بوده و يكی از توقفگاه های اصلی و مهم به شمار می رفته است. پيش از پيدايش وسيله نقليه موتوری بيش تر از چهارپايان و درشكه استفاده می کردند و چون در آن زمان به درشکه دليجان گفته می شد از اين رو اين محل «دليجان» نام گذاری گرديد. گروهی ديگر بر اين باورند كه دليجان قبل از تسلط اعراب بر ايران شهری آباد به نام «دليرگان» بوده است. بعد از تسلط اعراب بر ايرانيان حرف گاف (گ) در زبان عرب (ج) تلفظ شده و نام آن از «دليرگان» به «دليرجان» تغيير يافته است. بر اثر كثرت استعمال حرف (ر) به مرور حذف و به دليجان تبديل شده است. گستردگی شهر قديمی دليجان را تا نزديكی خورهه ذكر كرده اند. مجموعه نشانه ها و آثار پيدا شده تاريخی مانند سفال ها، خمره ها و آجرهای بسيار زيبا نشان می دهد كه دليجان شهری بزرگ بوده است. دليجان علی رغم ويرانی های ناشی از جنگ ها و بلايای طبيعی، به دليل موقعيت ارتباطی و جغراقيايی به تدريج توسعه يافته و در سال 1358 به شهرستان تبديل شده است

بنا به نوشته هاي تاريخي، ‌دليجان پيشين شهري بسيار بزرگ با چهار دورازه در چهار طرف بودكه به دروازه هاي قليان ،  آتشكده، شاه ولي و كاه گندم معروف بودند. گستردگي شهر قديمي دليجان را تا نزديكي خورهه ذكر كرده اند.

مجموعه نشانه ها و آثار پيدا شده تاريخي نشان مي‌دهد كه دليجان شهربزرگي بوده است. از جمله آثار پيدا شده مي توان به سفالها ، خمره ها و آجرهاي بسيار زيبا در جنوب دليجان، اشاره كرد. دليجان در سال 1358 به شهرستان تبديل شد.

غار-چال-نخجير

مراكز ديدني

 قلعه برج خشتی
 روستاي دودهك
 کاروانسرای‌ شاه‌عباسی
 آتشگاه نخلک
 غار نخجير
 ناحيه دليجان خمين
 منطقه‌حفاظت‌شده‌موته
 درياچه سد پانزده خرداد


ادامه مطلب

منابع- ویکی بدیا وتراول

 
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:28 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آشتيان از مناطق بسيار كهن ايران بوده ودر گذشته جزو ماد سفلي يا ماد بزرگ بوده است كه آثار دژهاي مادي در اين منطقه به چشم مي‌خورد. اين منطقه يكي از شهرستان‌هاي استان مركزي است كه در دامنه ارتفاعات كوه‌های مركزی استان واقع شده است. آشتيان به علت وجود خاك‌های قهوه‌ای و آب كافی از نظر كشاورزی وضع بسيار مطلوبی دارد. اساس اقتصاد اين منطقه را كشاورزي وباغ‌داري تشكيل مي‌دهدو انواع محصولات در اين ناحيه به عمل مي‌آيد. بازرگانی‌ در اين شهرستان در راستای فعاليت‌های كشاورزی و دام‌داری قرار دارد. از مهم‌ترين صادرات اين شهرستان می‌توان صابون، محصولات كشاورزی، انواع‌ميوه‌هاي باغی و انواع فرآورده های دامی (پوست، پشم، گوشت) و خشكبار را نام برد. صابون‌سازي آشتيان يكي از صنايع معروف دستي اين منطقه به شمار مي‌آيد. باغ‌هاي متعدد‌درشهرستان آشتيان از مهم ‌ترين ديدني هاي ‌اين منطقه بوده و رودخانه آسياب جفتي و سردرمنزل‌هاي قديمي از ديگر ديدني‌هاي اين منطقه محسوب مي‌شوند. آشتيان مهد پرورش مردان نامي ايران هم‌چون ميزاحسن آشتياني و اقبال آشتياني است.

مکان های دیدنی و تاریخی


باغ‌هاي متعدد ‌در شهرستان آشتيان از مهم ‌ترين ديدني هاي ‌اين منطقه بوده و رودخانه آسياب جفتي و سردرمنزل‌هاي قديمي از ديگر ديدني هاي اين منطقه محسوب مي‌شوند. 


صنايع و معادن


مهم‌ترين صنايع در اين شهرستان كارخانه‌های مربوط به تهيه خشكبار و كارخانه صابون سازی است. معادن سرب و روی در حوالی آشتيان وجود دارد. بازرگانی در اين شهرستان در راستای فعاليت‌های كشاورزی و دام‌داری قرار دارد. از مهم‌ترين صادرات اين شهرستان می‌توان صابون، محصولات كشاورزی، انواع‌ميوه‌هاي باغی و انواع فرآورده های دامی (پوست، پشم، گوشت) و خشكبار را نام برد. 


کشاورزی و دام داری


آشتيان در اثر وجود خاك های قهوه ای و آب كافی از نظر كشاورزی وضع بسيار مطلوبی دارد. منابع آب كشاورزی اين شهرستان رودخانه و چاه‌ژرف بوده اما نوع كشت بيش تر ديمی است. مهم ترين اقلام كشاورزی و باغداری آشتيان گندم، جو، بنشن، تره بار، نباتات علوفه ای و انواع ميوه از قبيل انگور، بادام، گردو، سيب، زرد آلو، آلبالو، گيلاس و گلابی است كه بيش تر صادر می شوند. بادام و گردوی اين منطقه به صورت خشكبار به ساير نواحی ارسال می شود. دام‌داری و دام‌پروری از فعاليت های مهم شهرستان آشتيان محسوب می شود. پرورش دام در اين شهرستان بيش تر شامل گوسفند، بز، گاو بوده كه توسط عشاير و روستاييان صورت می گيرد. علاوه بر آن پرورش طيور به دو شيوه سنتی و صنعتی شامل پرورش مرغ و خروس، اردك، غاز و بوقلمون مي‌شود كه علاوه بر رفع نيازمندی های محلی مقاديری نيز صادر می‌شود. 


مشخصات جغرافيايي


آشتيان يكی از شهرستان های استان مركزی از يك بخش مركزی تشكيل شده و از شمال و باختر به شهرستان تفرش، از جنوب به شهرستان اراك و از شمال خاوری و خاور به شهرستان قم محدود می‌شود. مركز شهرستان آشتيان از نظر جغرافيايی در 50 درجه درازای خاوری و 34 درجه و 31 دقيقه ی پهنای شمالی و ارتفاع 2090 متری از سطح دريا واقع شده است. آب وهوای شهرستان آشتيان نسبتا سرد و خشك بوده و رودخانه آشتيان مهم ترين رودخانه اين شهرستان است. دو راه آسفالت به ترتيب زير از شهر آشتيان منشعب می شود :
- راه آسفالت به سمت جنوب خاور يا راهجرد (در مسير راه سراسری قم – اراك) به درازای 35 كيلومتر
- راه آسفالت به سمت شمال باختری تا شهر آب (در مسير راه تفرش – اراك) به درازای 14 كيلومتر.  


وجه تسميه و پيشينه تاريخي


آشتيان يکی ازمناطق‌قديمی استان مرکزی در شمال خاوری اراك و در دامنه ارتفاعات كوه های مركزی استان واقع شده است. آشتيان را «ابرشتيجان» نوشته و آن را از متعلقات همدان ذكر كرده اند كه «ابرشتجان» بعد ها به «آشتيجان» تبديل شده و چون حرف (ج) را اهالی به صورت حفيف به كار می برند در حال حاضر آشتيان ناميده می شود. برخي ديگر مي‌گويند نام قديم اين شهر«شتيان» به معني «محل آتشكده» بوده است. طبق اظهارات مولف‌كتاب تاريخ قم، اين شهر را كيخسرو آباد كرده است. برخی از جغرافی نويسان و مورخين نيز عقيده‌دارندكه «سجاران» و «ابر شتجان» را فيران بن ويسان (پيران و يسه وزير افراسياب) بنا كرده است. مردم اين شهر قبل از فتح اسلام زرتشتی بوده و 16 آتشكده داشته اند كه مهم ترين آن ها «آتشكده وره» بوده است. اين منطقه تا قرن ششم هجری جزيی از ايلات جبال بود كه «عراق عجم» ناميده می شد و در زمان عمر توسط مالك بن عامر اشعری فتح و مردم آن مسلمان شدند. آشتيان قبل از حمله اعراب به قم و تصرف و تملك آن آباد و پر جمعيت و دارای مردمی ثروتمند بوده است.  

 


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]
تفرش در مركز استان مركزي قرار گرفته است و از مناطق مهم اين استان به شمار مي‌آيد. اين شهرستان از شهرستان‌های استان مركزی بوده و از شمال و شمال باختری به شهرستان ساوه، از خاور به شهرستان قم، از جنوب به شهرستان آشتيان و از باختر به شهرستان اراك (بخش وفس) محدود می‌شود. گفته مي‌شود در سده هاي پيش از اسلام گبرها يا زرتشتي‌ها در اين ناحيه سكونت داشته‌اند.ازهمين‌رو پيش‌از اين به طبرس و گبرش معرف بوده است. اين شهرستان از لحاظ كشاورزي و صنايع غني بوده و در اين رشته ها داراي اهميت است. داراي آب وهواي بسيار مطلوبي است. قالي‌بافي، جاجيم‌بافي‌و گليم‌بافي مهم‌ترين صنايع دستي اين منطقه را تشكيل مي‌دهد. آرامگاه پروفسور حسابي، امام‌زاده حسين در نظام آباد، امام‌زاده احمد كوهين، مناره مسجد جامع شش ناو به همراه ديگر ديدني‌ها؛ مهم‌ترين جاذبه هاي تاريخي و ديدني اين شهرستان‌را تشكيل‌مي‌دهند.اين‌منطقه‌هم‌چنين‌مهدپرورش دانشمند معاصر «پروفسور حسابي» و ده‌ها چهره‌ي علمي ديگر نيز است.

مکان های دیدنی و تاریخی


آرامگاه پروفسور حسابي، امام‌زاده حسين در نظام آباد، امام‌زاده احمد كوهين، مناره مسجد جامع شش ناو به همراه ديگر ديدني ها؛ مهم‌ترين جاذبه هاي تاريخي و ديدني اين شهرستان را تشكيل مي‌دهند.  


صنايع و معادن


شهرستان تفرش شامل دو رشته صنايع كارخانه ای و دستی است. كارگاه‌های يخ‌سازی، آسفالت سازی، ريخته‌گری، پرسكاری، مبل سازی، گونی بافی و موزاييك سازی ازجمله مهم ترين صنايع اين شهرستان به شمار می روند. تعداد 9 معدن از نوع گچ، سنگ، ساختمانی، ‌خاك نسوز، شاهدانه ای خاك چينی، سنگ نمك، سنگ تراورتن، گل سرشور و سنگ آهگ با استخراج محدود در نقاط مختلف اين شهرستان مورد بهره برداری قرار می گيرد.
بازرگانی شهرستان تفرش در راستای فعاليت های غالب شهر صورت می گيرد. انگور، كشمش، گردو، بادام، قالی، فرآورده های دامی (‌گوشت، پوست و پشم ) گندم، ‌جو، الوار، توتون، ‌برگه زردآلو و لواشك صادرات عمده اين شهرستان را تشکيل می دهند. 


کشاورزی و دام داری


كشاورزی شهرستان تفرش نيز مانند ساير نقاط استان مركزی، از رونق خاصی برخوردار است. نوع كشت بيش تر به صورت ديم و آبی می باشد. از فرآورده های كشاورزی و باغی اين منطقه می توان گندم، جو، بنشن، نباتات علوفه ای، تره بار، انگور، گردو، بادام، سيب، زردآلو، ‌آلبالو، گلابی، آلو و گيلاس را نام برد كه علاوه بر نيازمندی های داخلی مقاديری نيز صادر می شود. پرورش دام و طيور در اين شهرستان بيش تر شامل گاو، گوسفند، مرغ، بوقلمون، اردك و غاز می باشد.  


مشخصات جغرافيايي


تفرش از شهرستان های استان مركزی از شمال و شمال باختری به شهرستان ساوه، از خاور به شهرستان قم، از جنوب به شهرستان آشتيان و از باختر به شهرستان اراك (بخش وفس) محدود می‌شود. شهر تفرش مركز شهرستان تفرش از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 1 دقيقه ی درازای خاوری و 34 درجه و 42 دقيقه ی پهنای شمالی و ارتفاع 1878 متری از سطح دريا واقع شده است. شهرستان تفرش از دو بخش مركزی و فراهان تشكيل شده و رودخانه‌های آب‌كمر، فرمهين و قره‌چای از مهم ترين رودهای اين منطقه است. آب و هوای اين شهرستان معتدل و خشك است. راه تفرش – اراك به سمت جنوب باختری به درازای 85 كيلومتر و تفرش – جاده سراسری ( تهران - اصفهان) به سمت جنوب خاوری به درازای 55 كيلومتر مهم‌ترين مسيرهاي دسترسي به اين منطقه راتشكيل مي‌دهند.  


وجه تسميه و پيشينه تاريخي


شهرستان تفرش واقع در شمال شهرستان اراك پيش از اين به «طبرس» و «گبرش» معروف بوده است. فراهان يكی از بخش های آن در دشت كاملا مسطح قرار گرفته و قدمتی ديرينه دارد، چنان كه زمانی آتشكده آذرگشسب (يكی از سه آتشكده معروف ساسانيان) در روستای فردجان فراهان قرار داشته و «تل ماستر» در نزديك آن از مناطق سيزده گانه قباد ساسانی بوده است. فراهان، زادگاه مردان نامور تاريخ ايران و شاعران معروف فخرالافضل مولانا جلال الدين جعفر فراهانی (شاعر عارف)، ميرزا عيسی قائم فراهانی (وزيرشاعر)، ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانی (صدر اعظم محمد شاه)، ميرزا تقی خان فراهانی (امير كبير)، اديب الممالك فراهانی (شاعر) و محمد حسين فراهانی (نويسنده و شاعر) می باشد.
 

شهرستان تفرش . در شرق استان مرکزی واقع است . از شمال به شهرستان ساوه ، از مشرق به شهرستان قم ، از جنوب به شهرستانهای اراک و آشتیان و از مغرب به شهرستان اراک محدود می شود و مشتمل است بر دو بخش به نامهای مرکزی و فراهان ، شش دهستان ، و دو شهرِ فَرمَهین و تفرش (مرکز شهرستان ).

از کوههای مهم آن ، کوه گُوجِه (بلندترین قله ح 141 ، 3 متر)، دو بَرادران (بلندترین قله ح 921 ، 2 متر) و قرِه گُوزیل قَرِلان (بلندترین قله ح 420 ، 2 متر) است (جعفری ، ج 1، ص 258، 401، 482). در این شهرستان غارهایی وجود دارد، از جمله : گاوخور/ گاوخُل (خل در اصطلاح محلی : سوراخ )، علی خورنده ، و اَمْجَک .

رودهای مهم این شهرستان عبارت اند از: آبْکَمَر که از ارتفاعات جنوبی تفرش سرچشمه می گیرد و در حدود 23 کیلومتری شمال غربی شهر تفرش به رود قَره چای می پیوندد؛ فرمهین که از دهستان رودبار سرچشمه می گیرد و پس از آبیاری بخشهایی از اراضی شهرستان ، به کویر میقان می ریزد؛ قَره چای که بخشهایی از اراضی شمالی شهرستان را آبیاری می کند و سپس به دریاچة نمکِ قم می ریزد (جعفری ، ج 2، ص 87 ، 329ـ331؛ فرهنگ جغرافیائی آبادیها ، ج 48، ص 41).

شهرستان تفرش از گیا، گل خطمی ، شیرین بیان ، گل بابونه ، خاکشیر، کاسنی ، شاتره ، ریواس و گون کتیرا دارد و از زیا، دارای گرگ ، روباه ، جوجه تیغی ، خرگوش ، بزکوهی ، کبک ، قرقاول و قرقی است .

اهالی تفرش عمدتاً به زراعت ، باغداری ، دامداری (عمدتاً کار طوایفی از عشایر شاهسَوَن ) و صنایع دستی اشتغال دارند. محصول مهم این شهرستان ، گندم و جو و حبوبات است . بادام و گردو و سیب و انگور و گلابیِ آنجا صادر می شود. قالی و قالیچه و گلیم از محصولات صنایع دستی آنجاست . فرشهای تفرش ارزش صادراتی دارند و مهمترین بازار فروش آنها در ایران ، شهرهای همدان و تهران و در خارج از ایران کشور آلمان است ( فرهنگ جغرافیائی آبادیها ، ج 48، ص 42).



این شهرستان ، معادن گچ ، سنگ ساختمانی ، خاک نسوز، سنگ تراورتن و سنگ آهک دارد. صنایع آن عبارت اند از: کارگاههای یخ سازی ، ریخته گری ، پِرِس کاری ، مبل سازی ، گونی بافی ، موزاییک سازی و آسفالت سازی (همان ، ج 48، ص 41ـ42).

اهالی تفرش به فارسی و ترکی سخن می گویند. در سرشماری 1375 ش ، جمعیت این شهرستان 227 ، 52 تن بود که از این میان ، 913 ، 14 تن (ح 28%) شهرنشین و بقیه روستانشین بودند.

به لحاظ تقسیمات کشوری ، تفرش تا قبل از 1336 ش نام یکی از دهستانهای اراک در استان یکم (مرکزی ) بود (ایران . وزارت کشور. ادارة کل آمار و ثبت احوال ، ج 1، ص 77). در 1336 ش ، قسمتی از بخش فراهان به نام «فراهان بالا» از توابع شهرستان اراک ، قسمتی از بخش خَلَجستان از توابع شهرستان قم (شامل دهستانهای دستجرد، راهجرد و وَزوا)، و دهستان آشتیان ، شهرستان تفرش را تشکیل دادند. در 1337 ش ، دهستان آشتیان یکی از بخشهای شهرستان تفرش شد ( د. فارسی ، ذیل «آشتیان » و «تفرش »). در 1356 ش ، آشتیان شهرستانی مستقل ، و تفرش شامل بخشهای حومه و فراهان و دهستان رودبار در استان مرکزی شد. در 1358 ش ، دَه آبادی از بخش فراهانِ تفرش جدا و جزو بخش مرکزی شهرستان آشتیان گردید (سیفی فمی تفرشی ، ص 46ـ47). در 1366 ش ، در شهرستان تفرش چهار دهستان (بازرجان ، فِشْک ، رودبار، فرمهین ) ایجاد شد. در 1369 ش ، این شهرستان مشتمل بود بر بخش مرکزی به مرکزیت شهر تفرش شامل دهستانهای بازرجان و رودبار، و بخش فراهان به مرکزیت آبادی فرمهین شامل دهستانهای فرمهین و فشک (ایران . قوانین و احکام ، ص 728، 816). در تقسیمات کشوری 1374 ش ، دهستانهای خرازان و کوه پناه نیز جزو این شهرستان ذکر شدند و تاکنون به همین صورت در تقسیمات کشوری باقی مانده اند.


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]
شهرستان زرنديه يكي از جديدترين شهرستان‌هاي استان مركزي است كه در كنار ساوه و در قسمت شمال استان مركزي واقع شده است. اين شهرستان از شمال و باختر به استان‌هاي تهران و قزوين و از جنوب به شهرستان ساوه محدود مي شود. اين منطقه در سال 1382 به صورت شهرستاني جداگانه درآمد. زرنديه داراي دو بخش به نام‌هاي خرقان و مركزي است و مركز آن را نيز شهر زرنديه تشكيل مي‌دهد.

 انار محصول بنام شهر ساوه

[ سوم تیر 1389 ] [ 13:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
شهرستان:محلات
زبان‌های گفتاری:فارسی
ارتفاع از سطح دریا:۱۷۷۵ متر
-----------------------------------------------

شهر مَحَلّات در جنوب باختری تهران ودر فاصله ۲۶۲ کیلومتری آن قرار دارد و یکی از شهرستان‌های استان مرکزی محسوب می‌شود که در جنوب شرقی آن واقع گردیده‌است این شهر از طرف شمال به قم و آشتیان و از طرف جنوب به اصفهان و گلپایگان و از طرف غرب به خمین و اراک و از طرف شرق به دلیجان محدود می‌باشد.
این شهرستان طبق برآورد سال 1375 معادل 44779 نفر جمعيت داشته است.
ساكنين محلات با زبان فارسي و لهجه محلي تكلم مي كنند و سوغات آن گل، حلوا، گيوه و تريكو مي باشد و اقتصاد آن را كشاورزي و باغداري و سنگ هاي زينتي تشكيل مي دهد.

 شرايط اجتماعي :

جمعيت كل شهرستان ( در سال 1375 )
44779 نفر ، كه از اين ميان 22831 نفر مرد و 21002 نفر زن با نسبت جنسي 71/108 بوده اند . در نقاط شهري محلات 32936 نفر ( 17085 نفر مرد و 15851 نفر زن با نسبت جنسي 55/111 زندگي مي كردند تعداد خانواده هاي شهرستان محلات 10395 مورد بوده كه از اين ميان 5369 خانوار با سواد و 1394 خانوار بي سواد بوده اند ضريب رشد ساليانه جمعيت اين شهرستان در طي سالهاي ( 70-65 ) 92/0 در صد بوده است.

جاذبه هاي طبيعي


چشمه آبگرم محلات:

در فاصله 15 كيلومتري شمال شرق محلات در ارتفاعات بلند منطقه، چشمه آبگرم محلات جوشان است كه از معروفيت خاصي برخوردار مي باشد.
بطور كلي چشمه هاي آبگرم به دو نوع تقسيم مي شوند: نوع اول چشمه هايي هستند كه آب آنها از روي زمين سرچشمه گرفته و در ابتدا داراي حوادث طبيعي بوده، اما پس از فرو رفتن در زمين و گذشتن از لايه هاي گوناگون، گرماي آنها گرفته شده و برخي مواد كاني را درخود حل مي نمايند و از راه ها و منافذ ديگري در سطح زمين متجلي مي گردند. نوع دوم آبگرم هايي هستند كه بيشتر از بخار خميره سنگ هاي سوزان درون پوسته زمين به وجود آمده و به سطح زمين مي رسند. تحقيقات به عمل آمده مشخص مي سازد كه آبگرم محلات از نوع دوم مي باشد دسترسي به اين چشمه به دو طريق ممكن است:
1ـ از طريق جاده دليجان ـ محلات.
2ـ جاده اصلي قم ـ اصفهان (از طريق جاده دودهك ـ خورهه).
ـ خواص درماني آبگرم محلات:
رنگ مايل به قرمز و مزه آب چشمه هاي آبگرم محلات نشان مي دهد كه اين آب داراي تركيبات آهن و احتمالاً گوگرد مي باشد. به همين جهت داراي خاصيت درماني است. در كتاب ” تاريخ و جغرافياي قم” آمده است: هركس را كه بيماري و علتي سرد باشد يا بادي در اعضاي او باشد چون خود را بدين آب شويد به قدرت خداي عزوجل شفا يابد. در جاي ديگر آمده است: « آب اين چشمه از تركيبات آبهاي سولفاته كلسيك و از دسته آبهاي هيپرترمال يا باقي مانده خشك زياد مي باشد كه مدر بوده و در درمان بيماري هاي نقرس و همچنين بيماري هاي كبدي، صفراوي، كليوي و دستگاه گوارش مصرف دارد.»

دانشگاه محلات


دانشگاه آزاد اسلامی دارای واحد بزرگی در شهر محلات است كه در ورودي شهر محلات واقع شده است.

رصدخانه محلات


شهر محلات دارای یک رصدخانه دارای تلسکوپ در مجموعه دانشگاه آزاد اسلامی است.

پیست سوارکاری


شهر محلات دارای بزرگترین بزرگترین پیست اسب سواری استان مرکزی است.


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
نام‌های دیگر:ادریس آباد
نام‌های قدیمی:ادریس آباد - شاه زنده - آزاد شهر- سربند - شازند
جمعیت:شهر:120102 هزار نفر
زبان‌های گفتاری:اکثریت: لری ، اقلیت: زبان ترکی
مذهب:شیعه و مسیحی ( ارامنه )
ارتفاع از سطح دریا:متوسط 2000 متر
-----------------------------------------------------------------------

شهرستان شازند (همچنین شهرستان سربند) یکی از شهرستانهای استان مرکزی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر شازند است که در ۳۳ کیلومتری جنوب غربی اراک قرار دارد. این شهرستان با استان‌های همدان و لرستان هم مرز است و دارای آب و هوای کوهستانی است. دارای صنایع مهمی از جمله پالایشگاه، پتروشیمی، نیروگاه برق و کارخانهٔ قند است.

شازند در قدیم ادریس آباد نام داشته‌است، اما کم کم به واسطهٔ کوهی در نزدیکی آن، به شاه زنده معروف شده‌است. زرتشتیان منطقه عقیده داشته‌اند که کیخسرو
و پهلوانان نامی ایران در این کوه از نظرها پنهان شده‌اند. در مورد تاریخچه شازند سندی در دست است ( کلیسای جلفای اصفهان ) که در زمان صفویان به دستور شاه عباس ارامنه به این منطقه کوچانده شده اند و مردمان خود شازند ( شهر شازند) در اصل از ارامنه بوده اند و اندکی هم از لرستان که گویش مردم اصیل خود شازند لری (بروجردی ) می باشد و ترک زبانان بیشتر در منطقه سربند و خنداب ساکن بوده اند اولین ارامنه از طرف همدان به شازند آمده اند و در روستای جزنق ساکن شده اند و بعد به خو شازند آمده اند در خود شهر شازند ( محله کلاوه - ازنا- عباس آباد - ادریس آباد ) بیشتر ارمنی نشین بوده اند که محله کلاوه ش دانگ ارمنی - ازنا چهار دانگ ارمنی دو دانگ مسلمان -عباس آباد شش دانگ ارمنی و ادریس آباد سه دانگ ارمنی و سه دانگ مسلمان بوده است در حال حاضر بیشتر ارامنه از شازند رفته اند و فقط چهار نفر باقی مانده اند در کلاوه و عباس آباد همه مهاجر هستند ولی در ازنا و شازند خانوادهای اصیل منطقه که از گذشته بوده اند وجود دارند مانند نجفی - علی بخشی - نوری - رضائی - ادریس آبادی - مشیدی - گل محمدی - کریمی -باقری -هاشمی و ... مردم قدیمی این منطقه از ارامنه بسیار به نیکی یاد می کنند

بعد از انقلاب، به واسطهٔ موج شاه ستیزی، نام شهرستان به (((آزاد شهر))) و سپس به شهرستان سربند
تغییر یافت که اشاره به منطقه سربند در غرب این شهرستان دارد. شهرستان سربند در اصل دهستانی از این شهرستان بوده، که اکثراً ترک زبان و مهاجر هستند. در زمان دولت سید محمد خاتمی و به کوشش نماینده شهر، نام این شهرستان به نام اصیل تر شازند برگشت.

آب و هوای شازند سرد و کوهستانی است که تابستانهای معتدل و زمستانهای سردی را به همراه دارد. سردترین نقطهٔ استان مرکزی در این شهر است. به علت بارندگی فراوان در این شهر و روستاها و کوه‌های اطراف آن در منطقه‌ای بالاتر از بخش هندودر این شهرستان مکان مناسبی برای ایجاد پیست اسکی بوجود آمد که بعد از ساخت این پیست این منطقه در زمستان به عنوان یکی از
جاذبه‌های توریستی شهر مطرح است. از دیگر جاذبه‌های توریستی شهرستان می‌توان به سراب عباس آباد اشاره کرد که حجم آبی که از زیر کوه می‌آید جالب توجه‌است و اخیرا باعث ایجاد پارک بزرگی شده‌است.از بناهای تاریخی این شهر می‌توان به امامزاده سهل بن علی اشاره کرد.

۴ خرداد ۱۳۸۷ یک کارخانه مواد شیمیایی و پتروشیمی در این شهر منفجر شد و ۲۶ نفر از کارگران زنده زنده در آتش سوختند و ۵۰ نفر دچار آسیب جسمی بسیار شدید شدند.


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جغرافياي تاريخي استان

باستناد منابع تاريخي، استان مركزي در هزاره اول قبل ازميلاد جزو ايالات ماد بزرگ بود كه تمام قسمت مركزي و غربي ايران را در بر مي گرفت واز كانون هاي قديم استقرار در فلات ايران به شمار مي رفته است.

درزمان سلوكيان ،  اين منطقه، مخصوصاُ قسمت شمالي آن (دهستان خورهه) مورد توجه حكام يوناني قرار گرفت. وجود آثار باستاني باقي مانده ازاين دوران در خورهه مؤيد اين نظر است.

در زمان خسروپرويز ـ پادشاه ساساني ـ ايران به چهار بخش (كوست) تقسيم شد. اين چهار بخش عبارت بودن از: باختر (شمال)، خورآبان يا خوارآسان (مشرق)، نيمروز (جنوب) و خوربران (مغرب). اين منطقه در كوست خوربران (مغرب) كه به معني محل غروب خورشيد بود قرار داشت.

در قرن اول اسلامي اين منطقه به نام ايالت جبال يا قهستان تغيير نام داد، به طوري كه جغرافيانويسان اسلامي اين قرن، از آن به عنوان بخشي از بلاد پهلويان و به نام كوهستان يا قهستان (جبال ) نام برده اند. اين منطقه درقرن دوم هجري همراه با همدان، ري و اصفهان به نام عراق عجم ناميده شد.

در قرن چهارم هجري قمري شهرهاي ايالت جبال عبارت بودند از: همدان، رودآور، خورمه (خورهه)، سهرود، ابهر، سمنان، قم، قاشا، روده، پوسته، كره، بره، گربايگان (گلپايگان) و .... در اين دوره مراكز و كانونهاي درجه اول شهري نيز عبارت بودند از: ساوه ، تفرش، وره ، ساروق و گلپايگان و شهرهاي مبادلاتي درجه دوم نيز عبارت بودند از : محلات، خمين،  كميجان، ميلاجرد، خنداب، اليثار، سامان، خورهه، نيمور، نراق، دليجان، جاسب، ماْمونيه ،  الوير و .... بودند.

 

دراين مراكز غله،  حبوبات، زعفران، انجير ، انار،  سيب، انگور، گردو، بادام ،  قيسي وساير محصولات سردرختي و باغي و خشكبار و گياهان دارويي مانند ترنجبين در كنار محصولات صنايع دستي مانند : ظروف سفالي و مسي و پارچه و كرباس، گليمنه، قالي و ... توليد مي شد. درچند دهه اخير با توسعه راه آهن و احداث كارخانجات مختلف، به مرور چهره منطقه عوض شد و بعد از تقسيمات جديد كشوري و ايجاد استان تهران و مركزي، اين استان به مركزيت اراك به وجود آمد


ادامه مطلب

[ سوم تیر 1389 ] [ 13:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]

مکان های دیدنی و تاریخی

مكان هاي ديدني و تاريخي استان مركزي عبارتند از: رودخانه آسياب جفتي, بقعه پير مراد آباد, سراي كاشاني بازار, سراي نوذري بازار, موزه چهارفصل, مدرسه سپهداري(محل تحصيل امام خميني), سنگ نوشته هاي دره چكاب, سرچشمه روستاي انجدان, گنبد شاه قلندر انجدان, آرامگاه پرفسور حسابي, امام زاده حسين تفرش, امام زاده احمد كوهين, مناره مسجد شش ناو, قلعه سالار محتشم, خانه حضرت امام خميني (ع), امام زاده ابوطالب, سنگ نگاره هاي تيمره, بازار نراق دليجان, غارخال نخجير, پل دو دهك, كاروان سراي دو دهك, قزقلعه ساوه, مسجد جامع ساوه, محراب مسجد انقلاب, كاروان سراي باغ شيخ, امام زاده اسحاق ساوه, پالايشگاه شازند, سراب پنج علي, امحمام چهارفصل

ام زاده سهل بن علي آستانه, پيست اسكي پاكل, دره شماخلي, ستون هاي سنگي خورهه, آتشكده آتش كوه, يخچال هاي طبيعي نيم ور, مجتمع آب درماني محلات و باغ هاي گل زيباي محلات


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:20 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاذبه های سیاحتی  استان مرکزی

اراك در گذر زمان ، شهر اراك از نظر تاریخی نسبت به سایر شهرهای استان از قدمت چندانی برخوردار نیست ، زیرا زمان احداث شهر به دوره قاجار و سلطنت فتحعلی شاه می رسد . در اوایل سلطنت قاجار در بلوك عراق قسمت زیادی از محدوده ی استان مركزی به علت وسعت زیاد و جمعیت فراوان ، همواره نا امن بود . در زمان فتحعلی شاه كه قشونی به نام عراق تشكیل گردید یوسف خان گرجی از فتحعلی شاه تقاضا كرد تا برای این مركز قشون عراق عجم به قلعه ایی نظامی احداث كند با احداث این قلعه به نام سلطان آباد بنای اولیه شهر نهاده شد كه در سال 1231 شمسی به پایان رسید . هنگامی كه راه آهن جنوب از كنار شهر عبور كرد و ایستگاهی در كنار آن احداث شد نام این ایستگاه را اراك گذاشتند . اراك در سال 1356 ش به عنوان مركز استان مركزی انتخاب و در سال 1357 شمسی رسماً تشكیلات استان مركزی در این شهر مستقر شد . شهر قدیم اراك دارای چهار دروازه بود : 1 _ دروازه شهرجرد در مشرق 2 _ دروازه رازان در شمال 3 _ دروازه حاج علینقی در غرب 4 _ دروازه قبله در جنوب .

قلعه سلطان آباد یا بلده عراق در بدو تأسیس به منظور قلعه جنگی بنا شده بود و منظور بانی بیشتر از انتخاب محل به منظور جنبه سوق الجمیشی بوده است . این قلعه كه در بین ولایات كزاز و فراهان در مقابل دربند كرهرود قرار گرفته برای جلوگیری بگفته مورخین وقت از اشرار فراهان جای متناسبی بوده است . قلعه سلطان آباد محصور به دیواری ضخیم و خندقی عظیم و عمیق به عمق 8 متر بوده است . عمارت دولتی در قسمت شمال شهر واقع شده است . در اطراف شهر هشت برج احداث شده بود كه در سال 1244 چنانچه مكتوب است فتحعلی شاه در هنگام بازدید شهر 5 پنج عراده توپ برای حفاظت قلعه سلطان آباد در اختیار سپهدار ( یوسف خان ) گذاشت .


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:19 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جاورت : شمال:استانهای تهران و قزوین جنوب :استان*های لرستان و اصفهان شرق:استان*های تهران، قم و اصفهان غرب: استان همدان
آب و هوا:
وسعــــت: ۲۹٬۵۳۰ کیلومتر مربع

جمعـیــت:
تقسیمات: ۸ شهرستان، ۱۵ بخش، ۱۹ شهر، ۶۰ دهستان و ۱٬۳۹۴ آبادی دارای سکنه و ۴۶ آبادی خالی از سکنه

شهرستانها: آشتیان، اراک، تفرش، خمین، دلیجان، زرندیه، ساوه، شازند، کمیجان، محلات
مرکـــــز : اراک

استان مرکزی در یک نگاه
استان مرکزی از شمال به استان*های تهران و قزوین، از غرب به استان همدان، از جنوب به استان*های لرستان و اصفهان و از شرق به استان*های تهران، قم و اصفهان محدود شده است. این استان با مساحتی حدود 29000 کیلومتر مربع دارای ۸ شهرستان، ۱۵ بخش، ۱۹ شهر، ۶۰ دهستان و ۱۳۹۴ آبادی دارای سکنه است. مرکز این استان شهر اراک و شهرهای مهم این استان عبارت*اند از: خمین، ساوه، محلات، دلیجان، تفرش، شازند، آشتیان و ازنا.
استان مرکزی به عنوان چهار راهی است که استان های غربی-شرقی و شمالی-جنوبی را به یکدیگر متصل می کند. این استان علاوه بر موقعیت خاص جغرافیایی به سبب وجود کارخانه های صنعتی از قبیل نیروگاه، کارخانه های پتروشیمی، ماشین سازی، کمباین سازی، آلومینیوم سازی و انبوهی از شرکت ها و کارخانه های صنعتی و تولیدی؛ یکی از قطب های صنعتی کشور می باشد

مکان های دیدنی و تاریخی

مكان هاي ديدني و تاريخي استان مركزي عبارتند از: رودخانه آسياب جفتي, بقعه پير مراد آباد, سراي كاشاني بازار, سراي نوذري بازار, موزه چهارفصل, مدرسه سپهداري(محل تحصيل امام خميني), سنگ نوشته هاي دره چكاب, سرچشمه روستاي انجدان, گنبد شاه قلندر انجدان, آرامگاه پرفسور حسابي, امام زاده حسين تفرش, امام زاده احمد كوهين, مناره مسجد شش ناو, قلعه سالار محتشم, خانه حضرت امام خميني (ع), امام زاده ابوطالب, سنگ نگاره هاي تيمره, بازار نراق دليجان, غارخال نخجير, پل دو دهك, كاروان سراي دو دهك, قزقلعه ساوه, مسجد جامع ساوه, محراب مسجد انقلاب, كاروان سراي باغ شيخ, امام زاده اسحاق ساوه, پالايشگاه شازند, سراب پنج علي, امام زاده سهل بن علي آستانه, پيست اسكي پاكل, دره شماخلي, ستون هاي سنگي خورهه, آتشكده آتش كوه, يخچال هاي طبيعي نيم ور, مجتمع آب درماني محلات و باغ هاي گل زيباي محلات.  

 

صنايع و معادن

استان مركزی از جمله استان هايی است كه كارخانجات صنعتی متعددی در آن متمركز هستند و علاوه بر صنايع كارخانه اي از صنايع با ارزش دستي نيز برخوردار است. فرش ساروق اراك و محلات، قاليچه ساوه، گليم و جاجيم تفرش، گيوه اراك و محصولات مسی مهم ترين صنايع دستی استان را تشكيل مي دهند. اساس اقتصاد استان مركزي را به ترتيب اهميت، بخش های خدمات، صنعت و كشاورزی تشكيل می دهند. مهم ترين كارخانه های صنعتی اين استان؛ ماشين سازی، آلومينيوم سازی، هلي كوپترسازی، كابل سازی، واگن سازی، كمباين سازی، لاستيك سازی و قند هستند. از ديگر صنايع ماشينی استان می توان كارخانه ماشين سازی پارس (توليد كننده اسكلت های فلزی) كارخانه های سازنده پروفيل و لوله های آبياری آلومينيومی كارخانه آونگان(سازنده پايه های فلزی انتقال نيرو) كارخانه ادوات كشاورزی اراك، گروه كارخانه هاي مستقر در شهرستان ساوه را نام برد.  

  

کشاورزی و دام داری

به طور تقريبی در حدود 19 درصد مساحت استان زمين های كشاورزی، 57 درصد زمين هاي مرتعی و باقی آن را زمين هاي غير کشاورزی از قبيل درياچه ها، كويرها، جاده ها و شهرها تشكيل می دهند. از محصولات مهم كشاورزی استان می توان غله، گندم، جو، حبوبات، پنبه، زعفران، انجير، انار، سيب، انگور، گردو، بادام، قيسی، آفتاب گردان، چغندر قند، تنباكو، خشكبار، گوجه فرنگی، پياز، گياهان دارويی مانند ترنجبين و ساير محصولات سر درختی و باغی را نام برد. از آن جا که ميزان برخی از فرآورده های كشاورزی در شهرستان های مختلف اين استان بيش از ميزان مصرف محلی می باشد، به شهرهای ديگر استان يا به استان های مجاور صادر می شود. از شهرستان اراك گندم، جو، انگور، سبزی، خشكبار، از ساوه انار، طالبی از محلات كاهو و گل، از تفرش بادام و گردو و از خمين لوبيا و گندم به ساير شهرها و استان های كشور و هم چنين به خارج از كشور صادر می شود. در استان مركزی دام داری بيش تر در ميان ايلات و عشاير ديده می شود. در اين استان ايلات و عشاير متعددی مانند شاهسون ها، كلبه كويی ها، خراسانی ها، كلهر، خلج، گروهی از كولی ها زندگی می كنند كه بيش ترر آن ها اسكان يافته اند و بخشی از آن ها نيز رمه گردانی و ييلاق قشلاق می كنند. جلوه های زيبايی شناختی كوچ و اتراق عشاير يكی از جاذبه های جهانگردی استان به شمار می آيد.  

  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

نام مركزي به دليل در مركزيت قرار گرفتن در ميان استان هاي ايران به اين استان داده شده است. با استناد به منابع تاريخی، استان مركزی در هزاره اول قبل از ميلاد جزو ايالات ماد بزرگ بود كه تمام قسمت مركزی و باختری ايران را در بر می گرفته و از كانون قديم استقرار در فلات ايران به شمار می رفته است. در زمان سلوكيان اين منطقه مخصوصا قسمت شمالی آن (دهستان خورهه) مورد توجه حكام يونانی قرار گرفت. وجود آثار باستانی به جای مانده از اين دوران در خورهه تاييد کننده اين نظر است. در زمان خسرو پرويز – پادشاه ساسانی- ايران به چهار بخش باختر(شمال)، خور آبان يا خور آسان (مشرق)، نيم روز (جنوب) و خوربران(مغرب) تقسيم شد که استان مرکزی در بخش خوربران (مغرب) به معنی محل غروب خورشيد، قرار داشت. در قرن اول اسلامی اين منطقه به «ايالت جبال» يا «قهستان» تغيير نام داد، به طوری كه جغرافيا نويسان اسلامی اين قرن، از آن به عنوان بخشی از بلاد پهلويان و به نام «كوهستان» يا «قهستان»(جبال) نام برده اند. در قرن دوم هجری اين منطقه همراه با همدان، ری و اصفهان به نام «عراق عجم» ناميده شد. در قرن چهارم هـ . ق همدان، رود آور، خورمه (خورهه)، سهرود، ابهر، سمنان، قم، كاشان، روده، پوسته، كره، بره، گربايگان (گلپايگان) شهرهای ايالت جبال بودند. در اين دوره ساوه، تفرش، وره، ساروق و گلپايگان مراكز كانون های درجه اول شهری و محلات، خمين، كميجان، ميلاجرد، خنداب، اليثار، سامان، خورهه، نيمور، نراق، دليجان، جاسب، مامونيه، الوير شهرهای مبادلاتی درجه دوم محسوب می شدند. در چند دهه اخير، با توسعه راه آهن و احداث كارخانجات مختلف، به مرور چهره منطقه عوض شد و بعد از تقسيمات جديد كشوری و ايجاد استان تهران و مركزی، اين استان به مركزيت اراك به وجود آمد.  

  

مشخصات جغرافيايي

استان مركزی به مركزيت شهر اراك؛ تقريبا در مركز ايران بين 33 درجه و 30 دقيقه تا 35 درجه و 35 دقيقه ی پهنای شمالی و 48 درجه و 57 دقيقه تا 51 درجه ی درازای خاوری از نصف النهار گرينويچ قرار دارد. اين استان از شمال به استان های تهران و قزوين، از باختر به استان همدان، از جنوب به استان های لرستان و اصفهان و از خاور به استان های تهران، قم و اصفهان محدود است. در قسمت های مختلف استان مركزی آب و هواهای متنوع نيمه بيابانی، معتدل كوهستانی و سرد كوهستانی وجود دارد. شهرستان هاي آشتيان, اراك, تفرش, خمين, دليجان, ساوه, سربند ومحلات شهرستان هاي اين استان را تشكيل مي دهند. راه هاي دسترسي به اين استان عبارتند از:
- تهران – اراك به درازای 289 كيلومتر
- تهران – ساوه به درازای 144 كيلومتر
- مسير تهران – خرم آباد كه در كيلومتر 289 از اراك عبور می كند
- مسير قم- نيزار به درازای 52 كيلومتر
- مالمير، آزاد شهر، سنجان، اراك، راهجرد، تفرش به درازای 243 كيلومتر
- اراك- فرمهين به درازای 48 كيلومتر
- دليجان – خمين به درازای 77 كيلومتر
خط آهن سراسری از مركز اين استان عبور می كند. فرودگاهی نيز در شهرستان ساوه وجود دارد.


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:19 ] [ اطلس ایران وجهان ]
شهر نراق در 15 کيلومتري مسير دليجان به کاشان واقع شده داراي طول جغرافيايي 50 درجه و 40 ثانيه و عرض 33 درجه و 59 ثانيه و ارتفاع يکهزار وششصدو پنجاه متري 1650 از سطح دريا مي‌باشد از سال 1339 به بعد با تأسيس شهرداري از نظر تقسيمات کشوري شهر محسوب گرديد. شهر به علت محاصره از سه طرف توسط کوهها داراي آب و هواي کوهستاني است از طرف شمال به کوه ال و از سوي باختر در 18 کيلومتري به شهر دليجان و از طرف جنوب به روستاي سينقان و از سوي خاور در 22 کيلومتري به مشهد اردهال، 40 کيلومتري به نياسر و در 70 کيلومتري به کاشان منتهي مي‌گردد وسعت شهر حدود هفتاد کيلومتر مربع و ميزان بارندگي در سال تقريباً 200 ميلي‌ليتر مي‌باشد.

آب انبارهاي شهر نراق يکي از شاهکارهاي معماري دوره قاجار هستند. اين آب‌انبارها در هر سه محله نراق يعني محله بالا، محله پائين و محله بازار ديده مي‌شوند.غار چالنخجير در 5 کيلومتري باختر نراق از نقاط ديدني آن است.

در سال 1974 يک شهاب‌سنگ 2,7 کيلوگرمي در نراق به زمين افتاد. اين شهاب‌سنگ از سقف آزمايشگاه مدرسه‌اي در نراق گذشت.

در مورد نام نراق گروهي بر اين باورند که نام نراق از ستاره‌اي گرفته شده‌است و گروهي ديگر معتقدند که: نراق به معناي «نر» يا «نره» که به معناي برآمدگي و بلندي زمين است. شايد به لحاظ اينکه سلطان‏آباد (اراک) را به نام عراق مي‏شناختند و شهر نراق در بلندترين نقطه عراق (اراک) قرار داشت آن را «نر عراق» يا نره عراق» نام نهادند و به مرور زمان، «نر عراق» به «نراق» تغيير نام يافت.

پيشينه
اين شهر کوچک در گذشته از موقعيتي خاص برخوردار بود، زيرا در مسير جاده ابريشم قرار داشت و داراي موقعيت راهبردي اقتصادي و تجاري بود و از ديرباز مورد توجه مردم شهرهاي اطراف قرار گرفته بود.

نراق از شهرهاي قديمي و تاريخي کشور ايران به شمار مي‏رود. ابن بطوطه قدمت اين شهر را به 700 سال گفته‌است. صاحب «بستان السياحه» يکصد و ده سال پيش درباره اين شهر گفت: نراق بر وزن عراق قريه‏اي است قصبه مانند و محلي است خاطرپسند از توابع کاشان، آبش کم و باغاتش فراوان. آن قريه در دامن کوه اتفاق افتاد و سه طرفش في الجمله گرفته و سمت مغربش به غايت گشتاده‌است. قرب هزار باب خانه در اوست و چند مزرعه مضافات اوست و مردمش شيعي مذهب و... مولانا مهدي صاحب تصانيف مفيده از آنجا بوده‌است.
نراق امروزي پس از اسلام و توسط شخصي به نام «ريش‌بلند» بنا شده و بلندترين منطقه عراق عجم بوده‌است.

بناهاي تاريخي
نراق بناهاي تاريخي بسياري دارد از جمله آن بناي مسجد جامع، بناي ساختمان و بقعه امامزاده يحيي و امامزاده سليمان که از فرزندان امام علي به شمار مي‏روند و ساختمان و بقعه امامزاده زبيده خاتون که دختر امام جواد مي‏باشد و همچنين بناي ساختمان و بقعه امامزاده سلطان علي که فرزند امام محمدباقر مي‏باشد.قنات وقفي حاج الله داد، موزه آب شهر نراق در محل آب انبار حاج عبد الباقي، کاروانسرا و بازار شمس‌السلطنه و کاروانسراي حاج مهدي از ديگر بناهاي ديدني نراق هستند. دره آبشتا و آبشار گيسو از نقاط ديدني طبيعي نراق هستند.
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
نوبَران شهري است در بخش نوبران شهرستان ساوه استان مرکزي ايران. جمعيت اين شهر در سرشماري 1375 برابر با 1479 نفر بوده‌است.

شهرک صنعتي نوبران به فاصله حدوداً 3 کيلومتري از شهر نوبران واقع شده و مساحت آن معادل 100 هکتار و سطح کاربري اراضي صنعتي آن تقريباً 56 هکتار مي‌باشد. اين شهرک در مجاورت جاده اصلي ساوه -همدان واقع و فاصله آن با ساوه 65 کيلومتر، غرق‌آباد 13 کيلومتر، همدان 125 کيلومتر، اراک 225 کيلومتر و تهران 185 کيلومتر مي‌باشد همچنين اين شهرک در فاصله 55 کيلومتري از خط راه‌آهن سراسري و ايستگاه راه‌آهن شهر صنعتي کاوه، 135 کيلومتري فرودگاه همدان و 65 کيلومتري گمرک ساوه قرار گرفته‌است

                            .

در قديم
فرهنگ جغرافيايي ايران جلد يک مي‌نويسد: نوبران قصبه مرکزي بخش مزدقانچاي شهرستان ساوه، در 60 هزار گزي غرب ساوه بر سر راه ساوه به همدان در منطقه کوهستاني سردسيري واقع است و 2469 تن سکنه دارد. آب قصبه از 10 رشته قنات کوچک و يک قنات بزرگ تامين مي‌شود. محصول عمده آن غلات و بنشن و سيب زميني و ميوه‌هاي سردسيري و شغل مردم آن زراعت و قاليچه‌بافي و کارگري است. مزارع مادآباد، علي کوسج، مرسعلي‌بلاغي، دوقان، قره‌گل جزء اين قصبه‌است.روستاي جلکبر يکي از روستاهاي تابعه اين بخش مي‌باشد

[ سوم تیر 1389 ] [ 13:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خُنداب شهري است در شهرستان خنداب استان مرکزي ايران.جمعيت شهر خنداب طبق آمار گيري جامع سال 1385 بالغ بر 6982 نفر بوده‌است.
خنداب واقع در هشتاد کيلومتري جنوب غربي اراک داراي 1400 سال قدمت تاريخي مي‌باشد.اين بخش در سالروز عيد غدير خم سال 1386 به شهرستان ارتقا يافت وهم اکنون يازدهمين شهرستان استان مرکزي به حساب مي‌آيد. شغل اصلي ساکنان اين منطقه کشاورزي وباغداري مي‌باشد کارخانه توليد آب سنگين خنداب در 5 کيلومتري اين شهرستان واقع شده‌است.
خنداب از سه محله تشکيل شده‌است خنداب، قلعه خنداب و حصار خنداب که اکثراً به زبان ترکي تکلم مي‌کنند منطقه شراء که در واقع همان چهارراه بوده که در گذشته جاده‌اي از شرق به غرب اين بخش وجود داشته که جاده عراق و کربلا بوده‌است.
اين ناحيه در منطقه کوهستاني قرار گرفته و داراي زمستان‌هاي سرد و تابستانهاي معتدل است. نام‌هاي قبلي آن خندق، خندان، خون‌آب بوده‌است که بعداً تبديل به خنداب شده‌است. علت نامگذاري خنداب را اين دانسته‌اند که در روستا خندق مي‌کندند که مانع نفوذ دشمنان شود و بعد به نام خندان معروف مي‌شود.
منبع: مرجع شهرهای ایران
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
آستانه شهري است در بخش مرکزي شهرستان شازند در استان مرکزي ايران.
در 7 کيلومتري اين شهر يک پيست اسکي واقع شده‌است.

تاريخچه
اين شهر در قديم کرج نام داشت. از مهم‌ترين اماکن مذهبي اين شهر از قديم امام‌زاده سهل بن علي بوده‌است. شاه اسماعيل صفوي بيش از 500 سال پيش دستور داد تا اين آرامگاه (آستانه) را تعمير کنند و پس از آن کرج را آستانه ناميدند.
جمعیت این شهر ۷۰۰۰ نفر است
  منبع: مرجع شهرهای ایران
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:17 ] [ اطلس ایران وجهان ]

كاروانسرای منظریه   

كاروانسرای منظریه در ابتدا ی راه ساوه ، نزدیك پلی ساخته شده كه از زیر آن رودخانه ای می گذرد. كاروانسرا كه درمیان ناحیه خشك وبی حاصلی قرارگرفته ، ازنظر بازرگانی اهمیت ویژه ای داشت . این كاروانسرا از یك سو در كنار كویر و از سوی دیگر در مجاور دریای نمك قرار دارد و نور خورشید از روی آن انعكاس شدیدی می یابد.
کاروانسرای منظریهمنبع - سایت کویرها وبیابانها

[ سوم تیر 1389 ] [ 13:17 ] [ اطلس ایران وجهان ]
ارگ فرنگي

اراک یکی از شهرهای ایران و مرکز استان مرکزی است. این شهر مرکز شهرستان اراک نیز می باشد. اراک با جمعیتی برابر با ۴۳۸٬۳۳۸ نفر (سرشماری سال ۱۳۸۵) قطب جمعیتی استان و پانزدهمین شهر پرجمعیت ایران به حساب می‌آید.[۱] [۲]شهرستان اراک در جنوب غربی استان تهران و در فاصله 288 کیلومتری آن قرار دارد.این شهر از شمال به شهرستان ساوه، از شمال غربی به همدان و از مغرب به شهرستان ملایر، خمین، و الیگودرز و از شرق به محلات و از شمال شرقی به تفرش و آشتیان محدود می باشد.[۳]

نام گذاری


اراک در گذشته سلطان‌آباد نام داشت.[۴] چون یکی از اهداف بنای شهر، ایجاد مرکزی نظامی وقلعه‌ای جنگی در بین بخشهای، فراهان، دولاخور، کزاز، سربند، چرا و کاپله با چاپلق بوده‌است، نخست نام شهر یا قلعه نوبنیاد «قلعه سلطان آبادٍ» بوده‌است که پس از چندی واژه «قلعه» حذف گردیده و فقط با نام سلطان آباد نامیده می‌شد.در قرون اولیه اسلامی پس از تسلط بر حکومت ساسانیان تیسفون و دیگر بخشهایی از ایران که اطراف پایتخت ساسانی بودند یعنی نواحی بین دو رود دجله و فرات را عراق نام نهادند و در قرن دوم اسلامی هم ناحیه بین همدان، ری و اصفهان و عراق عجم می نامیدند. بمرور زمان «سلطان آباد عراق» به شهر عراق تبدیل گردیده تمام اسناد موجود تا سال ۱۳۱۷ خورشیدی که در دست است نام این شهر عراق بوده‌است. این شهر در دوره رضاشاه اراک نام گرفت.درسال ۱۳۱۷ هنگام بهره برداری راه آهن سراسری ایران و اتصال راه آهن شمال و جنوب بود که کلیه ایستگاههای راه آهن شمال تا جنوب را با نام شهرها و روستاهای کنار آنها نامگذاری نمودند، که از آن سال نام این شهر از عراق به اراک تبدیل شده‌است. برای واژه «اراک» معانی گوناگونی ذکر گردیده‌است که تعدادی از آن‌ها عبارت‌اند از: پایتخت، باغستان، نخلستان و شهرستان. بعضی کلمه «اراک» را برگرفته از ایراک که معرب آن کلمه عراق است، دانسته‌اند. زیرا در بازه‌های زمانی خاصی به اراک، عراق عجم نیز گفته شده که به واسطه تلفظ اکثر خارجی‌ها که عراق را ایراک تلفظ می‌کرده‌اند، کم کم بصورت اراک تغییر یافته‌است.[نیازمند منبع]

 تاریخچه


شهر اراک از نظر تاریخی نسبت به سایر شهرهای استان از قدمت چندانی برخوردار نیست. زمان احداث شهر اراک به دوره قاجار و سلطنت فتحعلی شاه می‌رسد. در اوایل سلطنت قاجار در عراق عجم بعلت وسعت زیاد و جمعیت فراوان همواره ناامنی و اختلافات محلی بروز می‌کرد و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی برای حکومت مرکزی بروز مشکل می‌کرد. در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق تشکیل گردید و فتحعلی شاه به فکر سربازگیری از مردم این سامان افتاد. یوسف خان گرجی شپهدار لشکر عراق از فتحعلی شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون عراق عجم قلعه‌ای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر به‌صورت قلعه‌ای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۳۱ هجری(۱۸۰۸ میلادی) به پایان رسید. اراک از معدود شهر های ایران است که طبق نقشه ساخته شده. مهندس تریزر فرانسوی که به همراه ژنرال گاردان از سوی ناپلئون به ایران آمده بود، اراک را مطابق شهر نیس فرانسه طراحی کرد. چنان چه بازاری به شکل صلیب یادگاری از اعتقادات اوست. شهر قدیم اراک دارای چهار دروازه بوده بازار کنونی اراک شبکه ارتباطی داخلی این دروازه‌ها بود و راه‌های اصلی و خارجی از این دروازه‌ها آغاز می‌شد.این دروازه‌ها عبارتند از:

  • دروازه شهرجرد در مشرق
  • دروازه رازان در شمال
  • دروازه حاج علینقی در غرب
  • دروازه قبله در جنوب

با عبور راه آهن از اراک و احداث خیابان و گذرگاه‌های جدید توسعه شهر در قسمت جنوب و جنوب غربی آغاز شد.براساس آمار کتاب ایرانشهر در سال ۱۳۲۰ ش، جمعیت اراک ۵۱۰۰۰ نفر بود. از این تاریخ اراک نیز مانند سایر شهرهای کشور توسعه یافت. در سال‌های صلح و آرامش دیوارهای حفاظتی شهر برداشته شد و شهر اراک و نقشه منظم اولیه آن بی رویه رو به توسعه نهاد. موقعیت ترابری اراک مهمترین عامل توسعه شهر در سال‌های اخیر بوده‌است.[نیازمند منبع]

آب و هوا


آب و هوای اراک خصوصیات اقلیمی فلات مرکزی ایران را داراست با زمستان های سرد و مرطوب و تابستان های گرم و خشک کوههای اطراف اراک و دریاچه میقان و دشتفراهان در آب و هوای این منطقه اثر کرده و ویژگیهای به آن بخشیده است ابرها و جریانات غربی در پاییز و زمستان بیشتر رطوبت خود را در ارتفاعات مغرب منطقه به خصوص رشته زاگرس از دست می دهد یک جبهه هوای سرد که در زمستان هوای اراک را اشغال می کند و بر اثر ارتفاعات اطراف وشاید فشار زیادی که دریاچه میقان ایجاد می کند مدت زیادی میهمان این منطقه خواهد بود.

آب و هوای اراک متغیر است زمستان ها ، اکثرا" طولانی و از 4 تا 6 ماه به درازا می کشد وبهار و پاییز فصول کوتاهی هستند تابستان در تیر و مرداد ظاهر می شود مدت روزهای یخبندان از 65 تا 120 روز در سال های مختلف متغیر است میزان بارندگی در سال های مختلف متفاوت است و بین 230 تا 638 میلی متر در سال می باشد متوسط بارندگی حدود 300 میلی متر بوده است.[۵]

 مردم


جمعیت اراک بر پایه نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۳۸٬۳۳۸ نفر بوده است[۶].جمعیت اراک در اوایل دهه 40 که سرآغاز موج دوم توسعه صنعت(صنایع ماشینی و کارخانه‌ای) است حدود ۶۰ هزار نفر بوده‌است که در چهار دهه گذشته بامتوسط رشد ۸/۳درصد به حدود نیم میلیون نفر در دهه ۸۰افزایش یافته‌است.جمعیت اراک طی چهار دهه‌گذشته حدودا ۱۰برابر شده است، این درحالی‌است با نرخ رشد ۴درصدی کشور در اوایل دهه ۶۰جمعیت باید در هر ۱۷سال یکبار دو برابر شود. نرخ رشد جمعیت استان مرکزی در سالهای ۶۵ - ۷۵به ۱درصد کاهش یافته اما این نرخ در مناطق شهری با ۳/۴۸درصد کماکان بالا بوده در حالی که در مناطق روستایی نرخ رشد جمعیت ۲/۲۷- درصد بوده‌است که حکایت از مهاجرت گسترده از مناطق روستایی به شهرها دارد.[۷] اهالی این شهرستان عمدتاً به فارسی صحبت می‌کنند.[نیازمند منبع]




هرم جمعیتی اراک در سال ۱۳۸۵[۸]
مردان سن زنان
۱۲٬۶۶۸  بیشتر از ۷۵  ۶٬۴۹۷
۱۰٬۷۷۱  ۷۰-۷۴  ۵٬۶۱۰
۱۱٬۵۴۲  ۶۵-۶۹  ۵٬۷۷۹
۱۳٬۰۲۲  ۶۰-۶۴  ۶٬۳۱۸
۱۵٬۸۴۸  ۵۵-۵۹  ۷٬۶۴۴
۲۴٬۱۴۰  ۵۰-۵۴  ۱۲٬۰۷۰
۳۱٬۸۲۶  ۴۵-۴۹  ۱۶٬۱۱۵
۳۸٬۲۷۲  ۴۰-۴۴  ۱۹٬۹۵۱
۴۴٬۳۶۸  ۳۵-۳۹  ۲۲٬۷۳۸
۵۰٬۶۵۰  ۳۰-۳۴  ۲۶٬۱۸۵
۶۴٬۳۶۴  ۲۵-۲۹  ۳۲٬۵۹۹
۸۲٬۵۲۵  ۲۰-۲۴  ۴۰٬۷۵۷
۷۶٬۳۳۶  ۱۵-۱۹  ۳۸٬۲۰۱
۵۵٬۱۷۵  ۱۰-۱۴  ۲۸٬۳۲۸
۴۲٬۹۴۵  ۵-۹  ۲۲٬۰۹۸
۴۱٬۲۵۰  ۰-۴  ۲۱٬۰۷۸


صنایع ومعادن


استان مرکزی از جمله استانهای صنعتی کشور محسوب می‌شود، وجود صنایع مادر در اراک این شهر را به یکی از قطبهای صنعتی کشور مبدل کرده‌است همچنین وجود کارخانه‌های چشمگیر و تولیدی شهرستان ساوه نیز خود گویای این مهم است.تاریخچه ایجاد صنعت با فناوری ماشینی دراستان مرکزی به‌اوایل دهه ۴۰ باز می‌گردد، نخستین کارخانه صنعتی استان، کارخانه قند شازنداست که بیش از نیم قرن سابقه دارد.[۱۰] مهمترین کارخانه‌های صنعتی استان عبارتند از:

  • نیروگاه بخاری 1300 مگاواتی
  • لاستیک سازی پارس (تایر پیروزی)
  • شرکت ماشین سازی اراک سازنده انواع دیگهای بخارفایر تیوب و واتر تیوب - پل - مخازن - فلنچ - شیرآلات سرچاهی - هیتر - فیلتر و هر سازه ای که در ذهن بگنجد در این شرکت قابل سخت میباشد.
  • آلومینیوم سازی (ایرالکو)
  • کارخانه واگن پارس (سازنده انواع لوکومتیو و واگنهای باری، مسافری و مترو)
  • کابل سازی
  • کمباین سازی ایران(ایران جاندیر سابق)(سازنده ماشین آلات کشاورزی مثل تراکتور در سابق - کمباین - بیلر و موور)
  • کارخانه هپکو(سازنده ماشین آلات راه سازی)
  • کارخانه‌های سازنده پروفیل و لوله‌های آبیاری آلومینیومی
  • کارخانه‌های آونگان (سازنده پایه فلزی انتقال نیرو)
  • کارخانه ادوات کشاورزی
  • کارخانه تولید نورد آلومینیوم
  • کارخانه قند شازند
  • رنگ روناس
  • پالایشگاه
  • پتروشیمی
  • آذرآب
  • گروه صنعتی ساعی
  • لجور، لجورهیدرولیک و توسن سازان اراک
  • صنایع شیرسازی گدازش
  • حاصل چین
  • ناحیه صنعتی خیرآباد
  • شهرک صنعتی ناحیه دو (ایبک آباد)
  • شهرک صنعتی ناحیه یک واقع در ضلع شرقی اراک
  • شرکت کوشاوران - تولیدکننده برتر کمک فنر در خاورمیانه

در استان مرکزی ۱۱۲ معدن محتلف وجود دارد که بیشترین آن مربوط به مصالح ساختمانی است، از مهمترین معادن استان مرکزی می‌توان از : سنگ آهن در شمس آباد اراک، معادن سرب، روی، منگنز، بارتیتین، سنگ تراورتن، گچ و سنگ نمک را می‌توان یاد کرد. در اطراف شهر نیمور محلات معادن تراورتن بسیار زیاد است.

 دانشگاهها و مراکز آموزشی


 پارک‌ها


  • پارک امیر کیبر

مشاهیر اراک



نوشتار مرتبط: رده:اهالی اراک

از مشاهیر و علمای دینی که در اراک تحصیل کرده‏ اند یا در استان مرکزی متولد شده‏اند می‏توان به خمینی بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران، آیت‌ الله العظمی اراکی، آیت‌ الله آقا نورالدین حسینی، ملا احمد نراقی، ملا مهدی نراقی اشاره کرد٬ همچنین اسامی تعدادی از مورخین، سیاستمداران ٬ فرهنگیان ،هنرمندان و اندیشمندان اراک به شرح زیر می‏باشد:

 نقاط دیدنی


 مجموعه تاریخی بازار اراک


 

بازار اراک یکی از بناهای نخستین شهر اراک است. بنای اولیه این بازار را حاکم وقت اراک (سپهدار اعظم) که نام مسجد و مدرسه‌ای در بازار نیز به نام وی می‌باشد در اوایل قرن ۱۳ گذاشت. با این همه بنای مجموعه بزرگ بازار اراک شامل حمام، مسجد، مدرسه، آب انبارها، گذرها و کاراوانسراها در زمان فتحعلی شاه قاجار و توسط یوسف خان گرجی در سال ۱۲۲۸ هجری قمری در بافت مرکزی سلطان آباد (نام قدیم اراک) بنیان گذاشته شد.[۱۱]

بنای تاریخی مدرسه سپهدار


نوشتار اصلی: مدرسه سپهدار

این مدرسه علوم دینی یکی از بناهای موجود در مجموعه بازار اراک است.این مجموعه در دوره قاجار و همزمان با ساخت مجموعه بازار ساخته شد. افرادی همچون خمینی در این مدرسه تحصیل کرده‏اند.[۱۲]


 بنای تاریخی حمام چهارفصل


این حمام که در دوره قاجار ساخته شده‌است دارای سه بخش مردانه، زنانه و قسمت اقلیتهای مذهبی می‏باشد.نام آن به خاطر تابلوهای کاشی که در ارتباط با چهار فصل سال نقاشی شده و در چهار طرف سربینه حمام مردانه نصب بوده، می‌باشد.این حمام اکنون به موزه تبدیل شده‌است.[۱۳]

 شهربازی لاله


شهربازی طوفان


سایر نقاط دیدنی



مسجد جامع اراک.

 صنایع دستی


قالی در اراک به گفته سیسیل ادوارز زمانی از اهمیت و اعتبار و فراوانی برخوردار بود و رقیب قالی کرمان بود.از دیگر صنایع دستی اراک می‏توان به گیوه دست دوز اشاره کرد.

سوغات


باغ اراك در سال 55

اراك مركز و مهم‌ترين شهرستان استان مركزي است كه از شمال به شهرستان ساوه، از باختر به شهرستان‌های همدان و ملاير، از خاور به محلات، از شمال خاوری به شهرستان های تفرش، آشتيان و قم و از جنوب به شهرستان های خمين و سربند محدود می‌شود. دشت فراهان در بخش قابل توجهي از تاريخ زنديه مركز سپاهيان و چريك هاي طرفدار زنديه بوده و به همين علت آن‌چه كه بعدها در زمان تاسيس حكومت نوبنياد قاجاري اهميت مي يابد تامين امنيت اين منطقه بوده است لذا در سال 1189 هجري شمسي برحسب تقاضاي سپهدار و موافقت فتح‌علي‌شاه تصميم بر ايجاد يك شهر در محل فعلي شهر اراك گرفته شد و پايه هاي تشكيل شهرستان اراك شكل گرفت. كشاورزی يكی از رشته‌های مهم اقتصادی شهرستان اراك است كه به علت داشتن خاك خوب، آب كافی و دشت های وسيع از رونق زيادی برخوردار بوده و بسياری از فرآورده های آن از قبيل گندم، جو، تره بار، انگور، بادام و سيب جنبه صادرات دارند. شهرستان اراك در دهه های گذشته برای جلوگيری از مهاجرت های بی رويه به تهران، تبديل به يك قطب صنعتی قوی و جاذب نيروی كار شد، به طوری كه اكنون يكی از مراكز مهم صنعتی كشور محسوب مي‌شود. آتشكده برزو، عمارت و منزل حسن‌پور و كاروان سراي شاه عباسي اراك مهم‌ترين و معروف‌ترين مكان‌هاي ديدني اين منطقه را تشكيل مي‌دهند.



ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:17 ] [ اطلس ایران وجهان ]
خصوصيات غار چال نخجير

تا ششصد متري اول غار مسير مشترك و در امتداد جنوب به شمال مي باشد و بعد از آن داراي دو انشعاب مي شود يكي از انشعابات به طرف شمال شرق و ديگري به شمال غرب امتداد مي يابد طول كل هر كدام از شعب حدود يكهزار و سيصد متر است. از امتيازات غار مزبور افقي بودن كل مسير است.
اثر طبيعي ملي غار چال نخجیر
تالارهاي متعدد و حوضچه هاي آب، راهروهاي طولاني، مسيرهاي مشكل در بعضي از نقاط و چكنده و چكيده هاي بلورين و بسيار متنوع و زيبا و حتي در نقاطي منحصر به فرد از خصوصيات آن است. حدود 95% از بدنه غار پوشيده از چكنده و چكيده است و فقط 5% باقيمانده سنگي ميباشد كه اين خود بر زيبايي غار مي افزايد. غار چال نخجير از تالارهاي مختلفي تشكيل شده كه كوچكترين آن به متر 3*5*20 و بزرگترين آن به متر 30*40*120 وسعت دارد. زيباترين تالار آن، تالار چهلستون نام دارد كه با انواع چكيده و چكنده هاي مختلف و رنگهاي خيره كننده پوشيده شده است. از ديگر تالارهاي اين غار مي توان تالار سفره عروس, درياچه، برزخ، باغ وحش، چهلچراغ و تالار زيبائيها را نام برد. شما میتوانید عکسهای زیبای این غار را از روی کروکی غارچال نخجیر مشاهده نمایید.

 


ادامه مطلب
[ سوم تیر 1389 ] [ 13:16 ] [ اطلس ایران وجهان ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ

این سایت درسال1389با هدف ارائه مقالات ومطالب مختلف در زمینه اقلیم وطبیعت ابران اغاز به کارکرد ودرابتدا سعی وافری شد که مقالات مختلف وکاملی درمورد شهرستانهای مختلف ایران از لحاض طبیعت وفرهنگ واداب ورسوم و جمعیت -اثار باستانی-وقابلیتهای اقتصادی وصنعتی وکشاورزی ارائه دهد بدنبال ان در ادامه کار به بررسی کشورهای مختلف جهان پرداخت وطی مقالات مختلف کلیه کشورهای جهان از لحاض طبیعت وفرهنگ واقتصاد و.. . موردبررسی قرار گرفت وشناخت کلی از کشورهای جهان وحتی شهرهای مهم ان به ما ارائه دهد دراین میان سعی شد که با ارائه مقالات مستند وقابل اعتماد کشورهای مختلف وایران را از لحاض صنعتی واقتصادی واموزش و... مورد برسی قرار گیرد واخرین امار مقایسه ای از این کشورها ارائه شود بدنبال ان تاریخ پرافتخار ایران از دوران مادها تا عصرحاضر مورد برسی قرارگرفت دربخشی دیگر از مطالب سایت مطالب کاملی درزمینه مذهب وزندگی پیامبران وامامان وحوداث مربوط به عصر ان بزرگوران ارائه شد دربخشهای دیگر سایت صدها مقاله درزمینه اشنایی با شرکتهای صنعتی ایران وجهان واخرین اختراعات واکتشافات جهان درحوزهای مختلف علم واخرین رکوردهای ورزشی وبرترین های جهان پرداخته است دراین میان باید از مطالب زیبایی دیگر مانند روزشمار حوادث جنگ تحمیلی نام برد بهرحال امید ان است که مطالب سایت که بازحمات فراوان درسالهای اخیر از طریق جمع اوری از صدها سایت دیگر تهیه شده بتواند بخشی از نیاز خوانندگان را رفع کند دراینجا جادارد ازسایتهای مانند همشهری انلاین تیبان- ایران تراول- ویکی بدیا- مرجع شهرهای ایران- کویرها وبیابانها- تاریخ معاصر-پورتال جهاد کشاورزی- ایران اکتور- میراث فرهنگی استانها- پورتال استانها- سایت مرکز امار ایران- وسایت هواشناسی استانها - وسایتهای خبری عصر ایران-انتخاب - خبرانلاین اشاره کرد که از مطالب زیبا ومستند انها استفاده شده واز انان سپاسگزارم دراینجا باید گفت کلیه مطالب سایت بدون هیچگون تحریفی یا تغییری دران ارایه شود واینجانب مسولیتی درزمینه مطالب ارایه شده سایت از لحاض صحت یا کذب بودن ان ندارم وبا توجه موثق بودن منابع باید به ان اعتمادکرد
موضوعات وب
امکانات وب
.gigfa.com/zibasaz/2.js'> WebGozar.com Counter code -->