X
تبلیغات
دانستنیها ی تاریخ وجغرافیایی ایران وجهان

دانستنیها ی تاریخ وجغرافیایی ایران وجهان
اشنایی کامل با شهرهای ایران وجهان- تاریخ ایران وجهان وهزاران جدول اماری 
قالب وبلاگ

تاریخچه استان 

استان كردستان بخشی از سرزمینی است كه تحت حكومت مادها اداره می شده است . كردها یكی از شعبه های مشهور نژاد آریایی هستند كه از حدود 2000 سال پیش از میلاد مسیح از شرق به ایران وارد شده و به شمال غربی و مشرق دریاچه ارومیه مهاجرت نموده اند و محققان در آریایی بودن آنها شكی ندارند .
كردها مردمانی ایرانی تبار هستند كه زبان ، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است . بر اساس مت كتیبه داریوش در تخت جمشید و بیستون دولت ماد در سال 550 پیش از میلاد مسیح در قلمرو دولت هخامنشیان قرار داشته است در عصر سلجوقیان و به ویژه در عهد حكومت طغرل بیگ تمامی ناحیه جبال كوهستانی غرب ایران (كردستان) به عراق عجم نام گذاری شده ، زیرا القایم با ... خلیفه عباسی طی منشوری در سال 437 ه . ق از طغرل بیگ سلجوقی به عنوان ملوك العراقین نام برده است .
عطاءالملك جوینی در بیان نبرد هلاكوخان مغول به فرقه اسماعیله و ارسال تداركات و پشتیبانی آنان از ولایت اكراد یاد كرده است .
به نظر می رسد كه در دوره ایلخانان مغول كردستان از عراق عجم شده باشد در اوایل قرن هفتم هجری سلیمان شاه از تركمانان ایوه بر آن حكومت كرده است . شرف الدیم بلیسی حدود كردستان را در روزگار صفوی و در كتاب شرف نامه خود با افزودن ولایت لرستان یك جا ذكر می كند و در شرف نامه سرزمین لرستان و قوم لر را با كردها یكی می شمارد .
در تقسیمات روزگار صفویه كردستان ولایتی است كه از ولایت كرمانشان جدا و شامل چهار حاكم نشین خورخوره ، جوانرود ، اورامان و الكاء بانه بود . پس از انقلاب مشروطیت بر اساس قانون مصوب 14/2/1325 هجری قمری بر طبق قانون تشكیل ایلات و ولایات و دستورالعمل آن ایران به چهار ایالت و 23 ولایت در تقسیمات جدید تقیم كه كردستان اردلان به دلیل حكومت خاندان اردلان (یكی از خاندان های كرد) بر آن به ان نام خوانده شده است .
در اولین تصمیم گیری درباره تقسیمات جدید كشوری به موجب تصویب نامه شماره 1375 – 9/9/1316 شمسی ایران به 6 استان تقسیم شد كه استان غرب مشتمل بر شهرستان های كردستان ، كرمانشاهان ، گروس ، باوندپود (كلهر) ، پشت كوه و لرستان بود .مساحت استان كردستان 25611 كیلومتر كیلومتر مربع و دارای 180 كلومتر مرز مشترك در قسمت غربی خود با كشور عراق است .
این استان از شمال به استان های آذربایجان غربی و زنجان و از جنوب به استان كرمانشاه و از شرق به استان همدان محدود است .
آب و هوای استان در ناحیه شمالی آب و هوای نسبتا سرد و در نواحی جنوبی معتدل كوهستانی است و دارای فلات های مرتفع و خشك و دشت های حاصلخیز مانند دشت مریوان ، دشت اوباتو ، دشت ئیلاق یا دهگلان ، دشت قروه و دشت كامیارن است .
رودهای استان با توجه به وضع طبیعی و توپوگرافی منطقه دارای مشخصات خاصی هستند مانند پایین بودن بستر رودخانه از سطح زمین های مجاوره ، افزایش آب در فصل بهار ، غیر قابل استفاده برای قایقرانی و ....
این رودخانه ها به سه حوزه دریای خزر ، دریاچه ارومیه و خاك عراق وارید می شوند . كوه های كردستان قسمتی از كوه های غرب ایران رات تشكیل داده اند و مهم ترین آنها برانان در شرق چهل چشمه (چهل چمه) به ارتفاع 3120 متر در غرب دیواندره – كوه عوالان به ارتفاع 2665 متر در بین گاورود و كامیارن ، قره داغ داغ به ارتفاع 3120 متر در شمال بیجار ، گوژه به ارتفاع 2666 متر در بین دهگلان و سنندج ، كوه آبیدر به ارتفاع 2550 متر در سنندج ، كوه بزرگ شاهو به ارتفاع 3325 متر كه بلندترین كوهستان استا است .
براساس نتایج سرشماری عمومی سال 1375 جمعیت استان 1،346،383 نفر بوده است كه 90/99 % جمعیت استان مسلمان هستند و بیشتر مردم تابع و پیرو مذهب شافعی و بقیه نیز پیرو مذهب تشیع هستند .


مركز استان كردستان شهر سنندج است كه در فاصله 520 كیلومتری جنوب غربی تهران قرار دارد كه بنیاد جدید ان در سال 1046 هجری قمری توسط سلیمان خان اردلان پایه گذاری شد .
این شهر دارای بازار ع مساجد ، حمام ها و عمارات متعدد و قدیمی است كه مجموعه ای از آثار فرهنگی را در خود جای داده كه از مهمترین آنها می توان به موزه سنندج – خانه كرد – مسجد دارالاحسان (جامع) باغ و عمارات خسروآباد ، مسجد والی ، بازار قدیمی و بازار سرتپوله – مسجد رشید قلعه بیگی ، مسجد میرزا فرج الله ، قرآن نگل ، مسجد وزیر ، مسجد وكیل ، كلیسای سنندج ، امام زاده پیر عمر ، امام زاده هاجر خاتون ، پل قشلاق ، حمام های پاشا خان ، خان ، وكیل الملك ، دوخزینه ، شیشه و عمارت آصف دیوان ، عمارت و باغ آیت الله مدوخ ، عمارت امجدالاشراف ، عمارت مشیردیوان ، ساختمان شهرداری مركزی و موزه تاریخ طبیعی را می توان نام برد .
در این استان مجموعا 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان و 1767 آبادی دارای سكنه و 192 آبادی خالی از سكنه است . شهرستان های استان عبارتند از : سنندج ، سقز ، مریوان ، بانه ، بیجار ، سروآباد ، قروه ، كامیارن و دیواندره كه هر یك از این شهرستان ها دارای آثار فرهنگی و باستانی بوده و در مریوان دریاچه زریوار كه بزرگترین و تنها دریاچه آب شیرین ایران است قرار دارد .
مراتع و فضاهای گردشگری زیادی در این استان وجود دارد كه در فصل های بهار و تابستان بهترین اب و هوا را داشته و زیبایی طبیعت آن زبانزد خاص و عام است .

مردمان كرد آریایی نژاد هستند كه چندین هزار سال قبل از میلاد به این منطقه مهاجرت كردهاند. تاریخ اقوام كرد تا قبل از اسلام چندان روشن نیست. در اسناد سومری و بابلی و اكدی و آشوری نام اقوامی دیده میشود كه شباهت به كلمه كرد دارد، ولی از همه نزدیكتر چه از لحاظ زبانشناسی و چه از نظر جغرافیایی و چه از نظر توصیفی، نام قومی است به نام «كردوخوی» كه در كتاب «سفر جنگی» گزنفون ذكر شده است.این قوم در كوهها و درههای میان عراق و ارمنستان و مخصوصاً در محلی كه امروزه «زخو» نامیده میشود و در شصت كیلومتری شمال غربی موصل در عراق قرار دارد، ساكن بودهاند. گزنفون، آنان را تا هنگامی كه به جلگههای شمال رسیدند، تعقیب كردند و صدماتی نیز بر آنها وارد آوردند.«پولیبیوس» (دویست- یكصد و بیست ق.م) نیز از اقوامی كه در قسمتهایی از آذربایجان كنونی زندگی میكردند و بهنام «كورتییوی» یا «كورتیای» خوانده میشدند، یاد میكند. «استرابون» و «لیوی» میگویند كه این اقوام در فارس نیز ساكن بودهاند. چنانكه در زمان ساسانیان و اوایل اسلام چادرنشینان كوهستانهای فارس را كرد میخواندند. اگر تاریخ اقوام كرد در پیش از اسلام تاریك و مبهم است، تاریخ آنان در پس از اسلام در پرتو تألیفات مورخان اسلامی تا اندازهای روشنتر است، ولی در این دوره هم، چون از كرد بهطور فرعی و ثانوی- ضمن اخبار ممالك اسلامی- سخن به میان آمده، درباره تاریخ این قوم بهطور اساسی و مستمر مطلب كاملی نوشته نشده است و فقط در دوره صفوی نخستین كتاب مهم درباره قوم كرد به زبان فارسی تدوین شده كه همان «شرفنامه بدلیسی» است.اعراب در تاریخ شانزده یا بیست هـ .ق. قلعهها و استحكامات كردها را تصرف كردند. در بیستوسه هـ .ق. كه سپاه عربی در ایالت فارس مشغول فتوحات بود، اكراد فارس در دفاع از فسا و دارابجرد شركت داشتند. فتح شهر «زور» و «داراباذ» كه از شهرهای كردنشین بودند، در سال بیستودو هـ .ق. صورت گرفت.ابوموسی اشعری در سال بیست و پنج كردان را سركوب كرد. در سال سی و هشت ه.ق اكراد ناحیه اهواز در قیام «خریت ابنراشد» برضد امیرالمؤمنین علی(ع) جانب خریت را گرفتند و پس از قتل خریت عده زیادی از ایشان كشته شدند.در سال نود هـ .ق. اكراد فارس سر به شورش برداشتند و این شورش بهوسیله «حجاج ابن یوسف ثقفی» سركوب شد. در سال یكصد و چهل و هشت هـ .ق. اكراد موصل قیام كردند و منصور خلیفه عباسی، «خالد برمكی» را برای سركوبی آنان به آنجا فرستاد و وی نیز شورش كردها را سركوب كرد.در سال دویست و بیست و چهار هـ .ق. یكی از پیشوایان اكراد اطراف موصل به نام «جعفر ابن فهرجیس» برضد خلیفه معتصم سر به شورش گذاشت خلیفه سردار معروف خود «آیتاخ» را به جنگ او فرستاد. آیتاخ پس از جنگی سخت جعفر را كشت و بسیاری از اكراد را مقتول یا اسیر كرد و امیران و زنان و اموال ایشان را به تكریت برد.در سال دویست و سی و یك هـ .ق. اكراد به اطراف اصفهان و فارس تاختند. یكی از سرداران ترك خلیفه به نام «وصیف»، پس از پیروزی، نزدیك به پانصد نفر از آنان را به اسیری به بغداد برد.در سال دویست و هشتاد و یك هـ .ق. چادرنشینان عرب با اكراد در نواحی موصل و ماردین متحد شده و تحت رهبری «حمدان ابن حمدون» حنگ علیه معتضد را شروع كردند كه به كشته شدن و اسارت گروهی از آنان منجر شد. در سال سیصد و چهارده هـ .ق. در زمان خلافت المقتدر بالله و امارات ناصرالدوله حمدانی، در ناحیه موصل یك بار دیگر كردها سر به شورش برداشتند.در فاصله سالهای سیصد و بیست و هفت و سیصد و چهل و پنج هـ .ق. شخصی بهنام «دیسم» كه از خوارج بود و پدری عرب و مادری كرد داشت، با گردآوری كردهای آذربایجان، با «آلمسافر» و دیگر حكمرانان آذربایجان به جنگ پرداخت و سرانجام گرفتار شد و در زندان درگذشت.در قرنهای چهارم، پنجم و ششم هجری، «شدادیان» كه كرد بودند حكومتهای مستقلی را در نواحی كردنشین تشكیل دادند. خاندان شدادی از قبیله روادی بودند و دولت معروف ایوبی در مصروشام از همین خاندان برخاستند.در سال سیصد و نود و پنج هـ .ق. عضدالدوله دیلمی با كردهای موصل درگیر شد و پس از غلبه، قلاع آنها را ویران كرد و همه سران كرد را به قتل رسانید.در سال سیصد و هفتاد و سه هـ .ق. «محمدبن غانم» همراه كردان برزكانی در حوالی قم علیه فخرالدوله دیلمی سر به شورش برداشت، لیكن فخرالدوله دیلمی سر به شورش برداشت، لیكن فخرالدوله به وسیله «بدربن حسنویه» با وی از در صلح و آشتی درآمد، اما دیری نپائید كه سپاهی را روانه سركوبی وی كرد. محمدبن غانم در این پیكار شكست خورد و به اسارت سپاهیان فخرالدوله درآمد و در اسارت درگذشت.یكی از رویدادهای مهم دوران زمامداری شرفالدوله دیلمی (سیصد و هفتاد و دو- سیصد و هفتاد و نه هـ .ق.) پیكار او در سال سیصد و هفتاد و هفت هـ .ق. با بدربن حسنویه در كرمانشاه است كه به پیروزی بدر و شكست شرفالدوله منجر شد. در نتیجه بدربن حسنویه بر قسمت مهمی از عراق عجم مسلط شد. وی در سال چهارصد و پنج هـ .ق. به دست طایفهای كرد كه «جورقان» نام داشت، كشته شد. شمسالدوله پسر فخرالدوله دیملی بلافاصله متصرفات وی را ضمیمه قلمرو خود كرد. شاپور خواست (خرم آباد)، دینور، بروجرد، نهاوند، اسدآباد و قسمتی از اهواز ازجمله متصرفات او بودند.ظاهراً اصطلاح كردستان را سلاجقه برای تمیز نواحی كردنشین از ولایت جبال عراق وضع كردند و آن ایالتی بود مشتمل بر سرزمینهای بین آذربایجان و لرستان و قسمتی از اراضی سلسله جبال زاگرس كه مركز آن نیز در ابتدا ناحیه بهار در هجده كیلومتری شمال غربی همدان و بعدها چمچمال در نزدیك كرمانشاه امروزی بود.شهرهای كردستان در زمان حمله مغول از قتل و غارت مصون نماند. در زمان تیمور و تركمانان قرهقریونلو و آققریونلو، كردستان و دیار بكر میدان تاخت و تاز سپاهیان تیمور و تركمانان شد.
شاه اسماعیل اول- مؤسس سلسله صفویه- به علت این كه كردها پیرو مذهب تسنن بودند، چندان روابط حسنهای با آنها نداشت، درمقابل، سلاطین عثمانی در تقویت هرچه بیشتر كردان میكوشیدند. در دوره صفویه دولت ایران به قسمت وسیعی از كردستان آن روز تسلط داشت كه دامنههای شرقی كوههای زاگرس را دربرمیگرفت.با تشكیل سلسله زندیه، برای نخستین بار در تاریخ ایران سلسلهای كردنژاد به سلطنت رسید. در اواخر سلسله زندیه نیز طایفه دنبلی كه یكی از طوایف بزرگ كرد بود، قسمتی از آذربایجان غربی را در تصرف داشتند و مركز حكومت و قدرت آنها شهر خوی بود.در قرن نوزدهم میلادی بارها كردها در خاك عثمانی میل باطنی خود را برای رسیدن به استقلال و تشكیل دولتی كردزبان ظاهر كردند. در سال هزار و هشتصد و هفتاد و هشت میلادی شیخ عبیدالله نقشبندی به فكر تأسیس كردستان مستقل تحت حمایت دولت عثمانی افتاد. در سال هزار و هشتصد و هشتاد میلادی طرفداران وی، اطراف ارومیه، ساوجبلاغ، مراغه و میاندوآب را به تصرف خود درآوردند و سپاهیان ایران به زحمت توانستند تجاوز آنان را دفع كنند.در سال هزار و نهصد و چهل و شش میلادی قاضی محمد همزمان با حضور قوای متفقین در ایران و حمایت دولت روسیه شوروی از او، جمهوری خلق كردستان را كه مركز آن مهاباد بود، تشكیل داد. پس از تخلیه كامل ایران از قوای متفقین و اعزام ارتش دولت مركزی به نواحی آذربایجان و كردستان، این شورش و جمهوری ناشی از آن نیز از هم متلاشی گردید.

مشخصات عمومی 

استان كردستان با مساحت 28 هزار كیلومتر مربع كه 7/1 درصد سطح كشور و رتبه شانزدهم در بین استان های كشور را دارا می باشد ، در غرب ایران و از شمال به استان های آذربایجان غربی و زنجان ، از جنوب به استان كرمانشاه ، از شرق به استان های همدان و زنجان و از شرق به كشور عراق محدود است .
استان دارای 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان می باشد . بانه – بیجار – سقز – سنندج – دیواندره – كامیاران – قروه – مریوان و سروآباد از مهمترین شهرهای استان می باشند .

فرهنگ كردستان 

استان كردستان یكی از استان های كردنشین در غرب ایران است ، اكثریت ساكنان این استان ، كرد زبان هستند كه به لهجه های مختلف تكلم می كنند . درباره زبان كردی مردم شناسان بر این رای هستند كه زبان كردی یكی از زبان های گروه هند و اروپایی و ایرانی است .


زبان كردی در استان كردستان و همچنین در استان های الام ، كرمانشاه ، همدان ، آذربایجان غربی و شمال خراسان و دیگر كشورها لهجه های گوناگونی دارد اما مهمترین ، پر تكلم ترین و یا به عبارتی لهجه رسمی و ادبی دو شاخه كرمانجی و سورانی است ، شاخه سورانی در استان كردستان لهجه رایج در ادبیات مكتوب است . دین مردم كردستان اسلام و اكثریت آنها پیرو مذهب تسنن و شافعی می باشند ، شیوه غالب زندگی مردم در این استان سنتی و با هویتی قومی است . وجود حدود 1900 روستا در استان نمایانگر انس مردم به طبیعت و كشاورزی است .
به استناد شواهد و مدارك مستند تاریخی ، قوم كرد از نژاد آریایی هستند كه در هزاره اول قبل از میلاد مسیح از كناره های دریای خزر به سلسله كوه های زاگرس آمده و با غلبه بر قدرت آشوریان در نینوا امپراطوری مادها را در قرن هفتم قبل از میلاد در ایران پایه گذاری كردند .

جمعیت و نیروی انسانی 

بر اساس آخرین سرشماری مركز آمار ایران در سال 1375 ، استان كردستان 1346 هزار نفر جمعیت دارد كه 4/52 درصد شهری و 6/47 درصد را جمعیت روستایی تشكیل می دهد . تراكم نسبی جمعیت معادل 7/47 نفر در كیلومتر مربع است .
از 1146 هزار نفر جمعیت 6 ساله و بالاتر استان ، 8/76 درصد با سوادند كه این نسبت در مناطق شهری 4/75 درصد و در مناطق روستایی 5/58 درصد می باشد . جمعیت 10 ساله و بالاتر شاغل استان به تعداد 327 هزار نفر كه 32 درصد آن در بخش كشاورزی ، 11 درصد در بخش صنعت و 57 درصد مابقی در بخش خدمات اشتغال دارند .

جاذبه های گردشگری استان 

استان كردستان به سبب پیشینه تاریخی طویل خود كه در اعماق ایران زمین ریشه دوانده و نیز به علت گستره زیبای جغرافیایی همانند نگینی در پهنای ایران زمین می درخشد و حائز جاذبه های تاریخی فرهنگی و طبیعی است .

جاذبه های تاریخی فرهنگی 

با آثار به جای مانده از ادوار كهن بیانگر قدمت و عظمت استان كردستان می باشد كه ذیلا به انها اشاره می شود .
الف – آثار تاریخی قبل از اسلام
  • تپه باستانی زیویه كه در 55 كیلومتری جنوب شرقی شهرستان سقز واقع شده است .
  • غار كرفتو در 72 كیلومتری شهرستان سقز
  • كتیبه تنگیور كه در 25 كیلومتری غرب شهرستان كامیاران واقع شده است كه آثار فوق متعلق به دوران قبل از اسلام بوده و قدمت 2 هزار ساله دارند .
ب – آثار تاریخی بعد از اسلام
  • مسجد دارالاحسان (1227 هـ - ق)
  • مسجد دارالامان كه متعلق به دوران قاجار می باشد و در سنندج واقع شده اند .
  • عمارت آصف الدیوان متعلق به دوران صفویه
  • بقعه باباگرگر در شهرستان قروه و آثار متعدد دیگر
عمده ترین مناسك و مراسم مذهبی استان كردستان به قرار زیر است:
  • 1- مراسم پیر شالیار: یكی از عمده ترین جشن های با شكوه و كم نظیر منطقه است كه به سبب جاذبه هه و ویژگی های منحصر به فرد خود فوق العاده حائز اهمیت است . محل برگزاری این مراسم روستای اورامان و هر ساله در فاصله دهم و چهاردهم بهمن ماه برگزار می گردد . پیر شالیار یك مغ زرتشتی بوده كه نزد كردها از احترام فوق العاده ای برخوردار بوده است .

  • 2- موسیقی و رقص كردی: نوع موسیقی استان كردستان شاد و دل انگیز بوده و به سبب سرور و شادی كه در انسان ایجاد می كند او را به رقص و پایكوبی وا می دارد . كه مشهورترین رقص آن «هه لپه ركی» است كه ریشه در اعتقادات میترائیسم و مهر پرستی دارد .
  • 3- عرفان و تصوف: در استان كردستان دو فرقه عمده تصوف وجود دارد ، 1- طریقه قادریه و 2- طریقه نقشبندیه
    • طریقه قادریه را مریدان شیخ عبدالقادر گیلانی (غوث گیلانی) شامل می شود . پیروان این طریقت درك حقیقت و وصول به حق را در قیل و قال سماع می دانند و با حالت دف زنان سر خود را به حالت خاصی به جلو و عقب برده و به عالم جذبه می روند و هر بیننده ای را شیدای خود می كنند . در استان نزدیك به 60 خانقاه وجود دارد كه هر هفته برنامه ذكر و سماع در آنها برپاست .
    • طریقه نقشبندیه : موسس این طریقه خواجه بزرگ مولانا بهاءالدین محمد نقشبند بخارایی است . مروج این طریقت در كردستان مولانا خالد نقشبندی است . پیروان این طریقت عرفان و وصول به حق و درك حقیقت را در تفكر و سكوت می دانند و بر خلاف طریقت قادریه از قیل و قال و سماع پرهیز می كنند .

جاذبه های طبیعی 

استان كردستان با داشتن اقلیم منحصر به فرد تنوع زیستی زیبایی را (گیاهی و جانوری) در خود جای داده است . آب و هوای استان دارای ویژگی های اقلیم معتدل سرد می باشد . وجود ارتفاعات و دره های ژرف و وزش باد غربی پوشش های گیاهی غنی و متنوع و زیبایی را در كردستان به وجود آورده است .
مهم ترین تفرج گاه های استان به قرار زیر می باشند:
  • دریاچه طبیعی زریوار شهرستان مریوان
  • سد شهید كاظمی
  • سد وحدت (قشلاق)
  • رودخانه قزل اوزن كه از كوه های چهل چشمه سرچشمه می گیرد .
  • رودخانه قشلاق كه از ارتفاعات شمالی شهرستان سنندج سرچشمه می گیرد
  • رودخانه سیروان كه پس از دریافت آب های جنوب – غرب و مركز استان وارد استان كرمانشاه می شود .
  • چشمه باباگرگر در هیجده كیلومتری شمال شهر قروه
  • چشمه گواز در 50 كیلومتری شمال غربی كامیاران
كردستان به سبب ویژگی های بیوكلیماتیك دارای تنوع زیستیی گیاهی و جانوری بوده كه هر كدام از جذابیت های فوق العاده ای برخوردار می باشند .

كشاورزی كردستان 

قسمت اعظم استان بر روی رشته كوه زاگرس قرار گرفته و به همین دلیل به لحاظ اقلیمی دارای شرایط ویژه ای می باشد و اشكال مختلف اراضی شامل كوه های مرتفع ع دره های عمیق ، دشت های دامنه ای ، فلات ها و اراضی پست در این استان وجود دارد . اقلیم های خشك تا خشك سرد ردر استان با متوسط بارندگی 250 میلی متر (بیجار) تا اقلیم نیمه مرطوب معتدل در غرب استان با متوسط بارندگی حدود 800 میلی متر (مریوان) در استان یافت می شود . نواحی شرقی و مركزی استان متاثر از آب و هوای برخی نواحی مركزی ایران و مناطق غرب متاثر از آب و هوای مدیترانه ای است كه حضور عناصر مدیترانه ای همراه با بارندگی مناسب مؤید این نظر است . به طوری كه رایط مذكور سبب شده است كه جنگل های بلوط در این منطقه حضور داشته ولی نواحی شرقی استان دارای پوش استپی می باشد .
بیشتر نواحی غربی ، كوهستانی و اغلب پوشیده از جنگل های طبیعی و در نواحی شرقی استان اراضی مسطح ، دشت ها و فلات های نسبتا وسیعی وجود دارند .
از مساحت استان 6/49 درصد معادل 1400 هزار هكتار مراتع ، 3/11 درصد معادل 320هزار هكتار جنگل و 1/39 درصد معادل 110 هزار هكتار اراضی زراعی به خود اختصاص داده است .

قابلیت ها و مزیت های توسعه بخش كشاورزی 

  • وجود منابع آبی كافی در استان
  • وجود منابع خاك كافی در استان
  • بارندگی مناسب در استان
  • مراتع غنی و زیاد
  • منابع ژنتیكی گیاهی و دامی متنوع در ایتان و منحصر به فرد مانند بز مرغز ، اسب كردی
  • جمعیت روستایی با توزیع متعادل در مناطق روستایی
  • امكان ایجاد صنایع تبدلی برای افزایش ارزش افزوده
  • وجود شرایط مناسب اقلیمی برای توسعه باغات دیم
  • ظرفیت بالای تولید شیر و گوشت قرمز در استان
  • وجود نیروی متخصص و تحصیل كرده كشاورزی در استان
  • وجود دشت های حاصلخیز از جمله دشت مریوان ، دشت قروه و بیجار
استان دارای 6 حوزه منابع آبی ، سیروان ، قزل اوزن ، زرینه رود ، سیمینه رود ، راز آور ، زاب و رودخانه های متعددی می باشد و مجموع روان آب های استان حدود 8/7 میلیارد متر مكعب كه 17 درصد از منابع آب استان مورد بهره برداری قرار می گیرد .

وضعیت عمومی كشاورزی استان كردستان 

بر اساس مطالعات جامع توسعه اقتصادی اجتماعی استان كردستان ، واحدهای اراضی كه برای زراعت آبی به شرط تامین آب قابلیت دارند ، مساحتی حدود 5400 هزار هكتار ، واحدهای اراضی برای كاربری دیم 720 هزار هكتار ، برای مرتع 1800 هزار هكتار معین شده است و اراضی مرتعی حدود 1400 هزار هكتار و جنگل حدود 320 هار هكتار می باشد ، ارقام یاد شده نشان می دهد كه استان با داشتن 62/1 درصد از زمین های آبی و 46/9 درصد زمین های كل كشور ، در مقایسه با سایر استان ها در كشت آبی رتبه هیجدهم و در كشت دیم رتبه دوم را دارا می باشد و سالیانه 860 هزار تن محصولات زراعی تولید می شود كه معادل 85/1 درصد كل تولید كشور است .
23 هزار هكتار از اراضی استان به كشت محصولات دائمی اختصاص یافته (رتبه 24 در كشور) و حدود 100 هزار تن محصولات زراعی تولید می شود كه معادل 85/1 درصد كل تولید كشور است .
محصولات عمده زراعی استان ، شامل غلات ، حبوبات ، نباتات علوفه ای علوفه ای و سیب زمینی و محصولات باغی امل انگور ، توت فرنگی ، گردو و دیگر محصئولات باغی ویژه مناطق سردسیری می باشد . توت فرنگی استان كردستان به دلیل مرغوبیت بالای آن ، جایگاه خاصی در بازارهای داخلی كشور دارد و به علت ارگانیك بودن آن جایگاه خاصی می تواند در صادرات غیر نفتی داشته باشد .
توسعه كشت محصولات باغی به ویژه مو دیم در اراضی شیب دار و فاقد پتانسیل زراعی در شهرستان های بانه و مریوان كه دارای بارندگی قابل توجه اند ، از ویژگی های دیگر باغبانی استان است .
استفاده از ماشین آلات كشاورزی تقریبا محدود و به ور كلی حدود 85 درصد فعالیت های زراعی در استان به صورت مكانیزه یا نیمه مكانیزه انجام می گیرد و ضریب مكانیزاسیون موجود 51% می باشد .
تعدا كل دام های استان 2300 هزار راس به تعداد 38 درصد گوسفند و بره ، 12 درصد بز و بزغاله ، 44 درصد گاو و گوساله و 6 درصد آن را تك سمی ها تشكیل می دهد . همچنین استان با داشتن حدود 5/3 میلیون واحد دامی از تراكمی به میزان دو برابر سطح كشور برخوردار است .

بخش صنعت و معدن استان 

استان كردستان به لحاظ دارا بودن پتانسیل های خوب از جمله آب و خاك و معادن می تواند در زمینه تولیدات صنعتی رشد و توسعه یابد . استان دارای ذخایر قابل توجه مواد معدنی است و سنگ های تزئینی با تنوع فراوان در رنگ ، شاخص ترین ماده معدنی منطقه می باشد . در حال حاضر استان دارای 138 معدن فعال با بیش از 8/4 میلیون تن استخراج سالیانه و اشتغال زایی 1350 نفر می باشد .

معادن فعال و تنوع مواد معدنی استان كردستان

ماده معدنی تعداد معادن فعال میزان استخراج سالیانه 1000 تن / سال ذخیره ماده معدنی 1000 تن
سنگ آهك 7 1460 13400
سنگ گچ 1 15 2200
سنگ ساختمانی 66 2456 38910
مرمریت قرمز 13 60 3850
تراورتن 2 20 300
مرمر 27 325 100880
اونیكس 7 18 187
گرانیت 3 7 743
پومیس 5 211 15461
دولومیت 1 5 1500
سیلیس و فلدسپار 2 10 115
آنتیموان 1 7/0 10
سنگ اهن 2 180 5400
نمك آبی 1 5 0
كل 138 4833 352156

در حال حاضر توسط اسزمان زمین شناسی ، سه لكه طلا در استان شناسایی شده ، كه یكی از معدان توسط شركت خارجی در حال استخراج و بهره برداری است .
سرمایه گذاری دولت با مشاركت بخش خصوصی در فعالیت های معدنی ، احداث صنایع مرتبط با معدن بخصوص در زمینه كانی های فلزی و غیر فلزی ، تربیت نیروی انسانی ماهر و تاكید بر اكتشافات تفصیلی در زمینه شناسایی كانسارهای فلزی و كانی های غیر فلزی از جمله سیاست های و خط مشی های اجرایی مشخص برای تحقق اهداف توسعه استان در بخش معادن می باشد .
استان كردستان علی رغم ذخایر مواد معدنی و شرایط اقلیمی جزو استان های توسعه نیافته صنعتی است و صنعت استان در كل كشور رتبه 26 را دارا می باشد . در حال حاضر امكانات و مزیت های نسبی استان از قبیل آب و هوا ، گاز ، برق فراوانی نیروی كار ، رشد مراكز آموزش عالی استان ، ارائه خدمات زیر بنائی در شهرك های صنعتی و اعتبارات و تسهیلات به سرمایه گذاران نقش بسزایی د بهبود روند توسعه صنعتی استان ایفا می نماید .

كارخانه های صنعتی بزرگ استان كردستان

نام واحد تولیدات ظرفیت سالانه
شیر پاستوریزه شیر ، خامه ، پنیر ، كره ، بستنی 14700 تن
نساجی كردستان نخ و پارچه 4000 تن (10 میلیون متر مربع)
شین بافت پارچه 2/7 میلیون متر مربع
نساجی قروه پارچه 4 میلیون متر مربع
نخشین فرش 35000 متر مربع
كارخانه شاهو نخ اكریلیك 900 تن
كارخانه غرب بافت فرش 100000 متر مربع
پلاستیك زمزم لوله های PE 4000 تن
كارخانه نیك الیاف گونی و نخ PP 2400
كارخانه دكمه صدف دكمه 100 تن
كارخانه سیمان كردستان سیمان پورتلند 828000
كارخانه گچ كردستان گچ 150000
كارخانه سنگ گرانیت سعید سنگ گرانیت 40000 متر مربع
كارخانه ESTEN غرب شبكه های فلزی 1000 تن
صنایع مفتولی كردستان لوله و اتصالات 13200 تن
كارخانه چمن گل چسب 5500 تن
كارخانه آلومین رادیاتور 45000 متر مربع
كارخانه آرد فجر آرد 360000
كارخانه آرد سهند آرد 72000
كارخانه شیان نخ BCF 3500 تن
كارخانه كریشه موكت 2 میلیون متر مربع
كارخانه احیا صنعت باختر تولیدات لاستیك 300 تن
كارخانه كاشی كسری سرامیك 1 میلیون تن
كارخانه كیمیاك ویفر و تافی ، پفك نمكی 570 تن
سنگ شكن گروس سنگ گرانیت 10000 تن
كارخانه آرد گلنام سقز آرد 57000 تن
كارخانه پردیس مصنوعات نخی 2000 تن

صنایع دستی 

استان بسیار متنوع و دارای قدمتی تاریخی است كه فرش بافی و نازك كاری با شهرت و گلیم بافی ، نساجی ، گیوه بافی و زیور آلات محلی از مهم ترین آنهاست.

منبع- پرتال استان کردستان

[ بیستم آبان 1389 ] [ 22:29 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مناطق دیدنی

 جاذبه‌های تاریخی

دولت صفوی توجه خاصی به شهر سنندج به عنوان مرکز ایالت کردستان اردلان داشت همین مسئله موجب شد که زمینه حضور هنرمندان و معمارانی برجسته از اصفهان به این شهر فراهم گردد و در نتیجه معماری سبک اصفهانی که با اقلیم سنندج هم همخوانی و انطباق داشت به طور چشمگیری در این شهر گسترش یافت و عمارات با شکوهی از جمله کهن دژ و ساختمان‌های داخل آن و بازار سنندج با پلانی مستطیل شکل که کاملاً تحت تاثیر معماری بازار پیرامون میدان نقش جهان اصفهان بود ساخته شد،یکی از زیباترین چهار باغ‌هایی که در ایران پس از چهار باغ اصفهان ساخته شد ، چهار باغ سنندج در شمال بازار بود،این چهار باغ در دوره قاجار به محله مسکونی چهار باغ تبدیل شد البته تاثیر سبک معماری اصفهان در دوره زندیه و قاجاریه هم تداوم یافت و چهار باغ و عمارت خسرو اباد که یکی از چهار باغ‌های زیبای ایران است در جنوب غرب سنندج ساخته شد که اکنون عمارت خسرو اباد و بخشی از چهار باغ آن باقی مانده‌است .

 عمارت و خانه‌های تاریخی

 

از عمارت و خانه‌های تاریخی

[ویرایش] حمام‌ها

از حمام‌های تاریخی سنندج می‌توان به حمام شیشه، حمام خان، حمام صلاحی، حمام عبدالخالق، حمام عمارت آصف، حمام عمارت ملالطف الله شیخ الاسلام، حمام وکیل الملک، اشاره کرد.

 جاذبه‌های مذهبی

از مکان‌های مذهبی سنندج می‌توان به مسجد و زیارتگاه هاجره خاتون، مسجد خورشید لقا خانم، مسجد دارالاحسان، مسجد دارالامان، مسجد رشید قلعه بیگی، مسجد وکیل، مسجد وزیر، امامزاده پیرعمر سنندج، امامزاده پیرمحمد، مقبره شرف الملک، مقبره شیخ محمد باقر غیاثی و کلیسای سنندج اشاره کرد.

جاذبه‌های طبیعی

استان کردستان از طبیعتی زیبا برخوردار است و جنگل بخشی از زیبایی‌های استان را شکل بخشیده‌است. جنگل‌های استان دراطراف شهرهای بانه و مریوان واقع شده و بعد از جنگل‌های شمال کشور در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارد.معروف‌ترین درختان جنگلی این جنگل‌ها بلوط ، گلابی، زبان گنجشک (ون)، گردو، سیب وحشی، پسته وحشی ، زالزالک، آلبالو جنگلی، بادام تلخ، افرا و درخت‌هایی مانند گز و بید وحشی در کنار رودخانه‌است.از جاذبه‌های طبیعی میتوان جنگل‌های اطراف سنندج که مساحت آن حدود ۷۸۰۰۰ هکتاراست و در جنوب سنندج واقع شده‌اند، پارک جنگلی آبیدر،پارک ملت نام برد.

مناظراطراف جاده سنندج، کامیاران.

باغ سازی نزد ایرانیان سابقه دیرینه‌ای دارد.در این میان چهار باغ به خاطر چهار عنصر مقدس و گردونه زندگی، از اهمیت خاصی برخوردار بود.

پارک امیریه در دامنه آبیدر.

باغ سازی در کردستان به دلیل علاقه مندی والیان کردستان به سبک معماری ایرانی و باغ سازی ایران، رونق و گسترش یافت. از چندین چهار باغ، اکنون فقط نام برخی از آنها در کردستان باقی مانده‌استبرخی از باغ‌های این شهر عبارت است از باغ امیریه، باغ امانیه و چهارباغ خسروآباد که یکی از زیباترین چهار باغ‌هایی که در ایران پس از چهار باغ اصفهان ساخته شد بود .این باغ که دقیقاً به وسیله چهار خیابان به چهار قسمت تقسیم شده بود، تا حدود سال ۱۳۴۵ نیز موجود بود، اما شهر سازی جدید موجب شد تا به جای آن خانه‌هایی که اکنون پیرامون این عمارت وجود دارند، احداث شوند. جز درختان پیرامون عمارت و جوی آب مرکزی، دیگر عناصر چهار باغ از بین رفته و بسیاری از درختان و حوضچه‌ها نابود شده‌اند.

از دیگر جاذبه‌های سنندج میتوان به بازار سنندج، بازار سرتپوله، پل قشلاق، سد وحدت، ساختمان شهرداری، موزه سنندج و موزه تاریخ طبیعی اشاره کرد.

 مردم

اکثریت ساکنان سنندج، کرد زبان هستند که به لهجه اردلانی از گویش سورانی تکلم می کنند. دین مردم سنندج اسلام و اکثریت آنها پیرو مذهب تسنن از شاخه شافعی می باشند، درصدی نیز پیرو مذهب تشیع هستند.اقلیت‌های مسیحی (کاتولیک) و کلیمی نیز وجود دارند که طی چند سال گذشته از کشور مهاجرت کرده اند. مدارس آلیانس در سال ۱۳۱۶ هجری قمری در سنندج مانند شهرهای همدان، اصفهان، شیراز و کرمانشاه که بیشترین تعداد یهودیان را داشتند، تاسیس شدند[۱۱].یک محله کامل برای یهودیان وجود داشته و قسمت اعظم تجارت منطقه را در دست داشتند.در زمان‌های قدیم، ۳ یا ۴ کنیسه وجود داشت ولی هم اکنون دو کنیسه فعال است. یک کنیسه قدیمی هم در سنندج وجود دارد که در حدود ۱۵۰ سال قدمت دارد. در کنیسه سنندج، می‌توان قدیمی‌ترین نُسَخِ سفر تورات را یافت، که ناب‌ترین پوست آهو را داراست و جوهر آن از جوهر چینی است. شغل یهودیان قدیمی در سنندج، پارچه‌فروشی و خرازی بوده است. هم‌چنین، بعضی از بناهای قدیمی سنندج، کار یهودیان قدیمی سنندج است.

سراسرنمای سنندج از آبیدر.

[ویرایش] جمعیت

جمعیت شهر سنندج در سال ۱۳۳۵ برابر با ۴۰،۶۴۱ نفر با ۷،۹۰۰ خانوار بوده‌است[۱۲]. در سال ۱۳۴۵ جمعیت شهر به ۵۴،۵۷۸ نفر و ۱۵،۱۰۶ خانوار رسیده‌است. نرخ رشد جمعیت در این دوره ۲٫۹۹ درصد بوده‌است که در مقایسه با نرخ رشد سایر مراکز استان‌ها در کشور نرخ رشد بالایی می‌باشد. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت شهر سنندج در این سال بالغ بر ۳۱۱٬۴۴۶ نفر بوده که از این تعداد ۱۵۹٬۱۲۷ نفر مرد و ۱۵۲٬۳۱۹ نفر زن بوده‌اند. همچنین تعداد خانوارهای ساکن این شهر، ۸۱٬۳۸۰ خانوار بوده‌است.[۱۳]


هرم جمعیتی سنندج در سال ۱۳۸۵[۱۴]
مردان سن زنان
۸٬۳۴۹  ۶۵+  ۷٬۴۲۳
۳٬۰۷۷  ۶۰-۶۴  ۳٬۱۲۱
۴٬۳۷۵  ۵۵-۵۹  ۴٬۳۴۴
۷٬۳۸۵  ۵۰-۵۴  ۶٬۳۳۹
۸٬۵۸۳  ۴۵-۴۹  ۸٬۱۳۷
۱۰٬۱۲۹  ۴۰-۴۴  ۹٬۷۲۹
۱۲٬۳۲۸  ۳۵-۳۹  ۱۱٬۶۰۶
۱۳٬۲۸۱  ۳۰-۳۴  ۱۲٬۷۵۱
۱۶٬۸۴۹  ۲۵-۲۹  ۱۶٬۰۳۴
۲۱٬۶۰۷  ۲۰-۲۴  ۲۲٬۴۷۱
۲۰٬۷۲۰  ۱۵-۱۹  ۱۹٬۹۰۸
۱۴٬۴۵۶  ۱۰-۱۴  ۱۳٬۷۴۸
۱۰٬۵۲۴  ۵-۹  ۱۰٬۰۶۶
۱۰٬۶۹۰  ۰-۴  ۱۰٬۰۶۱


[ لباس

لباس زنان کرد.
لباس مردان کرد.

لباس کردی دارای تنوع خاص در مناطق مختلف است.

لباس مردها شامل نیم‌تنه‌ای به نام چوخه که از جنس پشم یا کتان است و شلواری گشاد به‌نام رانک که مچ‌پای آن تنگ است.سورانی که نوعی آستین شل و دراز است که دارای شکل مثلثی بوده و بر روی مچ و دست بسته می شود.شال که به آن «پشت ون» و «پشت ینه» نیز گفته می شود، ۳ تا ۱۰ متر طول دارد که در ناحیه کمر بر روی لباسها بسته می شود. دستار یا «کلاقاه» نیز به بعنوان کلاه بر سر مردان کاربرد دارد.لباس دیگری نیز به‌نام مَلَکی دارند که شامل نیم‌تنه‌ای بدون یقه است و از پایین تا بالا با دکمه بسته می‌شود.

لباس زنان شامل پیراهن بلند (بدون پولک یا با پولک)، جافی، شلواری است همانند شلوار مردان که توسط زنان کرد مخصوصا در روستاها در هنگام کار پوشیده می شود، در مراسم عروسی زنان شلوارهای گشادی می پوشند که از ابریشم ساخته شده و براق است. قبای بلندی که بر روی لباسهای بلند پوشیده می‌شود که به آن «کولنجه» میگویند که ساخته شده از مخمل یا ابریشم ضخیم است و روسری، که دارای رشته‌های بلند سیاه و سفید ابریشمی است و روی آنرا زر دوزی می کنند.لباس زن‌های سنندجی برخلاف لباس سایر مناطق کردستان، فاقد شال است.

فرهنگ و هنر

کردستان از دیرباز مهد فرهنگ و هنر ایران بوده است ودارای فرزانگان و فرهیختگان زیادی بوده و هست. از جملهٔ مشاهیری در سنندج زاده شده‌اند، می‌توان به مستوره اردلان شاعر، نویسنده و تاریخ‌نگار، استاد عبدالحمید ملک الکلامی کردستانی از خوشنویسان بنام ایران، استاد برهان الدین حمدی عارف، مدرس، شاعر و دانشمند، مرحوم استاد حسن کامکار موسس گروه موسیقی کامکار، گروه کامکارها یکی از برجسته‌ترین گروه‌های موسیقی کردی و ایرانی، بهروز غریب پور نویسنده و کارگردان ،دکتر قطب الدین صادقی نویسنده، کارگردان و مترجم، عباس کمندی خواننده، آهنگساز و دوبلور، هادی ضیاء الدینی نقاش و مجسمه ساز که بیشتر مجسمه‌های میادین و پارکهای سنندج از آثار خلق شده به دست ایشان است.

میدان آزادی سنندج - مجسمه این میدان اثری از هادی ضیاء الدینی است.

سنندج یکی از مراکز مهم قالی‌بافی ایران است که قالی‌های آن به صورت بسیار ظریف و تک‌پود با گره متقارن بافته می‌شود فرش‌های سنندج دارای زیبایی و استحکام خاصی هستند.سنندج مرکز قالی‌بافی استان کردستان به شمار می‌آید و از قالی‌های قدیمی این شهرستان انواع بته جقه‌ها را می توان نام برد مانند بته جقه چارکی، جقه دو گره ای، جقه توپی و نقش‌های دیگری بنام گل میرزا علی، گل و بلبل و غیره. امروزه به علت نبودن رنگ‌های طبیعی بافت ان‌ها مشکل است نقشه‌های فعلی قالی بافی در سنندج سه ترنج، کلاه فرنگی و ماهی در هم را شامل می شود. قالیبافی و پیشرفت آن در سنندج را تا حد زیادی باید مرهون خوانینی بود که در سده‌های قبل در آنجا حکومت می کرده اند و از این هنر و سایر هنرها حمایت می کرده اند.

 مراکز آموزش عالی و دانشگاه‌ها

 صنایع

شهر سنندج دارای نیروگاه سیکل ترکیبی[۱۵] و کارخانه‌های متعدد است.

شرکت تراکتورسازی کردستان نیز که در سنندج مستقر است در تاریخ ۱۵/۴/۸۴ به ثبت رسیده‌است و در حال حاضر تراکتورهای موردنیاز استان‌های غرب ایران را تأمین می‌کند

منبع- ویکی بدیا

[ چهاردهم آبان 1389 ] [ 21:51 ] [ اطلس ایران وجهان ]
بارندگی سال زراعی 89-88  شهرستانهای استان کردستان تا تاریخ 
درصدافزایش یا کاهش  امسال نسبت به دوره بلند مدت  ميانگين بلند مدت دوره مشابه درصدافزایش یا کاهش امسال نسبت به سال قبل بارندگي دوره مشابه سال قبل جمع بارندگي سال زراعي جاري بارندگي 24 ساعت گذشته  نام ايستگاه

رديف

 

 

-0.7

459.3

45.1

314.4

456.3

tr

سننـــدج

1

 

 

-6.3

492.6

23.2

374.6

461.5

0.3

سقــــز

2

 

 

24.5

345.6

25.6

342.6

430.2

1.4

قــــروه

3

 

 

22.4

343.0

28.2

327.5

419.8

tr

بيجــــار

4

 

 

-1.7

391.9

21.6

316.8

385.1

0

زرينه اوباتو

5

 

 

-1.8

926.7

47.7

616.1

909.9

0

مريــوان

6

 

 

14.7

699.5

40.3

571.7

802

4.3

بانــــه

7

 

 

29.7

514.6

42.2

469.3

667.5

0

کامیاران

8

 

 

 

 

51.9

570.7

866.9

1.6

سروآباد

منبع- هواشناسی کردستان
[ ششم مهر 1389 ] [ 21:28 ] [ اطلس ایران وجهان ]

آشنایی با بیجار گروس

 بيجار در غرب ايران واقع شده و تابع استان  کردستان  مي باشد  داراي    7730 کيلومتر مربع مساحت بوده  و داراي  288  روستاست  که حدود  262  روستاي آن قابل سکونت مي باشد .  از شمال  شرقي  به  استان  زنجان ، از   شمال  غربي به  شهرستان  تکاب ( درآذربايجان غربي) ، از جنوب به  شهرستان قروه ، از جنوب شرقي به  قسمت کوچکي از  استان همدان و از غرب به سنندج و ديواندره محدود است. بيجار منطقه اي است در امتداد  سلسله جبال غربي ايران و يک سوم اراضي آن کوهستاني است. جنس خاک آن از سنگهاي  رسوبي  مخصوصا" ترکيبات رسي و آهکي و متعلق به دگرگونيهاي دوران سوم است.

     شهر بيجار به  "بام ايران" شهرت دارد چرا که  1940 متر از سطح دريا ارتفاع دارد  و 770 متر از تهران  و 425 متر از  سنندج بلندتر  است. اين شهر  بعد از  شهر کرد  بلندترين شهر ايران بوده ودر طول  47 درجه و 36 دقيقه شرقي  گرينويچ و عرض شمالي 35 درج و52 دقيقه  استوا قرار دارد .

     بيجار در زمان قديم  معروف به ( بيد زار ) بوده و بر خي وجه تسميه  ان را به اين دليل  مي  پندارند .  شاه اسماعيل صفوي هنگام لشکر کشي به  غرب ايران  از اين  منطقه  عبور کرده و نيز سپاهيان  چنگيز از آن گذشته اند  و اثاري به نام  چنگيز  قلعه  در  بالاي  کوهي به همين  نام در  5  کيلومتري  شهر  حکايت از اين موضوع دارد.

     به دليل شايستگي زنان اين منطقه ، در زمان  ناصرالدين  شاه قاجار ، خزانه دارحکومت  فردي به نام  "زبيده خانم  گروسي " از اهالي  حلوايي  بيجار  به  عنوان همسر  شاه  و خزانه دار  دربار  بر گزيده شد  و در  حکومت  وقت  نفوذ زيادي پيدا  کرد .

       قدمت تاريخي  اين منطقه به  هزاره  سوم  قبل از  ميلاد مسيح  مي رسد  و مويد  اين فرض  " دژ  سترک  " يا  قلعه  "  قمچقاي "  است  که در عهد  مادها ، پارتها و ساسانيان به عنوان پا يگاه استراتژيک از آن  استفاده  مي شده است.

       از  نامداران و مشاهير گروس  مي توان     حسنعلي خان   امير نظام  گروسي  را  نام  برد  که نوشته هايش  نمونه  ممتازي  از  نثر  فارسي  به  شمار  مي رود  وي  مدتي  در مقام  وزارت  فوايد عامه   وسفير  وسر پرست  دانشجويان  اعزامي  به  اروپا و  حکمراني   ولايات  و ايالات  بوده  و  کلا"  در  سال هاي  1253  تا   1275   هجري  قمري   مراحل  خدمات  دولتي  را   از   سرهنگي  فوج  گروس   و رياست  گارد  مستحفظين  ديوانخانه  و ارگ  تبريز  و  حفظ  انتظامات  کرمانشاه وخراسان  و ... طي کرد و مقبره ا ش اکنون  در ماهان  کرمان  در  کنار  شاه نعمت الله ولي قرار دارد  ايشان  بسيار  مورد توجه  ميرزا تقي  خان  امير  کبير  بوده اند .

       مرحوم شيخ فاضل گروسي  يکي ديگر از نامداران  گروس  است  وي در سال  1259   شمسي  در بيجار  متولد  شد  درتحصيل  علوم  فقه  و اصول ، فلسفه ، عرفان،علوم غريبه  وزبانهاي  خارجي موفق بوده اند ، مفردات  قرآ ن کريم ، ورزش افکار ،رساله تغني در قرآ ن ، تجويد استدلا لي ، جنگ المهمات ، هرکسي کار خودش بار خودش و ...  از   اثار  وي  است . بيجار ، حضور  بزرگان  مذهبي چون سيد محمد امامي و حسينعلي رحماني گروسي و...  را در تاريخ  پر افتخار  خود  داراست.تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

        موسيقيدانان ، نقاشان ، خطاطان ، شعرا و اديبان ، پزشکان ، هنرمندان از رشته هاي گوناگون ، روحانيون و  نظا ميان گرانقدر زيادي  در بيجار  بوده و خدمات زيادي را ارائه داده اند  که جهت کسب اطلاعات بيشتر  مي توانيد به کتاب " سيماي بيجار گروس و مشاهيرآن "  تاليف  استاد گرامي  آقاي   محمد علي  کوشا مراجعه  فرماييد.

       اکثر مردم اين شهرستان مسلمان  و شيعه هستند در سابق  تعدادي   يهودي  در  اين  شهر  ساکن  بودند که همگي   مها جرت   کرده  اند.

      صنايع  دستي  اين  منطقه را  قالي ، قاليچه ، گليم ، جاجيم ، سجاده ، نمد ، توري، دستکش ، جوراب و ...  تشکيل  مي دهند  و فر ش هاي اين  منطقه از  شهرت جهاني برخوردار بوده و به خارج صادر مي شد ه است .www.zibaweb.com

      شرکت سيما ن  کردستان  ، شرکت  گچ کردستان  ، شرکت گچ شور سو ، معدن  آ هن شهرک ، معدن آ هک قمشلو ،  معدن گچ قره بگ ، معدن نمک  ميدان ، معدن مرمر گراچقا ، با شوکي ، نوبهار ، قشلاق لو  ، معدن سنگ  تراورتن  حسين آ باد کمر زرد و ... جزو   کارخانه ها ، صنايع و معادن با ارزش بيجار  هستند که ضمن ايجاد فرصتهاي شغلي بسيار ، اقدام به صدور  محصولات خود  به خارج استان  يا  کشور  مي کنند.

     کوهها -   کوههاي  حمزه عرب ، نقاره کوب ،  بادامستان ، زاغه ، نسار ، چنگ الماس ، پنجه علي ،  شاه نشين ،  سر قيصه ،  شاها ،  چهل تن ، سنگ پا ، زرنيخ و...در  منطقه بيجار قرار  دارند.

     آثار تاريخي -  قلعه بزرگ  قم چقا ، پل تاريخي  صلوات آباد ، بناي سنگي  اوچ گنبد ،مسجد تاريخي خسروآباد ، تيمچه حاج شهباز خان  ، تيمچه امير تومان متعلق به دوره صفويه ، زيارتگاه  حمزه عرب ، پنجه علي ،    آثار سد خاکي  جعفر آباد ، تپه نجف آباد ، مقبره آ يت الله  فاضل گروسي و قلعه هاي تاريخي  بسيار  و  مقابر و امامزاده هايي چون  سيد مسيب سيد شکر  ، مقبره صاحبه ، گنبد پير  صالح ، مقبره سيد خضر  از جمله اماکن و آثار تاريخي مو جود در شهرستان بيجار  هستند  و جمعا" حدود 60 اثر باستاني و تاريخي  در آ ن شناسايي شده اند .

       رود قزل اوزن از شاخه اصلي سفيد رود  از  اين  منطقه مي گذرد .تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

     سابقا"  بيجار داراي گردشگاههايي مثل باغ صفا ، سراب ، تخت ، چهار باغ ، بادامستان ، چم حاکمي ، باغچه چال  يارمجه ، چشمه عزيز ، شاهرخ آ باد ، عباس آ باد و...  بوده که اکثرا"  تخريب شده و  فعلا" محدوده  شهر بازي ( باغ صفا ) و اطراف رود خانه  بيانلو و صلوات آ باد ، سراب و تخت  جهت تفريح و گردش  در تابستان  استفاده  مي  شود .

      بازارهاي بيجار قديم شامل   افتخار نظام  ، قيصريه سالار  ،قيصريه سيد لشکر ، بازار امير تومان و بازار  بزرگ بيجار بوده است .

 در سال 1375  جمعيت اين شهر حدود  47500  نفر  و روستاهاي آن  حدود 68000 نفر بوده است که متا سفانه  هر سال نسبت به سال قبل  رشد منفي داشته است و مردم به شهرهاي ديگر مهاجرت مي کنند .

      صادرات بیجار گروس را در درجه اول  گندم  و جو تشکيل ميدهند  کتيرا  و محصولات دامي مثل پشم و پوست و برخي غلات هم از اين دسته اند . ماشين آلات کشاورزي ، صنعتي و لوازم خانگي ، پوشاک  و خوار و بار  هم به منطقه  وارد مي شود . لازم به ذکر است که بيجار در کشور ايران جزو رده هاي اول کاشت و برداشت گندم مي باشد.

      داروهاي گياهي  بيجار فراوان و داراي  اهميت است من جمله ازوه ( آويشن)، مرزه ،گل کو ، گل گاو زبان ، بيد ، پونه ، بومادران ،  ريواس ، خاکشير  ، اسفند ، سيسمبر(شاه نسترن) رازيانه ، بابونه ، زبان گنجشک، کنگر ، شنگ و انواع عر قيجات.

      پرندگاني چون کبک ، بلدرچين ، عقاب ، جغد ، شاهين ، قرقي ، نوک قرمز و... در اين منطقه زيست ميکنند.قمري ، لک لک ،مرغابي ، فاخته ، هما ،  سبز قبا ، هد هد و حواصيل زرد و خاکستري  از پرندگان مهاجر  بيجار به شمار مي آ يند و در  مناطق حفاظت شده ، قوچ ، ميش ، کل  ، بز و ...  وجود  دارد ، از ديگر پستانداران   نيز مي توان از خرس قهوه اي ، گراز ، روباه ، خرگوش ، گرگ ، گربه وحشي ، راسو ، کفتار ، خفاش ، جوجه تيغي و ... اشاره کرد .

       اکثر مردم بيجار به زبان  کردي گروسي و ترکي تکلم  ميکنند  و در اين ناحيه دو لهجه کردي  از شعبه هاي  کرمانشاه و لهجه سوراني ( گوراني ) تشخيص داده شده است.

       مراسم  تاسوعا و عاشورا ي بيجار  در ايران کم نظير است و مردم  در برگزاري آ ن مشارکت فعال دارند  و هر ساله خبر نگاران از کشو رهاي خارجي  جهت تهيه گزارش در آ ن شرکت ميکنند . مردم منطقه مراسم عيد باستاني و ملي نوروز را هم با شکوه برگزار مي نمايند.

       در بيجار به برکت گرايشات مذهبي ، ارتکاب جرايم  بسيار پايين بوده و آمار مو يد اين مطلب است .

        از مساجد بيجار مي توان   مسا جد قا ئم ، جامع بازار ، اميرالمو منين ،سيد ا لشهدا ء ،  امام رضا ، فاطميه ، ابوالفضل ، موسي ابن جعفر ، حضرت محمد ص ، امام حسن ، وحسينيه شهر   را نام برد .

        خيابان   شهدا  ،  توحيد ، بلوار  امام ره ، طالقاني ، الماسيه ، مدرس، کمر بندي حلوايي ، کمر بندي بادامستان ( امير نظام ) ، بلوار سراب ، خيابان ريگ سياه ، بلوار رحماني ، خيابان  مرزبان ،  فاضل  ، از خيابانهاي بيجار مي باشند .

        همچنين  محلات عمده  بيجار  شامل   بادامستان ، تازه آ باد ، ريگ سياه ، نقاره کوب ، حلوايي ، تخت ، پشت قلعه ،  يارمجه ،  کارمندان ، فر هنگيان ، محمود آباد  ، سراب ، شهرک مهديه ، شهرک آ فتاب ،  فرحي ، عسگر آ باد ، چشمه عزيز ، باغ صفا و غيره مي باشد .

 جوانان منطقه گروس در تواضع و فروتني نسبت به افرا د بزرگتر از خود و احترام به پدر و مادر  زبانزد مي باشند . از خصلتهاي عمومي  کردها از جمله مناطق بيجار گروس  ، عنايت زياد به حفظ  ناموس ، اظهار غيرت ، جوانمردي ، مهمان نوازي ، صداقت و توجه به ضعفا و فقرا مي باشد .تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

        بر خي از  خانواده ها و  ايلا ت  سر شناس بيجار بر اساس مطالب  کتاب سيما ي بيجار گروس  عبارتند  از    ايل   بايندر ،   ترکمندي  ، طايفه  اردلان ،  ايل  کبودوند ،  امير علا يي ها ، رضايي ها ،  خواجه وند ، دارجي ، حسن تيموري  ،  گاوبازه اي ، مندمي ، شيخ اسماعيلي ، ور مزيار  ، بورکه اي ، الوندي ، حکمت منش ، کا ظمي ، گروسي ، محمد بيگي ، محمدي ، جمشيدي ،  خدادادها ، وکيلي و غيره .

       بيجار  داراي  حوزه علميه ، دانشگاه پيام نور ، دانشگاه آ زاد ، مرکز آموزش عالي فرهنگيان و ... است . مردمان  شهر و روستاهاي  کراني ( حسن آ باد ياسوکند ) ، بابارشاني ، پير تاج ، توپ آ غاج ، نجف آ باد ، خسرو آ باد  ، سياه منصور و ...  همواره جزو  افتخارات گروس بوده و بزرگاني را در دامان پر مهر خود  پر ورده اند

گيا هان دارويي بيجار از شهرت جهاني بر خوردار است اما  شرايط  صادرات آن به خارج از کشور که مي توانست باعث درآمدزايي و اشتغال افراد زيادي در اين شهرستان باشد ، متا سفانه  هنوز مهيا نشده است

  جهت کسب اطلا عات بيشتر  در مورد بيجار  به کتاب  ارزشمند  " سيماي بيجار گروس و مشاهير آ ن " تحقيق و تا ليف , محمد علي كوشا  ,انتشارات  دانشگاه كردستان , چاپ اول  بهار 1378 . مراجعه فر ماييد


 معرفي كتاب در مورد بيجار

دكتر محمد كاميار استاد فرزانه ايراني  دانشگاههاي ميشيگان و فلوريداي آمريكا , افتخار كردستان و بيجار

    شناسنامه كتاب :

كاميار,محمد,1325

    از بام ايران تا سرزمين طوفان / محمد كاميار . _ تهران : شركت توسعه كتابخانه هاي ايران , 1380 .

366 ص . : مصور , نقشه , جدول , عكس . __( سري رمان : 11 )( چاپ دوم كتاب بزودي انجام مي شود )

 

" من در ميان كوههاي زاگرس چشم به دنيا گشودم و چون قهرمان اشعار حيدر بابا ي استاد شهريار , افتخار ميكنم كه: من از ابتدا در آغوش كوهستان

پر ورده شدم و بازها نامم را

در  آغوش كوهستانها بزبان راندند"

"  من هر كجا كه باشم , تهران ,همدان, فلوريدا , و يا ميشيگان , از دور نگاهم به توست .  بيگانه و آشنا هر كه از پاي تو مي گذرد آهسته به گوشش زمزمه نماو بگو :  استاد پيرم ,      عمري است كه غم روي غم مي گذرد."

بيجار بعد از جنگ جهاني اول شهري بود غارت شده و در دومين جنگ جهاني هم مورد تاخت و تاز نيروهاي متخاصم قرار گرفت و زيانهاي جاني و مالي فراواني متحمل شد شهر بيجار بنام گروس از زمانهاي گذشته دور شهرت داشته اين شهرستان بر طبق آمار سال 1364بالغ بر 390 هزار نفر جمعيت داشته وداراي سه بخش و8 دهستان و283 آبادي داراي سكنه مي باشد درباره وجه تسميه بيجار روايت هاي زيادي از جمله مي گويند چون اين منطقه زماني بيد زياد داشته و به آن بيدزار گفته اند كه بعدها به بيجار تغيير نام داده است و روايت ديگر اينكه ناصرالدين شاه شبي هنگام عبور از منطقه به درخواست امير نظام گروسي در بيجار سپري كرده وچون جار چي نداشته است و خواسته دستوراتي را به مردم بگويد اما جارچي در شهر نبوده لذا نام شهر را به بيجار تغيير داده است وغيره .....

محصولات عمده : لبنيات – حبوبات – پشم – پوست – قالي - و شغل مردم اين شهرستان بيشتر به كشاورزي – دامداري – و خدمات و فروشندگي مشغولند www.zibaweb.com

آب و هوا و طبيعت – شهر بيجار در دشتي موسوم به دشت بيجار كه حوزه اي است محدود به ارتفاعات جنوب دشت و ارتفاعات شمال رودخانه قزل اوزن ارتفاع متوسط دشت در حدود 1750متر از سطح دريا بوده و مساحت برابر  53000 هكتار مي باشد و 1920 متر از سطح دريا دارد و به آن بام ايران لقب داده اند بيشترين ميزان بارش در فروردين و كمترين آن در تيرماه است :

ناهمواريها : شهرستان بيجار درميان ناهمواريها ي استقرار يافته كه مانند حصاري كوهستاني از سنگهاي رسوبي و دگرگوني در اواخر دوران سوم زمين شناسي به صورت نسبتا مستقل درآمده شهر بيجار به دليل كوهستاني ، دشت كمي دارد و كوههاي زيادي دارد كه بلند ترين انها قله امافراده ايوب انصار و كوه زرنيخ – سياه منصور وشاه نشين و.... مي باشد

آبها ورودها : تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

بيجار منطقه اي است داراي سفره هاي غني آبهاي زير زميني كه با حفر چا ههاي عميق 130 متري مورد بهره برداري قرار مي گيرد و رودهاي آن قزل اوزن كه شعبه غربي سفيد رود را تشكيل مي دهد و رود        قم چقاي – رود تلوار – رود اوزون دره ديگر رود هاي اين شهر  مي باشد

جانوران : زندگي جانوري اين منطقه بدليل وضع طبيعي و پوشش گياهي آن به ويژه آب از تنوع خاصي برخوردار مي باشد قوچ و ميش كوهي – خوك – خرس قهوه اي – روباه – خرگوش – جوجه تيغي – مار – انواع ماهيها و پرندگان مانند – كبك – چيل – زرده كوه – بلدرچين – كبوتر و غيره

ويژگي هاي اقتصادي – واردات و صادرات : واردات شهر عبات است از انواع حبوبات – ميموه – سبزيجات  وسايل كشاورزي – مواد غذايي .... و صادرات آن عبارت است از انواع قالي – گليم – گليمچه – عسل – پشم  گندم و لبنيات وغيره ......

كشاورزي – اراضي قابل كشت بيجار : 63% كل اراضي بيجار قابل كشت مي باشد منطقه بيجار براي كشاورزي داراي استعداد خاصي مي باشد اما عوامل همچون 1- كمبود آب 2 – بالا بودن هزينه توليد در امر كشاورزي 3- كوچكي و پراكندگي زمين هاي زير كشت 4- استفاده نادرست از كودهاي شيمائي و گراني موجب شده كه استفاده درستي از زمينها نشود و در نتيجه بهره لازم از آن زمينها برده نمي شود مهمترين محصولات كشاورزي اين شهرستان عبارت اند از 1- گندم و جو – كه بيشتر ديمي مي باشد                       2  - حبوبات مانند نخود – لوبيا – عدس 3- دانه هاي روغني مانند آفتابگردان – گرچك 4 - محصولات صنعتي مانند چغندر قند و توتون 5- محصولات جاليزي وصيفي مانند خيار – خربزه – گوجه فرنگي 6- ميوه ها : آلبالو گيلاس  

  7- سبزيجات

دامداري : اين منطقه بعد از كشاورزي بيشتر به دامداري متكي مي باشد – كه در اين منطقه پرورش گاو گوسفند و بز رواج دارد كه بيشتر از روشهاي سنتي استفاده مي شود در صورتي كه از روش مدرنيزه استفاده شود استعداد فراواني براي دامداري وجود دارد 

صنايع : در اين منطقه صنعت پيشرفت چنداني ندارد زيرا تا كنون كارخانه يا شركت مهمي در سطح منطقه احداث نگرديده است . از اين رو فعاليت هاي صنعتي راكد مانده است ولي خوشبختانه در دو سه سال اخير كارخانه سيمان كردستان و شركت گج خوشمقام واقع در شمال شرقي اين شهرستان احداث و شروع به فعاليت نموده اند و تعدادي زيادي از كارگران ساده و فني و ديپلمه هاي منطقه را تحت پوشش خود قرار داده اند . واحدهاي صنعتي موجود اكثرا به صورت ابتديي اداره مي شوند و با تمام ظرفيت كار نمي كنند و هيچ وجه جوابگوي احتياجات مردم منطقه نيستنند . صنايع موجود در اين شهرستان عبارت اند از : 1- صنايع فلزي مانند : آهنگري – تراشكاري 2- صنايع ساختماني مانند : موزاييك سازي – سنك بري 3- صنايع دستي مانند  قالي بافي – جاجيم و گليم و گليمچه بافي

مهاجرت : روستانشينان كه جهت رفع نيازمنديهاي اساسي خود به شهر روي آورده و سكني گزيده اند . تاثير قابل ملاحظه اي در تغيير تركيب جمعيت شهري داشته اند . بديهي است كه اين جابجايي از نواحي روستايي به نواحي شهري ، مشكلاتي از قبيل عمران شهري ، برنامه ريزي ، توسعه شهري و مصرف آب و برق را موجب مي گردد اميد است كه در آينده اين مسايل حاد حل شود

زبان : با توجه به اينكه مردم اين ناحيه با لهجه هاي كردي ، تركي و فارسي تكلم مي كنند ولي بايد گفت گويش كردي مهمترين لهجه مردم اين ناحيه است گويش كردي مردم بيجار ، شاخه اي از گويش اردلاني است .

خط : فارسي

نژاد : كردهاي بيجار مردماني هستنند از نژاد آريايي از شاخه هاي اصلي هند و اروپايي كه در چندين هزار سال قبل از ميلاد مسيح به اراضي و اماكن كنوني اين منطقه آمده اند از نطر لغوي به معناي دامداري و گله داري است و به معني كَله كوه ( كساني كه در كوه زندگي مي كنند و به گله داري اشتغال دارند ) مي باشد

مذهب : 70% تشيع 30% درصد تسنن              دين مسلمان

اقليت هاي مذهبي : تا قبل از سال 1355 تعداد معدودي يهودي و مسيحي در اين شهرستان زندگي      مي كردند ولي اكنون زندگي هيچ اقليتي در اين ديار به چشم نمي خورد .

بنا ها و مكانهاي تاريخي و آثار باستاني : در اين منطقه شهرستان بيجار آثار باستاني  و تاريخي متعددي وجود دارد كه عبارت اند از : آثار باستاني موجود ، محدود به تپه ا ي است كه در بخش مركز ي شهر قرار گرفته است و بناي قلاي بانگ : قلعه بالا و داراي ارزش تاريخي است اين قلعه در اصل قلعه بانو بوده كه به مرور زمان به قلعه بالا معروف گرديده است آرامگاه مرحوم شيخ عبدالحسين گروسي كه در سال 1324 شمسي وفات يافته آرامگاهش در خيابان 15 خرداد واقع است . بازار قديمي شهر از دو بخش تشكيل شده است بخش اول تشكل از سقف هاي گنبدي كه در حدود 60 سال عمردارد و بخش دوم كه نسبتا جديد    مي باشد با فرم شيرواني مسقف گرديده است در داخل اين بازار يك باب تيمچه قديمي وجود دارد و تاريخ احداث آن كه بر سر در تيمچه نصب گرديده ، سال 1347 هجري قمري رانشان مي دهد . اين تيمچه به سبك و شكل زيبايي به صورت گنبد با آجر تزيين شده است و در گذشته با نام تيمچه حاجي شهباز مشهور بوده است . تپه غيبي سور ، قلعه قم چقاي يا دره پادشاهان ، اين قلعه بسيار ديدني است زيرا بوسيله تونلي با عمق 40 پله از دل كوه و از سنگ كنده شده به پايين قلعه راه پيدا مي كند .

تَپه دِيونه : تپه ديونه در روستاي قبا سرخ ، تپه نجف آباد ، قلعه كوه چنگيز قلعه ، بناي سنگي اوج گبند ، آثار سد خاكي قديمي در جعفر آباد ، قلاقوره يا قلعه گبرها و هفت آسياب شريف آباد اَله گُزكه از نظر معماري و قدمت تايخي بسيار ديدني مي باشد و نيروي تفكر و خلاقيت هر بيننده اي را به شگفتي وا مي دارد .

پل صلوات آباد : تاريخ احداث اين پل معلوم نيست اما تاريخ قدمت ان روي دو عدد سنگ كه به ديواره آن نصب شده است سال 1315 هجري شمسي را نشان مي دهد . اين پل داراي نه’دريچه اصلي وهفت دريچه فرعي آبرو مي باشد و نماي آن آجر و سنگ است .

محرم يا عاشوراي حسيني در بيجار : مردم اين شهر در زنده نگه داشتن عاشوراي حسيني كه 1360سال پيش در دشت كربلا به وقوع پيوسته است بسيار متعصب و متاثرند بهمين جهت به محض مشاهده هلال محرم در آسمان چند علم سياه ومنقوش را بر پشت بام مساجد و تكايا  مي افرازند و طلاق آنها نيز با پارچه هاي سياه كه اشعار محزون و مذهبي بر آنها نوشته شده ، مي پوشانند هم چنين با پارچه هاي مربع يا مثلث شكل كه بر آنها نامهاي الله ، محمد ، علي ، حسن ، حسين ، فاطمه ، يا قمر بني هاشم و يا ابوالفضل نقش بسته است ستونها و طلاق نماهاي درون مساجد را مي پوشاند . در اين ماه بيشتر مردم بپاس شهيد شدن امام حسين و يارانش سياه پوش هستنند و در اين مدت خود رااز تمام شاديها بيگانه ميدانند و اصولا تمايلي به شادي خويش ندارند به همين مناسبت بيشر مردان ريش نمي زنند و زنان به آرايشگاه نمي روند و حنا نمي گيرند روز تاسوعا و عاشورا از خوردن سير و پياز به صورت خام اجتناب         مي نمايند زيرا خود را عزادار مي دانند روز عاشورا گروهي از مردان پا برهنه هستنند وعده اي آب نمي نوشند بپاس اينكه امام حسين در صحراي كربلا تشنه لب به شهادت رسيده است در همين ايام نذر و نيازهاي فراواني مي نمايند از جمله دادن حليم و طعام به فقرا و نياز مندان و سر بريدن قرباني در جلو هيئت هاي    عزا دار و تقسيم گوشت بين خانواده هاي حاجتمند . عزاداري مانند سينه زني و زنجير زني و غيره است .www.zibaweb.com

زندگي اجتمايي خانواده :

خويشي و زناشويي : زنان و دختران عموما با حجاب و مودب و محترم هستنند . از مردان خودي و آشنا    رو نمي گيرنند و آزادانه صحبت مي كنند بيشتر كارهاي اجتماعي و دولتي را دوست دارند از جمله شغل مقدس معلمي و مي توان تخمين زد كه كه هفتاد درصد زنان و دختران اين شهرستان به شغل معلمي اشتغال دارند با مردان غريبه و غيره آشنا كمتر اتفاق مي افتد كه صحبت وگفتگو نمايند طلاق زن و شوهر كمتر صورت مي گيرد اصولا زنان اعم از كارمند و خانه دار حمايت از شوهر و راحتي و آسايش و آرامش در مسائل اجتماعي و اقتصادي را وظيفه خود مي دانند و دوش به دوش مردان كار و تلاش مي نمايند تا بتوانند زندگي رضايت بخشي داشته باشند در صورت مرگ يكي از همسران كمتر اتفاق مي افتد كه ديگري همسري اختيار كند .

پارك ها و گردشگاهها :

پارك ها : اين شهرستان داراي چهار پارك به نامهاي 15 خرداد ، سوم خرداد ، 22 بهمن ، شاهد و پارك محله ريگ سياه مي باشد و

پارك ها : اين شهرستان داراي چهار پارك به نامهاي 15 خرداد ، سوم خرداد ، 22 بهمن ، شاهد و پارك محله ريگ سياه مي باشد و همچنين داراي يك واحد شهربازي است كه از سال 1371 مورد بهره برداري قرار گرفته است .

 

گردشگاهها :   

گردشگاهها ي شهر عبارت اند از : بلوار آريا مهر ، كه بنام بلوار امام تغيير نام داده ، بلوار انقلاب ، بلوار شهيد رحماني ، بلوار طالقاني ، باغ صفا ، شهر بازي ، پاركها ، چمن پايين ، دوروزنه ، اين مكان داراي چشمه اي سرد و تعدادي درخت بيد و يونچه زار مي باشد كه در فاصله 2 كيلومتري جنوب شهر واقع است .

زيارتگاهها :

زيارتگاههاي اين نواحي عبارتند از : مقبره حمزه عرب ، صاحبه ، پير صالح ، پنجه علي ، مقبره سيد محمد   ني ني و مقبره فاضل گروسي از زيارتگاههاي بيجار به شمار مي آيد .

خصوصيات اخلاقي و چهره :

مردمان اين ناحيه بيشترشان داراي چشم ابروي مشكي و قد متوسط مي باشند مردمي با ايمان ، ديندار  و خداپرست هستنند و از ارادتمندان خاندان عترت و طهارت اند . گسترده ترين و پرشورترين اجتماعات مردم در مراسم مذهبي به چشم مي خورد در قبال دوستي با وفا و خوش نيت و درستكار هستنند در دوستي از جمله : اگر رفيق شفيقي درست پيمان باشد تبعيت مي كنند همچنين مردمي تيز هوش ، با استعداد پركار وسخت كوش و خون گرم و مهمان نوازند سرلوحه سخت كوشي آنها : برو كار ميكن مگو چيست كار كه سرمايه جاوداني است كار مي باشد و شعار مهمان نوازي آنها جمله ( مهمان عزيز خداست ) مي باشد در اين ديار گدا بندرت يافت مي شود به دليل اينكه اولا عزت نفس بر مردم حاكم است ثانيا گدايي را مايه ننگ و عار و سرشكستگي در جامعه مي دانند .تلخيص : حميد رضا ترکمندي    1383

 


مطلب زير از يک منبع به نقل از يک جهانگرد خارجي علاقمند به فرش ايران که در بيش از حدود 7 دهه پيش از بيجار گذشته  ذکر شده است .

Bijar Carpets

شهر بيجار

شهر بيجار شهر كوچكي است با 7000 نفر جمعيت كه در دره زيبا و سرسبزي در 120 ميلي شمال غربي همدان واقع شده است . در پشت موستان ها و باغ هاي ميوه كه آن را احاطه كرده است يك رديف تپه هاي سرخ رنگ ديده مي شود كه صخره هاي نوك تيزي به اشكال عجيب از جلگه آن بيرون آمده است :

جاده سمت همدان نا هموار و در فصل تابستان خاك آلود است , ولي ( به عكس جاده ـ سنندج ) در سراسر سال مي توان آن را به وسيله اتومبيل طي كرد . در 60 ميلي همدان مسافر بهدهكده اي نيمه باير مي رسد كه زمين آن را كاريز هاي عميق و بستر خشك رودخانه ها قطع كرده است . مقابل وي در افق قله مرتفع عظيمي ديده مي شود كه به قدري موزون و بهاصطلاح تراز است كه گويي آن رابا خط كش رسم كرده اند . مسافر در پايان يك روز سفر خسته كننده و خاك آلود به قله اين كوه مي رسد . حال وقتي كه به عقب بنگرد ( اگر بتواند ) در پنجاه ميلي خود جلگه اي غبار آلود و شيري رنگ مشاهده خواهد كرد .

در قرن پانزدهم , بيجار روستايي بيش نبود و گفته مي شود كه به شاه اسماعيل نخستين پادشاه دودمان صفويه تعلق داشت . در حدود يك قرن قبل ساكنان آن تا اندازه اي متمكن شدند كه توانستند مالك زمين و خانه هاي خود شوند . اين تمكن در ايران علامت آزادي به شمار مي رود . بيجار به يك شهر تبديل يافت , ولي موقع جغرافيايي آن طوري نبود كه به صورت مركز بازرگاني در آيد . بلكه تنها بازاري شد براي فروش فراورده هاي كشاورزي و اهميت چنداني پيدا نكرد .تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

در بين كليه شهر هاي مغرب ايران كه در طي جنگ جهاني اول به اشغال قواي بيگانه در آمد به بيجار بيش از همه لطمه وارد آمد . ابتدا نيروي روسيه اين شهر را اشغال كرد . اينها تا مي توانستند غلات و حبوبات آنها را تصاحب كردند , ولي از اين گذشته رفتارشان با ساكنين اين شهر دوستانه بود . مردم كه هرگز نمي پنداشتند كه نيروي روسيه بيجار را ترك خواهد كرد  كوشيدند خود را هر چه بيشتر با وضع جديد وفق دهند , ولي روس ها در آنجا نماندند و در مقابل فشار نيروي تركيه عقب نشيني كردند و ترك ها شهر راگرفتند و مردم نگوت بخت را به اتهام همكاري با روس ها مجازات كردند . ترك ها اندك مواد غذايي و غلاتي را كه براي مردم باقي مانده بود از دستشان در آوردند و از تير سقف خانه ها براي تهيه آتش استفاده كردند . وحشت سراسر بيجار را فرا گرفت .

خشكسالي 1918 اين مصيبت را تكميل كرد . مدت چندين ماه روزي 200 نفر دراين ناحيه به هلاكت مي رسيدند . وضع بيجار بعد از جنگ بسيار اسفناك بود : شهري بود غارت شده كه ده يك جمعيت خود رااز دست داده بود . از آن زمان به بعد هيچ گاه آن طور كه بايد پيشرفت نكرد و آباداني پيشين خود را باز نيافت . قبل از سال 1914 شهر آبادي بود با 20000 نفر جمعيت , در حالي كه امروز تقريباً روستاي بزرگي به شمار  مي رود .

بافته هاي كردستان : سنه, بيجار و قاليچه هاي عشاير

قالي بيجار

 

ناحيه قالي بافي بيجار مشتمل است بر شهر بيجار و 40 روستايي كه در شعاع 30 ميلي آن قرار گرفته است .

در نخستين سال هاي بين دو جنگ جهاني بهندرت قالي در اين ناحيه بافته مي شد . سپس در اواسط قرن بيستم اين صنعت به تدريج احياء شد تادر سال 1938 كه در حدود 1000 دستگاه بافندگي دراين ناحيه مشغول كار بود و فراورده سالانه آن به هزار تخته مي رسيد .

سپس جنگ جهاني دوم آغاز شد . سانحه جنگ در اغلب مراكز قاليبافي اثر زيانبخش نداشت زيرا تقاضا براي فراورده در پايتخت رو به افزايش بود . متاسفانه بيجار از اين تقاضا سودي نبرد چه قالي هاي سنگين و زمخت و درشت بافت آن مورد پسند تازه به دوران رسيده هاي پايتخت واقع نمي شد . بار ديگر ميزان قالي بافي در بيجار به مقدار زيادي تنزل يافت .

در سال 1948 هنگامي كه از همدان به بيجار رفتم انتظار داشتم ( با وجود مصابئي كه بر اين شهر وارد آمده بود ) علائمي از آغاز فعاليت مجدد در اين زمينه مشاهده نمايم . مثلاً در بيجار و روستا هاي اطراف آن دستگاه هاي بافندگي كه به كار اشتغال دارند نظر مرا جلب كند ولي مايوس شدم , چه درتمام شهر فقط يك تخته قالي بر دار ديدم . وضع روستا ها نيز بهتر از شهر نبود . كل ميزان فراورده اين ناحيه نيز به زحمت به 20 تخته در ماه مي رسيد .

با همان مسئله اي كه در شهر سنندج برخورد كرده بودم در شهر بيجار نيز برخورد كردم و آن اين بود كه چرا قاليبافان شرق كردستان سنت ديرين خود, يعني بافتن قاليچه هاي كوچك عشايري را , رها كرده و در شهر بيجار و روستا هاي اطراف آن به تهيه قاليهايي مشغول شده اند كه از لحاظ بافت منحصر به فرد است .

از بين پاسخ هاي گوناگون و جالبي كه در مقابل تحقيقات و بازجوئي هاي خود شنيدم اين فرضيه مناسبتر از همه بود و به نظر مي آمد كه پاسخ صحيح همين باشد :

در قرن گذشته روسا و خوانين مشرق كردستان كرد نبودند بلكه ترك بودند , به طوري كه عده اي از آنها تا امروز نيز ترك هستند . اغلب قبايل ترك به عكس اكثر قبايل ايراني قالي هاي خود را مثل قاليهاي بيجار دو پوده مي بافند . در بين اين قبايل ترك ناحيه هريس و تبريز , قشقائيها فارس و بعضي از ايالات افشار را در كرمان مي توان نام برد . احتمال بسيار دارد كه خوانين ترك شرق كردستان ( شايد عده اي از افراد خاندان افشار كه هنوز در شمال بيجار مالك چندين روستا هستند و از لحاظ تاريخي با افشار هاي كرمان مربوطند , به صفحه 242 مراجعه شود ). براي قصور خود به قاليهاي بزرگ و محكم نياز داشتند , حال چگونه مي توانستند چنين فرش هايي تهيه كنند ؟

بديهي است : دستور دادند آنها را به همان شيوه عشايري و با با همان گره تركي و دو پوده پشمي تهيه كنند . يعني به همان شيوه اي كه قالي يوشاك تا به امروز بافته مي شود . در واقع قالي بيجار مي تواند يكي از خويشاوندان دور قالي يوشاك تركيه باشد . چنانچه اين فرضيه درست باشد بقيه نيز درست خواهد بود , بهاين معني ككه چون پشم ( به عكي نخ ) ماده اي است كه حالت ارتجاعي دارد براي به دست آوردن فرشي كه مثلاً در هر اينچ 12×12 گره داشته باشد پود هاي پشمي را بايد با شدت كوبيد كه در تنيجه قالي هاي خشن و فشرده به دست مي آيد , يعني همان ويژگي هايي كه در قالي بيجار ديده مي شود .تلخيص : حميد رضا ترکمندي www.zibaweb.com

شانه زدن پود هاي پشمي كار دشواري بود, بدين جهت قالي بافان بيجار علاوه بر شانه سنگين كه از آهن و چوب ساخته شده بود ناگزير ابزار مخصوص ديگري براي اين منظور تهيه كردند و آن شئي شبيه يك پنجه آهني است كه 12 اينچ طول دارد . قاليبافان اين پنجه را در فواصل نزديك محكم روي پود ها مي زنند تا در هر اينچ تعداد كافي از رديف هاي گره به دست آيد كه البته كاري خسته كننده ولي در عين حال ضروري است .

قاليبافي در ناحيه بيجار يك حرفه روستايي است . هيچ نوع كارگاه سازمان يافته قاليبافي در شهر و يا روستا هاي آن يافت نمي شود . دستگاه هاي بافندگي قديمي و بدوي است . اغلب تير هاي اين دستگاه ها خميده و ناصاف است . علت كجي قالي هاي بيجار تا حدي همين است . ولي تنها دليل عدم توازن و تقارن در قالي هاي بيجار اين نيست , بلكه به كاربردن پشم براي تار قالي علت عمده به شمار مي رود . چون پشم حالت فنري دارد و كشيدن آن بر دار به طور يكنواخت دشوار است , و چنانچه كشش تارها يكنواخت نباشد قالي كج از آب در مي آيد .

بنابر مطالبي كه ذكر شد هنگامي كه شنيدم قاليبافان بيجار براي تار به جاي پشم از نخ استفاده مي كنند خوشوقت شدم . چه براي اين منظور نخ خيلي بهتر از پشم است و ضمناً هيچ گونه تغييري در ظاهر ويا در طرز به كار بردن آن نمي دهد . از نخ براي پود تازك نيز استفاده مي كنند و اين نيز نوعي پيشرفت محسوب مي شود . زيرا براي پود ضخيم هنوز پشم به كار مي برند, يعني همان گونه كه بايد باشد , و اگر در اين مورد نيز از نخ استفاده كنند ماهيت و چگونگي قالي بيجار به كلي تغيير خواهد كرد .

در ساختمان و بافت قالي تحولات ديگري نيز پديد آمده است . بيست و پنج سال قبل كه براي نخستيم بار از بيجار ديدن كردم ضخامت پود پشمي كه به كار مي بردند به اندازه يك مداد سربي بود قاليبافان نيرومند باچنگال هاي 12 اينچي و شانه هاي سنگين با شدت بر روي آن مي كوبيدند و در نتيجه قالي به قدري فشرده و محكم مي گرديد كه آگر آن را تا مي كردند بدون شك پود ها ترك بر ميداشت . بنابراين اكنون كه پود هاي نازك تري به كار مي برند در اين زمينه نوعي پيشرفت محسوب مي شود . قالي قديم بيجار بيش از اندازه فشرده بود .

تعداد طرح هايي كه در قالي بيجار به كار مي رفت هميشه معدود بود و معمولاً از طرح هاي گردان استفاده مي كردند . طراحا حرفهاي , كه در شهر هايي مثل تبريز و كاشان و مخصوصاً كرمان افراد محترم به شمار مي روند . در بيجار وجود ندارند هر چند گاه يكبار , يكي از مردم محل بهخاطر كسب شهرت طرح جديدي تهيهمي كرد , ولي بدوناستثناء اين طرح ها هميشه نامرغوب بود .

سابقاً طرح ها با روستاهاي خاصي بستگي و ارتباط داشت و هنگامي كهمثلاً طرحي در يك روستا متدال مي شد مردم آن فقط از همان يك طرح استفاده مي كردند . براي آشنا ساختن روستائيان با طرح جديد ابتدا قسمتي را كه بايد تكرار شود بر روي تكه اي قالي به اندازه يك پادري كه به آن (( واگيره )) مي گفتند مي بافتند و آن را در اختيار قاليبافان مي گذاشتند تا از آن به عنوان الگو استفاده كند. با ايت روش بازرگانان مي توانستند طرح هاي بهتر را در اندك مدتي رواج دهند . استفاده از روش جديدتر , يعني نماياندن طرح بر روي كاغذ شطرنجي توزيع آن را ساده تر و آسانتر كرده است . با اين همه , قالي هاي معدود و انگشت شماري كه در حال حاضر در بيجار تهيه مي شود فاقد طرح ها و نقشه هاي متنوع و مرغوب هستند .

  •       
[ یکم شهریور 1389 ] [ 13:4 ] [ اطلس ایران وجهان ]
چشمه آب معدنی باباگورگور
sarav اين چشمه، با آبگير وسيعی با وسعت 200 متر در 18 کيلومتری شمال قروه قرار دارد. آب اين چشمه پر از دی اکسيد کربن حل نشده است که رنگ آن مايل به زرد بوده و طعم تلخی دارد و دارای مصارف پزشکی است.

چشمه آب معدنی گواز
اين چشمه در 50 کيلومتری شمال غربی شهر کامياران قرار دارد و در دامنه روستای گواز واقع شده است. در محل اصلی سرچشمه رنگ آب سفيد پررنگی است که به علت وجود سولفور و آهن است. اين چشمه برای درمان بيماريهای پوستی کاربرد دارد، بنابراين برای استحمام از آب چشمه استفاده می گردد. اين آب در درمان بيماريهای تنفسی و رماتيسم مثمر ثمر است.

چشمه آب معدنی پيرسلاح
اين چشمه در 30 کيلومتری شهر بيجار، در روستای قشلاق لو در غرب بيجار واقع است. آب اين چشمه تلخ می باشد. اين چشمه در مسير جاده بيجار ديواندره واقع است و برای درمان بيماريهای رماتيسم کاربرد دارد.

دیگر مراکز چشمه ها و آبهای شفابخش
ديگر چشمه های شفا بخش استان کردستان عبارتند از: چشمه سراب بيجار در يک کيلومتری غرب بيجار، چشمه خاورآباد واقع در جنوب شرقی سراب بيجار، چشمه سراب قروه واقع در ده کيلومتری جنوب غربی شهر قروه، چشمه هفت آسياب در روستای شريف آباد در 12 کيلومتری شمال بيجار در روستای سياه منصو، چشمه سراب و نيسار واقع در 35 کيلومتری قروه به طرف همدان که در دشت چهل دول در دامنه کوه کمر زرد واقع است. چشمه چم چقای در 50 کيلومتری شمال بيجار در روستای سياه منصور واقع است. چشمه های اورامان، ماتان، جاورود در مريوان واقع هستند که زيبايی خاصی را به اين مناطق هديه داده اند
روستای درکی
اين روستا در 47 کيلومتری جنوب شرقی مريوان در دامنه تپه ها واقع است. کوههای اورامان تخت در جنوب آن و کوههای مهدی در شمال و کوه دالانی در شمال غربی اين روستا واقع است. دره کليم در شمال شرقی اين روستا واقع شده است. ارتفاعات آن سرد و مرطوب می باشد، مردمش به زبان کردی صحبت می کنند. کوهها، دره ها، پوشش علف زاری و گونه های حيوانات وحشی از جاذبه های توريستی و طبيعی اين مکان بشمار می روند.

روستای نگل
negel qoran اين روستا در 60 کيلومتری جاده سنندج-مريوان (28 کيلومتری سروآباد) واقع است. اين روستا بعلت وجود نسخه ای از قرآن به دست خط کوفی مشهور شده است که آنرا در مسجد نگهداری می کنند. قدمت اين قرآن به 1000 سال پيش بر می گردد. اين قرآن شگفت انگيز باعث مشهور شدن اين مسجد و روستا گشته است.

روستای اورامان تخت
hevramanat villages اين مکان در دره شرقی-غربی با سراشيبی زياد در شمال کوههای تخت در 63 کيلومتری جنوب مريوان واقع است. خانه های اين روستا بطور کلی از سنگ ساخته شده اند و دارای حالت راه پله مانندی می باشند. سقف خانه ها را با تيرکهايی می پوشانند. اين خانه ها طوری طرح ريزی شده اند که پشت بام يک خانه تبديل به حياط خانه بالايی گرديده است. ارتفاهات اين منطقه در بهار و تابستان بسيار زيباست و در زمستان بسيار سرد می باشد. روستای اورامان تخت يکی از جذابترين مناطق روستايی کردستان است که در کنار چشم اندازهای طبيعی آن، برای آئين مذهبی و قديمی در پير شهريار مردم زيادی سالانه روانه آنجا می شوند. hevraman villages
ساکنان اين منطقه و زبان آنها به هورامی مشهور است. لهجه هورامی يکی از لهجه های مشهور کردی است. آتشکده های قديمی در اين منطقه نشانگر اين است که ساکنان اين منطقه قبل از اسلام زرتشتی بوده اند. رودخانه سيروان از دره های عميق اين منطقه سرازير می شود و به عراق می ريزد. مناطق حاشيه ای رودخانه سيروان راوار ناميده می شوند. اين روستا پوشيده از درخت گردو، انار، انجير و توت می باشد. اگرچه شرايط سخت در اين منطقه پابرجاست، ولی ساکنانش هنوز آداب و منش خود را حفظ نموده اند. pir shaliar
مقبره پير شهريار اورامی، نويسنده کتاب "آشنايی با پير شهريار"، يکی از مکانهای مذهبی استان بحساب می آيد. ساکنان اورامان تخت مسلمان سنی مذهب از فرقه شافعی می باشند. از بناهای مذهبی ديگر می توان مسجد عبداللهی و اويهنگ و مقبره کوصه هجيج را نام برد که هم مردم آن منطقه و هم افراد ديگر احترام
تعدادی از توليدات و هنرهای سنتی مخصوصا صنايع دستی عبارتند از:
فرش، گليم، سجاده، نمد و نيز زيورآلات دست ساز را می توان نام برد. گفته می شود پس از فرش، تخته نرد از مهمترين صنايع دستی توليدی در اين منطقه بشمار می رود.

هنرهای مرسوم
kelash مهمترين و متداولترين هنرهای سنتی کردستان عبارتند از:
فرش، گليم، جانماز، شالهای پشمی، لباسهای کتانی، ساخت گيوه، قلمزنی، مرصع کاری، سفالگری، زيورآلات، پولک دوزی، سوزن کاری، ريسندگی، قلاب بافی، گلدوزی، پارچه بافی، سبد بافی، تور بافی، کارهای فلزی و وسايل موسيقی را نام برد.
فرش سنندج: فرش سنندج با توجه به سبک آن، با فرشهای ديگر مناطق ايران تفاوت دارد. قدمت، کيفيت و ظرافت آن به سه قرن پيش بازمی گردد يعنی وقتی که سنندج به عنوان مرکز استان شناخته شد.
فرش بيجار: يکی از مشخصه های فرش بيجار استحکام آن است. تار و پودهای اين فرش به حدی محکم است که نمی توان بسادگی آنها را از هم جدا نمود.
klim of sanandaj فرشهای روستايی و قبيله ای: فرشهای بافته شده در روستا بعلت با فتهای کلفت، سنگين و دارای پرزهای دراز و محکم است و به همين علت آنها را خرسک نيز می نامند.
موج بافی: موج یا پوشش رختخواب بطور گسترده ای در مناطق روستايی مورد استفاده است. و در مناطق شهری نيز می توان آنرا يافت. اصلی ترين ماده ای که در موج بکار می رود پشم است. درازای آن معمولا 2.25 متر می باشد و بصورت چهارگوش بافته شده و پهنای آن به 9.5 متر می رسد و توسط ماشين موج بافی تهيه می گردد.
جانماز يا سجاده: يکی ديگر از صنايع دستی استان جانماز می باشد. همانطور که از اسمش پيداست از آن برای خواندن نماز استفاده می گردد، همواره آنرا از آلودگی دور می دارند و پس از خواندن نماز آنرا جمع کرده و کنار می گذارند. اندازه يک سجاده در حدود 100*150 سانتيمتر است. طرحهای روی سجاده متاثر از باورهای مذهبی مردم است.
نمد بافی: نمدبافی رابطه بسياری با تاريخچه کهن کردها دارد. نمد دارای چندين مزيت است. می توان آنرا برای جلوگيری از بروز رطوبت حرارت و سردی استفاده نمود. بعلت قطر زياد آن بسيار مناسب برای زندگی کوهستانی در مناطق سرد کردستان می باشد.

موسيقی
می توان به جرات گفت که کردستان مهد موسيقی ايرانی می باشد، زيرا موسيقی کردی دربرگيرنده تمامی اجزاء موسيقی سنتی ايرانی است. در ميان موسيقی منحصر بفرد کردی "هوره" و "شمشال" از سنتی ترين موسيقی ها بشمار می روند. قدمت بعضی از موسيقی ها به 1000 سال می رسد و حتی بعضی به پيش از اسلام بر می گردند.
موسيقی های سنتی که به نامهای "هوره"، "موره"، "لوره"، "سياچمانه"، "چوپی" و آوارهای سنتی نامگذاری شده اند، بيشتر بر مبنای شعرهای 10 سيلابی هستند. سبک آن شکوه گری است و داستانهای آنها واقعی. غزلهای اين موسيقي ها تمثيلی است.
دسته دوم شامل آهنگهايی همچون "سامد لاچکی"، "مقام الله ويسی"، "مقام کوچه باغی"، "سامد مسگری" و آوازهای منظم بر پايه تلميح و شعرهای عروضی استوار است.
بيت خوانی: در کردستان نوع ديگری موسيقی وجود دارد که به آن "بيت خوانی" می گويند که احتمالا مترادف "گتا خوانی" يا "گسا خوانی" می باشد. بيت خوانی بر پايه آوازهای کاملا ساده بدون ريتم، قافيه و نظم استوار است که توصيف کننده فرماندهان جنگهای مذهبی و همچنين قهرمانان ملی است.

موسيقی حماسی
kurdish dance اين موسيقی که به "هلپرکه" و يا "هلپرين" مشهور است به معنی حمله کردن است که از روزگاران ستايش و پرستش خدايان در "مهرآباها" در زمان مهر پرستی به ارث رسيده است.

اسب سواری
مسابقه اسب دوانی در سراسر روستاها و دشتهای کردستان در جشن ها و سنت های ملی برگزار می گردد. اين مراسم با شرکت اسب سواران با ريتم بالايی برگزار می شود. در مراسم عروسی، در حاليکه عروس سوار بر اسب به خانه بخت روانه می شد، اسب سواران مراسم جالبی را به اجرا در می آوردند
ميرنوروزی و کوسه گردی
novroz مراسم ميرنوروزی و کوسه گردی، مسابقه و نمايشی بود که در نوروز تا دو دهه گذشته در کردستان انجام می گرفت. مراسم کوسه گردی توسط دو نفر انجام می شد. يکی از آنها "کوسا" بود و ديگری "زن کوسا". کوسا لباسهای خنده دار بزرگ و کوچک را می پوشيد و سبيل و ريش مصنوعی بزرگی، که از پشم گوسفند درست شده بود می گذاشت. او کلاه بلندی بر سر داشت و يک جفت شاخ را بر سر خود نسب می کرد و سپس زنگوله کوچکی را بر گردن خود آويزان می کرد و سپس در داخل گذرگاهها همراه زنش که او نيز لباسهای خنده داری پوشيده بود و آرايش مضحکی داشت می گشت و مردم را می خنداند.

رسم پيرشهريار
pir shaliar مراسم سنتی ديگری نيز در فرهنگ کردها وجود دارد که بعلت باورهای مذهبی و سنتی آنهاست. مراسم جشن عروسی پيرشهريار يکی از اين مراسم است. مراسم عروسی پيرشهريار يکی از جشنهای قديمی است. در منابع تاريخی ذکر شده است که: رهبر روحانی معرف به پيرشهريار بسيار مورد احترام مردم اورامان بوده است. آنان کتاب نوشته شده توسط اين شخص را به غريبه ها نشان نمی دادند و از سخنان ذکر شده در کتاب به عنوان پند و اندرز استفاده می کنند.
جشنهای شگرف مردم اورامان از بهمن که مراسم سالگرد ازدواج پير شهريار است بوجود آمده است. اين جشن در بهمن مردم را مقيد به انجام چله کوچک در طی سه مرحله می کند، که سه هفته طول می کشد. در هفته اول بهمن، گردوها از باغ پير شهريار جمع آوری می شوند و برای انجام رسم و رسومات برای مردم فرستاده می شوند. در مرحله دوم که با شروع شب پنج شنبه آغاز می گردد، بچه های روستا به سر بامها می روند، آواز می خوانند و از مردم داخل خانه هديه می گيرند و پس از آن مراسم قربانی انجام می گيرد. در سومين جمعه بهمن چند قطعه نان درست شده از گل گندم و بادام را بوسيله گياهان خوردنی چون ريحان تزئين شده است را به مقبره پيرشهريار می برند. بعد از جمع شدن در مقبره، مردم نانها را بر می دارند، آنها را می برند و در ميان جمع حاضران توزيع می کنند. هر ساله در دومين هفته از ارديبهشت ماه، مردم اورامان و روستاهای اطراف، تکه ای از سنگی را که نزديک پيرشهريار است می کنند و برای درمان بيماريها با خود می برند. آنها معتقدند که معجزه پيرشهريار بر اين سنگ به نحوی است که اين سنگ پس از بريده شدن دوباره رشد می کند.

لباس مردان
men,s clothes لباس مردان شامل:
چوخه: که تن پوشی پشمی يا کتانی است که در سقز، مريوان و بانه به آن "کوا" می گويند و در سنندج به "چوخه" مشهور است.
پانتول: پانتول شلوارهای گشادی هستند که به آن "رانک" نيز گفته می شود.
ملکی: تن پوشی است بدون يقه که از بالا تا پايين بالا تنه آزاد است.
لفکه سورانی: نوعی آستين شل و دراز است که دارای شکل مثلثی بوده و بر روی مچ و دست بسته می شود.
شال: شال که به آن "پشت ون" و "پشت ينه" نيز گفته می شود، 3 تا 10 متر طول دارد که در ناحيه کمر بر روی لباسها بسته می شود.
دستار: دستار يا "کلاقاه" نيز به "دشلمه"، "مندلی"، "رشتی" و "سروين" نامگذاری شده اند که بعنوان کلاه بر سر مردان کاربرد دارد.
فرنجی: فرنجی يا فرجی معمولا مورد استفاده مردان هورامی است که از نمد ساخته شده است.
کوله بال: نوعی پوشش نمدی است که چوپانان در هنگام رفتن به صحرا بتن می کردند.

لباس زنان
women,s clothes جافی: شلواری است همانند شلوار مردان که توسط زنان کرد مخصوصا در روستاها در هنگام کار پوشيده می شود، در اوقات ديگر زنان شلوارهای گشادی می پوشند که از ابريشم ساخته شده است.
کولنجه: تن پوشی است که بر روی لباسهای بلند پوشيده می شود. در اورامان به آن "سوخمه" می گويند. کولنجه ساخته شده از مخمل يا لباسهای ابريشمی ظخيم است.
شال: پوششی زيباست که بر کمر بسته می شود.
کلاو: کلاه يا کلاو دارای استوانه کوچکی است که به وسيله تزئينی مزين می شود و بسيار زيباست.
کلاکه: روسری يا دستاری است که بجای کلاه مورد استفاده زنهاست. کلاکه دارای رشته های بلند سياه و سفيد ابريشمی است که روی آنرا زر دوزی می کنند. .
منبع- کردستان توریسم
[ هفتم مرداد 1389 ] [ 21:18 ] [ اطلس ایران وجهان ]
قشلاق(وحدت)
vahdat dam اين مکان در 10 کيلومتری شهر سنندج در ميان کوههای ساتيله و تيگران قرار دارد. طول اين سد 11 کيلومتر می باشد و 934 هکتار وسعت دارد. با توجه به ارتفاع و ميزان بالای آب اين سد برای ورزشهای آبی محلی مناسب می باشد. و نيز اين سد مکان مناسبی برای زاد و ولد ماهيان مختلف می باشد. منطقه سرسبز با جنگلهای اطرافش چهره زيبايی به شهر داده و محل مناسبی را برای قايق رانی و ورزشهای آبی فراهم ساخته است.

درياچه زريوار
zarivar lake اين درياچه آب شيرين در 2 کيلومتری شهر مريوان واقع است. اين درياچه منطقه ای به وسعت 9 کيلومتر دربر گرفته و ميانگين عمق آن 5 متر می باشد و بيشترين عمق درياچه به 18 متر می رسد. نام زريوار يا زريبار از زبان پهلوی کهن بجای مانده است، که در اين منطقه در دوران قبل از اسلام به اين زبان گفتگو می شد. آب اين درياچه بوسيله چشمه های زيرزمينی تامين می گردد.
مناطق حفاظت شده حيوانات وحشی
goat تنوع شرايط اقليمی، فراوانی منابع آبهای جاری و پوشش گياهی مناسب باعث ايجاد محل مناسبی برای زندگی گونه های حيوانات وحشی، پرندگان مهاجر و بومی و تنوع ماهيها گشته است. به علاوه استان کردستان از نظر وجود گونه های حيوانات شکاری از اهميت زيادی برخوردار است و تا بحال 34 گونه در اين مناطق گزارش شده است. از گونه های حيوانات وحشی که در ارتفاعات کم يافت می شوند می توان خرس، کفتار، شغال، گرگ، روباه، راسو، سمور و گورکن را نام برد. و در ارتفاعات بالاتر بز وحشی، گوسفند وحشی، پلنگ، بز کوهی و خرس يافت می شود. در اين منطقه گونه های متعددی از پرندگان بومی و مهاجر وجود دارد که از مهمترين اين پرندگان می توان کبک، مرغابی، کبک زرد، عقاب، کبوتر و قمری را نام برد که بومی بوده و نيز دارکوب، چکاوک، سار، لاشخور، کلاغ، هدهد، مرغ نوروزی، زاغ، طوطی از پرندگان مهاجر می باشند.
رودخانه قزل اوزن
اين رودخانه يکی از شاخه های اصلی سفيد رود است و از ارتفاعات چهل چشمه، هزار کانيان و از چشمه های شرقی رشته کوههای زاگرس در جنوب و غرب حومه شهر ديواندره سرچشمه می گيرد. اين رودخانه در هنگام رودخانه در هنگام ورود به استان زنجان به رودخانه شاهرود در منطقه لوشان ملحق می گردد و تبديل به سفيد رود می شود و به دريای خزر می ريزد.
رودخانه های قمه چوکی و اوزن دره در بيجار و رودخانه های تروال و شور در قروه يکی از دو شاخه مهم رودخانه قزل اوزن در استان کردستان به حساب می آيند. دره و حاشيه رودخانه دارای جذابيت و زيبايی خاصی بوده و دارای گونه های متنوعی از ماهيها می باشد.

رودخانه سفيدرود
طول رودخانه سفيد رود به اندازه رودخانه زرينه نيست و حجم آب آن نيز کمتر است. اين رودخانه به رودخانه "تاتاهو" مشهور است. اين رودخانه از ارتفاعات منگور و ترجان سرچشمه می گيرد و سپس به درياچه اروميه می ريزد. رودخانه های چم خانه ساوج بولاک از انشعابات مهم اين رودخانه به شمار می روند.

رودخانه سيروان
sirvan اين رودخانه طويل ترين رود در استان کردستان است و شاخه های اصلی آن رودخانه های گاورود و قشلاق می باشند. گاورود از کوههای کان کبود سقز سرچشمه می گيرد و رودخانه قشلاق از کوههای پير محمد سرازير می شود. شاخه های مختلف اين رودخانه دارای سيستم جريانی مشابهی هستند که در مسير خود از دره های عميقی می گذرند.
قسمتی از اين رود، در بخشهای ميانی، باعث ايجادsirvan مرزی بين ايران و عراق می گردد و به منطقه دياله مشهور است و پس از آن به خليج فارس می ريزد.از انشعابات مهم اين رودخانه می توان گردوکانه، چم قوره، چم گردکان، زريوار و چم گوتوند را نام برد. اطراف اين رودخانه محل مناسبی برای رشد گونه های مختلف ماهی و پرندگان است و زيبايی خاصی را به اين رودخانه داده است.

رودخانه زرينه رود
مسير جريان اين رودخانه از شمال به طرف جنوب است و پس از گذشتن از استان کردستان به درياچه اروميه می ريزد. شاخه اصلی اين رودخانه چم سقز می باشد که از کوههای گردنه خان در شرق بانه سرچشمه می گيرد. رودخانه "خرخره" اصلی ترين شاخه اين رود می باشد که از کنار شهر سقز می گذرد و سرانجام به رودخانه زرينه می پيوندد. شاخه های ديگر آن ساروک و موردی است که از منطقه تکاب و سهند سرچشمه می گيرند.
در سقز زرينه رود را با اسم "جاکتو" می شناسند و پس از عبور از جنوب غربی آذربايجان به درياچه اروميه می ريزد. اين رودخانه بزرگ يکی از جذابترين مناطق طبيعی استان می باشد و همچنين در اين رودخانه امکان ورزشهای آبی نيز وجود دارد. در تمامی طول رودخانه امکان قايق رانی وجود دارد.

کوه چهل چشمه
اين کوه مرتفع ترين کوه در شمال رشته کوههای زاگرس است. ارتفاع آن 3173 متر و در 53 کيلومتری جنوب شرقی سقز واقع است. رودخانه های شورقی، چهل چشمه، کاله بار و چم جاکتو از اين منطقه سرازير می شوند. همينطور رودخانه های ديگری نيز از ارتفاعات کم اين کوه سرچشمه می گيرند و زيبايی مخصوصی را به اين کوه داده اند. با توجه به زيبايی های طبيعی، اين منطقه از اماکن تفريحی بشمار می رود.

کوه حسين بک
اين کوه در 17 کيلومتری جنوب قروه و در جنوب روستای مجيد آباد واقع است. اين کوه 3042 متر ارتفاع دارد. اين کوه با کوه بير (با ارتفاع 3250 متر) در سمت راست و کوه پريشان در قسمت شرقی متصل است. اين کوه يکی از مرتفع ترين کوههای قروه است. سراشيبی شمالی اين کوه، بعنوان حومه شهر قروه محسوب می شود و دامنه جنوبی آن شامل حومه شهر سقز می باشد. اين کوه در سلسله جبال زاگرس واقع است. کوه سنگ سفيد با ارتفاع 2822 متر در شرق و کوه دروازه با ارتفاع 3162 متر در شمال کوه حسين بک قرار دارند.

کوه کوچکه سر
اين کوه با ارتفاع 2946 متر در 30 کيلومتری جنوب غربی شهر سنندج واقع است. روستای زيبای شيان با پوشش گياهی شگفت انگيزش، مخصوصا در بهار و تابستان، در شرق اين کوه قرار دارد. رودخانه های دوپاردان، چم هسلی و اويهنگ از اين کوه یرچشمه می گيرند.

کوه ميانه
اين کوه يکی از مرتفع ترين کوههای مريوان است. اين کوه در 40 کيلومتری جنوب شرقی مريوان واقع است و در قسمت غربی روستای ميانه قرار دارد. ارتفاع آن 2670 متر می باشد. کوه سنگ سور با ارتفاع 2080 متر در قسمت شمالی اين کوه واقع است.

کوه پيازه
اين کوه در ارتفاعات نيمه جنگلی سلسله جبال زاگرس واقع است ارتفاع آن 2951 متر است و در 24 کيلومتری جنوب شرقی مريوان واقع است. از قسمت شرقی به روستای المانه می پيوندد. کوه پيازه با کوه چله خانه در قسمت شرقی متصل می گردد و از سمت شمالی با کوههای شاه نسيم و کچکان متصل و در سمت شمال غربی با کوه کانوالان متصل است. جنگلهای موجود زيبايی شگفت انگيزی را به اين منطقه داده و در قسمتهای پايينتر آن پوشش گياهی قابل توجهی وجود دارد.

ديگر ارتفاعات و قلل
از مهمترين ارتفاعات استان کردستان می توان کوههای زير را نام برد: کوه شاه معروف با ارتفاع 2895 متر، کوه پنجه علی با ارتفاع 2860 متر، کوه کانی چارمه با ارتفاع 2840 متر، کوه حلقه مير با ارتفاع 2880 متر، کوه تخت با ارتفاع 2820 متر، کوه سناسره با ارتفاع 2884 متر، کوه مسجد ميرزا با ارتفاع 3059 متر، کوه ملا کاوه با ارتفاع 2880 متر، کوه سراج الدين با ارتفاع 2836 متر، کوه چارخلان با ارتفاع 3330 متر و کوه هواره برزه با ارتفاع 2895 متر.
چشمه آب معدنی باباگورگور
sarav اين چشمه، با آبگير وسيعی با وسعت 200 متر در 18 کيلومتری شمال قروه قرار دارد. آب اين چشمه پر از دی اکسيد کربن حل نشده است که رنگ آن مايل به زرد بوده و طعم تلخی دارد و دارای مصارف پزشکی است.

چشمه آب معدنی گواز
اين چشمه در 50 کيلومتری شمال غربی شهر کامياران قرار دارد و در دامنه روستای گواز واقع شده است. در محل اصلی سرچشمه رنگ آب سفيد پررنگی است که به علت وجود سولفور و آهن است. اين چشمه برای درمان بيماريهای پوستی کاربرد دارد، بنابراين برای استحمام از آب چشمه استفاده می گردد. اين آب در درمان بيماريهای تنفسی و رماتيسم مثمر ثمر است.

چشمه آب معدنی پيرسلاح
اين چشمه در 30 کيلومتری شهر بيجار، در روستای قشلاق لو در غرب بيجار واقع است. آب اين چشمه تلخ می باشد. اين چشمه در مسير جاده بيجار ديواندره واقع است و برای درمان بيماريهای رماتيسم کاربرد دارد.

دیگر مراکز چشمه ها و آبهای شفابخش
ديگر چشمه های شفا بخش استان کردستان عبارتند از: چشمه سراب بيجار در يک کيلومتری غرب بيجار، چشمه خاورآباد واقع در جنوب شرقی سراب بيجار، چشمه سراب قروه واقع در ده کيلومتری جنوب غربی شهر قروه، چشمه هفت آسياب در روستای شريف آباد در 12 کيلومتری شمال بيجار در روستای سياه منصو، چشمه سراب و نيسار واقع در 35 کيلومتری قروه به طرف همدان که در دشت چهل دول در دامنه کوه کمر زرد واقع است. چشمه چم چقای در 50 کيلومتری شمال بيجار در روستای سياه منصور واقع است. چشمه های اورامان، ماتان، جاورود در مريوان واقع هستند که زيبايی خاصی را به اين مناطق هديه داده اند
[ هفتم مرداد 1389 ] [ 21:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]
امامزاده بابا گرگر
baba gorgor اين بنا در روستای باباگرگر وجود دارد. اين شخص در کنار اسم خودش يعنی سيد جمال الدين موسی رضا به اسم باباگرگر شهرت يافته است. در نزديکی اين بنا چشمه آب کربنات کلسيم وجود دارد. اين چشمه باعث پوششی در آن منطقه شده که به اسم دراگون شهرت يافته است. گفته می شود چشمه آب از شکافهای زيادی در آن حوالی سرچشمه می گيرد و دارای طعم تلخ و شوری می باشد. اين چشمه برای درمان امراض پوستی مفيد است. اين منطقه پتانسيل خوبی برای جذب توريست در استان دارد.

امامزاده عبدالله
taqe goreh امامزاده عبدالله از نوادگان امام هادی می باشد. اين مکان دارای ساختاری قديمی می باشد و در خيابان صلاح الدين ايوبی سنندج بنا شده است.

امامزاده پيرعمر

مرقد ذکر شده در خيابان امام خمينی سنندج واقع شده است و به اسمی که در بالا ذکر شده شهرت يافته است. در نزديکی اين مقبره يک مدرسه وجود دارد که در سال 1297 هجری يعنی در هنگامی که اتاقهای زيادی به آن اضافه شد توسعه پيدا کرد. نظرات مختلف زيادی درباره اينکه اين مقبره متعلق به چه کسی است وجود دارد. لازم بذکر است که اين مکان يکی از اماکن مذهبی استان می باشد.

کتيبه اورامان

در کوه زينانه مريوان قرار گرفته است و بشکل هلال حک گرديده است. در داخل قوسی مصنوعی کنده کاری بطول 2.5 متر و عرض 30 متر وجود دارد. حکاکيهای ويژه ای در قسمت بالاتر اين اثر وجود دارند. همچنين دست نوشته ديگری در مجاورت آن به خط ميخی موجود است که شايد مربوط به هزاره دوم قبل از ميلاد و آغاز اولين هزاره قبل از ميلاد باشد.

حمام قسلان

qaslan bath حمامی قديمی است از دوره قجر در روستای قسلان قروه به فاصله 10 کيلومتری از قروه و شرق سريش آباد. طرحهای معماری داخلی حمام، کاشيکاريها و ديگر قسمتها قابل توجه می باشند. با توجه به اينکه يک امامزاده و نيز چشمه آبمعدنی باباگرگر در اين منطقه واقع هستند لذا از نظر توريستی بسيار مورد توجه می باشد.

 

بازار سنندج و آصف

bazaar از ديگر بناهای تاريخی کردستان، می توان بازار سنندج و بازار آصف سنندج را نام برد. اين دو بنا بر پايه سبک معماری دوره صفويه ساخته شده اند و دارای ارزش بسياری می باشند.
از ديگر بازارهای قديمی استان می توان شيخ تاجوان چی و اردلان را در سقز و بازار سرپوشيده اورامی ها را در مريوان نام برد

برج آجری آوشقون بابا

اين برج تاريخی در قسمت غربی روستاه عربشاه در حدود 40 کيلومتری جنوب بيجار –نزديک به جاده همدان به بيجار- واقع گرديده است. شکل اين بنا، مصالح بکار رفته و نوع گنبد آن نشانگر اين است که اين بنا بجامانده از قرون پنجم و ششم بعد از ميلاد می باشد. اين برج بابا شاه ناميده می شود و بر طبق کتيبه گچی آن علی اشرف آنرا در سال 1322 بعد از هجرت بنا کرده است. اين برج آجری به دوران سلجوقی برمی گردد.


آرامگاه سليمان بگ

اين مقبره متعلق به يکی از نوادگان ميرزا بگ، حاکم دوره شاه تهماسب صفوی می باشد. بر طبق باورهای مذهبی گفته می شود که وی دخترش را به برادرزاده اش داد و سپس حکومت بانه را به دامادش واگذار نمود. مقبره سليمان بگ در سه کيلومتری غرب بانه قرار دارد و بر روی قبر 1010 هجری يعنی زمان مرگ وی حک شده است

مسجد جامع سنندج(دارالاحسان)
jame, mosque(sanandaj) اين بنا که در خيابان امام خمينی سنندج قراردارد در سال 1227 هجری بوسيله امان الله خان اردلان ساخته شد و از چندين محوطه بزرگ تشکيل شده است. حياط آن بکلی تخريب شده است. از خصوصيات عمده اين مسجد دکورهای هفت رنگ، آجرهای لعاب کاری شده به جای سنگ کف پوش و مهمترين خصوصيت آن نوشتن دو سوم از يک جزء قرآن بر روی کتيبه های مسجد است.

زيارتگاه و مسجد هاجرخاتون
hajar khatoon اين بنا در يکی از نواحی قديمی سنندج بنام سر تپوله بنا شده است، که ساختمانهای پيچيده و تودرتو که شامل زيارتگاه، مسجد، مدرسه دينی و مقبره مطهر شيوخی که پيرو هاجر خاتون خواهر امام رضا بوده اند می باشد.

ديگر مساجد قدیمی
خانه آصف وزيری
asef houseيکی از جذابترين بناهای تاريخی در سنندج خانه آصف می باشد. قدمت اين بنا به 130 سال پيش باز می گردد و در مرکز شهر واقع شده است. گچبريهای اين بنا و نيز پنجره های آن زيبايی خاصی را به آن بخشيده است. علاوه بر آن، نوع معماری مجسمه های سنگی و قوس ها باعث جذابيت بيشتر اين بنا گرديده است.


asef houseيکی ديگر از شاخصه های اين بنا حمام بزرگ آن است که در داخل حياط بزرگ آن واقع شده و دارای ارزش قابل ذکريست.
 
Jame' Mosque (Saqez) از ديگر مساجد قديمی در استان می توان مسجد جامع دارالامان (سنندج)، مسجد جامع خسروآباد (بيجار)، مسجد دو مناره (سقز)، مسجد جامع دوره قاجاريه (سنندج)، مسجد سرخ (مريوان)، مسجد عبدالله عمران (مريوان) و مسجد جامع سقز (سقز) را نام برد.

قلعه حسن آباد
که در 8 کيلومتری جنوب سنندج واقع شده و مسند دولت بوده است در دوره صفويه بوسيله هلو خان بنا گرديد. در حال حاضر فقط خرابه های آن برجاست.

قلعه قمه چوکی
qamechoqay castle در فاصله 12 کيلومتری از قمه چوکی-روستايی در بيجار-و به طرف شمال جاده بيجار-تکاب قرار دارد. اين قلعه می تواند به عنوان بنايی بی همتا در استان به حساب آيد و به قرون نهم يا هشتم قبل از ميلاد رجعت داده می شود. در قسمت غربی اين ساختار ناحيه ای به عمق 100 متر وجود دارد که سکوی غربی قلعه را به جاده ای ناهموار متصل می سازد. بانيان اين بنا در اين بخش يک شاهکار را در استحکامات بنا با طول 100 متر و ارتفاع 15-20 متر بوجود آورده اند. اين بنا از سنگهای بزرگی ساخته شده که بر استحکام بنا می افزايند. اين سبک از معماری به هزاره اول قبل از ميلاد باز ميگردد. در حاشيه شمالی قلعه، شکافی به طرز ماهرانه ای تراش خورده است. درحاليکه در شمال شرقی پله های بيشماری وجود دارند که نمايانگر سه دوره سکونت مادها، اشکانيان و پارتها می باشد. در دوره مغولها محرابی کوچک با چهار پله بنا شد که آثار بجا مانده از آن بسيار جالب توجه می باشد. ساخت اقامتگاه خشتی و آجری در محدوده
غار کرفتو
karaftoo cave غار کرفتو در ديواندره، در حدود 72 کيلومتری شرق سقز واقع شده است. بر طبق مطالعات انجام شده، در دوران مزوزويک اين غار زير آب بوده و در پايان اين دوره زمين شناسی سر از آب بيرون آورده است. کرفتو غاری طبيعی و کلسيمی است و در دورانهای مختلف، تغييراتی همراه با سازگاری انسان با آن داشته است.
اين غار درون کوه قرار داشته و دارای چهار طبقه می باشد. بسياری از محققان از جمله دمرگان، راولينسون، کارپورتر، خانيکف و فونگال از کرفتو بازديد کرده اند و پيش نقشه های آن را طرح ريزی کرده اند. درازای آن حدود 750 متراست و گذرگاههای زيادی نيز در ميان آن قرار دارد. در خلال زندگی غارنشينی انسان، تغييرات زيادی در آن بوجود آمده است که از مهمترين آنها تغيير ورودی غار و درست کردن چندين اتاق و سالن در داخل آنرا می توان نام برد. از نقطه نظر معماری اين غار دارای چهار بعد معماری است که در عرصه هنر معماری از اهميت زيادی برخوردار است. در اين معماری اتاقها و گذرگاهها به هم متصل هستند، تعدادی پنجره و سوراخ در نمای بيرونی تعبيه شده است. حکّاک های زيادی در موضوع حيوان، انسان و گياهان در روی دیوارهای غار پيدا شده است که دارای مايه های مذهبی نيز می باشند.
karaftoo cave
[ هفتم مرداد 1389 ] [ 21:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مسجد جامع سنندج(دارالاحسان)
jame, mosque(sanandaj) اين بنا که در خيابان امام خمينی سنندج قراردارد در سال 1227 هجری بوسيله امان الله خان اردلان ساخته شد و از چندين محوطه بزرگ تشکيل شده است. حياط آن بکلی تخريب شده است. از خصوصيات عمده اين مسجد دکورهای هفت رنگ، آجرهای لعاب کاری شده به جای سنگ کف پوش و مهمترين خصوصيت آن نوشتن دو سوم از يک جزء قرآن بر روی کتيبه های مسجد است.

زيارتگاه و مسجد هاجرخاتون
hajar khatoon اين بنا در يکی از نواحی قديمی سنندج بنام سر تپوله بنا شده است، که ساختمانهای پيچيده و تودرتو که شامل زيارتگاه، مسجد، مدرسه دينی و مقبره مطهر شيوخی که پيرو هاجر خاتون خواهر امام رضا بوده اند می باشد.

ديگر مساجد قدیمی

Jame' Mosque (Saqez) از ديگر مساجد قديمی در استان می توان مسجد جامع دارالامان (سنندج)، مسجد جامع خسروآباد (بيجار)، مسجد دو مناره (سقز)، مسجد جامع دوره قاجاريه (سنندج)، مسجد سرخ (مريوان)، مسجد عبدالله عمران (مريوان) و مسجد جامع سقز (سقز) را نام برد.

Zivieh Archaeological Hill اين تپه که درارای فضايی بسيار وسيع است در 55 کيلومتری جنوب سقز واقع گرديده است. قلعه باستانی زيويه در زمان حفاريهای باستانی در اين تپه کشف گرديد. اين قلعه روی تپه بسيار بلندی که به تمام منطقه ديد دارد ساخته شده است. در منطقه، عتيقه های بی نظيری که امروزه به عنوان شاهکارهای آثار فلزی و سفالگری شناخته می شوند از يک تابوت کشف گرديدند.
the treasure of zivieh اين حفاری صدمات زيادی را به اين اثر معماری بزرگ وارد کرد. قلعه زيویه 2700 سال پيش ساخته شد و از مادها به ارث رسيده است. برای ساختمان قلعه زيويه، بعد از استقرار بنا يکسری سکو برای صاف و مسطح کردن ناحيه ساخته شد، و تعدادی خشت، سنگ و چوب برای پر کردن شيب های تپه قرار داده شد، بعد قلعه بطور محکمی بنا گرديد. پی و پله های قلعه از سنگ ساخته شد، اما ديوارها از خشتهايی در ابعاد 16*16*46 ساخته شد. ورودی اصلی 16 ستون سنگی دارد که در شرق تپه بنا شده، هال ستوندار که دارای 16 ستون سنگی گرد می باشد جالبترين قسمت قلعه می باشد. قطر ستونها 95 تا 105 سانتيمتر می باشد. پشت بام هال بصورت شطرنجی با آجرهای گلی فرش شده. ديگر قسمتهای اين قلعه بزرگ شامل سالنها، حياطها و اتاقهای متعددی است که هرکدام استفاده خاص خود را دارند.

بابا گرگر
در روستايی به همين نام در 25 کيلومتری شمال شرقی قروه واقع شده است. امامزادهای نيز در آنجا قرار گرفته و بصورت زيارتگاهی برای ساکنان درآمده است. در مجاورت آن تعدادی چشمه های آب معدنی نيز وجود دارد.

ديگر مکانهای باستانشناسی
تپه های کوچک تاريخی کره سی، آرندان و چنو در سنندج؛ تپه های باستانی آيينی سور و نجف آباد در سقز؛ تپه های دوباره نامگذاری شده سروآباد، نگل و دو تپه شرقی و غربی مريوان، شهر تاريخی صلوات آباد در حاشيه رود قزل اوزن و شهر تاريخی آدمروده.

[ هفتم مرداد 1389 ] [ 21:7 ] [ اطلس ایران وجهان ]

بيجار در غرب ايران واقع شده و تابع استان  کردستان  مي باشد  داراي    7730 کيلومتر مربع مساحت بوده  و داراي  288  روستاست  که حدود  262  روستاي آن قابل سکونت مي باشد .  از شمال  شرقي  به  استان  زنجان ، از   شمال  غربي به  شهرستان  تکاب ( درآذربايجان غربي) ، از جنوب به  شهرستان قروه ، از جنوب شرقي به  قسمت کوچکي از  استان همدان و از غرب به سنندج و ديواندره محدود است. بيجار منطقه اي است در امتداد  سلسله جبال غربي ايران و يک سوم اراضي آن کوهستاني است. جنس خاک آن از سنگهاي  رسوبي  مخصوصا" ترکيبات رسي و آهکي و متعلق به دگرگونيهاي دوران سوم است.

شهر بيجار به  "بام ايران" شهرت دارد چرا که  1940 متر از سطح دريا ارتفاع دارد  و 770 متر از تهران  و 425 متر از  سنندج بلندتر  است. اين شهر  بعد از  شهر کرد  بلندترين شهر ايران بوده ودر طول  47 درجه و 36 دقيقه شرقي  گرينويچ و عرض شمالي 35 درج و52 دقيقه  استوا قرار دارد .

بيجار در زمان قديم  معروف به ( بيد زار ) بوده و بر خي وجه تسميه  ان را به اين دليل  مي  پندارند .  شاه اسماعيل صفوي هنگام لشکر کشي به  غرب ايران  از اين  منطقه  عبور کرده و نيز سپاهيان  چنگيز از آن گذشته اند  و اثاري به نام  چنگيز  قلعه  در  بالاي  کوهي به همين  نام در  5  کيلومتري  شهر  حکايت از اين موضوع دارد.

به دليل شايستگي زنان اين منطقه ، در زمان  ناصرالدين  شاه قاجار ، خزانه دارحکومت  فردي به نام  "زبيده خانم  گروسي " از اهالي  حلوايي  بيجار  به  عنوان همسر  شاه  و خزانه دار  دربار  بر گزيده شد  و در  حکومت  وقت  نفوذ زيادي پيدا  کرد .

قدمت تاريخي  اين منطقه به  هزاره  سوم  قبل از  ميلاد مسيح  مي رسد  و مويد  اين فرض  " دژ  سترک  " يا  قلعه  "  قمچقاي "  است  که در عهد  مادها ، پارتها و ساسانيان به عنوان پا يگاه استراتژيک از آن  استفاده  مي شده است.

از  مشاهير  و نامداران گروس  مي توان     حسنعلي خان   امير نظام  گروسي  را  نام  برد  که نوشته هايش  نمونه  ممتازي  از  نثر  فارسي  به  شمار  مي رود  وي  مدتي  در مقام  وزارت  فوايد عامه   وسفير  وسر پرست  دانشجويان  اعزامي  به  اروپا و  حکمراني   ولايات  و ايالات  بوده  و  کلا"  در  سال هاي  1253  تا   1275   هجري  قمري   مراحل  خدمات  دولتي  را   از   سرهنگي  فوج  گروس   و رياست  گارد  مستحفظين  ديوانخانه  و ارگ  تبريز  و  حفظ  انتظامات  کرمانشاه وخراسان  و ... طي کرد و مقبره ا ش اکنون  در ماهان  کرمان  در  کنار  شاه نعمت الله ولي قرار دارد  ايشان  بسيار  مورد توجه  ميرزا تقي  خان  امير  کبير  بوده اند .

مرحوم شيخ فاضل گروسي  يکي ديگر از نامداران  گروس  است  وي در سال  1259   شمسي  در بيجار  متولد  شد  درتحصيل  علوم  فقه  و اصول ، فلسفه ، عرفان،علوم غريبه  وزبانهاي  خارجي موفق بوده اند ، مفردات  قرآ ن کريم ، ورزش افکار ،رساله تغني در قرآ ن ، تجويد استدلا لي ، جنگ المهمات ، هرکسي کار خودش بار خودش و ...  از   اثار  وي  است .

بيجار ، حضور  بزرگان  مذهبي چون سيد محمد امامي و حسينعلي رحماني گروسي و...  را در تاريخ  پر افتخار  خود  داراست.

موسيقيدانان ، نقاشان ، خطاطان ، شعرا و اديبان ، پزشکان ، هنرمندان از رشته هاي گوناگون ، روحانيون و  نظا ميان گرانقدر زيادي  در بيجار  بوده و خدمات زيادي را ارائه داده اند  که جهت کسب اطلاعات بيشتر  مي توانيد به کتاب " سيماي بيجار گروس و مشاهيرآن "  تاليف  استاد گرامي  آقاي   محمد علي  کوشا مراجعه  فرماييد.

اکثر مردم اين شهرستان مسلمان  و شيعه هستند در سابق  تعدادي   يهودي  در  اين  شهر  ساکن  بودند که همگي   مها جرت   کرده  اند.

صنايع  دستي  اين  منطقه را  قالي ، قاليچه ، گليم ، جاجيم ، سجاده ، نمد ، توري، دستکش ، جوراب و ...  تشکيل  مي دهند  و فر ش هاي اين  منطقه از  شهرت جهاني برخوردار بوده و به خارج صادر مي شد ه است .

شرکت سيما ن  کردستان  ، شرکت  گچ کردستان  ، شرکت گچ شور سو ، معدن  آ هن شهرک ، معدن آ هک قمشلو ،  معدن گچ قره بگ ، معدن نمک  ميدان ، معدن مرمر گراچقا ، با شوکي ، نوبهار ، قشلاق لو  ، معدن سنگ  تراورتن  حسين آ باد کمر زرد و ... جزو   کارخانه ها ، صنايع و معادن با ارزش بيجار  هستند که ضمن ايجاد فرصتهاي شغلي بسيار ، اقدام به صدور  محصولات خود  به خارج استان  يا  کشور  مي کنند.

کوهها -   کوههاي  حمزه عرب ، نقاره کوب ،  بادامستان ، زاغه ، نسار ، چنگ الماس ، پنجه علي ،  شاه نشين ،  سر قيصه ،  شاها ،  چهل تن ، سنگ پا ، زرنيخ و...در  منطقه بيجار قرار  دارند.

آثار تاريخي -  قلعه بزرگ  قم چقا ، پل تاريخي  صلوات آباد ، بناي سنگي  اوچ گنبد ،مسجد تاريخي خسروآباد ، تيمچه حاج شهباز خان  ، تيمچه امير تومان متعلق به دوره صفويه ، زيارتگاه  حمزه عرب ، پنجه علي ،    آثار سد خاکي  جعفر آباد ، تپه نجف آباد ، مقبره آ يت الله  فاضل گروسي و قلعه هاي تاريخي  بسيار  و  مقابر و امامزاده هايي چون  سيد مسيب سيد شکر  ، مقبره صاحبه ، گنبد پير  صالح ، مقبره سيد خضر  از جمله اماکن و آثار تاريخي مو جود در شهرستان بيجار  هستند  و جمعا" حدود 60 اثر باستاني و تاريخي  در آ ن شناسايي شده اند .

رود قزل اوزن از شاخه اصلي سفيد رود  از  اين  منطقه مي گذرد .

سابقا"  بيجار داراي گردشگاههايي مثل باغ صفا ، سراب ، تخت ، چهار باغ ، بادامستان ، چم حاکمي ، باغچه چال  يارمجه ، چشمه عزيز ، شاهرخ آ باد ، عباس آ باد و...  بوده که اکثرا"  تخريب شده و  فعلا" محدوده  شهر بازي ( باغ صفا ) و اطراف رود خانه  بيانلو و صلوات آ باد ، سراب و تخت  جهت تفريح و گردش  در تابستان  استفاده  مي  شود .

بازارهاي بيجار قديم شامل   افتخار نظام  ، قيصريه سالار  ،قيصريه سيد لشکر ، بازار امير تومان و بازار  بزرگ بيجار بوده است .        

در سال 1375  جمعيت بیجار گروس حدود  47500  نفر  و روستاهاي

آن  حدود 68000 نفر بوده است که متا سفانه  هر سال نسبت به سال قبل  رشد منفي داشته است و مردم به شهرهاي ديگر مهاجرت مي کنند .

صادرات   گروس را در درجه اول  گندم  و جو تشکيل ميدهند  کتيرا  و محصولات دامي مثل پشم و پوست و برخي غلات هم از اين دسته اند . ماشين آلات کشاورزي ، صنعتي و لوازم خانگي ، پوشاک  و خوار و بار  هم به منطقه  وارد مي شود . لازم به ذکر است که بيجار در کشور ايران جزو رده هاي اول کاشت و برداشت گندم مي باشد.

داروهاي گياهي  بيجار فراوان و داراي  اهميت است من جمله ازوه ( آويشن)، مرزه ،گل کو ، گل گاو زبان ، بيد ، پونه ، بومادران ،  ريواس ، خاکشير  ، اسفند ، سيسمبر(شاه نسترن) رازيانه ، بابونه ، زبان گنجشک، کنگر ، شنگ و انواع عر قيجات.

پرندگاني چون کبک ، بلدرچين ، عقاب ، جغد ، شاهين ، قرقي ، نوک قرمز و... در اين منطقه زيست ميکنند.قمري ، لک لک ،مرغابي ، فاخته ، هما ،  سبز قبا ، هد هد و حواصيل زرد و خاکستري  از پرندگان مهاجر  بيجار به شمار مي آ يند و در  مناطق حفاظت شده ، قوچ ، ميش ، کل  ، بز و ...  وجود  دارد ، از ديگر پستانداران   نيز مي توان از خرس قهوه اي ، گراز ، روباه ، خرگوش ، گرگ ، گربه وحشي ، راسو ، کفتار ، خفاش ، جوجه تيغي و ... اشاره کرد .

اکثر مردم بيجار به زبان  کردي  گروسی و ترکي تکلم  ميکنند  و در اين ناحيه دو لهجه کردي  از شعبه هاي  کرمانشاه و لهجه سوراني ( گوراني ) تشخيص داده شده است.

مراسم  تاسوعا و عاشورا ي بيجار  در ايران کم نظير است و مردم  در برگزاري آ ن مشارکت فعال دارند  و هر ساله خبر نگاران از کشو رهاي خارجي  جهت تهيه گزارش در آ ن شرکت ميکنند . مردم منطقه مراسم عيد باستاني و ملي نوروز را هم با شکوه برگزار مي نمايند.

در بيجار به برکت گرايشات مذهبي ، ارتکاب جرايم  بسيار پايين بوده و آمار مو يد اين مطلب است .

از مساجد بيجار مي توان   مسا جد قا ئم ، جامع بازار ، اميرالمو منين ،سيد ا لشهدا ء ،  امام رضا ، فاطميه ، ابوالفضل ، موسي ابن جعفر ، حضرت محمد ص ، امام حسن ، وحسينيه شهر   را نام برد .

خيابان   شهدا  ،  توحيد ، بلوار  امام ره ، طالقاني ، الماسيه ، مدرس، کمر بندي حلوايي ، کمر بندي بادامستان ( امير نظام ) ، بلوار سراب ، خيابان ريگ سياه ، بلوار رحماني ، خيابان  مرزبان ،  فاضل  ، از خيابانهاي بيجار مي باشند .

همچنين  محلات عمده  بيجار  شامل   بادامستان ، تازه آ باد ، ريگ سياه ، نقاره کوب ، حلوايي ، تخت ، پشت قلعه ،  يارمجه ،  کارمندان ، فر هنگيان ، محمود آباد  ، سراب ، شهرک مهديه ، شهرک آ فتاب ،  فرحي ، عسگر آ باد ، چشمه عزيز ، باغ صفا و غيره مي باشد .

جوانان منطقه گروس در تواضع و فروتني نسبت به افرا د بزرگتر از خود و احترام به پدر و مادر  زبانزد مي باشند . از خصلتهاي عمومي  کردها از جمله مناطق بيجار گروس  ، عنايت زياد به حفظ  ناموس ، اظهار غيرت ، جوانمردي ، مهمان نوازي ، صداقت و توجه به ضعفا و فقرا مي باشد .

بر خي از  خانواده ها و  ايلا ت  سر شناس بيجار بر اساس مطالب  کتاب سيما ي بيجار گروس  عبارتند  از    ايل   بايندر ،   ترکمندي  ، طايفه  اردلان ،  ايل  کبودوند ،  امير علا يي ها ، رضايي ها ،  خواجه وند ، دارجي ، حسن تيموري  ،  گاوبازه اي ، مندمي ، شيخ اسماعيلي ، ور مزيار  ، بورکه اي ، الوندي ، حکمت منش ، کا ظمي ، گروسي ، محمد بيگي ، محمدي ، جمشيدي ،  خدادادها ، وکيلي و غيره .

بيجار  داراي  حوزه علميه ، دانشگاه پيام نور ، دانشگاه آ زاد و ... است . مردمان  شهر و روستاهاي  کراني ( حسن آ باد ياسوکند ) ، بابارشاني ، پير تاج ، توپ آ غاج ، نجف آ باد ، خسرو آ باد  ، سياه منصور و ...  همواره جزو  افتخارات گروس بوده و بزرگاني را در دامان پر مهر خود  پر ورده اند

گيا هان دارويي بیجار از شهرت جهاني بر خوردار است اما  شرايط  صادرات آن به خارج از کشور که مي توانست باعث درآمدزايي و اشتغال افراد زيادي در اين شهرستان باشد ، متا سفانه  هنوز مهيا نشده است     

جهت کسب اطلا عات بيشتر  در مورد بيجار  به کتاب  ارزشمند  " سيماي بيجار گروس و مشاهير آ ن " تحقيق و تا ليف , محمد علي كوشا  ,انتشارات  دانشگاه كردستان , چاپ اول  بهار 1378 . مراجعه فر ماييد

معرفي كتاب در مورد بيجار

دكتر محمد كاميار استاد فرزانه ايراني  دانشگاههاي ميشيگان و فلوريداي آمريكا , افتخار كردستان و بيجار

شناسنامه كتاب :كاميار,محمد,1325از بام ايران تا سرزمين طوفان / محمد كاميار . _ تهران : شركت توسعه كتابخانه هاي ايران , 1380 .366ص . : مصور , نقشه , جدول , عكس . __( سري رمان : 11 )( چاپ دوم كتاب بزودي انجام مي شود )

محمد كاميار كه هم اكنون  بعنوان استاد ممتاز دانشگاه ايالت فلوريدا ي آمريكا , مشغول به كار است, در سال 1325 هجري شمسي (1946 ميلادي) در بيجار  استان كردستان متولد شد . و بعد از اتمام تحصيلات ابتدايي به دانشسراي مقدماتي رفت و در 17 سالگي به استخدام اداره فرهنگ " آموزش و پر ورش "  درآمد و بعد از طي دوره  سربازي ... و ادامه تدريس , به تحصيل   پر داخت و  بعد از رفتن به آمريكا  دو  مدرك   دكترا در  رشته جغرافيا را اخذ و از آن زمان  تا كنون در دانشگاههاي مختلف آمريكا تدريس مي نمايد و از   افراد سر شناس علمي ايراني در آن كشور به شمار مى آيد . ايشان در  نشريات و رسانه هاي مختلف  آمريكا , آثار زيادي را منتشر كرده اند و نقد هاي وي از علم جغرافي در آمريكا زبانزد است ...اما  هيچوقت كشور , استان و شهر  خود را فراموش نكرده و با عشق به آن , براي ايرانيان افتخار آفريني  مي كند ...

معرفي کتاب    در  مورد    بيجار

نام  کتاب  :      فر  هنگ مردم  گروس       مولفين  :    سيد   محمود  هاشم  نيا - ملوک ملک محمدي

ناشر  :   مولفين        حروفچيني   :  خانه تبليغات ارغوان       چاپ   :    قم      - امين           شابک964-360-620 - 1

نوبت چاپ  :    اول  تابستان    1380

بر خي از مطالب اين کتاب که حاصل زحمات   دو تن از فرهنگيان بيجار  ميباشد ، عبارت است از :  ويژ گيهاي طبيعي ، وجه تسميه بيجار ، کشاورزي و صنعت ،  راهها ، جمعيت و شاخص هاي جمعيتي ، زبان ، نژاد ، لباس ،  اما کن عمومي ، خيابان ها ، سازمان هاي دولتي ، عقايد عاميانه ، غذا ها ، تشبيهات ، بازيها ، طب سنتي و داروهاي گياهي با ارزش موجود ،فولکلور و مراسم مذهبي و شادي ، ضرب المثلها ، واردات و صادرات و غيره

مطلب زير از يک منبع به نقل از يک جهانگرد خارجي علاقمند به فرش ايران که در بيش از حدود 7 دهه پيش از بيجار گذشته  ذکر شده است .

Bijar Carpets

شهر بيجار

شهر بيجار شهر كوچكي است با 7000 نفر جمعيت كه در دره زيبا و سرسبزي در 120 ميلي شمال غربي همدان واقع شده است . در پشت موستان ها و باغ هاي ميوه كه آن را احاطه كرده است يك رديف تپه هاي سرخ رنگ ديده مي شود كه صخره هاي نوك تيزي به اشكال عجيب از جلگه آن بيرون آمده است :

جاده سمت همدان نا هموار و در فصل تابستان خاك آلود است , ولي ( به عكس جاده ـ سنندج ) در سراسر سال مي توان آن را به وسيله اتومبيل طي كرد . در 60 ميلي همدان مسافر بهدهكده اي نيمه باير مي رسد كه زمين آن را كاريز هاي عميق و بستر خشك رودخانه ها قطع كرده است . مقابل وي در افق قله مرتفع عظيمي ديده مي شود كه به قدري موزون و بهاصطلاح تراز است كه گويي آن رابا خط كش رسم كرده اند . مسافر در پايان يك روز سفر خسته كننده و خاك آلود به قله اين كوه مي رسد . حال وقتي كه به عقب بنگرد ( اگر بتواند ) در پنجاه ميلي خود جلگه اي غبار آلود و شيري رنگ مشاهده خواهد كرد .

در قرن پانزدهم , بيجار روستايي بيش نبود و گفته مي شود كه به شاه اسماعيل نخستين پادشاه دودمان صفويه تعلق داشت . در حدود يك قرن قبل ساكنان آن تا اندازه اي متمكن شدند كه توانستند مالك زمين و خانه هاي خود شوند . اين تمكن در ايران علامت آزادي به شمار مي رود . بيجار به يك شهر تبديل يافت , ولي موقع جغرافيايي آن طوري نبود كه به صورت مركز بازرگاني در آيد . بلكه تنها بازاري شد براي فروش فراورده هاي كشاورزي و اهميت چنداني پيدا نكرد .

در بين كليه شهر هاي مغرب ايران كه در طي جنگ جهاني اول به اشغال قواي بيگانه در آمد به بيجار بيش از همه لطمه وارد آمد . ابتدا نيروي روسيه اين شهر را اشغال كرد . اينها تا مي توانستند غلات و حبوبات آنها را تصاحب كردند , ولي از اين گذشته رفتارشان با ساكنين اين شهر دوستانه بود . مردم كه هرگز نمي پنداشتند كه نيروي روسيه بيجار گروس را ترك خواهد كرد  كوشيدند خود را هر چه بيشتر با وضع جديد وفق دهند , ولي روس ها در آنجا نماندند و در مقابل فشار نيروي تركيه عقب نشيني كردند و ترك ها شهر راگرفتند و مردم نگوت بخت را به اتهام همكاري با روس ها مجازات كردند . ترك ها اندك مواد غذايي و غلاتي را كه براي مردم باقي مانده بود از دستشان در آوردند و از تير سقف خانه ها براي تهيه آتش استفاده كردند . وحشت سراسر بيجار را فرا گرفت .

خشكسالي 1918 اين مصيبت را تكميل كرد . مدت چندين ماه روزي 200 نفر دراين ناحيه به هلاكت مي رسيدند . وضع بيجار بعد از جنگ بسيار اسفناك بود : شهري بود غارت شده كه ده يك جمعيت خود رااز دست داده بود . از آن زمان به بعد هيچ گاه آن طور كه بايد پيشرفت نكرد و آباداني پيشين خود را باز نيافت . قبل از سال 1914 شهر آبادي بود با 20000 نفر جمعيت , در حالي كه امروز تقريباً روستاي بزرگي به شمار  مي رود .

بافته هاي كردستان : سنه, بيجار و قاليچه هاي عشاير

قالي بيجار

ناحيه قالي بافي بيجار مشتمل است بر شهر بيجار و 40 روستايي كه در شعاع 30 ميلي آن قرار گرفته است .

در نخستين سال هاي بين دو جنگ جهاني بهندرت قالي در اين ناحيه بافته مي شد . سپس در اواسط قرن بيستم اين صنعت به تدريج احياء شد تادر سال 1938 كه در حدود 1000 دستگاه بافندگي دراين ناحيه مشغول كار بود و فراورده سالانه آن به هزار تخته مي رسيد .

سپس جنگ جهاني دوم آغاز شد . سانحه جنگ در اغلب مراكز قاليبافي اثر زيانبخش نداشت زيرا تقاضا براي فراورده در پايتخت رو به افزايش بود . متاسفانه بيجار از اين تقاضا سودي نبرد چه قالي هاي سنگين و زمخت و درشت بافت آن مورد پسند تازه به دوران رسيده هاي پايتخت واقع نمي شد . بار ديگر ميزان قالي بافي در بيجار به مقدار زيادي تنزل يافت .

در سال 1948 هنگامي كه از همدان به بيجار رفتم انتظار داشتم ( با وجود مصابئي كه بر اين شهر وارد آمده بود ) علائمي از آغاز فعاليت مجدد در اين زمينه مشاهده نمايم . مثلاً در بيجار و روستا هاي اطراف آن دستگاه هاي بافندگي كه به كار اشتغال دارند نظر مرا جلب كند ولي مايوس شدم , چه درتمام شهر فقط يك تخته قالي بر دار ديدم . وضع روستا ها نيز بهتر از شهر نبود . كل ميزان فراورده اين ناحيه نيز به زحمت به 20 تخته در ماه مي رسيد .

با همان مسئله اي كه در شهر سنندج برخورد كرده بودم در شهر بيجار نيز برخورد كردم و آن اين بود كه چرا قاليبافان شرق كردستان سنت ديرين خود, يعني بافتن قاليچه هاي كوچك عشايري را , رها كرده و در شهر بيجار و روستا هاي اطراف آن به تهيه قاليهايي مشغول شده اند كه از لحاظ بافت منحصر به فرد است .

از بين پاسخ هاي گوناگون و جالبي كه در مقابل تحقيقات و بازجوئي هاي خود شنيدم اين فرضيه مناسبتر از همه بود و به نظر مي آمد كه پاسخ صحيح همين باشد :

در قرن گذشته روسا و خوانين مشرق كردستان كرد نبودند بلكه ترك بودند , به طوري كه عده اي از آنها تا امروز نيز ترك هستند . اغلب قبايل ترك به عكس اكثر قبايل ايراني قالي هاي خود را مثل قاليهاي بيجار دو پوده مي بافند . در بين اين قبايل ترك ناحيه هريس و تبريز , قشقائيها فارس و بعضي از ايالات افشار را در كرمان مي توان نام برد . احتمال بسيار دارد كه خوانين ترك شرق كردستان ( شايد عده اي از افراد خاندان افشار كه هنوز در شمال بيجار مالك چندين روستا هستند و از لحاظ تاريخي با افشار هاي كرمان مربوطند , به صفحه 242 مراجعه شود ). براي قصور خود به قاليهاي بزرگ و محكم نياز داشتند , حال چگونه مي توانستند چنين فرش هايي تهيه كنند ؟

بديهي است : دستور دادند آنها را به همان شيوه عشايري و با با همان گره تركي و دو پوده پشمي تهيه كنند . يعني به همان شيوه اي كه قالي يوشاك تا به امروز بافته مي شود . در واقع قالي بيجار مي تواند يكي از خويشاوندان دور قالي يوشاك تركيه باشد . چنانچه اين فرضيه درست باشد بقيه نيز درست خواهد بود , بهاين معني ككه چون پشم ( به عكي نخ ) ماده اي است كه حالت ارتجاعي دارد براي به دست آوردن فرشي كه مثلاً در هر اينچ 12×12 گره داشته باشد پود هاي پشمي را بايد با شدت كوبيد كه در تنيجه قالي هاي خشن و فشرده به دست مي آيد , يعني همان ويژگي هايي كه در قالي بيجار ديده مي شود .

شانه زدن پود هاي پشمي كار دشواري بود, بدين جهت قالي بافان بيجار علاوه بر شانه سنگين كه از آهن و چوب ساخته شده بود ناگزير ابزار مخصوص ديگري براي اين منظور تهيه كردند و آن شئي شبيه يك پنجه آهني است كه 12 اينچ طول دارد . قاليبافان اين پنجه را در فواصل نزديك محكم روي پود ها مي زنند تا در هر اينچ تعداد كافي از رديف هاي گره به دست آيد كه البته كاري خسته كننده ولي در عين حال ضروري است .

قاليبافي در ناحيه بيجار يك حرفه روستايي است . هيچ نوع كارگاه سازمان يافته قاليبافي در شهر و يا روستا هاي آن يافت نمي شود . دستگاه هاي بافندگي قديمي و بدوي است . اغلب تير هاي اين دستگاه ها خميده و ناصاف است . علت كجي قالي هاي بيجار تا حدي همين است . ولي تنها دليل عدم توازن و تقارن در قالي هاي بيجار اين نيست , بلكه به كاربردن پشم براي تار قالي علت عمده به شمار مي رود . چون پشم حالت فنري دارد و كشيدن آن بر دار به طور يكنواخت دشوار است , و چنانچه كشش تارها يكنواخت نباشد قالي كج از آب در مي آيد .

بنابر مطالبي كه ذكر شد هنگامي كه شنيدم قاليبافان بيجار براي تار به جاي پشم از نخ استفاده مي كنند خوشوقت شدم . چه براي اين منظور نخ خيلي بهتر از پشم است و ضمناً هيچ گونه تغييري در ظاهر ويا در طرز به كار بردن آن نمي دهد . از نخ براي پود تازك نيز استفاده مي كنند و اين نيز نوعي پيشرفت محسوب مي شود . زيرا براي پود ضخيم هنوز پشم به كار مي برند, يعني همان گونه كه بايد باشد , و اگر در اين مورد نيز از نخ استفاده كنند ماهيت و چگونگي قالي بيجار به كلي تغيير خواهد كرد .

در ساختمان و بافت قالي تحولات ديگري نيز پديد آمده است . بيست و پنج سال قبل كه براي نخستيم بار از بيجار ديدن كردم ضخامت پود پشمي كه به كار مي بردند به اندازه يك مداد سربي بود قاليبافان نيرومند باچنگال هاي 12 اينچي و شانه هاي سنگين با شدت بر روي آن مي كوبيدند و در نتيجه قالي به قدري فشرده و محكم مي گرديد كه آگر آن را تا مي كردند بدون شك پود ها ترك بر ميداشت . بنابراين اكنون كه پود هاي نازك تري به كار مي برند در اين زمينه نوعي پيشرفت محسوب مي شود . قالي قديم بيجار بيش از اندازه فشرده بود .

تعداد طرح هايي كه در قالي بيجار به كار مي رفت هميشه معدود بود و معمولاً از طرح هاي گردان استفاده مي كردند . طراحا حرفهاي , كه در شهر هايي مثل تبريز و كاشان و مخصوصاً كرمان افراد محترم به شمار مي روند . در بيجار وجود ندارند هر چند گاه يكبار , يكي از مردم محل بهخاطر كسب شهرت طرح جديدي تهيهمي كرد , ولي بدوناستثناء اين طرح ها هميشه نامرغوب بود .

سابقاً طرح ها با روستاهاي خاصي بستگي و ارتباط داشت و هنگامي كهمثلاً طرحي در يك روستا متدال مي شد مردم آن فقط از همان يك طرح استفاده مي كردند . براي آشنا ساختن روستائيان با طرح جديد ابتدا قسمتي را كه بايد تكرار شود بر روي تكه اي قالي به اندازه يك پادري كه به آن (( واگيره )) مي گفتند مي بافتند و آن را در اختيار قاليبافان مي گذاشتند تا از آن به عنوان الگو استفاده كند. با ايت روش بازرگانان مي توانستند طرح هاي بهتر را در اندك مدتي رواج دهند . استفاده از روش جديدتر , يعني نماياندن طرح بر روي كاغذ شطرنجي توزيع آن را ساده تر و آسانتر كرده است .

 

بیجار در یک نگاه 

بیجار در غرب ایران واقع شده و تابع استان کردستان می باشد دارای 7730 کیلومتر مربع مساحت بوده و دارای 288 روستاست که حدود 262 روستای آن قابل سکونت می باشد . از شمال شرقی به استان زنجان ، از شمال غربی به شهرستان تکاب ( درآذربایجان غربی) ، از جنوب به شهرستان قروه ، از جنوب شرقی به قسمت کوچکی از استان همدان و از غرب به سنندج و دیواندره محدود است.
بیجار منطقه ای است در راستای رشته‌کوه‌های غرب ایران و یک سوم اراضی آن کوهستانی است. جنس خاک آن از سنگهای رسوبی بویژه ترکیبات رسی و آهکی و متعلق به دگرگونیهای دوران سوم است. شهر بیجار به "بام ایران" شهرت دارد چرا که 1940 متر از سطح دریا ارتفاع دارد و 770 متر از تهران و 425 متر از سنندج بلندتر است. این شهر بعد از شهر کرد بلندترین شهر ایران بوده ودر طول 47 درجه و 36 دقیقه شرقی گرینویچ و عرض شمالی 35 درج و52 دقیقه استوا قرار دارد . بیجار در زمان قدیم معروف به ( بید زار ) بوده و بر خی وجه تسمیه ان را به این دلیل می پندارند .
درباره وجه تسمیه آن نیز آمده است ناصرالدین شاه با امیرنظام گروسى شبى در گروس به سر مى برد و مطالبى داشت كه مى خواست تا صبح توسط جارچى پخش شود اما صبح روز بعد همه مردم از آن مطلب، آگاه بودند. از این رو آن شهر را بیجار مى گویند. شاه اسماعیل صفوی هنگام لشکر کشی به غرب ایران از این منطقه عبور کرده و نیز سپاهیان چنگیز از آن گذشته اند و اثاری به نام چنگیز قلعه در بالای کوهی به همین نام در 5 کیلومتری شهر حکایت از این موضوع دارد. به دلیل شایستگی زنان این منطقه ، در زمان ناصرالدین شاه قاجار ، خزانه دارحکومت فردی به نام "زبیده خانم گروسی " از اهالی حلوایی بیجار به عنوان همسر شاه و خزانه دار دربار بر گزیده شد و در حکومت وقت نفوذ زیادی پیدا کرد .
دیرینگی تاریخی این منطقه به هزاره سوم قبل از میلاد مسیح می رسد و موید این فرض " دژ سترک " یا قلعه " قمچقای " است که در عهد مادها ، پارتها و ساسانیان به عنوان پایگاه استراتژیک از آن استفاده می شده است. از نامداران گروس می توان حسنعلی خان امیر نظام گروسی را نام برد که نوشته هایش نمونه ممتازی از نثر فارسی به شمار می رود. وی مدتی در مقام وزارت فواید عامه وسفیر وسر پرست دانشجویان اعزامی به اروپا و حکمرانی ولایات و ایالات بوده و کلا" در سال های 1253 تا 1275 هجری قمری مراحل خدمات دولتی را از سرهنگی فوج گروس و ریاست گارد مستحفظین دیوانخانه و ارگ تبریز و حفظ انتظامات کرمانشاه وخراسان و ... طی کرد و مقبره ا ش اکنون در ماهان کرمان در کنار شاه نعمت الله ولی قرار دارد ایشان بسیار مورد توجه میرزا تقی خان امیر کبیر بوده اند . شادروان شیخ فاضل گروسی یکی دیگر از نامداران گروس است وی در سال 1259 خورشیدی در بیجار زاده شد درتحصیل علوم فقه و اصول ، فلسفه ، عرفان، علوم غریبه و زبانهای بیگانه موفق بوده اند ، مفردات قرآ ن کریم ، ورزش افکار ،رساله تغنی در قرآن ، تجوید استدلالی ، جنگ المهمات ، هرکسی کار خودش بار خودش و ... از اثار وی است . بیجار ، حضور بزرگان مذهبی چون سید محمد امامی و حسینعلی رحمانی گروسی و... را در تاریخ پر افتخار خود داراست. موسیقیدانان ، نگارگران ، خوش‌نویسان ، چامه‌گویان و سخنوران ، پزشکان ، هنرمندان از رشته های گوناگون ، روحانیون و نظامیان گرانپایه زیادی در بیجار بوده و خدمات زیادی را ارائه داده اند. بیشینه مردم این شهرستان مسلمان و شیعه هستند در سابق تعدادی یهودی در این شهر ساکن بودند که همگی مها جرت کرده اند.
صنایع دستی این منطقه را قالی ، قالیچه ، گلیم ، جاجیم ، سجاده ، نمد ، توری، دستکش ، جوراب و ... تشکیل می دهند و فر ش های این منطقه از شهرت جهانی برخوردار بوده و به خارج صادر می شد ه است .
شرکت سیما ن کردستان ، شرکت گچ کردستان ، شرکت گچ شور سو ، معدن آهن شهرک ، معدن آهک قمشلو ، معدن گچ قره بگ ، معدن نمک میدان ، معدن مرمر گراچقا ، با شوکی ، نوبهار ، قشلاق لو ، معدن سنگ تراورتن حسین آ باد کمر زرد و ... جزو کارخانه ها ، صنایع و معادن با ارزش بیجار هستند که ضمن ایجاد فرصتهای شغلی بسیار ، اقدام به صدور محصولات خود به خارج استان یا کشور می کنند.

وجه تسمیه بیجار گروس 

در وجه تسمیه و علت نامگذاری این منطقه به بیجار گروس نظرات مختلفی وجود دارد . دو نظر كه در این زمینه بیشتر منطقی به نظر می رسد به شرح ذیل می باشد :

  • برخی را عقیده بر این است كه بیجار به معنی سبزه و گیاه است . چنانچه «هفت بیجار» از هفت سبزی درست می شود . بنابراین بیجار محل سبزه و باغ هایی بوده است كه برای جشن و شادی ایلات كرد مناسب به نظر می رسیده به ویژه این كه در دامنه كوه آن ، چشمه های آب شیرین و فروان كه سبب آبادانی بوده آنان را بیشتر به سوی خود جلب و جذب می نموده است . به طوری كه شنیده شده در رشت هم محلی به نام «خشك بیجار» و در افغانستان هم محلی به نام «بیجار» وجود دارد .
  • قول دیگر كه موجهه به نظر می رسد این است كه «بیجار» همان «بیدزار» است یعنی محلی كه درخت بید زیاد در آن می روید ، (جایگاه بید) كه بر اثر كثرت تلفظ افراد مختلف با لهجه های گوناگون كلمه «بیدزار» تصحیف شده و كم كم در گفتار و نگارش به صورت «بیجار» تلفظ و مكتوب گردیده است .

شهر بیجار در گذر زمان برگرفته از خاطرات یک جهانگرد سالهای دور 

شهر بیجار شهر كوچكی است با 7000 نفر جمعیت كه در دره زیبا و سرسبزی در 120 میلی شمال غربی همدان واقع شده است . در پشت موستان ها و باغ های میوه كه آن را احاطه كرده است یك ردیف تپه های سرخ رنگ دیده می شود كه صخره های نوك تیزی به اشكال عجیب از جلگه آن بیرون آمده است :
جاده سمت همدان نا هموار و در فصل تابستان خاك آلود است , ولی ( به عكس جاده ـ سنندج ) در سراسر سال می توان آن را به وسیله اتومبیل طی كرد . در 60 میلی همدان مسافر بهدهكده ای نیمه بایر می رسد كه زمین آن را كاریز های عمیق و بستر خشك رودخانه ها قطع كرده است . مقابل وی در افق قله مرتفع عظیمی دیده می شود كه به قدری موزون و بهاصطلاح تراز است كه گویی آن رابا خط كش رسم كرده اند . مسافر در پایان یك روز سفر خسته كننده و خاك آلود به قله این كوه می رسد . حال وقتی كه به عقب بنگرد ( اگر بتواند ) در پنجاه میلی خود جلگه ای غبار آلود و شیری رنگ مشاهده خواهد كرد .
در قرن پانزدهم , بیجار روستایی بیش نبود و گفته می شود كه به شاه اسماعیل نخستین پادشاه دودمان صفویه تعلق داشت . در حدود یك قرن قبل ساكنان آن تا اندازه ای متمكن شدند كه توانستند مالك زمین و خانه های خود شوند . این تمكن در ایران علامت آزادی به شمار می رود . بیجار به یك شهر تبدیل یافت , ولی موقع جغرافیایی آن طوری نبود كه به صورت مركز بازرگانی در آید . بلكه تنها بازاری شد برای فروش فراورده های كشاورزی و اهمیت چندانی پیدا نكرد .
در بین كلیه شهر های مغرب ایران كه در طی جنگ جهانی اول به اشغال قوای بیگانه در آمد به بیجار بیش از همه لطمه وارد آمد . ابتدا نیروی روسیه این شهر را اشغال كرد . اینها تا می توانستند غلات و حبوبات آنها را تصاحب كردند , ولی از این گذشته رفتارشان با ساكنین این شهر دوستانه بود . مردم كه هرگز نمی پنداشتند كه نیروی روسیه بیجار را ترك خواهد كرد كوشیدند خود را هر چه بیشتر با وضع جدید وفق دهند , ولی روس ها در آنجا نماندند و در مقابل فشار نیروی تركیه عقب نشینی كردند و ترك ها شهر راگرفتند و مردم نگوت بخت را به اتهام همكاری با روس ها مجازات كردند . ترك ها اندك مواد غذایی و غلاتی را كه برای مردم باقی مانده بود از دستشان در آوردند و از تیر سقف خانه ها برای تهیه آتش استفاده كردند . وحشت سراسر بیجار را فرا گرفت .
خشكسالی 1918 این مصیبت را تكمیل كرد . مدت چندین ماه روزی 200 نفر دراین ناحیه به هلاكت می رسیدند . وضع بیجار بعد از جنگ بسیار اسفناك بود : شهری بود غارت شده كه ده یك جمعیت خود رااز دست داده بود . از آن زمان به بعد هیچ گاه آن طور كه باید پیشرفت نكرد و آبادانی پیشین خود را باز نیافت . قبل از سال 1914 شهر آبادی بود با 20000 نفر جمعیت , در حالی كه امروز تقریباً روستای بزرگی به شمار می رود .

قالی بیجار در گذر زمان برگرفته از خاطرات یک جهانگرد 

ناحیه قالی بافی بیجار مشتمل است بر شهر بیجار و 40 روستایی كه در شعاع 30 میلی آن قرار گرفته است .در نخستین سال های بین دو جنگ جهانی بهندرت قالی در این ناحیه بافته می شد . سپس در اواسط قرن بیستم این صنعت به تدریج احیاء شد تادر سال 1938 كه در حدود 1000 دستگاه بافندگی دراین ناحیه مشغول كار بود و فراورده سالانه آن به هزار تخته می رسید .

سپس جنگ جهانی دوم آغاز شد . سانحه جنگ در اغلب مراكز قالیبافی اثر زیانبخش نداشت زیرا تقاضا برای فراورده در پایتخت رو به افزایش بود . متاسفانه بیجار از این تقاضا سودی نبرد چه قالی های سنگین و زمخت و درشت بافت آن مورد پسند تازه به دوران رسیده های پایتخت واقع نمی شد . بار دیگر میزان قالی بافی در بیجار به مقدار زیادی تنزل یافت .

در قرن گذشته روسا و خوانین مشرق كردستان كرد نبودند بلكه ترك بودند , به طوری كه عده ای از آنها تا امروز نیز ترك هستند . اغلب قبایل ترك به عكس اكثر قبایل ایرانی قالی های خود را مثل قالیهای بیجار دو پوده می بافند . در بین این قبایل ترك ناحیه هریس و تبریز , قشقائیها فارس و بعضی از ایالات افشار را در كرمان می توان نام برد . احتمال بسیار دارد كه خوانین ترك شرق كردستان ( شاید عده ای از افراد خاندان افشار كه هنوز در شمال بیجار مالك چندین روستا هستند و از لحاظ تاریخی با افشار های كرمان مربوطند ). برای قصور خود به قالیهای بزرگ و محكم نیاز داشتند , حال چگونه می توانستند چنین فرش هایی تهیه كنند ؟

بدیهی است : دستور دادند آنها را به همان شیوه عشایری و با با همان گره تركی و دو پوده پشمی تهیه كنند . یعنی به همان شیوه ای كه قالی یوشاك تا به امروز بافته می شود . در واقع قالی بیجار می تواند یكی از خویشاوندان دور قالی یوشاك تركیه باشد . چنانچه این فرضیه درست باشد بقیه نیز درست خواهد بود , بهاین معنی ككه چون پشم ( به عكی نخ ) ماده ای است كه حالت ارتجاعی دارد برای به دست آوردن فرشی كه مثلاً در هر اینچ 12×12 گره داشته باشد پود های پشمی را باید با شدت كوبید كه در تنیجه قالی های خشن و فشرده به دست می آید , یعنی همان ویژگی هایی كه در قالی بیجار دیده می شود .

شانه زدن پود های پشمی كار دشواری بود, بدین جهت قالی بافان بیجار علاوه بر شانه سنگین كه از آهن و چوب ساخته شده بود ناگزیر ابزار مخصوص دیگری برای این منظور تهیه كردند و آن شئی شبیه یك پنجه آهنی است كه 12 اینچ طول دارد . قالیبافان این پنجه را در فواصل نزدیك محكم روی پود ها می زنند تا در هر اینچ تعداد كافی از ردیف های گره به دست آید كه البته كاری خسته كننده ولی در عین حال ضروری است .

قالیبافی در ناحیه بیجار یك حرفه روستایی است . هیچ نوع كارگاه سازمان یافته قالیبافی در شهر و یا روستا های آن یافت نمی شود . دستگاه های بافندگی قدیمی و بدوی است . اغلب تیر های این دستگاه ها خمیده و ناصاف است . علت كجی قالی های بیجار تا حدی همین است . ولی تنها دلیل عدم توازن و تقارن در قالی های بیجار این نیست , بلكه به كاربردن پشم برای تار قالی علت عمده به شمار می رود . چون پشم حالت فنری دارد و كشیدن آن بر دار به طور یكنواخت دشوار است , و چنانچه كشش تارها یكنواخت نباشد قالی كج از آب در می آید .

بنابر مطالبی كه ذكر شد هنگامی كه شنیدم قالیبافان بیجار برای تار به جای پشم از نخ استفاده می كنند خوشوقت شدم . چه برای این منظور نخ خیلی بهتر از پشم است و ضمناً هیچ گونه تغییری در ظاهر ویا در طرز به كار بردن آن نمی دهد . از نخ برای پود تازك نیز استفاده می كنند و این نیز نوعی پیشرفت محسوب می شود . زیرا برای پود ضخیم هنوز پشم به كار می برند, یعنی همان گونه كه باید باشد , و اگر در این مورد نیز از نخ استفاده كنند ماهیت و چگونگی قالی بیجار به كلی تغییر خواهد كرد .

در ساختمان و بافت قالی تحولات دیگری نیز پدید آمده است . بیست و پنج سال قبل كه برای نخستیم بار از بیجار دیدن كردم ضخامت پود پشمی كه به كار می بردند به اندازه یك مداد سربی بود قالیبافان نیرومند باچنگال های 12 اینچی و شانه های سنگین با شدت بر روی آن می كوبیدند و در نتیجه قالی به قدری فشرده و محكم می گردید كه آگر آن را تا می كردند بدون شك پود ها ترك بر میداشت . بنابراین اكنون كه پود های نازك تری به كار می برند در این زمینه نوعی پیشرفت محسوب می شود . قالی قدیم بیجار بیش از اندازه فشرده بود .

تعداد طرح هایی كه در قالی بیجار به كار می رفت همیشه معدود بود و معمولاً از طرح های گردان استفاده می كردند . طراحا حرفهای , كه در شهر هایی مثل تبریز و كاشان و مخصوصاً كرمان افراد محترم به شمار می روند . در بیجار وجود ندارند هر چند گاه یكبار , یكی از مردم محل بهخاطر كسب شهرت طرح جدیدی تهیهمی كرد , ولی بدوناستثناء این طرح ها همیشه نامرغوب بود .

سابقاً طرح ها با روستاهای خاصی بستگی و ارتباط داشت و هنگامی كهمثلاً طرحی در یك روستا متدال می شد مردم آن فقط از همان یك طرح استفاده می كردند . برای آشنا ساختن روستائیان با طرح جدید ابتدا قسمتی را كه باید تكرار شود بر روی تكه ای قالی به اندازه یك پادری كه به آن (( واگیره )) می گفتند می بافتند و آن را در اختیار قالیبافان می گذاشتند تا از آن به عنوان الگو استفاده كند. با ایت روش بازرگانان می توانستند طرح های بهتر را در اندك مدتی رواج دهند . استفاده از روش جدیدتر , یعنی نمایاندن طرح بر روی كاغذ شطرنجی توزیع آن را ساده تر و آسانتر كرده است .

با این همه , قالی های معدود و انگشت شماری كه در حال حاضر در بیجار تهیه می شود فاقد طرح ها و نقشه های متنوع و مرغوب هستند .

کوههای بیجار 

کوههای حمزه عرب ، نقاره کوب ، بادامستان ، زاغه ، نسار ، چنگ الماس ، پنجه علی ، شاه نشین ، سر قیصه ، شاها ، چهل تن ، سنگ پا ، زرنیخ و...در منطقه بیجار قرار دارند.

آثار تاریخی بیجار 

قلعه بزرگ قم چقا ، پل تاریخی صلوات آباد ، بنای سنگی اوچ گنبد ،مسجد تاریخی خسروآباد ، تیمچه حاج شهباز خان ، تیمچه امیر تومان متعلق به دوره صفویه ، زیارتگاه حمزه عرب ، پنجه علی ، آثار سد خاکی جعفر آباد ، تپه نجف آباد ، مقبره آ یت الله فاضل گروسی و قلعه های تاریخی بسیار و مقابر و امامزاده هایی چون سید مسیب سید شکر ، مقبره صاحبه ، گنبد پیر صالح ، مقبره سید خضر از جمله اماکن و آثار تاریخی مو جود در شهرستان بیجار هستند و جمعا" حدود 60 اثر باستانی و تاریخی در آ ن شناسایی شده اند .

رود قزل اوزن از شاخه اصلی سفید رود از این منطقه می گذرد .

در گذشته بیجار دارای گردشگاههایی مثل باغ صفا ، سراب ، تخت ، چهار باغ ، بادامستان ، چم حاکمی ، باغچه چال یارمجه ، چشمه عزیز ، شاهرخ آ باد ، عباس آ باد و... بوده که اکثرا" تخریب شده و فعلا" محدوده شهر بازی ( باغ صفا ) و اطراف رود خانه بیانلو و صلوات آ باد ، سراب و تخت جهت تفریح و گردش در تابستان استفاده می شود .

بازارهای بیجار قدیم شامل افتخار نظام ، قیصریه سالار ،قیصریه سید لشکر ، بازار امیر تومان و بازار بزرگ بیجار بوده است .

در سال 1375 جمعیت این شهر حدود 47500 نفر و روستاهای آن حدود 68000 نفر بوده است که متا سفانه هر سال نسبت به سال قبل رشد منفی داشته است و مردم به شهرهای دیگر مهاجرت می کنند .

صادرات گروس را در درجه اول گندم و جو تشکیل میدهند کتیرا و فراورده‌های دامی مثل پشم و پوست و برخی غلات هم از این دسته اند . ماشین آلات کشاورزی ، صنعتی و لوازم خانگی ، پوشاک و خوار و بار هم به منطقه وارد می شود . لازم به ذکر است که بیجار در کشور ایران جزو رده های اول کاشت و برداشت گندم می باشد. مردم منطقه اكثراً كشاورز بوده و سالیانه بیش از 100هزار تن گندم تولید می كنند و به این جهت است كه بیجار انبار غله غرب كشور نامیده اند. دامداری نیز در كنار كشاورزی در این منطقه رونق بسزایی دارد، زنان علاوه بر كار منزل در امور كشاورزی نیز شركت دارند، انگشتهای هنر مند و چشمان تیزبینشان بر نقشه های قالی چرخیده تا دستان توانمندشان گره قالی ها و گلیم های زیبا و با دوام و مرغوب گروس را پیوند بزند.منطقه گروس دارای تمدنی كهن است و كتیبه هایی كه در بعضی از نقاط(قریه قم چقا) كشف شده و به خط هیراتیك نوشته شده، ثابت میكند كه قبل از پیدایش دولت آشور(حدود 3000 سال قبل) در این منطقه تمدنهای بزرگی وجود داشته است.

آثار باستانی موجود درمنطقه شاهدی بر این مدعا ست. از جمله این آثار میتوان به قلعه قم چقا یا دره پادشاهان، قلعه قزل قلعه و پل قدیمی صلوات آباد نام برد.مقبره امام زاده عقیل نیز در این منطقه وجود دارد

داروهای گیاهی بیجار فراوان و دارای اهمیت است من جمله ازوه (آویشن)، مرزه ،گل کو ، گل گاو زبان ، بید ، پونه ، بومادران ، ریواس ، خاکشیر ، اسفند ، سیسمبر(شاه نسترن) رازیانه ، بابونه ، زبان گنجشک، کنگر ، شنگ و انواع عر قیجات.

پرندگانی چون کبک ، بلدرچین ، عقاب ، جغد ، شاهین ، قرقی ، نوک قرمز و... در این منطقه زیست میکنند.قمری ، لک لک ،مرغابی ، فاخته ، هما ، سبز قبا ، هد هد و حواصیل زرد و خاکستری از پرندگان مهاجر بیجار به شمار می آ یند و در مناطق حفاظت شده ، قوچ ، میش ، کل ، بز و ... وجود دارد ، از دیگر پستانداران نیز می توان از خرس قهوه ای ، گراز ، روباه ، خرگوش ، گرگ ، گربه وحشی ، راسو ، کفتار ، خفاش ، جوجه تیغی و ... اشاره کرد .

اکثر مردم بیجار به زبان کردی گروسی تکلم میکنند و در این ناحیه دو گویش کردی از شاخه‌های کرمانشاهی و گویش گورانی تشخیص داده شده است.

از مساجد بیجار می توان مسا جد قا ئم ، جامع بازار ، امیرالمو منین ،سید ا لشهدا ء ، امام رضا ، فاطمیه ، ابوالفضل ، موسی ابن جعفر ، حضرت محمد (ص) ، امام حسن ، وحسینیه شهر را نام برد .

خیابان شهدا ، توحید ، بلوار امام ره ، طالقانی ، الماسیه ، مدرس، کمر بندی حلوایی ، کمر بندی بادامستان ( امیر نظام ) ، بلوار سراب ، خیابان ریگ سیاه ، بلوار رحمانی ، خیابان مرزبان ، فاضل ، از خیابانهای بیجار می باشند .

همچنین محلات عمده بیجار شامل بادامستان ، تازه آ باد ، ریگ سیاه ، نقاره کوب ، حلوایی ، تخت ، پشت قلعه ، یارمجه ، کارمندان ، فر هنگیان ، محمود آباد ، سراب ، شهرک مهدیه ، شهرک آ فتاب ، فرحی ، عسگر آ باد ، چشمه عزیز ، باغ صفا و غیره می باشد .

برخی از خانواده ها و ایلات سرشناس بیجار بر اساس مطالب کتاب سیما ی بیجار گروس عبارتند از ایل بایندر ،سهرابی ، ترکمندی ، طایفه اردلان ، ایل کبودوند ، امیرعلایی ها ، رضایی ها ، خواجه وند ، دارجی ، حسن تیموری ، گاوبازه ای ، مندمی ، شیخ اسماعیلی ، ورمزیار ، بورکه ای ، الوندی ، حکمت منش ، کاظمی ، گروسی ، محمد بیگی ، محمدی ، جمشیدی ، خدادادها ، وکیلی و غیره .

بیجار دارای حوزه علمیه ، دانشگاه پیام نور ، دانشگاه آزاد ، مرکز آموزش عالی فرهنگیان و ... است . مردمان شهر و روستاهای کرانی ( حسن آ باد یاسوکند ) ، بابارشانی ، پیر تاج ، توپ آغاج ، نجف آباد ، خسرو آباد، سیاه منصور و ... همواره جزو افتخارات گروس بوده و بزرگانی را در دامان پر مهر خود پرورده اند

گیا هان دارویی بیجار از شهرت جهانی بر خوردار است اما شرایط صادرات آن به خارج از کشور که می توانست باعث درآمدزایی و اشتغال افراد زیادی در این شهرستان باشد ، متاسفانه هنوز مهیا نشده است

جاذبه توریستی داخلی و خارجی شهرستان بیجار 

قابلیت ها و توان های جذب گردشگر در شهرستان بیجار

  • 1- رودخانه قزل اوزن
  • 2- چشمه آب تلخ
  • 3- چشمه سراب بیجار
  • 4- چشمه خاور آباد
  • 5- چشمه قمچای
  • 6- كوه سپه سالار
  • 7- كوه پیر محمد
  • 8- پنج پارك شهری
  • 9- شكارگاه تپه ماهور اریاتان
  • 10- شكارگاه ارتفاعات یوسف سیاه
  • 11- شكارگاه ارتفاعات شهرك
  • 12- شكارگاه رودخانه علی آباد قمچای
  • 13- شكارگاه كوه قیه
  • 14- شكارگاه جنگل الماس
  • 15- منطقه حفاظت شده بیجار
  • 16- گونه سار غالب جانوری و نادر
  • 17- پیست اسكی موجود و دارای پتانسیل برای احداث
  • 18- تاسیسات و تجهیزات ورزشی موجود (پیست اسكی ،‌سالن های ورزشی)
  • 19- روستاهای دارای با قابلیت گرایش تاریخی - باستانی
  • 20- روستاهای دارای قابلیت با گرایش های مذهبی
  • 21- قلعه قمچای در دهستان كرانی
  • 22- چنگیز قلعه
  • 23- برج آجری آتشفون بابا
  • 24- برج سنگی نیكی ارخ
  • 25- امامزاده عقیل
  • 26- پل صلوات آباد
  • 27- مسجد خسروآباد
  • 28- برج اوج گنبد
  • 29- قلعه باشقون تدان
  • 30- قلعه كهنه
  • 31- تیمچه حاج شهباز خان
  • 32- تپه لاوردنی
  • 33- چالو تپه
  • 34- تپه شهرك سفال
  • 35- پای تپه
  • 36- حسین تپه
  • 37- تپه كاش
  • 38- تپه قمشلو
  • 39- تپه سراب
  • 40- تپه دودی
  • 41- تپه قشلاق خانه
  • 42- تپه قبا سرخ
  • 43- تپه قراطوره
  • 44- تپه داركین اسكندر
  • 45- تپه گوسوار
  • 46- تپه حیدر بیگ
  • 47- تپه دیونه
  • 48- تپه نجوق
  • 49- تپه چقا
  • 50- تپه پیرتاج
  • 51- تپه بابارستانی
  • 52- تپه قوشا
  • 53- جاذبه های فرهنگی ، مذهبی ، و اجتماعی (زبان ، لباس ، مراسم و اعیاد ، رقص و موسیقی)
  • 54- مراسم عید نوروز
  • 55- صنایع دستی (قالی بافی ، گلیم و جاجیم ، صنایع چوب و ...)
  • 56- زیارتگاه صاحبه خاتون
  • 57- زیارتگاه امامزاده عرب
  • 58- زیارتگاه امامزاده فاضل
  • 59- زیارتگاه پیر صالح
[ هفتم مرداد 1389 ] [ 19:24 ] [ اطلس ایران وجهان ]

تالاب بين‌المللی قوپی باباعلی

 

این تالاب با ویژگیهای طبیعی و پرندگان خاص خود در میان مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست یكی از تالابهای مهم منطقه مهاباد محسوب گشته، در لیست تالابهای مهم بین‌المللی كنوانسیون رامسر قرار دارد و از بهترین زیستگاه پرندگان آبزی و كنار آبزی بشمار می رود. این تالاب در كیلومتر 35 و عمق 5/2 كیلومتر جاده ترانزیتی مهاباد - میاندوآب و در نزدیكی قریه قوپی بابا‌علی قرار گرفته است. مختصات جغرافیایی این تالاب 52-45 طول شرقی و  56-36 عرض شمالی واقع گردیده است و وسعت آن 1000 هكتار می‌باشد. میزان املاح آن از غلظت بالایی برخوردار است بطوریكه در سالهای 1353 و 1354 مقدار زیادی نمك بعد از خشك شدن تالاب برداشت می‌گردید، البته در حال حاضر مقدار نمك آن كمتر گردیده است.


تالاب قوپی بابا‌علی دارای دیپلم افتخار از سازمان ملل متحد "یونسكو" است و پرندگانی نظیر اردك سرسبز، حنایی، آنقوت، انواع غاز وحشی، تنجه و ... در آن زیست می نمایند

 

تالاب کانی برازان

 

این تالاب در 40 كیلومتری شمال شهرستان مهاباد و مابین روستاهای بفروان، قره داغ و خورخوره واقع گردیده است. مساحت كل آن حدود 900 هكتار و عمق متوسط آب در آن 60 سانتی متر و حداكثر عمق آن 120 سانتی متر می‌باشد. ارتفاع آب از سطح دریای آزاد 1625 متر می‌باشد. دایك ساحلی احداثی توسط وزارت نیرو، تالاب را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم كرده است. آب تالاب از چشمه آب شیرین روستای قره داغ و شاخه انحرافی رودخانه مهاباد در پایین دست روستای خورخوره تامین می گردد.


بخش جنوبی تالاب در دامنه كوه قره داغ (سیاه كوه) واقع گردیده و كوه مذكور و تپه بابا‌حیدر بر آن مشرف هستند. به دلیل موقعیت توپوگرافی و وجود توده‌های نی‌زار، پذیرای بیشترین جمعیت پرندگان مهاجر آبزی و كنار آبزی از جمله گونه در خطر انقراض اردك سر‌سفید و گونه‌های حمایت‌شده اردك مرمری، پلیكان، قو، فلامینگو، حواصیل عقاب تالابی و همچنین سایر پرندگان همچون انواع غاز، انواع مرغابی، آنقوت و ... می‌باشد.


غیر از پرندگان موجود در تالاب یك نوع وزغ سبز معمولی و یك نوع قورباغه مردابی و همچنین ماهی كپور در این تالاب زیست می‌نمایند.


این تالاب با حد و حدود تعیین شده جهت افزایش سطح حفاظتی و تعیین آن به عنوان منطقه حفاظت شده كانی برازان، بعد از تكمیل مطالعات زیست محیطی به شورای عالی حفظ محیط زیست پیشنهاد شده است.

مطالعات باستان شناختی در كردستان

بررسی ها، پژوهش ها و كاوش های باستانی شناسی در كردستان نشان می دهد كه این استان از نظر باستان شناختی از اهمیت بسزایی برخودار است. بررسی های اخیر در غار" كرفتو" و غار " كانی میكاییل" شهرستان دیواندره، سكونت انسان های اولیه را به اثبات رسانده است. به ویژه در كاوش های غار" كانی میكاییل" در فاصله دوهزار متری غار" كرفتو" كه احتمال ارتباط این دو غار را مطرح می سازد، سكونت انسان های اولیه به اثبات رسیده و استقرارهای فصلی در داخل غار، كاوش های فصل اول و دوم داخل و بیرون غار كرفتو، كشف بقایای آثاری از تیغه های سنگی، سفالی و ... و آثار دوره نوسنگی به وضوح مشخص شده است.

نكته قابل توجه ، وجود آثار قبل از دوره نوسنگی در داخل غار " كانی میكاییل " است كه بقایای استقرارهای فصلی، اجاق، خاكستر و دست افزار( ابزارهای دستی ) های سنگی در آن به دست آمد. نشانه ها و آثار به دست آمده تاریخی، مسائل حدود 7 تا 8 هزار سال قبل را برای كاوشگران روشن نموده است. نتایج این تحقیقات در دست انتشار است و قطعاً ارتباط فرهنگی با غارهای "شانیدر" و سایر اماكن پیش از تاریخ در كردستان عراق، كرمانشاهان و همچنین آذربایجان غربی نیز مشخص خواهد شد. تپه های " توبره ریزه" و" تیانه" و غار " كله كان" كه آثاری قدیمی  از آنها به دست آمده نیز وضعیت پیش از تاریخ كردستان را تا حدودی روشن ساخته است.

تپه تیانه

این تپه در 26 كیلومتری غرب كامیاران واقع شده و به دلیل كشف سفال های منقوش پیش از تاریخ در آن،  بسیار حائز اهمیت است. در گمانه ( چاهی كه برای آزمایش قنات حفر كنند ) زنی این تپه، شش طبقه استقرار یافته، به دست آمده است. در طبقه اول آثار دوره اسلامی، طبقه دوم آثار ساسانی و در طبقه سوم كه به اواسط و اواخر هزاره سوم پیش از میلاد تعلق دارد، سفال های ساده به رنگ های سیاه، كرم و خاكستری به دست آمد. در طبقه چهارم سفال های نخودی رنگ ساده از هزاره دوم پیش از میلاد ، و در طبقه پنجم آثاری هم عصر با "تپه گیاه نهاوند" از سفال نخودی با نقوش هندسی قهوه ای رنگ یافت شد. طبقه ششم كه قدیمی ترین آثار تپه درآن به دست آمد، دارای سفال های منقوش قرمز مانند سفال های چشمه علی ری، اسماعیل آباد، ساوجبلاغ و والاتپه بود. تاریخ این سفال ها به هزاره چهارم و اواخر هزاره پنجم پیش از میلاد، یعنی حدود 7 هزار سال پیش می رسد.

تپه توبره ریزه

این تپه در یك كیلومتری جنوب شهر كامیاران واقع شده و معرّف عصر مس در منطقه كردستان است. آثار این تپه  با آثار "تپه حصار دامغان" قابل مقایسه و فرهنگ سفال نخودی رنگ در این منطقه گسترش یافته است. به طور كلی در تپه توبره ریزه پنج دوره استقرار، از هزاره سوم پیش از میلاد تا قرن های 7و8 هـ.ق تشخیص داده شده است. در طبقه پنجم، قدیمی ترین سفال های مربوط به هزاره سوم پیش از میلاد با رنگ نخودی و نقوش قهوه ای رنگ به دست آمد. یك لوحه گلی با نقش درخت نیز در این طبقه یافت شد. در طبقه اول كه جدیدترین آنها است سفال های دوره اسلامی به ویژه قرن هفتم و هشتم هـ.ق یافت شد.

تپه باستانی زیویه

این تپه در روستای زیویه، حدود 55 كیلومتری جنوب شرقی شهر سقز واقع ، و از محوطه بسیار وسیعی برخوردار است. طی كاوش های باستان شناسی در این تپه، قلعه باستانی زیویه از زیر خاك بیرون آمد. این قلعه روی یكی از تپه های نسبتاً مرتفع منطقه ساخته شده و بر محیط اطراف ، اِشراف كامل دارد.

در نخستین كاوش كه توسط " ایوب ربنو" در سال 1325 شمسی دراین منطقه صورت گرفت و بیشتر جنبه تجاری داشت، اشیای منحصر به فردی از یك تابوت برنزی به دست آمد كه در نوع خود از شاهكارهای فلزكاری و سفال گری محسوب می شود. همین امر موجب تخریب بسیاری از آثار معماری ارزشمند این قلعه ( كاخ دژ) عظیم گردید. این قلعه كه به اقوام ماد و ماننایی تعلق داشت،  در حدود 2700 سال پیش ساخته شده است.

در سال 1345 شمسی اولین فصل كاوش های علمی باستان شناسی دراین تپه آغاز شد و تا سال 1380 ادامه یافت. طی چند فصل كاوش، نتایج قابل توجهی در زمینه شناخت وضعیت معماری آن به دست آمد. از جمله اشیای به دست آمد ه در این كاوش ها، قطعات عاج منقوش بود كه نقوش حیوانی و صحنه شكار اساطیر روی آنها حك شده و از ارزش ویژه ای برخوردار است. اهمیت این قطعات به حدی است كه از روی دو نمونه از آنها، نقش برجسته آبیدر سنندج ، طراحی، بزرگ نمایی و ساخته شد.

برای احداث قلعه زیویه، استادكاران پس از بنیاد مصطبه ( مكانی از سطح زمین یا كف اطاق اندكی بلندتر باشد و بر آن نشینند ) ، سكوهایی برای دست یابی به سطح صاف و هموار پدید آوردند و در بین شیب های موجود در تپه، با بهره گیری از خشت خام،  سنگ و چوب قلعه ای در نهایت استحكام و پایداری بنا نهادند. پی ها و پله های پایه ستون ها از سنگ ساخته شده و برای ساخت دیوارها، خشت خام به ابعاد 16×46×46 سانتی متر به كار رفته است.

ورودی اصلی قلعه با 21 پله سنگی، در شرق تپه قرار دارد. از جالب ترین قسمت های قلعه، تالار ستون دار آن با 16 پایه ستون سنگی مدور است. قطر این پایه ستون ها حدود 95 تا 105 سانتی متر است. كف تالار با خشت خام به صورت شطرنجی مفروش شده است. دیگر بخش های این قلعه عظیم شامل سالن ها، حیاط ها و اتاق های متعددی است كه هر یك عملكردی خاص داشت.

نكته قابل توجه ، استفاده از فاصله پشت بندهای ایجاد شده برای استحكام و ایستایی دیوارهای قلعه است كه به عنوان سیلو( انبار غله ) مورد استفاده بود. در كاوش های سال 1380، نمونه هایی از غله در كف انبارها كه هر یك بیش از 8 متر عمق داشت، به دست آمد.

غار باستانی كرفتو

غار كرفتو در شهرستان دیواندره، 72 كیلومتری شرق شهر ستان سقز قرار دارد. با توجه به تحقیقات به عمل آمده، در دوران "مزوزوییك" ( یكی از دوره های زمین شناسی ) كرفتو در زیر آب بود و در اواخر این دوره ارتفاعات آن از آب خارج شد. غار كرفتو ازغارهای آهكی و طبیعی است كه در ادوار مختلف ، جهت استفاده و سكونت انسان تغییر حالت داده و با معماری صخره ای در چهار طبقه ، در دل كوه حفر شده است.

مستشرقین و محققین بسیاری از جمله دمرگان، راولینسون، كرپورتر، خانیكف و فون گال از غار كرفتو بازدید و نقشه هایی از آن تهیه و ارائه نموده اند. كرپورتر نقشه غار را تهیه كرد، استین آن را تكمیل ، و فون گال آن را تصحیح كرد. در مقالاتی كه توسط محققین به چاپ رسیده، به دلیل وجود كتیبه ای یونانی بر سر در یكی از اتاق های طبقه سوم، از این غار به عنوان معبد "هراكلس" ( هركول) نام برده شده است. ترجمه این كتیبه چنین است:" در آنجا هراكلس سكونت دارد باشد كه پلیدی در آن راه نیابد".

طول غار حدود750 متر است و راه های فرعی متعددی از آن منشعب می شود. در طول سكونت انسان دراین غار، تغییرات و دگرگونی های عمده و دخل و تصرفات بسیار در آن به وجود آمده و حجاران هنرمند، به زیبایی، فضاهایی را در مدخل های غار تراشیده و اتاق ها، راهرو و دالان های متعددی را به وجود آورده اند.

این غار در میان غارهای دست كن ایران، از معماری كاملی برخوردار است. ورودی غار از دامنه كوه حدود 25 متر فاصله دارد. در گذشته راهی نسبتاً سخت و دشوار در كمر كوه، بازدید كنندگان را هدایت می كرد، ولی امروزه با عبور از پلكانی فلزی می توان به دهانه ی ورودی غار رسید.

در معماری صخره ای این غار چهار طبقه شناسایی شده است. این امر از اهمیت ویژه ای در معماری صخره ای برخوردار است. در معماری غار، علاوه بر ایجاد اتاق ها و راهروهای عبوری، سعی شده تا اتاق ها با هم مرتبط باشند و نورگیرها و پنجره هایی  به سمت بیرون و مناظر طبیعی ارتفاعات مجاور غار ، تعبیه شده است. بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق ها نقوشی از حیوان، انسان و گیاه حجاری شده كه بیشتر جنبه آیینی دارد.

این غار در سال 1379 گمانه (چاهی كه برای آزمایش قنات حفر كنند ) زنی شد و با بررسی باستان شناختی در محوطه بیرون و داخل غار، آثاری از دوران های مختلف به دست آمد. كشف تراشه های سنگی در طبقه چهارم و محوطه بیرون غار می تواند نشانه ای از استفاده ی انسان ، در دوران پیش از تاریخ از این غار باشد. همچنین نمونه سفال ها و اشیای به دست آمده ، ادامه ی سكونت انسان را در طول دوران تاریخی اشكانی و ساسانی و دوران اسلامی یعنی قرون ششم تا هشتم هـ. ق ثابت می كند.

اقداماتی در طول سال های 1378 و 1379 انجام شده كه شامل سامان دهی محوطه بیرون غار، پله بندی، سكوهای استراحت، پاركینگ، سرایداری، سرویس های بهداشتی و برق كشی غار است.

غار و محوطه باستانی كله كان

منطقه آرندان و كله كان در شمال غربی سنندج واقع شده است. این منطقه درون دره ای بسته قرار گرفته و سرچشمه رود آرندان- از سرشاخه های رودخانه قشلان- در آن جاری است. این منطقه از دیرباز به عنوان یكی از كانون های استقرار انسان در دوران نوسنگی مطرح ، و هسته ی اولیه بنای یك دهكده نوسنگی در آن یافت شده است.

غار كله كان یكی از كهن ترین كانون های استقرار انسان در دوران جمع آوری و مصرف غذا

است كه در آن آثاری هم زمان با ابزارهای دوره نوسنگی غار كرفتو به دست آمده است

معرفی باغ های زیبای استان كردستان

 

باغ سازی نزد ایرانیان سابقه دیرینه ای دارد. باغ در فرهنگ ایرانی همانند كشتی نوح كه موجودات زنده را حفظ  كرد، دارای اهمیت است. در این میان چهار باغ  به خاطر چهار عنصر مقدس و گردونه زندگی، از اهمیت خاصی برخوردار بود.باغ سازی در كردستان به دلیل علاقه مندی والیان كردستان به سبك معماری ایرانی و باغ سازی ایران، رونق و گسترش یافت. از چندین چهار باغ، اكنون فقط نام برخی از آنها در كردستان باقی مانده است.

باغ امیریه

یكی از باغ های قدیمی شهر سنندج كه در دامنه كوه آبیدر قرار دارد باغ امیریه است. این باغ كه از باغ های شاخص استان كردستان محسوب می شود، توسط " امیر نظام گروسی" كه مدتی نماینده دولت در كردستان بود، ساخته شد.

باغ امانیه

از دیگر باغ های دامنه آبیدر، باغ " امانیه" است كه به وسیله " امان الله خان اردلان" ایجاد شد. هر چند شكل و فرم این باغ ها با تغییرات فراوان مواجه بوده، اما هنوز به نام های قدیمی شناخته می شوند.

چهارباغ خسروآباد

یكی از چهارباغ های معروف منطقه غرب كشور كه شاید بتوان آن را پس از چهارباغ اصفهان قرار داد، چهارباغ خسروآباد سنندج است كه احتمالاً در زمان كریم خان زند و خسروخان اول اردلان ایجاد شده بود. این چهارباغ در مقابل عمارت با شكوه خسرو آباد، درحد فاصل خیابان های كشاورز و بلوار شبلی و خیابان اردلان واقع بود.

این باغ كه دقیقاً به وسیله چهار خیابان به چهار قسمت تقسیم شده بود، تا حدود سال 1345 نیز موجود بود، اما شهر سازی جدید موجب شد تا به جای آن خانه هایی كه اكنون پیرامون این عمارت وجود دارند، احداث شوند. جز درختان پیرامون عمارت و جوی آب مركزی، دیگر عناصر چهار باغ از بین رفته و بسیاری از درختان و حوضچه ها نابود شده اند. ( توضیح مفصل در مورد این چهار باغ در كتب تحفه ناصری، حدیقه ناصری و تاریخ مستوره آمده است.)

از دیگر چهارباغ های قدیمی

باید ازچهارباغ گروس در جنوب بیجار نام برد كه اعتماد السلطنه در" مرآت البلدان" توصیف جامعی از آن ارایه و احداث آن را به سال 1104 هـ.ق نسبت داده است.چهارباغ سنندج نیز از چهار باغ های نابود شده است . به نظر می رسد كه محله قدیمی چهار باغ سنندج، در قدیم جایگاه این چهارباغ بود. در تاریخ اردلان به این چهارباغ اشاره شده است

معرفی  جاذبه های طبیعی استان كردستان

 

 

پوشش گیاهی و جنگل ها

استان كردستان از طبیعتی زیبا برخوردار است و جنگل بخشی از زیبایی های استان را شكل بخشیده است. جنگل های استان دراطراف شهرهای بانه و مریوان واقع شده و بعد از جنگل های شمال كشور در درجه ی دوم اهمیت قرار دارد. در حال حاضر جنگل های استان به صورت درختچه و بوته های پراكنده درآمده است. معروف ترین درختان جنگلی این جنگل ها بلوط ، مازو یا دار مازو، گلابی، زبان گنجشك ( ون)، گردو، سیب وحشی، پسته وحشی (بنه) ، زالزالك، آلبالو جنگلی، بادام تلخ ،ازگیل، داغداغان، نارون، افرا و درخت هایی مانند گز و بید وحشی در كنار رودخانه است.

به طور كلی می توان نواحی جنگلی استان را چنین تقسیم نمود:

- جنگل های منطقه مریوان، كه وسعت آن 185000 هكتار است.

- جنگل های منطقه بانه، كه مساحت آن حدود 50000 هكتار تخمین زده می شود.

- جنگل های منطقه سقز كه مساحت آن حدود 7000 هكتار است.

- جنگل های منطقه سنندج كه مساحت آن حدود 78000 هكتاراست و بیشتر درغرب كامیاران و جنوب سنندج واقع شده اند.

پارك جنگلی آبیدر

این پارك در ضلع غربی شهر سنندج در دامنه كوه آبیدر قرار دارد. آبیدر در فرهنگ منطقه جایگاه خاصی دارد و به دلیل پر آب بودن چشمه سارها، قنات ها و وجود باغ های متعدد مانند امانیه، امیریه و ... چنین نامیده می شود.

از زمانی كه شهر سنندج بنیان نهاده شد، آب چشمه های آبیدر به شهر منتقل شد. هنوز هم قنات عمارت خسروآباد، آصف، وكیل، مشیر و تعدادی از بناها، به نوعی از این كوه سرچشمه می گیرد. در سال های اخیر در این كوه پاركی احداث و سكوبندی و داده سازی در آن انجام شده است. نقش برجسته ای هم در آن ساخته شده كه بسیار قابل درنگ است. این منطقه از مكان های زیبای شهر سنندج است.

منطقه اورامان

یكی از مناطق زیبای استان كردستان، منطقه ی اورامان است كه در شرق مریوان قرار دارد و دارای كوهستان های زیبا با پوشش جنگلی است. رودخانه بزرگ سیروان ، از این منطقه و دره ی اورامان عبور می كند و به رودخانه دیاله در عراق می پیوندد.

یادآوری این مهم ضروری است كه جنگل ها و مناطق بسیاری چون جنگل های بانه، مریوان و همچنین " دره شاهان" كه در كنار قلعه " قم چقای" واقع شده است از مراكز مهم طبیعی استان محسوب می شوند.

 

 

دریاچه ها و آبشارها

 

دریاچه زریوار

این دریاچه در سه كیلومتری شمال باختری مریوان و در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا قرار دارد و از زیباترین میراث های طبیعی استان كردستان به شمار می آید. آب این دریاچه از چشمه های جوشان و رودخانه های چندی كه به آن می ریزد، تامین می شود. حجم آب دریاچه از 5/22 میلیون متر مكعب تا 5/47 میلیون متر مكعب در طول سال متغیر است. طول دریاچه شش كیلومتر و عرض آن 1700 تا 3000 متر است. مساحت آن حدود 720 هكتار است.

وجه تسمیه زریوار و زریبار كه هر دو در منطقه متداول است، به واژه " زری" كه در زبان كردی به معنی دریاچه است، باز می گردد. پسوند " دار" و " بار" پسوند تشبیهی، و زریبار یا زریوار به معنی دریاچه وار است. درباره این دریاچه افسانه های متعددی وجود داد كه مشهورترین آنها وجود شهری مدفون در زیر آب های دریاچه است.

آبشاربل

در یكی از روستاهای منطقه اورامان و در مرز استان كرمانشاهان، روستایی به نام " بل" واقع است. دركنار این روستا، در جاده ای كه به " كوسه هجیج" منتهی می شود، آبشاری زیبا وجود دارد كه به عقیده كارشناسان دارای آبی عالی برای شرب است. این آب با فشار زیاد و در حجم بسیار از شكاف كوهی بیرون می ریزد و عظمت و شكوه طبیعت را جلوه گر می سازد. این آب در مسیر خود به رودخانه سیروان می ریزد.

چهل چشمه

چهل چشمه از كوه های مرتفع كردستان است. این كوه دارای آبشارها و چشمه های بسیار زیبایی است و وجه تسمیه آن نیز حكایت از وجود چهل چشمه آب دارد. این كوه در منطقه "خورخوره" از شهرستان دیواندره قرار دارد و منطقه ای سردسیر و برف گیراست. در این كوه می توان در تمامی سال برف را مشاهده كرد. این كوه یكی از سرچشمه های رودخانه جغاتو ( جغتو) و سپید رود است و دارای چشمه سارهای فراوان و دامنه های سرسبز و زیبا است.

چشمه باباگرگر

در روستای "بابا گرگر"، در 18 كیلومتری شمال شرقی شهرستان قروه، چشمه ای جوشان همیشه می خروشد كه به آن "دنگز" می گویند. آب این چشمه در استخری عمیق و مدور به محیط 200 متر جمع می شود. این چشمه پر آب دارای آبی است كه رنگ آن مایل به سرخ است و در بعضی مواقع به رنگ زرد مایل به لیمویی در می آید. آب این چشمه به علت وجود املاح معدنی به ویژه گوگرد ، رنگین است. ظاهراً این آب برای امراض سودایی و پوستی مناسب است و در درمان سوء هاضمه و دیگر بیماری های دستگاه گوارش و نیز راشیتیسم و درمان تورم مؤثر می افتد. این چشمه و امامزاده باباگرگر در كنار آن، از مكان های طبیعی و تاریخی استان محسوب می شوند.

سراب وینسار

یكی از چشمه های قدیمی شهرستان قروه، چشمه سراب است كه با آب بسیار گوارا و عالی در داخل روستای " وینسار" از دل زمین بیرون می آید. در حقیقت روستای وینسار پیرامون این چشمه شكل  گرفته است. این چشمه سال های سال است كه تأمین كننده آب روستا، هم برای شرب و هم كشاورزی است. اطراف چشمه اصلی سنگ چین شده و قدمت سنگ چین آن حدود دو تا سه قرن بر آورد شده است. تا حدود سی سال پیش مردم روستا در ماه خرداد مراسم شكرگزاری و قربانی برای " سراب "، برگزار می كردند. در این مراسم ضمن قربانی كردن گوسفندان به جشن و شادمانی می پرداختند و احترام ویژه ای برای این چشمه قایل بودند.

سراب قروه

در بخش جنوبی شهر قروه سرابی طبیعی وجود دارد كه یكی از تفرج گاه های مردم منطقه محسوب می شود. این سراب دارای آبی خوب و گواراست. به همین دلیل شهر قروه در كنار آن ایجاد شده است. بخشی از آب كشاورزی و مشروب قروه از این آب تأمین می شود.

آبشاركویله

یكی از مكان های دیدنی استان كردستان ، آبشار" كویله " است كه در شهرستان مریوان و در مسیر جاده مریوان – سقز واقع است. این آبشار زیبا در فصل بهار از مكان ها دیدنی و زیبای منطقه محسوب می شود.

چشمه آب تلخ ( پیرصالح)

چشمه آب تلخ در روستای قشلاق از شهرستان بیجار قرار دارد. علت نامگذاری این چشمه به علت تلخ بودن آب آن است. هر چند دلیل تلخ بودن آب این چشمه به روشنی مشخص نشده است، اما آب آن برای درمان بیماری های روماتیسمی مؤثر است.

چشمه كواز

این چشمه در50 كیلومتری شمال غربی كامیاران و در10 كیلومتری شمال غربی روستای پلنگان در دامنه كوه واقع شده است. آب این چشمه طعم گوگردی دارد و در محل جوشش آن از زمین، رنگ آب شیری است و خود نشان دهنده وجود مواد آهنی و گوگردی درآب است. آب این چشمه در استخر كوچكی جمع می شود و از آن برای نوشیدن و نیز درمان بیماری های مجاری تنفسی، روماتیسمی و بیماری های جلدی استفاده می شود.

علاوه بر این چشمه ها می توان به موارد زیر نیز اشاره كرد:

چشمه خاور آباد: این چشمه در جنوب شرقی چشمه سراب بیجار واقع است.

چشم قم چقای: در 17 كیلومتری قم چقای در دهستان " سیاه منصور" شهرستان بیجار واقع است.

چشمه هفت آسیاب: در روستای شریف آباد از دهستان سیاه منصور واقع است

[ بیست و ششم تیر 1389 ] [ 16:27 ] [ اطلس ایران وجهان ]
                                              

کردستان استانی سرسبز و خرم با وسعتی معادل بیست و هشت هزار و دویست و سه کیلومتر مربع در غرب ایران و در مجاورت بخش شرقی کشور عراق قرار دارد. این استان که در دامنه ها و دشتهای پراکنده سلسله جبال زاگرس میانی قرار گرفته است، از شمال به استانهای آذربایجان غربی و زنجان ، از شرق به همدان و زنجان، از جنوب به استان کرمانشاه و از غرب به کشور عراق محدود است. استان کردستان بین سی وچهار درجه و چهل وچهار دقیقه تا سیوشش درجه و سی دقیقه عرض شمالی و چهل وپنج درجه و سیویک دقیقه تا چهل وهشت درجه و شانزده دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. استان کردستان براساس آخرین تقسیمات کشوری در سال یکهزار و سیصد و هفتاد و پنج دارای هشت شهرستان، دوازده شهر، بیست و یک بخش، هفتاد و هشت دهستان و هزار و هفتصد و شصت و پنج آبادی دارای سکنه بوده است. شهرستانهای این استان عبارتند از: بانه، بیجار، دیواندره، سقز، سنندج، قروه، کامیاران و مریوان. در حال حاضر استان کردستان با مجموعه شهرها، روستاها و عشایری که در اقصی نقاط آن پراکنده شده و استقرار یافته اند، به یکی از نواحی در حال توسعه غرب کشور تبدیل شده و از پتانسیلهای توریستی و تفرجگاهی بسیار خوبی برخوردار می باشد.مرکز این استان شهر سنندج می باشد.


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:15 ] [ اطلس ایران وجهان ]

قلعه پالنگان

 

                                    معرفی قلعه های تاریخی استان كردستان 15آشنایی با پل های تاریخی استان كردستان

                                              آشنایی با پل های تاریخی استان كردستان

روستای " پالنگان" در 15 كیلومتری شهر كامیاران و ابتدای منطقه اورامان قرار دارد. در 800 متری روستا در دره زیبای " تنگیور" و در محل چشمه های پر آب " شیخ علاء الدین"، " شیخ خاتون" و " شیخ عمر"،  قلعه پالنگان وجود داشت كه اكنون بقایای اتاق ها، آتشكده ها و پل های قدیمی آن پابرجاست. آثار به دست آمده از قلعه و بقایای پل های ساخته شده بر روی رودخانه، قدمت آن را به دوره پیش از اسلام می رساند.

نویسنده كتاب" تحفه ناصری" قلعه را مدتها محل سكونت امرای " كلهر" دانسته و می نویسد: خسروخان اردلان در سال 564هـ. ق قلعه را متصرف و جزو قلمرو خود درآورد و از آنجا كه آب وهوای قلعه "زلم" ، در شهر زور آباد مناسب نبود، مركز فرمانروایی خود را به "پالنگان" انتقال داد. مدارك حاصل از كاوش های باستان شناسی مرتبط با این دوره و نزدیك بودن قلعه به كتیبه " تنگیور" انتقال از قلعه " زلم" به پالنگان را ثابت می كند.

قلعه تا بعد از انتقال مركز حكومت  خاندان اردلان از پالنگان به " حسن آباد" ، یعنی در حدود قرن دهم هـ.ق آباد بود.


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]

شهرستان‌ سنندج‌:

                     

                           
                                           شهرستان های استان کردستان
                                          

در گذشته به جای شهر سنندج فعلی شهری به نام «سیر» وجود داشت که این کلمه در فارسی به معنای «سی‌سر» است. سنندج (سنه یا سنه دژ) که از شهرهای کهن و مقدس است به آیین مهر و زردشت در این بخش ایران باز می‌گردد. ارتباط این شهر و نواحی مجاور آن با اساطیر پهلوانی آریایی از اهمیت و قدمت این شهر حکایت می‌کند. شهر جدید سنندج در دوره صفوی و در روزگار شاه‌صفی در سال ۱۰۴۶ هجری قمری توسط «سلیمان‌خان اردلان‌» پایه گذاری شد.

پیشینه

 قبل از اسلام

گورستان متعلق به عصر آهن در نزدیکی قلعه حسن آباد سنندج

شهر در قدیم روی تپه بزرگی در کنار رودخانه قشلاق به نام «پیالکه توش نوذر» قرار داشته‌.شهر کهن «سنه‌دژ» در اثر زلزله و هجوم مغول ویران شد و تا زمان صفوی به صورت دهکده‌ای به حیات خود ادامه داد. مرکز حکومتی این شهر پس از ویرانی، به قلعه حسن‌آباد منتقل شد. قلعه حسن‌آباد که دژی ساسانی بود، نزدیک این شهر واقع بود و همواره به عنوان پادگانی برای حمایت از این شهر عمل می‌کرد. قلعه حسن آباد بر ‏فراز تپه ای به ارتفاع ۴۰۰ متر در جنوب روستایی به نام حسن آباد قرار گرفته‌است. به گفتهٔ باستان شناسان در جنگ‌های ایران و روم از این منطقه به نام یکی از بزرگ‌ترین دژها و پایگاه‌های مبارزه برای ایرانیان بوده‌است.این قلعه آثار دوران اشکانیان و ساسانیان می‌باشد و به نام مرکز حکومت غرب ایران کنونی بهره گیری می‌شده‌است. در نزدیکی قلعه حسن آبادگورستان عصر آهنی که بیشتر آثار عصر آهن ۲ و ۳ را که حدود ۱۲۰۰ تا ۸۰۰ قبل از میلاد است در بر دارد. آثار همراه اسکلت‌ها قطعات آهنی و مفرغی و سفال نخودی و خاکستری که مشخصه این دوره‌است میباشد.از جمله نکات قابل توجه فک بیشتر جمجمه جدا شده و سر یکی از اجساد در داخل ظرفی قرار داشت.اجساد شیوهٔ تدفین مشخصی ندارند و به همهٔ صورتها از جمله طاق باز و چمباتمه‌ای (جنینی) گور سنگی و ساده و مرکب و تدفین ثانویه میباشند.

[ویرایش] بعد از اسلام

سنندج مدت چهار قرن تحت حکومت حکام موروثی خاندان اردلان بود که نسبت خود را به ساسانیان می‌رسانیدند.خانواده اردلان، به جز یک وقفه کوتاه، در سراسر دوره صفوی قدرت را در دست داشتند.

در سال ۱۱۴۶ هجری قمری، کریم‌خان زند سنندج را ویران کرد و پس از یک دوره هرج و مرج، «خسروخان اردلان» (مقلب به کبیر) در سال‌های ۱۱۶۸ تا ۱۲۴۰ هجری قمری در سنندج مستقر شد.آقا محمد خان قاجار، به پاداش این شجاعت، حکومت سنقر(کلیایی) را به او داد. از سال ۱۲۱۴ تا ۱۲۴۰ هجری قمری «امان‌الله خان اردلان» (کبیر) پسر «خسروخان» در سنندج حکومت کرد که در این مدت اصلاحات زیادی برای آبادانی و عمران شهر سنندج به عمل آمد. امان الله خان کبیر، پسری به نام «خسروخان ناکام» (ناکام، چون جوان مرگ شد. تولد ۱۲۰۵، وفات ۱۲۴۰) داشت. او به خاطر توانایی اش در سواد و ادبیات، مشهور و زبانزد بود. پس از او در زمان پسرش «رضا قلی»، جنگ و منازعات در میا خانواده اردلان گسترش پیدا کرد. برادر او «امان الله» (معروف به غلامشاه خان) در سال ۱۲۶۵ تا ۱۲۸۴ حکومت کرد که آخرین وارث حکومت اردلان‌ها در کردستان بود.

سنه پیش از سال ۱۰۴۶ هجری قمری روستای کوچکی بود که طا یفه‌ای به نام زرین کفش درآنجا به زندگی می‌پرداختند. تاریخ نگاران نیای این خاندان را که به لهجهٔ کردی« کوش زرین» گفته می‌شود را به طوس نوذرپهلوان نامدار شاهنامه نسبت می‌دهند.زرین کفشها دارای کلوت (کلاه) و شلایی (پارچه ایی سیاه که به گونه‌ای ویژه به دور کلاه پیچیده می‌شد) بودند و کفشهای گلابتون دوزی شده به پا می‌کردند که نشان شاهزادگی بوده، که به دلیل پوشیدن همین کفشها به زرین کفشها نامزد شدند.

میدن انقلاب در سال ۱۳۳۸هجری شمسی(۱۹۵۹ میلادی)


شهر سنندج تقریبآ در نیمهٔ اول قرن یازدهم بنا شده‌است و به همین دلیل، جغرافی‌نویسان بعد از اسلام از این شهرذکری نکرده‌اند گرچه این شهر جدیدالبنیان است، اما چند گور بیش از نهصد ساله در قبرستان شیخان و وجود مدفن امامزاده پیرمحمد، و مدفن حضرت هاجر خاتون،در این شهر، همگی دلیل بر قدمت تاریخی آن است.

در سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ شهر سنندج اهمیت خودرا در مقام حاکم نشین منطقه از دست می داد. با روی کار آمدن رضاشاه حکومت مرکزی توانست تا اندازه ای امنیت را در سر تا سر ایران تأمین نماید. در این زمان سنندج به عنوان مرکز سیاسی و اداری استان کردستان و مهمترین و بزرگترین شهر استان مطرح بود.

[ویرایش] سنه دژ

دژ سنندج در زمان قدیم

پس از انهدام قلعه حسن آباد، در سال ۱۰۴۶ هجری قمری در زمان حکومت شاه صفی، «سلیمان‌خان اردلان‌» پسر «تیمورخان اردلان» از بستگان مورد اعتماد شاه صفی به کردستان آمد، مرکز ایالت کردستان را از حسن آباد به سنندج انتقال داد و شهر سندج را در محل روستای سینه پی نهاد و دژ حکومتی را بر بالای تپه‌ای به بلندای ۲۰ متر در کنار روستای سینه که امروزه به باشگاه افسران معروف است ساخت و در بیرون و پیرامون دژ، خانه، گرما به و بازار و مسجدی ساخت و یک رشته کاریز نیز در دشت «سرنوی» پی نهاد و آب آنرا به شهر و میان قلعه آورد. دژی را که «سلیمان خان» بنا نهاد «سنه دژ» نامید که بر اثر گذشت زمان و تلفظ‌های گوناگون به «سنه دج» و سپس «سنندج» دگرگون شد.بنای اصلی آن از زمان خسروخان اول تا امان الله خان اول طول کشید. «حسنعلی خان اردلان»، والی سنندج در سال ۱۱۱۶ هجری قمری درمیان قلعهٔ حکومتی چند تالار و عمارت بنیان می‌کند و سپس مسجد و مدرسه‌ای بزرگ در شهر سندج بر پا می‌کند که دو منار بلند داشته‌است. این دو منار یک صد سال پا بر جا بود که در زمان «امان الله خان اردلان» والی کردستان که مردی سخت مذهبی و تندرو بود از جای در آمد و به جای آن مسجد و دو منار و باغی به نام فردوس ساخت.

شهر سنندج در زمان قاجار و نمایی از آبیدر.

«امان الله خان» قلعهٔ حکومتی را گسترش می‌دهد و تالاری بزرگ در آن می‌سازد و کف آنرا به گونه‌ای نیمه شفاف مفروش می‌کند. سپس تالار دیگری می‌سازد و تصویر پادشاهان بزرگ جهان همچون ناپلئون، امپراتور فرانسه و الکساندر تزار روسیه و چند تصویر از جنگهای بزرگ و نامدار را بر دیوار نقاشی می‌کند. در دورهٔ رضاخان یادمان‌های با ارزش دژ به دست «علی محمد بنی آدمی» ملقب به شریف الدوله از بین رفت.حوض مرمرینی که از سنگ یشم در دورهٔ «امان الله خان اردلان» ساخته شده و در دژ به کار رفته بود به تهران فرستاده شد و در کاخهای رضا خان به کار رفت.این دژ از نوع دژهای کاخهای حکومتی بود همچنین به دلیل اینکه در کوهستان ساخته شده بود به دژهای کوهستانی شبیه بود.این بنا که به دورهٔ صفوی باز میگردد دارای ویژگیهای شیوهٔ اصفهانی میباشد. برای حفاظت از قلعهٔ حکومتی و منازل خوانین و حکام،دیواری بر گرد قلعه کشیده شد و ۴ دروازه به نامهای قلعه چوارلان (رو به غرب)، سرتپوله (رو به شمال)، عبد العظیم (رو به قبله) آقا رحیم (رو به شرق) ساخته شد. این دیوار به همراه ۴ دروازه محلهٔ میان قلعه را تشکیل میداد.

 وضعیت طبیعی

جغرافیا

آبیدر و نمایی از سنندج
باغ امانیه از بالای آبیدر

شهر سنندج ، مرکز استان کردستان با مساحت ۶/۳۶۸۸ هکتار در غرب ایران و در بخش جنوبی استان کردستان قرار دارد. مختصات جغرافیایی سنندج در موقعیت ۱۴ درجه و ۳۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۶ درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویقرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۵۰ تا ۱۵۳۸ متر در نقاط مختلف شهر متغیر است.

شهر سنندج از نظر طبیعی محصور بین تپه‌هایی در یک جام فضائی قرار گرفته‌است به طوریکه کوه‌ها و تپه‌های (آبیدر، کوچکه رش و توش نوذر) که ادامه سلسله جبال زاگرس هستند در اطراف این شهر کشیده شده‌اند . و در پاره‌ای از نقاط از جمله جنوب غربی و شمال شرقی رشد و گسترش شهر را محدود کرده‌اند. بخش‌های زیادی از شهر سنندج بر روی تپه‌هایی واقع شده.وضعیت توپوگرافی شهر و کوه‌های اطراف آن باعث گردیده‌است که شهر به صورت طبیعی در یک دره نسبتاً مسطح محصور گردد و قطعاً شکل گیری در جهات دیگری گسترش پیدا کرده‌است و همچنین شکل گیری شبکه معابر و خیابان‌های اصلی و فرعی ، کوچه‌ها و محلات بر حسب شیب زمین بوده و حتی بیشتر قسمت‌های شهر،ساختمان‌ها به صورت پله بندی و تراس بندی استقرار یافته و غیر از محلات نو ساز (چون اکثر شهرک‌های تازه ساخت اطراف شهر) اغلب کوچه‌ها باریک و پر پیچ و خم و پله‌ای می‌باشند. رود قشلاق به طول ۹۵ کیلومتر از سه کیلومتری مشرق سنندج عبور می‌کند.امروزه حجم آب دهی رود قشلاق به دلیل گسترش و توسعه فیزیکی شهر و کمبود نزولات جوی به شدت پایین آمده‌است. از کوه‌های سنندج میتوان به کوه آبیدر،کوچسار، شیخ معروف، مسجد میرزا، ملاکاوو، چرخ لان و سراج الدین اشاره کرد. فاصله شهر سنندج تا تهران ۵۱۲ کیلومتر می‌باشد همچنین از طریق مریوان ۱۴۰ کیلومتر با خط مرزی نیز فاصله دارد .

 

یش] آب و هوا

پارک ملت سنندج در زمستان

آب و هوای شهر سنندج سرد و نیمه‌خشک است و در فصل بهار و تابستان هوای دلپذیر دارد.متوسط دمای سنندج در بهار ۱۵،۲۰،در تابستان ۲۵،۲۰،در پاییز ۱۰.۴۰ و در زمستان ۱.۶۰ درجهٔ سانتی‌گراد است.حداکثر دما در تیر حدود ْ۴۴ و حداقل آن در بهمن، ْ۵ر۱۳- درجهٔ سانتی‌گراد است. بارندگی سالانه به طور متوسط ۳،۴۹۷ میلیمتر بوده و حداکثر روزانه ، ۶۱ میلیمتر است.

سنندج‌ مركز این‌ شهرستان‌ و استان‌ كردستان‌ است‌ كه‌ در فاصله‌ 520 كیلومتری‌ جنوبی‌ غربی‌ تهران‌ در مسیر آسفالته‌ میاندوآب‌ ـ كرمانشاه‌ و زنجان‌ ـ كرمانشاه‌ قرار دارد. به‌ دلیل‌ كوهستانی‌ بودن‌ منطقه‌ كردستان‌، شهر سنندج‌ كه‌ دارای‌ دشت‌، قشلاق‌ و رودخانه‌ است‌، همیشه‌ عامل‌ جذب‌ عشایر كوچ‌روی‌ كرد بوده‌ است‌. این‌ شهرستان‌ دارای‌ شهر دیگری‌ به‌ نام‌ «شوشیه‌» است‌ و جمعیت‌ آن‌ طبق‌ برآورد سال‌ 1379، 388138 نفر بوده‌ است‌.

وجه‌ تسمیه‌ شهر سنندج‌ (سنه‌ یا سنه‌ دژ) كه‌ از شهرهای‌ كهن‌ و مقدس‌ است‌ به‌ آیین‌ مهر و زردشت‌ در این‌ بخش‌ ایران‌ باز می‌گردد. ارتباط‌ این‌ شهر و نواحی‌ مجاور آن‌ با اساطیر پهلوانی‌ آریایی‌ از اهمیت‌ و قدمت‌ این‌ شهر حكایت‌ می‌كند. این‌ شهر در قدیم‌ روی‌ تپه‌ بزرگی‌ در كنار رودخانه‌ قشلاق‌ به‌ نام‌ «پیالكه‌ توش‌ نوذر» قرار داشته‌. قلعه‌ حسن‌آباد كه‌ دژی‌ ساسانی‌ بود، نزدیك‌ این‌ شهر واقع‌ بود و همواره‌ به‌ عنوان‌ پادگانی‌ برای‌ حمایت‌ از این‌ شعر عمل‌ می‌كرد.

شعر كهن‌ «سنه‌دژ» احتمالاً در اثر زلزله‌ و هجوم‌ مغول‌ ویران‌ شد و تا زمان‌ صفوی‌ به‌ صورت‌ دهكده‌ای‌ به‌ حیات‌ خود ادامه‌ داد. مركز حكومتی‌ این‌ شهر پس‌ از ویرانی‌، به‌ قلعه‌ حسن‌آباد منتقل‌ شد. شهر جدید سنندج‌ در دوره‌ صفوی‌ و در روزگار شاه‌صفی‌ در سال‌ 1046 ه . ق‌ توسط‌ «سلیمان‌خان‌ اردلان‌» پایه‌ گذاری‌ شد.

سلیمان‌ خان‌ مركز حكومت‌ را از قلعه‌های‌ حسن‌ آباد و پلنگان‌ به‌ شهر سنه‌ منتقل‌ و اقدام‌ به‌ آباد ساختن‌ آن‌ نمود. وی‌ قلعه‌ حكومتی‌ را با استحكام‌ تمام‌ در بالای‌ تپه‌ای‌ بنا نهاد و عمارات‌، حمام‌، مسجد و بازار را در خارج‌ و اطراف‌ قلعه‌ ساخت‌. او با احداث‌ یك‌ رشته‌ قنات‌ در دشت‌ «سرنووی‌» در فاصله‌ هزار قدیمی‌ شهر كه‌ در سال‌ 1309 ه . ق‌ در اثر توسعه‌ شهر داخل‌ محدوده‌ شهر شده‌ بود آب‌ را به‌ داخل‌ شهر و میان‌ قلعه‌ هدایت‌ كرد.

گسترش‌ شهر مربوط‌ به‌ زمان‌ «امان‌الله‌ خان‌ اردلان‌» است‌. او قلعه‌ حكومتی‌ را توسعه‌ دادو چندین‌ تالار و عمارت‌ در آنجا ساخت و در فاصله‌ سال‌های‌ 30 ـ 1220 ه . ق‌ با احداث‌ عمارت‌های‌، بازار، كاروان‌سرا و مسجد از جمله‌ مسجد معروف‌ به‌ «دالاحسان‌» در میان‌ شهر به‌ توسعه‌ شهر پرداخت‌. همچنین‌ در سال‌ 1222 ه . ق‌ باغ‌ و عمارت‌ خسروآباد را توسعه‌ بخشید.

گفتنی‌ است‌ سنندج‌ به‌ لحاظ‌ موقعیت‌ جغرافیایی‌ و فعالیت‌های‌ شهرسازی‌ عصر صفوی‌ و قاجار، از بافت‌ شهری‌ سنتی‌ با ارزشی‌ برخوردار است‌ كه‌ بناهای‌ مسكونی‌ و عام‌المنفعه‌ متعددی‌ مانند حمام‌، مساجد، بازار و تكیه‌ در آن‌ باقی‌ مانده‌ است‌.

مراكز دیدنی‌: بافت‌ قدیمی‌ شهر سنندج‌، مسجد دارالاحسان‌، مسجد دارالامان‌ (مسجد والی‌)، بازار قدیمی‌ و بازار سرتپوله‌، مسجد رشید قلعه‌ بیگی‌، مسجد میرزا فرج‌الله‌، قرآن‌ نگل‌ در مسجد روستای‌ نگل‌، مسجد وزیر، مسجد خورشید لقاخانم‌، مسجد وكیل‌، مسجد و تكیه‌ عبدالله‌ بیگ‌، مسجد ملااحمد قیامتی‌، مسجد آویهنگ‌، كلیسای‌ سنندج‌، امامزاده‌ پیر عمر، امامزاده‌ هاجر خاتون‌ امامزاده‌ طاقه‌ گوره‌، مقبره‌ شرف‌الملك‌، بقعه‌ شیخ‌نجم‌الدین‌، پل‌ قشلاق‌، حمام‌ پاشاخان‌، حمام‌ خان‌، حمام‌ دوخزینه‌، حمام‌ شیشه‌، حمام‌ صلاحی‌، حمام‌ عبدالخالق‌، حمام‌ وكیل‌ الملك‌، عمارت‌ آصف‌ دیوان‌، عمارت‌ و باغ‌ آیت‌الله‌ مردوخ‌، عمارت‌ امجدالاشراف‌، عمارت‌ سرهنگ‌ آزموده‌ اردلان‌، مجموعه‌ عمارت‌ شیخ‌ محمدباقر غیاثی‌، خانه‌ گله‌داری‌، خانه‌ مجتهدی‌، عمارت‌ مشیر دیوان‌، خانه‌ معمارباشی‌، عمارت‌ ملالطف‌الله‌ شیخ‌الاسلام‌، عمارت‌ ملك‌التجار، عمارت‌ وكیل‌ الملك‌، عمارت‌ خسروآباد، ساختمان‌ شهرداری‌، باغ‌ امیریه‌، باغ‌ امانیه‌، آبیدر، موزه‌ سنندج‌ و موزه‌ تاریخ‌ طبی.

منابع- ویکی بدیا وتراول
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]
                         

                                                        

كردستان به مركزيت شهر سنندج ،استاني سرسبز و خرم با وسعتي معادل ‪۲۸ هزار و ‪ ۲۰۳كيلومتر مربع در غرب ايران و در مجاورت بخش شرقي كشور عراق ( مناطق كردنشين ) قرار دارد.


اين استان كه در دامنه‌ها و دشتهاي پراكنده سلسله جبال زاگرس مياني قرار گرفته است، از شمال به استانهاي آذربايجان غربي و زنجان، از شرق به همدان و زنجان، از جنوب به استان كرمانشاه و از غرب به كشور عراق محدود است.

شهرستانهاي اين استان شامل بانه، بيجار، ديواندره، سقز، سنندج ، قروه، كامياران، مريوان و سروآباد است.
استان كردستان اكنون با مجموعه شهرها و روستاهايي كه در اقصي نقاط آن پراكنده شده و استقرار يافته‌اند به يكي از نواحي در حال توسعه غرب كشور تبديل شده و از پتانسيلهاي توريستي و تفرجگاهي بسياري برخوردار مي‌باشد.
اين استان منطقه‌اي كاملا كوهستاني است كه از مريوان تا دره قزل‌اوزن و كوه‌هاي زنجان جنوبي گسترده شده است.

                مجاورت : شمال:استانهای آذربایجان غربی و زنجان     جنوب:  استان کرمانشاه   شرق: استان های همدان و زنجان    غرب:  کشورعراق
آب و هوا:  سردکوهستانی
وسعــــت:  28203کیلومترمربع
جمعـیــت: 
تقسیمات:  8 شهرستان، 12 شهر، 21 بخش، 78 دهستان و 1765 آبادی دارای سکنه
شهرستانها: سنندج، سقز، بانه، بیجار، مریوان، قروه، کامیاران، دیواندره، سروآباد 
 
 

 

مکان های دیدنی و تاریخی 

استان کردستان به لحاظ تاریخ و قدمت طولانی و جغرافیای خاص خود از مکان های تاریخی و طبیعی با ارزشی برخوردار است که در مناطق مختلف استان پراکنده شده اند. جنگل های بلوط، آبشارها و رودخانه های خروشان، چشمه های طبیعی و کوه های سر به فلک کشیده؛ طبیعت زیبا و چشم نواز کردستان را رقم زده و یکی از زیباترین جلوه های گردشگری طبیعی ایران را در دامنه های زاگرس به وجود آورده است.
جاذبه های تاریخی و معماری منطقه که شامل قلعه های قدیمی، مسجد های تاریخی، حمام ها و... می شوند، همراه با آیین ها و فرهنگ رایج بین اقوام کرد از مهم ترین جاذبه های استان کردستان است. رقص های محلی و بومی اين استان که در مراسم شادی و سرور اجرا می شوند، هم از نظر مضمون و هم از نظر شكل درخور توجه است. موسيقی كردی يكی از بارزترين ويژه گی فرهنگی قوم كرد است. طراوت، شادابی، فضای عرفانی و درآميختگی مضامين با تاريخ گذشته كردها، بخشی ازخصوصيات موسیقی کردی است. مجموع جاذبه های طبیعی، تاریخی، اجتماعی و فرهنگی؛ استان کردستان را به منطقه ای دیدنی تبدیل کرده که بازدید از آن برای هر گردشگری جذاب و خاطره انگیز خواهد بود.
 

 

صنايع و معادن

صنايع استان كردستان به دو گروه ماشينی و دستی تقسيم می شوند. صنايع ماشينی استان مشتمل بر گروه های صنايع كانی غير فلزی، شيميايی، سلولزی، نساجی، چرم، غذايی، برق و الكترونيك هستند. در حال حاضر درنقاط شهری و روستايی كردستان عده كثيری به توليد محصولات گوناگون دستی كه هم مصرف خانگی و هم ارزش تجاری دارند مشغول هستند. فرش بافی، گليم بافی، نساجی، نازک كاری چوب، ‌گيوه دوزی، خراطی، سوزن دوزی، قلاب دوزی، پولک دوزی، منجوق دوزی و ساخت زينت آلات محلی، موج (كه در منازل به عنوان رختخواب پيچ مورد استفاده قرار می گيرد)، جانماز، شال بافی، دستبافت ها، جاجيم بافی و قالی بافی از صنايع دستی عمده اين استان است.  

 

کشاورزی و دام داری

استان كردستان از لحاظ اقتصاد كشاورزی و دام پروری يكی از قطب های اساسی ایران محسوب می شود. فعاليت های كشاورزی در اين استان به صورت ديمی و آبی انجام می گيرد. از توليدات كشاورزی اين استان می توان گندم، جو و حبوبات را نام برد. به علت وجود مراتع غنی و آب کافی، این منطقه از دام داری پررونقی برخوردار است. از ميان دام ها گوسفند و بره بيش ترين اهميت و تعداد را دارند. پرورش زنبور عسل در این استان از رونق زیادی برخوردار است و عسل از مهم ترین تولیدات کشاورزان کردستان به شمار می رود.  

  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

قوم کرد؛ در كوه ها و دره های ميان عراق و ارمنستان به ويژه در 60 كيلومتری شمال باختری موصل درعراق كه امروزه ‹‹ زخو›› ناميده می شود، ساكن بوده اند. گفته می شود اصطلاح كردستان را سلجوقيان برای تمايز نواحی كردنشين از ولايت جبال عراق وضع كرده اند که سرزمين های بين آذربايجان و لرستان و قسمتی از اراضی سلسله جبال زاگرس را كه مركز آن در ابتدا ناحيه بهار (در 18 كيلومتری شمال باختری همدان) و بعدها چمچال در نزديكی كرمانشاه امروزی ذکر شده، در بر می گرفته است.
قلعه ها و استحكامات كردها در بين سال های 16 تا 20 هـ . ق به تصرف اعراب در آمدند. کردها درخلال سال های فتح ايران به دست اعراب، همواره در نقاط مختلفی چون فسا، دارابجرد، زور و دارآباد در دفاع از ايران زمين شرکت داشته اند. اقوام کرد هم چنين در روزگار غلبه اعراب بر ايران، همواره از پيشتازان قيام در برابر ظلم و ستم اعراب بودند. قيام ها و شورش های سال های 90 و 148 هـ . ق کردهای فارس و موصل، که به ترتيب به دست حجاج ابن يوسف ثقفی و خالد برمكی سرکوب شدند، گواهان اين مدعايند.
در حمله کردها به اطراف اصفهان و فارس (231 هـ. ق)، يكی از سرداران ترک خليفه به نام وصيف پس از پيروزی بر اين مناطق، نزديک به پانصد نفر از افراد آن جا را به اسيری به عراق برد. در قرن های چهارم، پنجم و ششم هجری، شداديان كه كرد و از قبيله روادی بودند، حكومت های مستقلی را در نواحی كردنشين تشكيل دادند. دولت معروف ايوبی در مصر و شام نيز برخاسته از همين خاندان است. در دوران زمام داری شرف الدوله ديلمی ( 372 – 379 هـ ‌. ق) پيكار او با بدر بن حسنويه در كرمانشاه يكی از رويدادهای مهم است كه به پيروزی بدر و تسلط وی برعراق عجم و شكست شرف الدوله منجر شد. با کشته شدن بدر بن حسنويه در سال 405 هـ . ق به دست طايفه ای كرد به نام ‹‹جورقان››، شمس الدوله پسر فخرالدوله ديلمی بلافاصله شاپورخواست (خرم آباد)، دينور، بروجرد، نهاوند، اسد آباد و قسمتی از اهواز را ضميمه قلمرو خود كرد.
شهرهای كردستان درزمان حمله مغول از قتل و غارت مصون نماند و در زمان تيمور و تركمانان قره قويونلو و آق قويونلو، كردستان و «ديار بكر»، ميدان تاخت و تاز سپاهيان تيمور و تركمانان شد. شاه اسماعيل اول ـ موسس سلسله صفويه ـ به علت سنی بودن كردها رابطه ای با آن ها نداشت. درمقابل؛ سلاطين عثمانی در تقويت هرچه بيش تر كردها می كوشيدند. دولت ايران در دوره صفويه به قسمت وسيعی از كردستان آن روز كه دامنه های خاوری كوه های زاگرس را در بر می گرفت تسلط داشتند و نخستين كتاب درباره قوم كرد به زبان فارسی با نام ‹‹شرفنامه بدليسی›› در اين دوره تدوين شده است.
با تشكيل سلسله زنديه، ‌برای نخستين بار درتاريخ ايران؛ سلسله ای كرد نژاد به سلطنت رسيدند. در اواخر اين سلسله طايفه دنبلی - يكی از طوايف بزرگ كرد – نيز قسمتی از آذربايجان غربی را اشغال کرد و خوی را به عنوان مرکز حکومت خود برگزيد. در سال 1878 ميلادی شيخ عبيدالله نقشبندی با کمک کردها و تحت حمايت دولت عثمانی به فكر تاسيس كردستان مستقل افتاد. به اين ترتيب در سال 1880 ميلادی طرف داران وی، اطراف اروميه، ساوجبلاغ، مراغه و مياندوآب را به تصرف خود درآوردند و سپاهيان ايران به زحمت توانستند تجاوز آنان را دفع كنند. از ديگر تلاش ها در جهت استقلال نواحی کرد نشين می توان به شورش قاضی محمد در سال 1946 ميلادی اشاره کرد. وی هم زمان با حضور قوای متفقين در ايران و حمايت دولت روسيه شوروی، جمهوری خلق كردستان را به مركزيت مهاباد تشكيل داد، که پس از تخليه كامل ايران از قوای متفقين و اعزام ارتش دولت مركزی به نواحی آذربايجان و كردستان، اين شورش و جمهوری ناشی از آن نيز از هم پاشيد. کردستان همواره به دلیل شورش ها و بیم خطرحکومت مرکزی ازآنان؛ مورد بی مهری حکومت های وقت بود. پس از روی کار آمدن دولت جمهوری اسلامی، كردستان امروزی يكی ازآرام ترین دوره های تاریخی خود را می گذراند و از استان های مهم و استراتژيک سرزمين ايران به شمار می رود و بین مردم و دولت تفاهم و وفاق قابل توجهی وجود دارد و بدین لحاظ از امنیت کاملی برخوردار است. 
 

مشخصات جغرافيايي

استان كردستان در مجاورت بخش خاوری كشور عراق قرار دارد. اين استان كه در دامنه ها و دشت های پراكنده سلسله کوه های زاگرس ميانی قرار دارد از شمال به استان های آذربايجان غربی و زنجان، از خاور به همدان و زنجان، از جنوب به استان كرمانشاه و از باختر به كشور عراق محدود می شود. استان كردستان از نظر جغرافيايی بين 34 درجه و 44 دقيقه تا 36 درجه و 30 دقيقه پهنای شمالی و 45 درجه و 31 دقيقه تا 48 درجه و 16 دقيقه درازای خاوری قرار دارد. این استان از لحاظ جغرافيای طبيعی تحت تاثير جريان هوای گرم و سرد بوده و اقليم های گوناگونی را به وجود می آورد. تمام نواحی استان در بهار و تابستان آب و هوايی خنک و معتدل و در زمستان سرد و برفی دارد. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسكن سال 1375، جمعيت استان كردستان 1.346.383 نفر برآورد شده است.

       

ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:14 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جشن های مذهبی

جشن های مذهبی عبارت اند از: عید فطر و عید قربان  که با نماز مخصوص آن روز و پوشیدن لباس نو و دید و بازدید همراه است و نیز جشن مولودی یا عید تولد پیامبر (ص) که از شکوه ویژه ای برخوردار است. این جشن در ماه تولد پیامبر(ص) که سراسر سرور و شادی است برگزار می شود. مراسم توأم با پخت غذاهای نذری و آش مخصوص و تقسیم آن در میان مردم است و همراه با آن مراسم ذکر دراویش و نواختن دف و خواندن اذکار مخصوص شامل مولودی خوانی، حمد و ستایش حضرت محمد(ص) و نیایش به درگاه خداوند نیز اجرا می شود. البته مولودی خوانی در ماه های دیگر سال، به جز ماه های محرم و صفر، نیز برگزار می شود.

مراسم پیرشالیار


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:13 ] [ اطلس ایران وجهان ]

معرفی  جاذبه های طبیعی استان كردستان

                     معرفی جاذبه های طبیعی استان كردستانطبيعت زيباي استان کردستان

پوشش گیاهی و جنگل ها

استان كردستان از طبیعتی زیبا برخوردار است و جنگل بخشی از زیبایی های استان را شكل بخشیده است. جنگل های استان دراطراف شهرهای بانه و مریوان واقع شده و بعد از جنگل های شمال كشور در درجه ی دوم اهمیت قرار دارد. در حال حاضر جنگل های استان به صورت درختچه و بوته های پراكنده درآمده است. معروف ترین درختان جنگلی این جنگل ها بلوط ، مازو یا دار مازو، گلابی، زبان گنجشك ( ون)، گردو، سیب وحشی، پسته وحشی (بنه) ، زالزالك، آلبالو جنگلی، بادام تلخ ،ازگیل، داغداغان، نارون، افرا و درخت هایی مانند گز و بید وحشی در كنار رودخانه است.

به طور كلی می توان نواحی جنگلی استان را چنین تقسیم نمود:

- جنگل های منطقه مریوان، كه وسعت آن 185000 هكتار است.

- جنگل های منطقه بانه، كه مساحت آن حدود 50000 هكتار تخمین زده می شود.

- جنگل های منطقه سقز كه مساحت آن حدود 7000 هكتار است.

- جنگل های منطقه سنندج كه مساحت آن حدود 78000 هكتاراست و بیشتر درغرب كامیاران و جنوب سنندج واقع شده اند.


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:12 ] [ اطلس ایران وجهان ]

زریبار، نگین سبز غرب

 اگر تا به حال دریاچه زریبار را كه خارج از كردستان با نام زریوار مشهور شده، ندیده‌اید، كافی است یك بار به مریوان و ساحل این دریاچه بزرگ بروید. چنان مجذوب خواهید شد كه دلتان بارها هوای زریوار یا زریبار را خواهد كرد. برای دیدار از زریبار كافی است به شهر مریوان در استان كردستان بروید.

                                زریبار،نگین سبز غرب

از آنجا تا زریبار كمتر از 3 كیلومتر راه است. فاصله دریاچه تا سنندج حدود 135 كیلومتر است. این دریاچه در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا قرار گرفته و طولش حداكثر 5 كیلومتر و عرض آن حداكثر 5/1 كیلومتر است.

زریبار،نگین سبز غرب

حجم آب زریبار 30 میلیون متر مكعب و عمق متوسط آن 3 متر است كه در برخی نقاط تا 8 متر هم می‌رسد. آب زریبار شیرین است و از جوشش چشمه‌هایی تامین می‌شود كه در كف دریاچه واقع شده‌اند بنابر این هیچ رودخانه‌ای به زریبار نمی‌ریزد.

زریبار،نگین سبز غرب

آب دریاچه اغلب سبز مایل به قهوه‌ای كمرنگ است. زریبار در همه فصول زیباست، حتی زمستان. در روزهای سرد زمستان، سطح دریاچه كاملا یخ می‌بندد به حدی كه می‌توان روی آن راه رفت و موتورسواری كرد.

چشم‌انداز زمستانی دریاچه بسیار تماشایی است. به همین علت در ماه‌های سرد سال نیز بازدیدكنندگان زیادی دارد.اطراف دریاچه را نیزارهای بلند پوشانده كه در برخی جاها صاف و در جاهایی نیز تپه‌‌ای است.

زریبار،نگین سبز غرب

منطقه دریاچه زریبار تسهیلات گردشگری متعددی دارد كه از جمله امكان قایقرانی و ماهیگیری در ماه‌های گرم، امكانات اقامتی مناسب در كنار دریاچه و تپه‌های مجاور آن و بازار خرید اجناس خارجی مریوان است.اگر در این زمان از سال به دریاچه زریبار بروید، انواع پرندگان مهاجر آبزی را خواهید دید كه زیبایی دریاچه و ساحل آن را دو چندان كرده‌اند

[ دوم تیر 1389 ] [ 22:12 ] [ اطلس ایران وجهان ]
جغرافياي تاريخي استان

مردمان كرد آريايي نژاد هستند كه چندين هزار سال قبل از ميلاد به اين منطقه مهاجرت كرده‌اند. تاريخ اقوام كرد تا قبل از اسلام چندان روشن نيست. در اسناد سومري و بابلي و اكدي و آشوري نام اقوامي ديده مي‌شود كه شباهت به كلمه كرد دارد، ولي از همه نزديك‌تر چه از لحاظ زبان‌شناسي و چه از نظر جغرافيايي و چه از نظر توصيفي، نام قومي است به نام كردوخوي كه در كتاب سفر جنگي گزنفون ذكر

شده است

.استان كردستان - دورنماي شهرستان سنندج

اين قوم در كوه‌ها و دره‌هاي ميان عراق و ارمنستان و مخصوصاً‌ در محلي كه امروزه «زخو» ناميده مي‌شود و در شصت كيلومتري شمال غربي موصل در عراق قرار دارد، ساكن بوده‌اند. گزنفون، آنان را تا هنگامي كه به جلگه‌هاي شمال رسيدند، تعقيب كردند و صدماتي نيز بر آنها وارد آوردند.پوليبيوس (دويست- يكصد و بيست ق.م) نيز از اقوامي كه در قسمت‌هايي از آذربايجان كنوني زندگي مي‌كردند و به‌نام «كورتييوي» يا كورتي‌اي خوانده مي‌شدند، ياد مي‌كند. استرابون و ليوي مي‌گويند كه اين اقوام در فارس نيز ساكن بوده‌اند.

چنانكه در زمان ساسانيان و اوايل اسلام چادرنشينان كوهستان‌هاي فارس را كرد مي‌خواندند. اگر تاريخ اقوام كرد در پيش از اسلام تاريك و مبهم است، تاريخ آنان در پس از اسلام در پرتو تأليفات مورخان اسلامي تا اندازه‌اي روشن‌تر است، ولي در اين دوره هم، چون از كرد به‌طور فرعي و ثانوي- ضمن اخبار ممالك اسلامي- سخن به ميان آمده، درباره تاريخ اين قوم به‌طور اساسي و مستمر مطلب كاملي نوشته نشده است و فقط در دوره صفوي نخستين كتاب مهم درباره قوم كرد به زبان فارسي تدوين شده كه همان شرفنامه بدليسي است


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
وجه تسميه و پيشينه تاريخي


در نخستين اتحاد ماد، شهر سقز با نام ‹‹ايزيرتا›› پايتخت مادها بود. فرماندهان ماد در اطراف شهر استحكامات ‹‹زيويه›› و ‹‹قپلانتوی›› كنونی (آدامائيت) را برای خود بنا کردند. در اين زمان سارگن دوم - پادشاه آشور - به سرزمين ماد تاخته و آن ها را شكست داد و «ايزيرتا»، «زيويه» و «آدامائيت» را ويران ساخت. پس از آن سكاها (سكه) به تجديد بنای اين شهر پرداخته و سقز را به نام «اسكيت» (ساكز، سكز) به عنوان پايتخت خود انتخاب كردند.
شهر سقز سابقا در دشتی در جنوب باختری شهر فعلی قرار داشت، كه اكنون به «كهنه سقز» يا «سقز كهنه» معروف است. شهر فعلی ابتدا در اطراف بازار به وجود آمد از اين رو قديمی ترين محله شهر، محله بازار است كه بعدها در اثر ارتباط تبريز، سنندج و بانه طرفين جاده های آن آباد شد. در حال حاضر، موقعيت طبيعی و نحوه استقرار شهر در دامنه ارتفاعات و گذر رودخانه از كنار آن، اين شهر را به يكی از زيباترين شهرهای استان كردستان تبديل كرده است.

سقز يکي از شهرهاي استان کردستان است که در شمال غربي سنندج و در فاصله ۱۹۸ کيلومتري آن واقع است و از شمال به بوکان و از غرب به بانه و از جنوب به منطقه تيلکو و از شرق به منطقه افشار منتهي ميشود.

شهرستان سقز بر روي دو تپه طويل که رودخانه سرپوشيده ولي خان از وسط آن مي‌گذرد، بنا شده‌است پستي و بلنديهاي داخل شهر و مناظر و چشم انداز زيباي رودخانه سيمينه رود که از کنار اين شهر مي‌گذرد جلوه بديعي را به نمايش گذاشته‌است.

هر چند کاوشهاي علمي باستانشناسي در اين شهر انجام نگرفته‌است. اما در مورد تاريخ آن روايتهاي گوناگوني وجود دارد و نظريات مختلف ابراز شده‌است تا جائيکه تاريخ ساخت آنرا به هزاره هفتم قبل از ميلاد نسبت ميدهند. عده‌اي از مورخين باستناد به آثار باستاني زيويه معتقدند که اين شهر در نخستين اتحاد ماد با نام ايزيرتا ناميده شده و پايتخت مادها بوده‌است و توسط مادها استحکاماتي در آن ساخته شده‌است که زيويه و آرمائيت «قپلانتو» از آن جمله هستند. دسته‌اي ديگر از مورخين معتقدند که بعد از هجوم 'سارکن دوم' پادشاه آشور به سرزمين ماد که منجر به گريز مادها به سوي همدان شده سکاها به سقز آمدند و آنرا به عنوان پايتخت خود برگزيدند. در زماني که حکومتهاي محلي در مناطق مختلف ايران حاکميت ميکردند در شهرستان سقز نيز حکومت اردلانها براي مدتي مديد ادامه داشت.

مشخصات جغرافيايي:


شهرستان سقز يكی از شهرستان های استان كردستان از نظر جغرافيايی در 46 درجه و 16 دقيقه ی درازای خاوری و 36 درجه و 14 دقيقه ی پهنای شمالی و در ارتفاع 1500 متری از سطح دريا واقع است. شهرستان سقز از شمال به تكاب، شاهين دژ و بوكان (آذربايجان غربی)، از خاور به ديواندره، از باختر به بانه و از جنوب به مريوان محدود می گردد. سقز در نقاط كوهستانی واقع شده که هوای آن در زمستان بسيار سرد و در تابستان گرم می باشد. در زمستان گاهی برف های سنگين می بارد و در پاييز و بهار ريزش باران اغلب چندين روز متوالی ادامه دارد. شهر سقز مركز شهرستان در سر سه راهی سنندج ـ مياندوآب و بانه واقع شده است. راه های سقز عبارتند از:
ـ سقز - سنندج به درازای 205 كيلومتر
ـ سقز -ا مياندوآب به درازای91 كيلومتر
ـ سقز – بانه به درازای 65 كيلومتر
ـ سقز - تبريز از طريق مياندوآب به درازای 260 کيلومتر
ـ سقز به اروميه از طريق مهاباد به درازای 272 كيلومتر و از طريق بانه و سردشت به درازای 263 كيلومتر
ـ راه سقز به مرز ايران و عراق در مسيری مستقيم به درازای 70 كيلومتر 

ديدني‌ها ي سقز

پارک مولوي کرد - ساحل رودخانه - بازار سقز - طبيعت بکر و زيباي منطقه سرشيو - کوههاي چهل چشمه - نه که روز و سد لگزي از جاهاي ديدني شهرستان سقز هستند. در اين شهرستان بيش از يکصد و پنجاه اثر تاريخي و باستاني وجود دارد که فقط دو اثر آن يعني قلعه باستاني زيويه و غار کرفتو مورد بررسي و مطالعه قرار گرفته و در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده‌است.

 غار کرفتو

در ۷۴ کيلومتري شرق شهرستان سقز و در منطقه اوباتو«هه وه تو» صخره‌اي از سنگهاي آهکي بر فراز تپه‌اي پديد آمده‌است که قلعه و غار کرفتو ناميده ميشود. براساس مطالعات زمين شناسي صخره قلعه و غار کرفتو در دوران سوم زمين شناسي شکل گرفته‌است. بر اساس بررسي و مطالعات انجام شده در اين غار آثاري از انسانهاي اوليه مانند نقاشيهاي روي ديوارها يافت شده‌است که نشان مي‌دهد اين غار زيستگاه انسانهاي اوليه در اين منطقه بوده‌است.

 

مسجد دومناره

 

 

باني آن به راويتي کاک سور وزمله از سادات منظقه و به روايتي ديگر شيح حسن موالاناوا و قدمت آن به دوره افشاريه برمي‌گردد.

آجرکاري‌هاي نماي بيروني مسجد و مناره‌ها و حوضخانه مسجد از زيبايي‌ها اين بناي تاريخي اند.

 

 

 بازار قديمي سقز

 

 

دژ باستاني زيويه

اين قلعه بر روي تپه‌اي به ارتفاع ۱۴۰ متر در فاصله ۴۲ کيلومتري شهر سقز و در حاشيه روستايي به نام زيويه قرار دارد که در سال ۱۹۴۷ ميلادي به طور اتفاقي کشف گرديد.اين بنا به محيط اطراف اشراف کامل دارد و با توجه به بقاياي ستونهايي در قسمتي ايوان مانند به نظر مي‌رسد مرکز حکومت و امنگاه منطقه براي حاکم وقت بوده‌است. از حفاريهاي اين تپه که اکثرأ در گذشته و به صورت غير مجاز بوده اشياي زيادي به دست امده که بعضي از آنها در موزه‌هاي داخلي و بسياري هم در موزه‌هاي خارج هستند از جمله اشياي بدست آمده قطعات عاج منقوش بوده که نقوش حيواني و صحنه شکار اساطير روي آنها حک شده و از ارزش ويژه‌اي برخوردار است.از روي دو نمونه از آنها، نقش برجسته آبيدرسنندج طراحي، بزرگ نمايي و ساخته شده‌است گردنبند طلا و سر عقاب طلائي از ديگر نمونه‌هاي اشياي کشف شده تپه زيويه هستند که از ارزش زيادي برخوردارند مي‌باشند.

 

 

سقز

وجه تسمیه سقز ریشه ‏در قدمت این شهر دارد و آن زمانی است که قوم سکا در زمان اتحاد اقوام ماد این شهر را ‏به عنوان پایتخت خود به نام اسکیت یا...
 
شهرستان سقز در شمال غربی کردستان و در همسایگی استان آذربایجان غربی است مرکز این ‏شهرستان در فاصله 187 کیلومتری شهر سنندج قرار گرفته است. وجه تسمیه سقز ریشه ‏در قدمت این شهر دارد و آن زمانی است که قوم سکا در زمان اتحاد اقوام ماد این شهر را ‏به عنوان پایتخت خود به نام اسکیت یا ساکز انتخاب کردند.
نام امروزه سقز از نام قوم سکا، ‏اسکیت و سکز به یادگار مانده است. شهر سقز در سرزمین اقوام مانائی، مادی، بر سر راه ‏کاروانی همدان به آذربایجان و دیار بکر و موصل به زنجان و قزوین و ری قرار داشت و به ‏دلیل موقعیت چهار راهی از مراکز مواصلاتی دنیای قدیم بود. این شهرستان دارای آثار ‏تاریخی با اهمیتی است که متأسفانه بیشتر آنها در طول زمان بر اثر بلایای طبیعی و ‏هجوم اقوام مجاور و ویران کردن آنها در زیر خاک مدفون مانده است اما آثار تاریخی ‏باارزش به جای مانده مانند قلعه (کاخ دژ) باستانی زیویه و قلعه قپلانتو بر اعتبار و اهمیت ‏آثار تاریخی استان افزوده‌اند.‏
 
از لحاظ طبیعی شهرستان سقز دارای منابع آبی غنی بوده و رودخانه‌های بسیاری مانند ‏زرینه‌رود، سیمینه‌رود و رود خورخوره در حوزه این شهرستان جاری بوده که در نهایت به ‏دریاچه ارومیه می‌ریزند. بر روی رودخانه زرینه‌رود در مرز آذربایجان غربی سد شهید ‏کاظمی احداث شده که دریاچه پشت سد از جاذبه‌های گردشگری استان به شمار می‌آید ‏همچنین از ارتفاعات مهم منطقه می‌توان به کوه زیبای نکروز، ونوشه و سایر ارتفاعات مانند ‏کوه چاقل، روش، دره‌نان اشاره کرد.‏
شهرستان سقز دومین شهر پرجمعیت استان بعد از سنندج است. مردم این شهر بسیار ‏فرهنگ‌دوست هستند و استعدادهای فرهنگی و هنری به ویژه موسیقی در شهرستان سقز ‏بسیار زیاد است. هرساله به علت استعداد و علاقه موجود چندین جشنواره مانند جشنواره ‏موسیقی کردی، جشنواره تأتر کردی به صورت ثابت در شهرستان سقز برگزار می‌شود ‏همچنین جایگاه ورزش کشتی در این شهرستان بسیار رفیع است به طوری که عناوین مهم و ‏مدال‌های باارزش بین‌المللی و جهانی در رشته کشتی فرنگی مربوط به کشتی‌گیران این ‏شهرستان است. از لحاظ آموزش عالی شهر سقز دارای دو واحد دانشگاهی دانشگاه آزاد ‏و مرکز پیام‌نور است. بازار مرزی بسطام واقع در 63 کیلومتری جنوب شهر سقز در مسیر ‏جاده مریوان به عنوان یکی از سه مرکز اصلی مبادلات تجاری استان از اهیمت بازرگانی ‏خاصی در استان برخوردار است.‏

مهمترین جاذبه گردشگری شهرستان سقز
‏ قلعه باستانی زیویه: ‏
قلعه (کاخ دژ)باستانی زیویه بر روی یکی از کوه‌های نسبتاً مرتفع در 55 کیلومتری جنوب ‏شرقی شهر سقز در روستای زیویه واقع شده و حدود 700 سال پیش از میلاد در دوره ‏حکومت اقوام ماد و ماننائی ساخته شده است زیویه هم از نظر معماری و هم از نظر آثار ‏هنری یکی از شاخص‌ترین و باارزش‌ترین مکان‌های دوره تاریخی محسوب می‌شود طی چند ‏فصل کاوش‌های علمی و باستان‌شناسی که سال 1354 تا سال 1380 ادامه یافت نتایج قابل ‏توجهی در زمینه شناخت معماری آن به دست آمد از جمله اشیاء به دست آمده در این ‏کاوش‌ها، قطعات عاج منقوش بود که نقوش حیوانی و صحنه شکار اساطیر روی آن حک ‏شده و از ارزش ویژه‌ای برخوردار هستند.
از روی دو نمونه از آنها، نقش برجسته آبیدر ‏سنندج طراحی، بزرگنمایی و ساخته شده است.‏
‏ این قلعه عظیم شامل سالن‌ها، حیاط‌ها، اتاق‌های متعدد، تالار ستون‌دار، انبار غله ورودی اصلی ‏با پلکان سنگی و سایر قسمت‌های مختلف است از مهمترین اشیای به دست آمده می‌توان به ‏سر عقاب طلائی، گردنبند طلایی اشاره کرد که در موزه آثار ملی نگهداری می‌شود.
 
‏ مجموعه کاروانسرا و بازار قدیمی سقز
این مجموعه در مرکز اصلی شهر شامل بقایایی از راسته‌های بازار قدیمی سقز به جای مانده ‏است با توجه به احداث مراکز تجاری در مجاورت آن همچنان به عنوانی یکی از مراکز ‏تجاری اصلی شهر محسوب می‌شود.‏
 
‏ مسجد دومناره ‏
این مسجد در خیابان امام و در بافت قدیمی سقز واقع شده است تاریخ دقیق ساخت آن ‏مشخص نیست ولی اهالی محل ساخت آن را به شیخ حسن مولاناآباد از علمای سابق ‏مذهبی منطقه نسبت می‌دهند که احتمال دارد در اواخر دوره افشاریه و اوایل زندیه ساخته ‏شده باشد. مسجد دارای شبستانی به چهار ستون قطور چوبی است در ضلع جنوب غربی، ایوان ستون‌دار ساخته شده که فرم مخصوص مساجد ‏منطقه کردستان را تداعی می‌کند. در بالای مسجد دومناره قرار دارد و به همین دلیل به ‏مسجد دومناره شهرت پیدا کرده است.‏
 
‏دریاچه سد شهید کاظمی (دریاچه زرینه رود)
این دریاچه در 62 کیلومتری شمال شهر سقز و بین شهرستان‌های سقز و بوکان قرار گرفته ‏است و طول متوسط آن 6 کیلومتر است آب دریاچه از رودهای زرینه‌رود، خورخوره، ‏سیمینه رود و چم سقز تأمین می‌شود این دریاچه از جاذبه‌های طبیعی استان محسوب ‏می‌شود. روستاهای اطراف دریاچه به ویژه روستای قلندر از روستاهای گردشگری محسوب ‏می‌شود

 

 

 

 

درياچه سد لگزي

در ۳۴ کيلومتري شمال شرقي شهرستان سقز قرار گرفته‌است اهميت اين درياچه از لحاظ کشاورزي، ورزشهاي آبي و صيد ماهي مي‌باشد.

 

 

 

 

 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

در نخستين اتحاد ماد، شهر سقز با نام ‹‹ايزيرتا›› پايتخت مادها بود

( فرماندهان ماد در اطراف شهر استحكامات ‹‹زيويه›› و ‹‹قپلانتوي›› كنوني (آدامائيت

را براي خود بنا کردند. در اين زمان سارگن دوم - پادشاه آشور - به سرزمين ماد تاخته

و آن ها را شكست داد و «ايزيرتا»، «زيويه» و «آدامائيت» را ويران ساخت. پس از آن

سكاها (سكه) به تجديد بناي اين شهر پرداخته و سقز را به نام «اسكيت» (ساكز، سكز) بعنوان پايتخت خود انتخاب کردند.

شهر سقز سابقا در دشتي در جنوب باختري شهر فعلي قرار داشت، كه اكنون به «كهنه سقز» يا «سقز كهنه» معروف است. شهر فعلي ابتدا در اطراف بازار به وجود آمد از اين رو قديمي ترين محله شهر، محله بازار است كه بعدها در اثر ارتباط تبريز، سنندج و بانه

طرفين جاده هاي آن آباد شد . در حال حاضر، موقعيت   طبيعي و نحوه استقرار شهر در دامنه ارتفاعات و گذر رودخانه از كنار آن، اين شهر را  به يكي از زيباترين شهرهاي استان كردستان تبديل كرده است

نام

نام امروز سقز از نام قوم سکه يا سکا سکاها يا سکز به يادگار مانده‌است و سکز همان ساکز است. در روزگار مادها سکاها فراوان به مرزهاي ايران مي‌تاختند.اينان گاه با آشور همپيمان مي‌شدند و زماني زير فرمان خود مادها با آشوريان مي‌جنگيدند. به دنبال حمله مجدد آشور به مادها خشتريته براي پايان دادن به حملات اشور با ماننا و سکاها پيمان دوستي بست و عملا با اشور وارد جنگ شد. در حدود سال ۶۵۰ پ. م. پادشاهي ماد دولت بزرگي در رديف ماننا و اورارتو و عيلام بود. بعد از سکاها کيمري‌ها (يکي ديگر از قبايل صحرانشين شمال قفقاز) به منطقه شمال غرب ايران حمله کردند و در سر راه خود، دولت اورارتو در غرب درياچه اورميه و شرق آناتولي را نابود کردند. هووخشتره، بزرگ‌ترين پادشاه ماد در ده سال اول حکومتش موفق شد که رابطه اش را با پادشاه سکاها، پروتوثيس، به اتحاد متقابل تبديل کند. هووخشتره ارتشش را به دو قسمت پياده نظام مجهز به نيزه و سوارنظام تير انداز (شکلي که از سکاها آموخته بود) تقسيم کرد و دولت نيرومندي در ماد تشکيل داد. در روزگار هووخشتره، پس از انقياد سکاها در ماد، گروهي از سکاها را به غرب ماد کوچاندند و اين سرزمين را به نام آنان سکزي يا ساکز خواندند که اکنون به سقز معروف است. گفته مي‌شود که اين شهر با نام ايزيرتا در نخستين اتحاد ماد، پايتخت مادها بود. سرکردگان ماد در اطراف شهر استحکاماتي براي خود ساختند که از آن جمله زيويه(ايزبيا)(ايزيبيا) و قپلانتوي کنوني (آدامائيت) را مي‌توان نام برد. در اين زمان سارگن دوم پادشاه آشور به سرزمين ماد تاخت، مادها شکست خوردند و ايزيرتا، زيويه و آدامائيت را ويران کرد.

 محلات سقز

شهر سقز، سابقا در دشتي در جنوب غربي شهر فعلي قرار داشت که اکنون به کهنه سقز يا سقز کهنه معروف است. شهر فعلي ابتدا در اطراف بازار به وجود آمد وقديمي ترين محله، همان محله بازار شهراست که بعدا در اثر ارتباط تبريز، سنندج و بانه طرفين جاده‌هاي آن آباد شد. امروزه موقعيت طبيعي ونحوه استقرار شهر در دامنه ارتفاعات ورود خانه‌اي که از کنار آن جاري است، سقز را از شهرهاي ديگر استان متمايز کرده‌است. محلات امروزي شهر سقز:

(برد بران (سنگ‌بران) | بلوار | بهارستان (حمال‌آباد) | تپه ی مالان (تپه خانه‌ها) | جه وتياران (محله برزگران) | چمي ولي‌خان (رودخانه ولي خان) | زورآباد | سرپه چه | سيلو و سي و دو متري | شهرک دانشگاه | شهناز | صالح‌آباد | قر ه چي‌آباد (شريف آباد) | قه و خ | کريم‌آباد | مجبورآباد | موسايي‌ها | ناو قلا (محله قلعه) | نشميلان | بلوار تربيت | بلوار وحدت | گلستان | بلوار دانشجو | خيابان محمدقاضي‌ | سه‌راه‌ مدرسه‌ | ميدان چايي‌ فروشان | پارک لاله‌ | ميدان تره‌بار | خيابان حافظ | شهناز | خيابان سعدي‌ | سالن ۲۲ بهمن | خيابان دارالصفا | خيابان معلم | پارک کوثر

{سـريـچـه - ناوقـلعـه – شـهـربانـي ـ چـنارسـتان – کاظـم خـان – بـردبـران – شـريـف آباد – بهارسـتان – جـوتـيـاران – حاجـي آباد – سـيـلـو- شـافـعـي – کـريـم آباد – شـهـدا – صالح آباد – سـرقـبـران –

مـسـجـد حـضـرت عـمـر- شـهـيـد شـلـتـوت – بـلـوار بانه - کاني گـرمکاو – سـپـورآباد- هـيازبـيـگ – قـصابخـانه – شـيـوی رجـب – قـه وخ .}

 

اماکن عمومي

  • مسجد
  • شـهـرسـتان سـقـز از ديـرباز شـهـری بـوده حاکـم نـشـيـن که يک اقـلـيـت قابـل تـوجـه يـهـودی را در خـود داشـتـه اسـت . اصـل شـهـر سـقـز در قـديـم محـدود بـود از شـرق به جـلـو حـسـيـنـيـه کـنـونـي سـقـز و از شـمال به مـرقـد پـيـرغـزائـي و از جـنـوب به طاقـه ره ش در کـنار مـسـجـد کـنـونـي شـيخ مـظـهـر و از غـرب به کاخ حاکـم که قـسـمـت جـنـوبـي آن يـهـودی نـشـيـن بـود و ايـن اقـلـيـت ديـني که از هـزاران سـال پـيـش در سـقـز بـودنـد بـرای خـودشـان محـله و گـرمابه مخـصـوص وعـبادتگاه و گـورسـتان داشـتـنـد لاکـن با تـشکـيـل دولـت اسـرائـيـل ايـن يـهـوديان نـيـز به بهانه ايـنکه از سـوی مـسـلـمـانان مـورد اذيـت و آزار قـرار مـي گـيـرنـد با فـروش امـوال و امـلاک و دکاکـيـن خـود سـقـز را تـرک و راهـي اسـرائـيـل شـدنـد و چـنـد خـانـواده هـم کـلا يا بعـضا به ديـن اسـلام گـرويـده و کـمـاکان در سـقـز مانـده و کـيـش باسـتان خـود را تـرک کـردنـد . در سـقـز با ايـن مـسـاحـتـي که گـفـتـه شـد مـسـاجـد قـديـمـي دو مـناره و ديـمـه کاران و جـامـع وجـود داشـتـه که قـدمـت مـسـجـد دومـنـاره به دوران افـشـاريـه و اوايـل زنـديـه بـر مـي گـردد و سـاخـتـمان مـسـجـد و مـنـاره ها و حـوض وضـوی آن بـصـورت قـديـمـي تاکـنـون پـابـرجاسـت لاکـن مـسـاجـد جامع و ديـمـه کاران تخـريـب و با هـمـت مـردم مـسـلمان سـقـز و مـنـطـقـه بازسـازی شـده انـد پـس از آن مـسـاجـد حاج شـيخ ابـراهـيـم که بعـدا به شـيخ مـظـهـر تـغـيـيـر نام داد و مـسـجـد مـلا ابـراهــيـم و خـانـقـاه مـرحـوم حاج شـيخ مـصـطـفـي و خـانـقاه شـيخ عـلاالـديـن و تکـيـه باباشـيخ از قـدمـت بـيـشـتـری بـرخـوردارنـد سـايـر مـسـاجـد سـقـز عـبارتـنـد از : پـيـرغـزائـي – حاج حکـيـم – حاج صـفـری – حاج ارجـمـنـد – حاج جـلـيـل – مـسـجـد الـنـبـي – دارالـسـلام – شـافـعـي – حـضـرت عـمـر – حـضرت ابـوبکـر – حـضرت ابـراهـيـم – حـضـرت اسـماعــيـل – حـضـرت خـديـجـه – حـضـرت عـايـشـه – خـلـفـای راشـديـن – دارالصـفا – فاروقـيـه – کانـي گـرمکـاو – حاجـي کـمـالـي – نـبـي اکـرم و غـيـره .

    مـسـجـد جامع سـقـز که تـوسـط مجـيـد خـان سـردار در عـهـد ناصـرالـديـن شـاه قاجار بـنا شـده بـود بعـلـت قـدمـت و کـمـبـود جا در سـال 1362 خـراب و در هـمان محـل با کـمک مـردم و ياری مـسـئـولـيـن مـسـجـد جامع با شکـوه کـنـونـي در زمان امامـت جـمـعـه حاجـي مـلا عـبـدالله محـمـدی بـنا گـرديـده اسـت .

که يکي از رايج ترين اماکن عمومي در درجه نخست است.در مقايسه با ديگر شهر‌هاي استان کردستان مساجد سقز زياد اند. معروف ترين مساجد سقز عبارتند از :

  • مسجد ملا ابراهيم واقع در سرپچه ونزديک به بازار وميداني به همين نام
  • مسجد و خانقاه حاج شيخ مصطفي (رحمة الله) واقع در سر پچه، بازار شيخ
  • مسجد شيخ اسماعيل واقع در سرپچه خيابان امام خميني، نزديک پل هوايي
  • مسجد و تکيه باباشيخ واقع در سرپَچه، محله باباشيخ
  • مسجد کوچک واقع در سر پچه نزديک به پل هوايي خيابان ۲۲ بهمن
  • مسجد حاجي حکيم واقع در چهار راه آزادي
  • مسجد شيخ ملا زاهد واقع در خيابان آزاديب روبه روي پارک کودک
  • مسجد وخانقاه شيخ جلال الدين (يا شيخ علاء الدين) واقع در بازار
  • مسجد وخانقاه پير خزايي واقع در ميانقلعه کوي سر قبران (سابق)
  • مسجد شيخ مظهر واقع در ميانقلعه پايين تر از مسجد جامع
  • مسجد ديم کاران رو به روي در ورودي پارک مولوي (شهر) خيابان ساحلي
  • مسجد دومناره واقع در ميانقلعه جنوب خرابه‌ها و آثار قلعه
  • مسجد کاني گرمک واقع در محله کاني گرمک
  • مسجد و تکيه قادري واقع در محله‌هاي تازه ساز نزديک به محله باغ حاجي عبد الرحمن
  • مسجد سنگ بران واقع در محله سنگ بران
  • مسجد حضرت عمر (رض) واقع در خيابان شهدا
  • مسجد شيخ هادي واقع در محله‌هاي جديد خيابان سعدي
  • مسجد کريم آباد واقع در محلهٔ کريم آباد
  • مسجد حاج ارجمند واقع در محله حمال آباد
  • مسجد جامع واقع در خيابان امام خميني سه راه ۲۲ بهمن
  • مساجد ديگر در محله‌هاي تازه ساز شهر.
  • قهوه خانه

از رايج ترين اماکن عمومي که از قديم الايام همواره اغلب مردم براي صرف چاي ورفع خستگي وصحبت وگفتگو‌هاي دوستانه به آنجا مي‌روند.

  • سينما

شهر سقز تاکنون سه سينما داشته‌است. نخستين سينماي سقز «سينما تليس» نام داشت که در پي يک آتش‌سوزي ويران شد و ديگر بازسازي نشد. سينماي دوم حافظ يا انصاري نام دارد که بعدها به آن استقلال هم گفتند. اين سينما در کنار گاراژ سيف‌الله‌خان و گاراژ کيخسروي قرار داشت. که فعلا ويران شده و قرار است بعد بناي مجدد و ايجاد واحد‌هاي تجاري، سينما نيز مستقر گردد. سومين سينما آسيا (وزيري) نام دارد که پائين‌تر از مدرسه بوعلي (انديشه کنوني) قرار گرفته‌است. در سال‌هاي اخير تنها مکان نمايش عمومي قيلم آمفي تئاتر اداره ارشاد مي‌باشد و حال حاضر به خاطر برخي مسائل و مشکلات مديريتي، اين سينما فعاليتي ندارد. اکنون عملاً سقز شهري بدون سينما است.

  • مهمان خانه ومسافر خانه

شهر سقز در موقعيت ارتباطي بسيار خوبي واقع شده، با احداث واصلاح جاده‌هايي که از آنجا مي‌گذرد مانند جادهٔ تبريز- سنندج و... تردد مسافران روزافزون گشته‌است.

  • پارک ها

ازجمله پارک‌هاي سقز، پارک مولوي کرد (پارک شهر) پارک لاله، پارک کودک، وپارک کوثر و... مي‌باشد. البته در سطح شهر فضاهاي سبز متعددي ديده مي‌شود که زيبايي شهر را هر چه بيشتر کرده‌است.

گروه‌هاي موسيقي و رقص

يکي از ويژگيهاي مهم شهرستان سقز رونق موسيقي است. به طوريکه به نسبت جمعيت و وسعت خود تعداد زيادي گروه موسيقي و رقص کردي را در خود جاي داده‌است. که با توجه به اجراي برنامه‌هاي مختلف اين شهر يکي از کانون موسيقي استان کردستان شده‌است.

 

روستاهاي سقز

سولاکان، ترجان، زيويه،گلتپه، ملقرني،  سنته، لگزي،  صاحب، قلعه کهنه،  کوچه طلا، تيز آباد،پير يونس،  آلکلو،کرفتو،  کاني جژني، کاني نياز،  موکه،  سليمان کني،  کوچک  سرا،  احمد آباد،  آخکند،  بسطام،  طاله جر

 


 

منابع- ویکی بدیا وتراول

ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
معرفی، تاریخچه و آشنایی با شهر بانه


نام رسمی:بانه

استان:کردستان
شهرستان:بانه
بخش:مرکزی
نام محلی:بانه
نام‌های قدیمی:به‌رۆژه
زبان‌های گفتاری:کُردی سورانی
مذهب:شافعی مذهب (سنی)
مساحت:۵/۱۵۸۴ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا:۱۵۵۴ متر
پیش‌شماره تلفنی:0875


بانه نام شهری است در استان کردستان واقع در مرز غربی ایران. شهر بانه مرکز شهرستان بانه در فاصله ۲۷۰ کیلومتری شمال غربی سنندج در ابتدای راه آسفالت بانه - سردشت قرار گرفته‌است که با شهرستانهای مریوان سردشت سقز مهاباد و کردستان عراق هم مرز است.

نام بانه را از واژه کردی بان به معنی «بام»
و بلندی و متأثر از ارتفاعات و نحوه استقرار و موقعیت شهر بانه می‌دانند. ارتفاع ۱۵۵۴ متری شهر از سطح دریا و چشم انداز بلندی‌های پیرامون آن موجب گردیده‌است که مردم برای رسیدن به شهر مسیر زیادی را به طرف سربالایی طی کنند. نام بانه را به معنی خانه (منظور اقامتگاه و آبادی و مسکن است) و اردو (منظور اردوگاه سربازان است) و پادگان (شهر دو قلعه بزرگ داشته) نیز تفسیر کرده‌اند.


تاریخچه


پیش از اسلام طایفه‌ای زرتشتی
به نام قه‌قو بر این منطقه حاکم بودند که در حمله اعراب و بعد از آن، اختیار دینی‌ها حکومت آن را به دست گرفتند. تا میانه‌های سده سیزدهم هجری نام اصلی شهر بانه به‌روژه (آفتابگردان) بود و قباله‌هایی نیز وجود دارد که در همه آن‌ها مرکز بانه روستای به‌روژه نامیده شده‌است. این شهر یک بار پیش از جنگ جهانی اول و بار دیگر در زمان جنگ جهانی دوم دچار آتش سوزی شدیدی شد.

اکنون گورستان شمال شرقی شهر را بانه کهنه یا کهنه بانه می‌نامند. علت تغییر نام و جابجا شدن محل شهر به واسطه شیوع بیماری‌های وبا و طاعون بود که هر چند سال یک بار شایع می‌شد و چون بازماندگان، محل اولیه را آلوده می‌پنداشتند، ازنو در جای دیگری به ایجاد شهر و ده می‌پرداختند. آتش سوزی و جنگ‌های قبیله‌ای یکی دیگر از عوامل جابجا شدن محل شهر بود. در بانه
آبادی‌هایی به نام‌های نیزه دوکهنه به روژه کهنه، سیاومه کهنه، آرمرده کهنه، توده کهنه و غیره هم شنیده می‌شود. ولی آبادی‌هایی نیز با همان نام‌ها بدون واژه کهنه وجود دارد.

در حوالی دوران صفوی معمولاً پاسداری از مرز ایران، از شهر خوی گرفته تا کرمانشاه به فرمانروایان بانه واگذار گردیده بود. حکام بانه و اورامان دارای لقب «سلطان‌» بودند. برخی از نویسندگان بر این باورند که این لقب را نادرشاه افشار بدان‌ها داده بود.[۱]

در ۱۳۲۳ خورشیدی شهر بانه به وسیله محمدرشید خان داروخانی (از کردهای روستای داروخان
عراق‌) که بر ضد دولت مرکزی ایران دست به شورش زده بود، به آتش کشیده شد، ولی با حمله نیروهای دولتی و فرار او به عراق بازسازی شهر آغاز شد و طی ۱۰ سال ادامه یافت‌.[۲]

شاعران بانه


  • سید حسن سورینی ( سلطان العرفا ):
نمونه شعر فارسی

به بحر معرفت شرعة شرع در طریقت رو
به بال بیدق پیر طریقت بادبانی کن
به هرجا با خدا باش و مرو چون ناخدا بی ره
به پای ناقه لیلی چون مجنون ساربانی کن
آنکه راه شریعت در طریقت رود
غواصی در اقیانوس عرفان پی در حقیقت برد


نمونه شعر کردی


من که مردم جێگه قه‌برم یا نه‌بێ یا بانه بێ
کفن و دفنی من به ده‌ستی لاوه‌کانی بانه بێ
لێم مه‌ده‌ن ته‌عنه که شێعرم رێک و پێک و چا نه‌بێ
ساکنی سوورێنی بانه‌م خاکی کوردستان ئه‌بێ



ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:11 ] [ اطلس ایران وجهان ]
شهر قُروه مرکز شهرستان قروه و در استان کردستان ایران قرار دارد. این شهر در دشت وسیعی در ۹۳ کیلومتری شرق سنندج و شمال غربی همدان قرار دارد و از آغاز در طول جاده سنندج به طرف همدان توسعه یافته است. مرکز حکومت این شهر در گذشته روستای قصلان بود که توسط «امان‌الله خان» بزرگ والی معروف کردستان احداث شده است. از نام‌های قدیمی آن اسفندآباد بوده است. مردم قروه به زبان ترکی آذری و کردی تکلم می‌کنند. ارتباط با شهر همدان از یک سو و تأسیس تشکیلات اداری تابع استان کردستان از سویی دیگر موجب گردیده که فرهنگ محلی از آمیختگی فرهنگ ترکی آذری و کردی به وجود آمده و در این به هم پیوستگی، هسته جمعیتی و نگهداری ثابت و مداوم آن در منطقه بی نهایت موثر بوده است سبک خانه‌ها و آداب و رسوم اجتماعی و تار و پود اصلی شهر قدیمی قروه که عناصر اجتماعی و ساختمانی را به صورت ویژه‌ای دریکدیگر ادغام کرده است، نشان از گذشته‌ای اصیل و استوار دارد. قروه یک منطقه کشاورزی مستعد است که درآمد مردم آن از این محل و تاحدودی دامداری تأمین می‌شود و این خود وجبات تمرکز جمعیت در روستاهای قروه است. از مهمترین محصولات کشاورزی دشت فروه می توان به گندم، جو، سیب زمینی، چغندر، انگور، یونجه، انواع صیفی جات اشاره نمود. این شهر دارای معادن سنگ و طلا است. یک شرکت استرالیائی بنام ریوتینتودر مهر 1384 از کشف یک معدن بزرگ طلا در غرب قروه و در منطقه داشکسن( ساری گونی) خبر داد، و اعلام کرد می‌تواند با مشارکت در این پروژه، تولید طلا را در ایران تا پنج برابر افزایش دهد، و در 12 تا 18 سال آینده نیز، بطور متوسط 4 میلیون تن سنگ معدن طلا در سال استخراج کرد.این شرکت استرالیائی 70 درصد از شرکت زرکوه را در اختیار دارد. زرکوه این معدن جدید را کشف کرده است. تنها 30 درصد از سهام باقیمانده متعلق به ایران است! قروه دارای معادن مهم سنگ است که تأمین کننده سنگ‌های ساختمانی منطقه و کشور است. مهمترین سنگ های تزیینی معدنی قروه چینی سفید، کریستال، و گرانیت می باشند. شهر قروه همچنین دارای سه شهرک صنعتی آونگان، دلبران و سه راهی میهم است. معروفترین کوه‌های قروه کوه قره یارکه ,کولاوه، قلوز، ,بدر, حاج آقا، پنج‌علی و پریشان است که اغلب اوقات سال پوشده از برف است و رودخانه‌های معروف این شهرستان تلخه‌رود، ازون، قُره‌چایی, و طهماسب‌قلی هستند که آب آنها وارد رود بزرگ قزل‌اوزن می‌شود. مهم‌ترین‌ رودخانه‌ این‌ شهر، رودشور نام‌ دارد
قروه در دشت وسيعی در 93 كيلومتری خاور سنندج و شمال باختری همدان قرار دارد که در طول جاده سنندج به طرف همدان توسعه يافته است. امام زاده باباگر، حمام قصلان و پل فرهادآباد برخي از جاذبه‌هاي تاريخي شهرستان قروه را تشكيل مي‌دهند. اساس اقتصاد شهرستان قروه بر كشاورزی، دام‌داری و صنايع (كارگاهی و كارخانه ای) استوار شده است.صنعت قالي بافي و جوراب بافي از جمله صنايع دستي مهم‌ اين منطقه به شمار مي‌آيند.

مکان های دیدنی و تاریخی


امام زاده بابا گر، حمام قصلان و پل فرهاد آباد برخي از جاذبه‌هاي تاريخي شهرستان قروه را تشكيل مي‌دهند.  

امامزاده بابا گرگر

baba gorgor اين بنا در روستای باباگرگر وجود دارد. اين شخص در کنار اسم خودش يعنی سيد جمال الدين موسی رضا به اسم باباگرگر شهرت يافته است. در نزديکی اين بنا چشمه آب کربنات کلسيم وجود دارد. اين چشمه باعث پوششی در آن منطقه شده که به اسم دراگون شهرت يافته است. گفته می شود چشمه آب از شکافهای زيادی در آن حوالی سرچشمه می گيرد و دارای طعم تلخ و شوری می باشد. اين چشمه برای درمان امراض پوستی مفيد است. اين منطقه پتانسيل خوبی برای جذب توريست در استان دارد.
صنايع و معادن


در رشته صنعت نيز اين شهرستان دارای صنايع كارگاهی و كارخانه ای متنوعی است كه می توان ‌صنايع‌غذايی، قند‌ريزی، نمك كوبی، نجاری، شيميايی، ‌رنگ سازی، نساجی، قالی بافی، كابينت سازی، موزاييك سازی، تانكر سازی، آهك پزی و جوراب بافی را نام برد.
هم چنين معادن ‌سنگ مرمر، سنگ آنتی موآن، زرنيخ، سنگ آهك، سنگ لاشه ساختمانی و سنگ پوماتيس در اين شهرستان وجود دارند. گندم، بنشن، قالی، دام و فراورده های دامی (روغن و پشم) و سنگ ساختمانی نيز صادرات اين منطقه را تشکيل می دهند.  


کشاورزی و دام داری


اساس اقتصاد شهرستان قروه بر كشاورزی، دام‌داری و صنايع (كارگاهی و كارخانه ای) استوار شده است. ‌مهم ترين اقلام كشاورزی و باغداری قروه گندم، جو، بنشن، توتون، نباتات علوفه ای می باشند و از تنها ميوه مهم در اين شهرستان می توان انگور را نام برد. دامداری و دامپروری از ديرباز مهم ترين رشته اقتصادی شهرستان قروه محسوب می شود. در نتيجه محصولات دامی به خصوص روغن به مقدار زياد صادرمی شود. اين شهرستان در زمينه زنبورداری و تهيه عسل نيز فعاليت چشمگير دارد. هم چنين يك استخر پرورش ماهی به ظرفيت 6000 قطعه ماهی در سطح اين شهرستان ايجاد گرديده است.  

 


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:10 ] [ اطلس ایران وجهان ]
     
مريوان در حدود يك قرن سابقه تاريخی دارد. يكی از شاهزادگان قاجار به نام فرهاد ميرزا كه پيش از مشروطيت در اين محل حكومت می كرد، قلعه ای در مريوان بنا كرد كه جريان بنای آن را در كتيبه ای كه به ديوار مسجد دارالاحسان (مسجد جامع سنندج) نصب شده، شرح داده است. اين شهر مرزی در همسايگی دولت عثمانی قرار داشت و به دستور ناصرالدين شاه قاجار در سال 1282 هـ . ق قلعه ای مستحكم در آنجا احداث شد. در سال 1286 حاج فرهاد معتمدالدوله بر استحكام قلعه افزود و آن را «شاه آباد» ناميد. در كنار همين قلعه نظامی، روستايی به نام «قلعه مريوان» ايجاد شد. به دستور حاج معتمدالدوله در داخل شهر يك باب قنات، حمام و آب انبار احداث کردند. بعد از حاج فرهاد معتمدالدوله، ‌حاج محمد عليخان ظفر الملك قلعه را وسعت داد و در داخل آبادی «شاه آباد» چندين باب منزل، يك كاروانسرا و قناتی ديگر احداث كرد. بعدها كليه اين تاسيسات در اثر شورش و هرج و مرج عشاير كرد منطقه، ويران شد. در اوايل حكومت پهلوی، حاكم وقت در روستای موسك قلعه ای بنا نهاد كه امروزه از آن به عنوان پادگان استفاده می شود و فاصله چندانی با شهر ندارد. وجود درياچه زريوار در غرب شهر مريوان زيبايی خاصی به اين شهر بخشيده و آن را به يك ناحيه گردشگاهي تبديل كرده است.
شهرستان مريوان از نظر جغرافيايی در 46 درجه و 10 دقيقه ی درازای خاوری و 35 درجه و 31 دقيقه ی پهنای شمالی و ارتفاع 1320 متری از سطح دريا قرار دارد. مريوان از شمال به عراق، از جنوب به پاوه و از خاور به سنندج محدود می شود. شهر مريوان مركز شهرستان مريوان در 161 كيلومتری سنندج و در مسير راه مريوان – سنندج قرار دارد. آب و هوای آن نسبتا سرد و نيمه مرطوب است و ميزان بارندگی سالانه به طور متوسط حدود 750 ميلی متر و ميزان رطوبت نسبی و سالانه به طور متوسط 70 درصد است. درياچه زريوار در 3كيلومتری باختر شهر مريوان قرار دارد. شهر مريوان در مسير راه مريوان- سنندج که تا سنندج 161 كيلومتر فاصله دارد. اقتصاد مريوان مانند اغلب شهرهای كوچك ايران اقتصاد كشاورزی است. آب كشاورزی از رود و درياچه زريوار فراهم می شود و محصولات كشاورزی آن ‌گندم، جو، بنشن، گردو، بادام، انار، سيب، گوجه سبز، گلابی، گيلاس، ‌آلبالو، آلو، زردآلو، هلو، سنجد و توتون هستند.صنايع دستي اين منطقه شامل بافت قالي، گليم، گليمچه، شال پشمي، موج، جانماز و جاجيم مي شود
 شهرستان در غرب كردستان و در مرز ایران و عراق واقع شده است . آب و هوای مریوان كوهستانی و سرد است و اطراف آنرا جنگلهای متعدد با مناظر جالب پوشانده است . به دلیل پر باران بودن منطقه رودهای پر آب دائمی وفراوانی در ان جاری است٠

درياچه زريوار  درياچه زريوار

توضیحات:

در دو كيلومتري غرب مريوان بزرگترين و زيبا ترين در ياچه آب شيرين ايران به نام درياچه زريوار قرار دارد كه در نوع خود در ايران بي نظير است. اب اين درياچه از چشمه هايي كه در كف آن است تامين مي شود. سطح درياچه در زمستان كاملا يخ مي بندد .به طوري كه رفت وآمد اهالي منطقه از روي آن انجام ميشود. جانوران آبزي و پرندگان مهاجر بسيار زيبايي در طي سال در اين درياچه مشاهده ميشوند . برروي تپه هاي مشرف به درياچه تاسيسات اقامتي و پذيرايي مناسبي براي بازديد كنندگان احداث شده است0

مریوان مرکز شهرستانی به همین نام است که از شمال به شهرستان سقز، از شرق و جنوب شرقی به شهرستان سنندج، از جنوب به بخش نوسود از شهرستان پاوه و از غرب و شمال غربی به خاک عراق محدود است. شهر مریوان در 125 کیلومتری شمال غربی سنندج قرار دارد.

شهرستان مریوان با جمعیتی حدود 210787 نفر دارای چهاربخش است و با مساحت 5/3229 کیلومتر مربع، از نظر وسعت پنجمین شهرستان استان محسوب می شود. به جز شهر مریوان، شهرهای" سروآباد" و "چناره" در این شهرستان قرار دارند.

سابقه مریوان به پیش از اسلام باز می گردد. با توجه به آثار باستانی موجود، احتمالاً در دوره پارت و ساسانی ، این شهر از نقاط مهم ایران محسوب می شد. دریاچه زیبای زریوار نیز این نظر را مستند می سازد که مریوان سابقه بسیار طولانی در تاریخ ایران دارد.

مریوان را در تاریخ و متون قدیم " مهروان"، متشکل از واژه " مهر" و "وان" به معنی جایگاه مهر، می دانند. این شهر به علت موقعیت میان راهی بین تیسفون و تخت سلیمان، مراغه و دینور از مراکز شهری بسیار کهن کردستان بود. در دوران اسلامی و در قرن سوم هـ. ق، این شهر به دلیل داشتن دو دژ به نام های "دژان" و "دزان" از شهرت بسیار برخوردار بود. برخی مریوان را منسوب به "مروان بن حکم عرب" می دانند.

قدمت فعلی شهر مریوان به حدود یک قرن پیش می رسد. درآن زمان، یکی از بزرگان قاجار به نام " فرهاد میرزا معتمدالدوله" که در این منطقه حکومت می کرد به دستور ناصرالدین شاه قاجار در سال 1282هـ. ق قلعه ای مستحکم در این شهر ساخت که به شاه آباد ( دژشاهپور) مشهور شد. بعدها درکنار همین قلعه نظامی، روستایی به نام قلعه "مریوان" نام گذاری شد. شهر مریوان تا سال 1344 رسماً "دژشاهپور" نامیده می شد.

مراکز دیدنی:قلعه هلوخان ( ایمام) از دوره صفوی، دریاچه زریوار، پل گاران، روستای دیدنی اورامانات تخت


منطقه اورامان تخت وژاورود  منطقه اورامان تخت وژاورود

توضیحات:

از مناطق خوش آب و هواي شهرستان است كه با كوهستانهاي سنگلاخي و مرتفع A? رودها وچشمه ها و مناظر بديع طبيعي علاقمندان زيادي را به سمت خويش فرا ميخواند . منطقه اورامانات را مركز تعاليم دين زردشت در قبل از اسلام دانسته اند .امروزه هم ميتوان واژه هايي از پهلوي ساساني در زبانشان يافت . مقبره پير شاليار از بزرگان زردشتي در اين منطقه قرار دارد0

[ دوم تیر 1389 ] [ 22:10 ] [ اطلس ایران وجهان ]

زَ

رّينه شهري است در استان کردستان در غرب ايران. اين شهر در بخش کرفتو شهرستان ديواندره قرار گرفته است. جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 1,446 نفر بوده است.
شهر زرينه در جاده ديواندره به سقز واقع شده‌است. زرينه از سردترين شهرهاي استان کردستان و ايران است.
غار كَرَفتو اين غار جزء بخش كرفتو است و در منطقه اُوباتو «هه‌وه‌تو» صخره‌اي از سنگ‌هاي آهكي برفراز تپّه‌اي پديد آمده‌است كه قلعه و غار كَرَفتو ناميده مي‌شود. براساس مطالعات زمين‌شناسي، صخره قلعه و غار كَرَفتو در دوران سوم زمين‌شناسي شكل گرفته‌است. براساس بررسي و مطالعات انجام‌شده در اين غار، آثاري از انسان‌هاي اوّليه، مانند نقّاشي‌هاي روي ديوارها، يافت شده‌است كه نشان مي‌دهد اين غار زيستگاه انسان‌هاي اوّليه در اين منطقه بوده‌است.

[ دوم تیر 1389 ] [ 22:9 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جغرافیای سیاسی طبیعی 

شهرستان دیواندره پیشینه ای به قدمت كشور پهناور ایران دارد كه در قدیم میران شاه نام داشت.
دیواندره در فاصله 98 كیلومتری شمال سنندج با وسعت 4203 كیلومتر مربع و با 1850 متر ارتفاع از سطح دریا ، در 47 درجه و یك دقیقه شرقی از نصف النهار گرینویچ و 35 درجه و 54 دقیقه عرض جغرافیایی قرار دارد ، كه از شمال با تكاب ، از شرق با شهرستان بیجار ، از شمال غربی با سقز ، از غرب با مریوان و از جنوب با سنندج همسایه است .
شهرستان دیواندره با مساحتی معادل 4203 كیلومتر مربع در حدود 15 % از وسعت استان كردستان را شامل می شود . این شهرستان بین 34 درجه عرض شمالی و 32 دقیقه و 46 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است .
تغییرات درجه حرارت سالانه دما از 20 – تا 32 + درجه می باشد . شهرستان دارای زمستان های سرد و طولانی و بهار و تابستان معتدل می باشد تعداد روزهای یخ بندان در سال برابر 135 روز خواهد بود .
وجود آثار باستانی غار كرفتو نشانگر وجود تمدن و حیات تا دو هزار سال قبل از میلاد در این منطقه می باشد .
زبان گویش مردم كردی سورانی و دارای لهجه مخصوص می باشد . آداب و رسوم و فرهنگ مردم شهرستان برگرفته از آداب و فرهنگ آریائی ها بوده و هماهنگ با سایر ملت ایران مراسمات ملی و مذهبی را نیز برگزار می نمایند .
در شهرستان دیواندره قومیت ها و طوائفی همچون گوران ، گلباغی ، تیلكوئی ، جاف ، منمی (مندمی) برازنده ، خواجه وند ، كلهر ، زند و قاقالی وجود دارد .اما این عناوین در منطقه كم رنگ شده و صرفاً جنبه محلی داشته و هیچ گونه وجه تمایزی بین افراد نداشته و تمام اقشار همزیستی مسالمت آمیزی با هم دارند .
شهرستان دیواندره دارای سه بخش مركزی ، كرفتو و سارال و 9 دهستان (حومه – قراتوره – چهل چشمه – اوباتو – كانی شیرین – زرینه – سارال – كوله و حسین آباد شمالی ) می باشد . تعداد كل روستاهای تابعه شهرستان دیواندره 194 روستا می باشد .

تاریخچه و علل پیدایش شهر دیواندره 

شهرستان دیواندره در حال حاضر شامل دهستان های قراتوره ، حسین آباد شمالی ، حومه دیواندره ، چهل چشمه ، كوله و سارال است . این دهستان ها در گذشته ، سه بلوك از هجده بلوكی بوده كه در زمان قاجاریه محدوده ایالت كردستان را تشكیل می داده اند . این منطقه از دیر باز محل عبور عشایر بوده و به عنوان ییلاق مورد استفاده قرار می گرفته است . شهرستان دیواندره از زمان صفویه به بعد تحت نفوذ دو شهر بزرگ استان كردستان – سنندج در جنوب و سقز در شمال – بوده است .
با تقویت راه سنندج – سقز ، به تدریج روستای دیواندره در وسط این راه ، به عنوان یك مركز جمعیتی و بین راهی گسترش می یابد و در سال های اوایل دهه ی پنجاه شمسی به صورت یك شهر كوچك پا به عرصه ی وجود می نهد . بنابراین مهم ترین عامل در ایجاد شهر دیواندره موقعیت میان راهی آن بوده است .
در كنار این عامل با توجه به رشد اقتصادی – اجتماعی منطقه و افزایش ارزش افزوده ، ایجاد یك مركز جمعیتی به صورت شهر برای تجمع و انباشت ثروت و مبادله كالا ضرورت می یابد . بدیهی است كه این مركز باید بهترین دسنرسی را با شهرهای بلافصل آن و بالاخص مركز استان ، داشته باشد .
چنین نقطه سكونتی روستای دیواندره بود كه از سال های دهه ی چهل به بعد روند تبدیل آن به شهر آغاز شد . در سال 1345 ، دیواندره یكی از بخش های شهرستان سنندج بوده و پرجمعیت ترین روستای آن دیواندره بوده كه 1822 نفر جمعیت داشته است .

وضعیت آب و هوایی منطقه 

تغییرات درجه حرارت سالانه دما از 20 – تا 32 + درجه می باشد . شهرستان دیواندره دارای زمستان های سرد و طولانی و بهار و تابستان معتدل می باشد . تعداد روزهای یخبندان در سال برابر 135 روز خواهد بود . دیواندره جزء مناطق سردسیر كشور است . بارش برف و تفاوت قابل ملاحظه دما بین شب و روز از خصوصیات بارز اقلیمی منطقه است. دیواندره بین دو منطقه كاملا برفگیر و سردسیر كشور ، یكی دشت اوباتو (هه وه تو) و دیگری كانی نیمه روژ در جنوب قرار گرفته است .
رودها و واحدهای مهم آبی و چشمه سارهای حوزه شهرستان : رودخانه های فراوان در شهرستان جریان دارد ، كه اكثر آنها فصلی است و از آب شدن برف ها و بارندگی های فصلی به وجود می آید . در منطقه دو رودخانه مهم و دائمی به نام های (قزل اوزن) و (یول كشتی) وجود دارد . كه رودخانه قزل اوزن از ارتفاعات چهل چشمه و سارال سرچشمه می گیرد و با نام سفید رود به دریای خزر می ریزد . رودخانه یول كشتی نیز سرچشمه آن حوضه های ابگیر فلات اوباتو است كه پس از طی مسیری به رود قزل اوزن می پیوندد . رودخانه (شورآب)رودخانه ای فصلی است .

شهرها و بخش ها 

شهرهای تابعه : شهر دیواندره و شهر زرینه
بخش های تابعه به تفكیك دهستان مربوطه
  • 1- بخش مركزی : (دهستان حومه – دهستان قراتوره – دهستان چهل چشمه)
  • 2- بخش كرفتو: (دهستان زرینه – دهستان كانی شیرین – دهستان اوباتو)
  • 3- بخش سارال: (سارال – كوله – حسین آباد شمالی)

 


ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:9 ] [ اطلس ایران وجهان ]
مشخصات جغرافيايي

 
شهرستان كامياران يكی از شهرستان های استان كردستان از نظر جغرافيايی در 46 درجه و 56 دقيقه ی درازای خاوری و 34 درجه و 47 دقيقه ی پهنای شمالی و در ارتفاع 1455 متری از سطح دريا قرار دارد. شهرستان كامياران از شمال به قروه، سنندج و مريوان، از خاور به سنقر از جنوب خاوری به صحنه، از جنوب به كرمانشاه، از جنوب باختری به جوانرود و از باختر به پاوه (استان كرمانشاه) محدود می گردد. آب و هوای اين شهرستان نيمه خشك می باشد. بيش ترين درجه گرما 36 درجه بالای صفر و كم ترين درجه گرما 15 درجه زطر صفر و مقدار بارندگی سالانه به طور متوسط حدود 450 ميليمتر است

شهرستان كامیاران واقع در جنوب استان كردستان در 46 درجه و 54 دقیقه شرقی از نصف النهار گرینویچ و 34 درجه و 47 دقیقه عرض جغرافیایی استوا قرار گرفته استكه در فاصله۶۵كیلومترى سنندج واقع شده است. موقعیت‌ مناسب‌ شهر كه‌ در مسیر جاده‌ كاروانی‌ قدیمی‌ شمال‌ غرب‌ به‌ سمت‌ جنوب‌ غربی‌ است‌، موجب‌ رونق‌ و توسعه‌ شهر كامیاران‌ شده‌ است‌.این شهرستان با مساحت 1852 كیلومتر مربع حدود 6/7 % از مساحت استان كردستان را شامل می شود و این شهرستان از شمال به سنندج از شمال غرب به مریوان از غرب و جنوب غربی به روانسر و از جنوب به استان كرمانشاه از شمال شرقی به شهرستان قروه و قسمتی از شهرستان سنقر در استان كرمانشاه محدود می شود . ارتفاع شهرستان كامیاران از سطح دریا 1464 متر می باشد . از تعداد جمعیت 105895 نفری شهرستان 5/47 % یعنی 50303 نفر در شهرهای كامیاران و موچش و تعداد 5/52 % یعنی 55592 نفر در روستاها ساكن می باشند . . زبان اصلی مردم كردی با گویش های سورانی ، اورامی و كلهر می باشد از نظر معیشتی شغل اكثر مردم شهرستان با توجه به پتانسیل ها و زمینهای مرغوب كه در منطقه موجود است كشاورزی است كه امروزه با توجه به پیشرفت و ورود تكنولوژی به این عرصه به صورت گسترده و مكانیزه انجام می پذیرد و درآمد خوبی را عاید شاغلین در این صنعت نموده است ویژگیهاى عمومى، فرهنگى، مردم شناختى مردم این شهرستان نیز مانند سایر نواحى استان كردستان است. این شهرستان در فصول بهار و پاییز آب و هواى دلپذیرى دارد. نقاط دیدنى و جذاب این شهر عبارتند از كتیبه باستانى تنگى ور،بقعه‌ پیرعكاشه‌، مقبره‌ شیخ‌ عباس‌ كومایین‌، تپه تیانه، تپه توبره ریزه، نقش برجسته و سنگ نبشته اورامان، چشمه آب معدنى گوار، رودخانه تنگى ور، روستاى شگفت انگیز و تاریخى پالنگان. همچنین تأسیس مجتمع پرورش ماهیان سرد آبى (قزل آلا) واقع در۴۵كیلومترى كامیاران ـ مریوان در بستر رودخانه سیروان با ظرفیت۵۶۴ تن در سال بزرگترین مجتمع سردآبى كشور به شمار مى آید و به جذابیت منطقه افزوده است

          



ادامه مطلب
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:9 ] [ اطلس ایران وجهان ]
چـِناره شهري است در استان کردستان در غرب ايران. اين شهر در بخش سرشيو شهرستان مريوان قرار گرفته است. جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 693 نفر بوده است.

سدي به نام سد گاران در پيرامون چناره در دست ساخت است که آب مورد نياز 10 هزار هكتار از زمين‌هاي کشاورزي و آب آشاميدني مريوان را تا 30 سال آينده تامين خواهد کرد. ساخت اين سد زيان‌هاي مالي به مردم روستاي دوويسه زده است.

در قديم
لغتنامه دهخدا به نقل از جلد پنجم فرهنگ جغرافيايي ايران مي‌نويسد: چناره دهي است از دهستان سرشيو بخش مريوان شهرستان سنندج که در 32 هزار گزي شمال خاوري دژ شاهپور و 6 هزارگزي شمال ويله واقع است. کوهستاني و سردسير است و 200 تن سکنه دارد. آبش از رودخانه کويله. محصولش غلات ، لبنيات و حبوبات. شغل اهالي زراعت و گله‌داري و راهش صعب‌العبور است.

[ دوم تیر 1389 ] [ 22:8 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جمعیت شهرهای استان کردستان

سنندج: پرجمعیت‌ترین شهر استان کردستان.
 
مریوان: سومین شهر پرجمعیت استان کردستان.

جهت اشنای باهرکدام ازشهرهای استان بروی ان کلیک کنید تااطلاعات لازم رابیابید

جمعیت شهرهای استان کردستان براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی:[۱]

ردیف نام شهر شهرستان جمعیت رتبه در
شهرستان
۱ سنندج سنندج ۳۱۱٬۴۴۶ ۱
۲ سقز سقز ۱۳۱٬۳۴۹ ۱
۳ مریوان مریوان ۹۱٬۶۶۴ ۱
۴ بانه بانه ۶۹٬۶۳۵ ۱
۵ قروه قروه ۶۵٬۸۴۲ ۱
۶ کامیاران کامیاران ۴۶٬۷۶۰ ۱
۷ بیجار بیجار ۴۶٬۱۵۶ ۱
۸ دیواندره دیواندره ۲۲٬۸۴۲ ۱
۹ دهگلان دهگلان ۲۰٬۲۲۶ ۱
۱۰ کانی‌دینار مریوان ۹٬۵۶۸ ۲
۱۱ سریش‌آباد قروه ۶٬۵۶۳ ۲
۱۲ دلبران قروه ۶٬۱۰۴ ۳
۱۳ سروآباد سروآباد ۳٬۷۰۷ ۱
۱۴ بلبان‌آباد دهگلان ۳٬۴۶۴ ۲
۱۵ یاسوکند بیجار ۳٬۲۶۸ ۲
۱۶ موچش کامیاران ۲٬۹۵۰ ۲
۱۷ دزج قروه ۲٬۲۹۲ ۴
۱۸ آرمرده بانه ۲٬۰۶۲ ۲
۱۹ صاحب سقز ۱٬۴۸۹ ۲
۲۰ زرینه دیواندره ۱٬۲۷۲ ۲
۲۱ شویشه سنندج ۱٬۱۳۶ ۲
۲۲ کانی‌سور بانه ۱٬۱۳۱ ۳
۲۳ بویین سفلی بانه ۱٬۰۶۹ ۴
۲۴ بابارشانی بیجار ۴۸۱ ۳
«منبع- سایت ویکی بدیا
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:8 ] [ اطلس ایران وجهان ]

جمعیت شهرهای استان کردستان

سنندج: پرجمعیت‌ترین شهر استان کردستان.
 
مریوان: سومین شهر پرجمعیت استان کردستان.

جمعیت شهرهای استان کردستان براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی:[۱]

ردیف نام شهر شهرستان جمعیت رتبه در
شهرستان
۱ سنندج سنندج ۳۱۱٬۴۴۶ ۱
۲ سقز سقز ۱۳۱٬۳۴۹ ۱
۳ مریوان مریوان ۹۱٬۶۶۴ ۱
۴ بانه بانه ۶۹٬۶۳۵ ۱
۵ قروه قروه ۶۵٬۸۴۲ ۱
۶ کامیاران کامیاران ۴۶٬۷۶۰ ۱
۷ بیجار بیجار ۴۶٬۱۵۶ ۱
۸ دیواندره دیواندره ۲۲٬۸۴۲ ۱
۹ دهگلان دهگلان ۲۰٬۲۲۶ ۱
۱۰ کانی‌دینار مریوان ۹٬۵۶۸ ۲
۱۱ سریش‌آباد قروه ۶٬۵۶۳ ۲
۱۲ دلبران قروه ۶٬۱۰۴ ۳
۱۳ سروآباد سروآباد ۳٬۷۰۷ ۱
۱۴ بلبان‌آباد دهگلان ۳٬۴۶۴ ۲
۱۵ یاسوکند بیجار ۳٬۲۶۸ ۲
۱۶ موچش کامیاران ۲٬۹۵۰ ۲
۱۷ دزج قروه ۲٬۲۹۲ ۴
۱۸ آرمرده بانه ۲٬۰۶۲ ۲
۱۹ صاحب سقز ۱٬۴۸۹ ۲
۲۰ زرینه دیواندره ۱٬۲۷۲ ۲
۲۱ شویشه سنندج ۱٬۱۳۶ ۲
۲۲ کانی‌سور بانه ۱٬۱۳۱ ۳
۲۳ بویین سفلی بانه ۱٬۰۶۹ ۴
۲۴ بابارشانی بیجار ۴۸۱ ۳
«منبع- سایت ویکی بدیا
[ دوم تیر 1389 ] [ 22:2 ] [ اطلس ایران وجهان ]
.: Weblog Themes By SibTheme :.

درباره وبلاگ

این سایت درسال1389با هدف ارائه مقالات ومطالب مختلف در زمینه اقلیم وطبیعت ابران اغاز به کارکرد ودرابتدا سعی وافری شد که مقالات مختلف وکاملی درمورد شهرستانهای مختلف ایران از لحاض طبیعت وفرهنگ واداب ورسوم و جمعیت -اثار باستانی-وقابلیتهای اقتصادی وصنعتی وکشاورزی ارائه دهد بدنبال ان در ادامه کار به بررسی کشورهای مختلف جهان پرداخت وطی مقالات مختلف کلیه کشورهای جهان از لحاض طبیعت وفرهنگ واقتصاد و.. . موردبررسی قرار گرفت وشناخت کلی از کشورهای جهان وحتی شهرهای مهم ان به ما ارائه دهد دراین میان سعی شد که با ارائه مقالات مستند وقابل اعتماد کشورهای مختلف وایران را از لحاض صنعتی واقتصادی واموزش و... مورد برسی قرار گیرد واخرین امار مقایسه ای از این کشورها ارائه شود بدنبال ان تاریخ پرافتخار ایران از دوران مادها تا عصرحاضر مورد برسی قرارگرفت دربخشی دیگر از مطالب سایت مطالب کاملی درزمینه مذهب وزندگی پیامبران وامامان وحوداث مربوط به عصر ان بزرگوران ارائه شد دربخشهای دیگر سایت صدها مقاله درزمینه اشنایی با شرکتهای صنعتی ایران وجهان واخرین اختراعات واکتشافات جهان درحوزهای مختلف علم واخرین رکوردهای ورزشی وبرترین های جهان پرداخته است دراین میان باید از مطالب زیبایی دیگر مانند روزشمار حوادث جنگ تحمیلی نام برد بهرحال امید ان است که مطالب سایت که بازحمات فراوان درسالهای اخیر از طریق جمع اوری از صدها سایت دیگر تهیه شده بتواند بخشی از نیاز خوانندگان را رفع کند دراینجا جادارد ازسایتهای مانند همشهری انلاین تیبان- ایران تراول- ویکی بدیا- مرجع شهرهای ایران- کویرها وبیابانها- تاریخ معاصر-پورتال جهاد کشاورزی- ایران اکتور- میراث فرهنگی استانها- پورتال استانها- سایت مرکز امار ایران- وسایت هواشناسی استانها - وسایتهای خبری عصر ایران-انتخاب - خبرانلاین اشاره کرد که از مطالب زیبا ومستند انها استفاده شده واز انان سپاسگزارم دراینجا باید گفت کلیه مطالب سایت بدون هیچگون تحریفی یا تغییری دران ارایه شود واینجانب مسولیتی درزمینه مطالب ارایه شده سایت از لحاض صحت یا کذب بودن ان ندارم وبا توجه موثق بودن منابع باید به ان اعتمادکرد
موضوعات وب
امکانات وب
.gigfa.com/zibasaz/2.js'> WebGozar.com Counter code -->