نگاهي به كتابخانه هاي عمومي ايران
از مهمترين شاخص هاي رشد و توسعه كه توسط سازمان ملل متحد هر ساله گزارش آن منتشر مي شود، وضعيت موجود كتابخانه هاي عمومي كشورهاي جهان است. نگاهي به آمار كتابخانه هاي كشورهاي توسعه يافته و مقايسه آن با ايران نشان دهنده اختلاف شديدي است كه ذهن هر خواننده اي ايراني را به تفكر وا مي دارد. در سال 1950 در ايالات متحده آمريكا 7477 كتابخانه عمومي با مجموعه بيش از 143 ميليون منيع كتابخانه اي وجود داشت. كشور آلمان غربي داراي 12275 كتابخانه عمومي... (12 برابر ايران) است و كتابخانه هاي عمومي در كشور انگلستان داراي 156700000 جلد كتاب هستند...( 14 برابر ايران ) (1: ص.1). بر طبق آمار سايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در سال 1379كشور ايران داراي 1381 باب كتابخانه عمومي يعني يك هفتم كشورآمريكا در 49 سال قبل بوده كه موجودي منابع اين كتابخانه ها 10982000 هزار جلد يعني يك پانزدهم موجودي كتابخانه هاي عمومي كشور آمريكا در 49 سال قبل بوده است (5: www.ershad).

جداول زير روند رشد كتابخانه هاي عمومي ايران در طول سالهاي 1375 تا 1379 را به خوبي نشان مي دهد.
1. تعداد متوسط مراجعان به كل كتابخانه هاي عمومي كشور بين سال هاي 1368-1353 (4: ص.7-8 )
سال   تعداد   كتابخانه    تعداد مراجعين متوسط مراجعين
1353    332 2779883        8373
1354    338  4048339     11977
1355   351     5480459     15614
1356      ۳۶۱   495386      1343
 1357 373         36784۷         9862
1358  371        3768422     10157
1359  381       3357257      8812
1360    415    3943177        9502
1361 425       5816869     13687
1362     450 6541540         14537
  1363 483       7752639    16051 
1364  488     8178527      16759
1365  492      8242948      16754
1366  496     7062163       14238   
1367     487 10503648       21568
1368 500       10503648     21007

جدول شماره 2. وضعيت كتابخانه هاي عمومي كشور در سال هاي 1379- 1375. (5:www.ershad..)
رديف     عنوان شاخص واحد متعارف      سال   1375 سال   1376 سال  1377     سال 1378     سال 1379
1 كتابخانه هاي عمومي ياب 1047     1149    1263    1304    1381  
2 كتاب هاي موجود دركتابخانه هاي عمومي هزار جلد  7357     7878 8831     9725     10982
3 كتاب هاي امانت داده شده هزار جلد 16206   16620    18280    19828    23198
4 اعضاي كتابخانه هاي عمومي نفر  834285      852155    1141449      1233545     1297325
5 كتابداران كتابخانه هاي عمومي نفر 2495      2153       2951   3265     3305 
6 مراجعان به كتابخانه هاي عمومي هزار نفر 30715      29649 30313     34765    37427

از نظر رشد جذب كتابدار شاغل در كتابخانه هاي عمومي كشور لازم به ذكر است در سال 1379 تعداد1381 باب كتابخانه كشور را 3305 كتابدار مي گرداندند. در واقع سهم هر باب كتابخانه اندكي بيش از دو كتابدار بوده است كه اين امر مي تواند نشان دهنده كوچك بودن فضاي اكثر كتابخانه ها، كوچكي مجموعه و كم مشتري بودن اين كتابخانه ها و همچنين عدم تأمين نيروي كافي متخصص براي اين كتابخانه ها باشد.
در حالي كه كشور ايران داراي يكي از ديرينه ترين تمدن هاي بشري است و دين اسلام بر كسب علم و دانش تأكيد فراوان دارد، اين اختلاف فاحش نشان دهنده افول شديد توجه به علم و دانش در رشد و توسعه فرهنگي
و اقتصادي است. كتابخانه هاي عمومي به دليل تماس وسيع با تمامي اقشار جامعه، دانشگاه عمومي ملل محسوب مي شوند و نقش آنها در رشد و توسعه جوامع انساني بر هيچ كس پوشيده نيست.

انواع آسيبها و چالشهاي كتابخانه هاي عمومي كشور
1. پايين بودن مدارك كتابداران كتابخانه هاي عمومي و كمبود كتابدار متخصص در اينگونه كتابخانه ها
كمبود كتابدار متخصص به گونه اي كه تنها 5 درصد از كتابداران كتابخانه هاي عمومي كشور داراي تخصص دانشگاهي كتابداري و اطلاع رساني هستند. مدارك پايين كتابداران متخصص شاغل در كتابخانه هاي عمومي كشور به گونه اي كه 58 درصد از كتابداران شاغل در اين كتابخانه ها داراي مدرك كارداني و 7/1 درصد از آنها داراي مدرك تحصيلي كارشناسي ارشد مي باشند. ( 2: ص. 97-96).
3. كم بودن تعداد كتابخانه هاي عمومي كشور
كم بودن تعداد كتابخانه هاي عمومي كشور به گونه اي كه در استان تهران به ازاي هر يك ميليون نفر 5 كتابخانه عمومي و در واقع هر 200000 شهروند تهراني از يك كتابخانه بهره مي برد و اين در صورتي است كه در كشور تركيه به ازاي هر 200000 نفر 3 كتابخانه عمومي و در مكزيك 4/5 واحد كتابخانه وجود دارد. از جهت مقايسه بين تعداد كل كتابخانه هاي عمومي، تركيه 7/1 برابر، مكزيك 5/4 برابر، دانمارك 14 برابر، وآلمان غربي 5/4 برابر ايران كتابخانه دارند. رقم تعداد كتابخانه ها به ازاي هر صد هزار نفر در تركيه 7 برابر، در مكزيك 3 برابر، در آلمان 22 برابر و در دانمارك 152 برابر ايران بوده است.

4. كم بودن تعداد كتاب هاي موجود در كتابخانه هاي عمومي كشور
بر طبق استانداردهاي بين المللي ايفلا، بر اساس جمعيت 54 ميليوني ايران در سال 1368، كتابخانه هاي عمومي ايران حداقل نيازمند 108406000 جلد كتاب مي باشند در حالي كه اين رقم به طور واقعي شامل 3926000 جلد مي شود. ( يعني يك بيست و هشتم استاندارد واقعي ). در حالي كه كشور انگلستان داراي 156700000 جلد كتاب ( چهل برابر ايران ) و فنلاند 34900000 جلد كتاب ( 91/8 برابر ايران ) مي باشند.
5. پايين بودن تعداد اسناد سمعي و بصري در كتايخانه هاي عمومي كشور
بر طبق آمار موجود در سال 1368 در 501 واحد كتابخانه عمومي ايران، تنها 79 سند سمعي و بصري وجود داشته است ( يعني 15/0 سند براي هر صد هزار نفر جمعيت )، در حالي كه در كشور مكزيك 152422 سند سمعي و بصري ( 180 سند به ازاي هر صد هزار نفر ) و در انگلستان 5471000 سند سمعي و بصري ( 10030 سند به ازاي هر صد هزار نفر ) وجود داشته است. روي هم رفته در كشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته، رقم كل اسناد سمعي و بصري به ترتيب 333 برابر و 25 برابر ايران بوده است.
6. پايين بودن تعداد افزايش سالانه كتاب در كتابخانه هاي عمومي كشور
به طور ميانگين سالانه در ايران به ازاي هر صد هزار نفر 1/3 جلد كتاب به كتابخانه هاي عمومي كشور افزوده مي شود و اين در حالي است كه به طور ميانگين در كشورهاي در حال توسعه 17 كتاب به ازاي هر صد هزار نفر و در كشورهاي توسعه يافته 168 جلد كتاب به ازاي هر صد هزار نفر به ذخيره كتابخانه هاي عمومي افزوده مي شود.
7. كم بودن تعداد مراجعين به كتابخانه هاي عمومي
در مقايسه با كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه كمي تعداد مراجعان واقعي كتابخانه هاي عمومي ايران(و)كم بودن تعداد كتاب هاي به امانت داده شده (چشمگير است). (2: شماره 11 )
8. تمركز كتابخانه ها در مراكز و شهرهاي بزرگ
تمركز كتابخانه ها در مراكز استانها و شهرهاي مهم به گونه اي كه در استان تهران 45% از كتابخانه هاي عمومي استان در شهر تهران تمركز يافته اند و مابقي در ساير مناطق استان.
9. كمي فضاي اختصاص داده شده به كتابخانه هاي عمومي
پايين بودن ميزان فضاي اختصاص داده شده به كتابخانه هاي عمومي به گونه اي كه ميزان فضاي اختصاص يافته به هر نفر در شهر تهران 002/0متر مربع و در استان تهران 005/0 متر مربع مي باشد. عدم توجه ايجاد فضاي لازم براي كاربران ويژه نظير معلولين، كودكان، كم سوادان و ... به گونه اي كه در استان تهران 3/84 درصد از كتابخانه ها فاقد اين امكانات مي باشند.
10. كمبود تجهيزات و لوازم مورد نياز
كمبود تجهيزات و لوازم در كتابخانه ها به گونه اي كه در شهر تهران هر 3000 شهروند تقريبأ داراي يك صندلي، هر 14285 نفر داراي يك ميز(است). شهر تهران براي موجودي فعلي كتابخانه هاي عمومي خود 905 قفسه كم دارد، عمده كتابخانه هاي عمومي تهران و حومه از نور لامپ مهتابي براي كتابخانه ها بهره مي برند. طبق استاندارد براي محيط مطالعه نور زرد و يا تلفيقي از نور زرد و قرمز بايد بهره برد و نور سفيد لامپ مهتابي براي چشم در هنگام مطالعه مضر مي باشد. كمبود امكانات و تجهيزات كامپيوتري به گونه اي كه 9/17 درصد كتابخانه هاي استان داراي اين تجهيزات مي باشند. فقدان ساير وسائل سمعي و بصري به گونه اي كه 3/84 درصد كتابخانه هاي عمومي استان تهران از چنين كمبودي رنج مي برند.
11. سازماندهي نامناسب منابع
عدم سازماندهي و يا سازماندهي ناقص منابع كتابخانه اي به گونه اي 51% كتابخانه ها استان تهران – به عنوان مثال - داراي چنين مشكلي مي باشند.
12. موارد ديگر
عدم توجه به بهره گيري از مديريت متخصص در كتابخانه هاي عمومي كشور تعويض پياپي مديران كه موجب ناتمام ماندن برنامه ها مي گردد.
عدم توجه به خريد عناوين جديد و متنوع براي كتابخانه ها
عدم كفايت بودجه اختصاصي به كتابخانه ها ( 3: 34ص-46)
اهداف كلي نظام كتابخانه هاي عمومي به صورت عملياتي تبيين نشده و به همين دليل مرز اختيارات و دامنه فعاليت هاي كتابخانه هاي عمومي به درستي روشن نيست و با آنچه در استانداردهاي شناخته شده، به عنوان وظايف و رسالت هاي كتابخانه هاي عمومي آمده است، تفاوت آشكار دارد.
جاي برنامه ريزي راهبردي و اولويت بندي امور نظام كتابخانه ها آنگونه كه مناسب گام هاي لازم براي تحقق اهداف برنامه توسعه باشد خالي است.
دبيرخانه هيأت امناي كتابخانه هاي عمومي، به عنوان مديريت كلان نظام اينگونه كتابخانه ها، از اثرگذاري لازم بر فرآيند فعاليت ها برخوردار نيست، كه برخي از دلايل آن مربوط به نوع سياستهاي هيأت امنا و برخي مربوط به حدود اختيارات آن است.(4: ص7- 8 )
در حوزه نيروي انساني نسبت به ساير حوزه ها شاهد ضعف هاي بيشتري هستيم. بدين معني كه داده هاي موجود نشان مي دهد كه تعداد نيروي انساني شاغل در كتابخانه هاي عمومي ايران تنها 04/0درصد با استانداردهاي ايفلا منطبق است. (4: ص 70 و 130 )

تازه‌ترین آماری که از سوی نهاد کتاب‌خانه‌های عمومی کشور منتشر شده، نشان می‌دهد کتاب‌خانه‌های ایران با استانداردهای جهانی فاصله‌ای نجومی دارند.

کتاب‌خانه‌های عمومی ایران با کمبود کتاب جدید روبرو هستند. تمایل به عضویت در این کتاب‌خانه‌ها و مراجعه به آنها نیز بسیار اندک است. کم رغبتی جمعیت ایرانیان به مطالعه، در تیراژ نازل کتاب‌ها قابل مشاهده است. کم‌کاری و کم‌توجهی مسئولان را نیز می‌توان در وضعیت کتابخانه‌ها دید.

هدف‌های دور از دسترس

مطابق سند چشم‌اندازی که سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی را مشخص می‌کند، اعضای کتاب‌خانه‌های عمومی ایران باید تا سال ۱۴۰۴ به ۲۰ میلیون نفر رسیده باشد. برای رسیدن به چنین موقعیتی لازم است استفاده کنندگان از کتابخانه‌های عمومی تقریبا ۲۰ برابر شوند و تعداد کتابخانه‌ها و امکاناتشان نیز به همان نسبت افزایش یابد. با وضعیت امروز، و با توجه به تجربه‌ی سال‌های اخیر، دست یافتن به چنین هدفی اگر غیرممکن نباشد به یک معجزه نیاز دارد.

منصور واعظی، رییس نهاد کتاب‌خانه‌های عمومی کشور سال ۸۶ گفته است باید تا آخر سال ۸۸تعداد اعضای کتابخانه‌های ایران به سه میلیون نفر برسد.

مطابق آماری که همین نهاد منتشر کرده درصد افزایش اعضای کتابخانه‌ها در سال ۸۶، ۴ / ۱ درصد و در سال ۸۷ که سالی استثنایی به شمار می‌رود حدود ۸ درصد بوده است. این نهاد تعداد اعضای کتاب‌خانه‌های سراسر کشور تا پایان سال ۸۷، یک میلیون و ۷۶ هزار نفر اعلام کرده است.

فاصله‌ی شعار و تخیل با واقعیت

اسفند ماه سال ۸۷ سازمان فرهنگی شهرداری تهران اعلام کرد که این شهر نامزد دریافت عنوان «پایتخت کتاب جهان» یونسکو شده است. تهران به لحاظ زیرساخت‌ها و وضعیت کتاب‌خانه‌ها و کتاب‌خوانی بختی برای برگزیده شدن ندارد، اما خوشبینی مسئولان به دلیل انتخاب منطقه‌ای شهرها به این عنوان است. تهران به عنوان پایتخت و ویترین فرهنگی ایران با ۶۷ / ۰ مترمربع فضای کتاب‌خانه‌ای و ۱۲ کتاب به ازای هر یکصد نفر فقیرترین استان کشور است.

ايران می‌خواهد تا سال ۱۴۰۴ خورشیدی یکی از پانزده کشور برتر جهان در زمینه کتاب‌خوانی و کتابداری باشد. با نگاهی به وضعیت برلین، به عنوان پایتخت یکی از این پانزده کشور مشخص می‌شود که این هدف در تخیل هم چندان دست یافتنی نیست.

کتاب‌خانه شهر برلین، با حدود سه میلیون و ۴۳۱ هزار نفر جمعیت، ۲۲ میلیون و ۸۰۰ هزار جلد کتاب و سند را در خود جا داده و تنها کتابخانه پایتخت آلمان نیست. کتابخانه‌های تهران با ۱۲ میلیون جمعیت روی هم رفته یک میلیون و ۳۴۲ هزار کتاب دارند. به نظر می‌رسد هدف‌هایی که جمهوری اسلامی در این زمینه برای خود تعیین و اعلام می‌کند هیچ ارتباطی با واقعیت و امکانات موجود نداشته باشند.

فقر کتابخانه ها

تازه‌ترین آماری که از سوی نهاد کتاب‌خانه‌های عمومی کشور منتشر شده، نشان می‌دهد کتاب‌خانه‌های ایران با استانداردهای جهانی فاصله‌ای نجومی دارند. مطابق معیارهای پیشنهادی «اتحادیه بین المللی انجمن‌های کتابداری» (آیفلا IFLA) در کشورهای در حال توسعه باید به ازای هر باسواد حداقل یک و نیم جلد کتاب در کتابخانه‌های عمومی وجود داشته باشد. با این حساب لازم است بیش از ۷۹ میلیون جلد کتاب در قفسه‌ی کتاب‌خانه‌های ایران جا بگیرد تا کشور به کمترین میزان پیشنهاد شده برای کشورهای در حال توسعه برسد. این تعداد تا پایان سال ۸۷ حدود ۱۶ میلیون جلد گزارش شده است.

تعداد کل کتاب‌خانه‌هایی که زیرپوشش نهاد یاد شده قرار دارند، ۱۷۰۶ باب بیشتر نیست. مدیر روابط عمومی نهاد کتابخانه‌های عمومی در گفت‌وگویی که ۲۵ تیرماه ۸۸ در روزنامه‌ی خراسان منتشر شد، تعداد کتاب‌خانه‌ها را ۱۸۰۰ و تعداد کتاب‌های موجود در آنها را ۱۹ میلیون نسخه اعلام کرد. این ادعا با آماری که پایگاه اینترنتی نهاد منتشر کرده همخوان نیست و حتا در صورت صحت نیز ۶۰ میلیون جلد کمتر از پیشنهاد «آیفلا» است.

در سال جاری بودجه‌ی کتابخانه‌های عمومی افزایش یافته و قرار است بخشی از آن به خرید کتاب اختصاص یابد. اما سیاست‌گذاران فرهنگی، به ویژه در دولت نهم نشان داده‌اند که در تجهیز کتابخانه‌ها به نیاز و سلیقه‌ی عموم مردم توجهی ندارند.

اولویت با کتاب‌ها و ناشران مذهبی است

وزارت ارشاد هر ساله تعدادی از کتاب‌های تازه منتشر شده را می‌خرد و به مراکز عمومی هدیه می‌کند. نحوه‌ی انتخاب این کتاب‌ها همیشه با اعتراض‌هایی روبرو بوده است.

جعفر همایی، مدیر نشر نی، سال ۸۶ در نامه‌ای به معاون فرهنگی وزارت ارشاد «رویه خرید کتاب را ناعادلانه و شبهه‌ناک» خواند و انصراف خود را از فروش کتاب‌هایش به این وزارتخانه اعلام کرد. همایی با اشاره به فهرست خرید کتاب‌های وزارت ارشاد می‌نویسد «سمت‌گیری هیات خرید ترجیح کتاب‌های مذهبی به سایر کتاب‌ها و ترجیح ناشران مذهبی به سایر ناشران را به وضوح نشان می‌دهد.»

بر اساس مصوبه شورای انقلاب فرهنگی وزارت ارشاد باید کتاب‌هایی را بخرد «که در جهت اعتلای فرهنگ، ارتقای سطح دانش و تعمیق مبانی و ارزش‌های انقلاب اسلامی باشند.» در سال‌های اخیر توجه به معیار سوم بیشتر بوده است. میزان خرید کتاب نیز درصدی از تیراژ است. به این ترتیب کتاب‌های ادبی که بسیاری از آنها در تیراژ هزار و دو هزار تایی منتشر می‌شوند، اگر هم خریداری شوند به بخش بسیار کوچکی از کتاب‌خانه‌ها می‌رسند.

آمار و گزارش‌های گوناگون حکایت از آن دارد که آثار داستانی پرخواننده‌ترین کتاب‌ها هستند. کتاب‌خانه‌های عمومی از این نظر برای اغلب کتاب‌خوان‌ها‌جاذبه‌ی زیادی ندارند. بخش بزرگی از کتاب‌هایی که نهادها دولتی در اختیار کتاب‌خانه‌ها می‌گذارند، کتاب‌های دینی و مذهبی است. در حالی که آثار داستانی تازه منتشر شده به ندرت به کتابخانه‌ها راه پیدا می‌کنند در سه دهه‌ی گذشته بسیاری از اثار موجود در قفسه‌ها نیز جمع‌آوری شده‌اند.

اواخر سال ۸۶ منصور واعظی، خبر از جمع‌آوری کتاب‌هایی داد که به گفته‌ی او «ارزش منفی دارند و در گذشته وارد‎ ‎کتاب‌خانه‌ها شده‌اند.» این اقدامی است که پیشتر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی محمد حسین صفارهرندی نیز انجام آن را وعده داده بود. این کار سال گذشته ادامه پیدا کرد و به جمع‌آوری کتاب‌هایی انجامید که وزارت ارشاد آنها را «مضر» خوانده است.

افزایش تحصیلات، کاهش کتاب خواندن

کمبود کتاب‌های جدید از جمله دلایلی است که استفاده از کتابخانه را محدود کرده است. بسیاری از شهروندان از کتابخانه به عنوان محلی برای مطالعه‌ی کتاب‌های درسی و کمک درسی استفاده می‌کنند. بی دلیل نیست که بیش از نیمی از کل اعضای کتابخانه‌های عمومی را جوانانی تشکیل می‌دهند که در مقطع تحصیلی متوسطه هستند.

آمار موجود از ترکیب اعضای کتاب‌خانه‌ها به تفکیک مقطع تحصیلی، نشان می‌دهد از دوره‌ی کاردانی تعداد اعضا به شدت کاهش می‌یابد. تا پایان سال ۸۷، در برابر۵۴۰ هزار عضوی که دوران تحصیل متوسطه را می‌گذراندند، اعضایی که در دوره‌ی دکترا درس می‌خواندند، در کل کشور حدود ۳۴۰۰ نفر بیشتر نبوده‌اند.

يکی از راه‌های محاسبه میزان کتابخوانی، با توجه به نسبت جمعیت باسواد با شمارگان و تعداد صفحه‌های کتاب‌های منتشر شده صورت می‌گیرد. در این مورد نقش کتاب‌هایی که امانت گرفته شده اما خوانده نشده‌اند یا کتاب‌هایی، مانند دیوان حافظ یا کتاب‌های دعا، که گاهی تورق می‌شوند، نامشخص است.

برابر آمار رسمی، هر عضو کتابخانه در سال ۸۷ به طور متوسط ۱۹ جلد کتاب امانت گرفته، در حالی که متوسط کتاب‌های مطالعه شده برای هر فرد باسواد، ۳ کتاب در سال بیشتر نیست. اولویت‌های موضوعی مطالعه کنندگان با ۵۸ درصد رمان و داستان عنوان شده است. پس از آن کتاب‌های دینی قرار دارد و در ردیف سوم قرآن و کتاب‌های دعا با حدود ۵۰ درصد جا می‌گیرد.

سرانه‌ی مطالعه

نهاد کتابخانه‌های عمومی برمبنای تحقیقی که آذر و دی ماه سال ۸۷ انجام شد، ادعا می‌کند که سرانه مطالعه‌ی کتاب‌های غیر درسی به نسبت ده سال پیش سه برابر شده و به ۱۸ دقیقه در روز رسیده است. این آمار معترضان بسیاری حتا در میان مسئولان دولت در کتاب‌خانه‌های مهم کشور دارد.

رئیس کتابخانه ملی، علی اکبر اشعری اردیبهشت سال ۸۷ سرانه کتاب‌خوانی ایرانیان را ۶ دقیقه در شبانه روز اعلام کرد و گفت حدود دو سوم این میزان نیز به مطالعه کتاب‌های درسی مربوط می‌شود. مطابق گزارش یاد شده ۵۰ درصد از باسوادان گفته‌اند که در یک سال گذشته کتاب‌های غیر درسی هم مطالعه کرده‌اند.

همزمان با انتشار این گزارش خبرگزاری مهر ۱۴ اسفند ۸۷ از قول حجت‌الاسلام رسول جعفریان رئیس کتابخانه مجلس نقل کرد که «حدود ۹۵ درصد از مردم ایران کتاب‌خوان نیستند.»

شواهد نشان می‌دهد، سخنان رئیس کتاب‌خانه مجلس در مورد کتاب‌خوان نبودن ایرانیان اغراق آمیز است. در ایران جوانان زیر سی سال بیشترین سهم در مطالعه را دارند. نسبت معکوس سرانه‌ی مطالعه با افزایش سن شهروندان می‌تواند به علت مشغله‌های گوناگونی باشد که فرصت کتاب خواندن را از مردم می‌گیرد.

با توجه به هزینه‌ی زندگی در شهرهای بزرگ و درآمد ناچیزی که اغلب مردم دارند داشتن دو و گاهی سه شغل امر نادری نیست. تیراژ کتاب در زمانی که جمعیت و تعداد باسوادان کمتر از نصف امروز بود به مراتب بیشتر بوده. درست است که بخشی از کاهش تیراژ به افزایش عنوان کتاب‌های منتشر شده مربوط می‌شود، اما برای رونق کتاب‌خوانی باید پولی برای خرید کتاب و فرصتی برای خواندن آن نیز وجود داشته باشد.تهيه كننده:

 گزارش شبکه ایران، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور از افزایش 260میلیون جلدی کتاب‌های موجود در کتابخانه‌های مشارکتی و تحت پوشش این نهاد تا سال 1404 خبر داد.

افزایش 6میلیون جلد کتاب در سه سال 
تعداد کتاب‌های ما از حدود 14 میلیون جلد در ابتدای سال 1386 با افزایش 6 میلیونی به بیش از 20میلیون جلد کتاب رسیده است. 
در سال 86 نهاد 1600 باب کتابخانه را تحت‌پوشش خود داشت که این تعداد در سال جاری به بیش از 2200 کتابخانه افزایش پیدا کرده است و این میزان افزایش تأثیر بسزایی در افزایش سرانه مطالعه در کشورمان خواهد داشت.

ادبیات، کتاب‌های علمی و دینی حوزه‌های مورد استقبال مخاطبان
واعظی تأکید کرد: بیشترین خوانندگان را به ترتیب سه حوزه ادبیات، کتاب‌های علمی و دینی به خود اختصاص داده است و در این چند سال اخیر بیشتر کتاب‌ها نیز در این چند حوزه خریداری شده است.
  گرایش به عناوین و حوزه‌های کتاب در کتابخانه‌ها متفاوت است ولی در کل این چند حوزه بیشترین مخاطبان را به خود اختصاص داده‌اند. معمولاً به دو صورت کتاب‌های مورد نیاز را خریداری می‌کنیم. خرید کتاب‌ها به شکل متمرکز که عناوین متنوعی را شامل می‌شود، روش اول تهیه کتاب برای کتابخانه‌های تحت پوشش نهاد است. در این روش در 18 کارگروه کتاب‌ها انتخاب شده و خریداری می‌شوند. «طرح کتاب من» دومین روش ما برای خریداری کتاب است. در این روش کتاب‌هایی که از جانب اعضا درخواست داده می‌شوند در صورتی که در مراکز ما موجود نباشد در عرض 10 روز خریداری شده و به کتابخانه متقاضی ارسال می‌شود.

حرکت به سمت راه‌اندازی بیش از 2500 کتابخانه
  در صورت فراهم شدن شرایط در نظر داریم تعداد کتابخانه‌ها را تا پایان سال به بیش از 2500 باب افزایش داده و تعداد کتاب‌ها را نیز به 35/0 جلد کتاب به ازای هر ایرانی برسانیم.
 افزایش شاخص‌هایی همچون تعداد کتابخانه‌ها، تعداد کتاب‌ها و میزان سرانه فضای کتابخوانی از جمله مهم‌ترین اهداف این نهاد تا سال 1404 است.

8 متر مربع افزایش سرانه فضای کتابخوانی به ازای هر 100 نفر
دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی با اشاره به اهداف بلند مدت نهاد گفت: افزایش این شاخص‌ها مهم‌ترین اهداف ما تا 15 سال آینده است. در شهرها هدفگذاری ساخت بیش از 4000 کتابخانه در برنامه کاری نهاد قرار گرفته است و در روستاهایی با جمعیت بالای 1500نفر هم کتابخانه تأسیس خواهیم کرد. البته برای روستاهایی با جمعیت کمتر از 1500نفرنیز کتابخانه سیار دایر می‌شود. در صورت فراهم شدن سایر شرایط سرانه فضای کتابخوانی را نیز به ازای هر 100 نفرتا 8 متر مربع افزایش می‌دهیم.

کتابخانه‌های ایران پ ش از اسلام

ابن‌ندیم به نقل از کتاب نهمطان‌فی معرفه طالع الانسان تالیف ابوسهل‌بن نوبخت ایرانی می‌نویسد:

« کی ضحاک در زمین‌های سواد شهری بنا کردو نام آن را از مشتری در آورد و آنرا جایگاه علم و علما قرار داد و دوازده کاخ به شماره برج‌های آسمانی نامید و برای کتاب‌های علمی در آنها خزینه‌هایی بساخت و دانشمندان را در آن کاخ‌ها جای داد.اسکندر پادشاه یونان برای هجوم به ایران ا شهری که رومیان آن را مقدونیه می‌نامند بیرون شد و دارا پسر شاه دارا را به قتل رسانید و شهرها را ویران ساخت و کاخ‌هایی که بدست بزرگان و سرکشان ساخته شده بود خراب کرد.کاخ‌هایی که بر سنگ‌ها و تخته‌های آن انواع علوم نقش و نقر شده بود با خاک یکسان کرد و با این خرابکاری‌ها و آتش‌سوزی‌ها آنها را بهم ریخت و در هم کوبید و از آنچه در دیوان‌ها و خزینه‌های استخر بود رونوشتی برداشته و به زبان رومی و قبطی برگردانید و پس از اینکه از نسخه‌برداری‌های مورد نیازش فراغت یافت آنچه به خط گشتک در آنجا بود در آتش انداخت و بسوخت. آنچه را از علوم نجوم و طب و علم‌النفس می‌خواست از آنها برگرفت و با دیگر چیزها از علوم و اموال و گنجینه‌ها و دانشمندان تصاحب کرده و به مصر فرستاد .از آثار ایرانیان تنها آنهایی باقی ماند که پادشاهان گذشته به دستور پیامبرشان زرتشت و جاماسب حکیم پیش از آن نسخه‌برداری کرده و به منظور مصون ماندن از هجوم گجستک که زرتشت از کردار و رفتار ناهنجار او آگهی داده بود به چین و هند فرستاده بودند. »

اطلاعات دیگری که از کتابخانه‌های ایران ق ل از هجوم اسکندر داریم آنست که ابومشعر بلخی ایرانی در کتاب اختلاف الزیجات خود به مناسبتی آورده و ابن‌ندیم عیناً از کتاب او بدین شرح نقل کرده است :

« پادشاهان ایران ب ای نگاهداری و حفظ و صیانت دانش‌ها و بجای ماندن آنها اهتمامی فوق‌العاده مبذول می‌داشتند؛ آنها برای محفوظ ماندن کتاب‌ها و آثار دانشمندان از آسیب زمانه و آفات آسمانی و زمینی وسیله‌ی از سخت‌ترین محکم‌ترین اسباب و لوازم برگزیدند که تاب مقاومت در برابر هر گونه پیش‌آمدی را داشته باشد و عفونت و پوسیدگی در آن راه نیابد و آن پوست درخت خدنگ بود که بآن توز می‌گفتند. چنانکه هندیان و چینیان و مردم دیگر کشورها از ایشان پیروی کردند و توز برای محکمی و سختی و نرمی و قابلیت انعطاف در کمانسازی هم بکار برده می‌شد.ایرانی‌ها پس از اینکه بهترین وسیله را برای ثبت و ضبط و نوشتن و نگاهداری دانش‌ها بدست آوردند برای یافتن بهترین جا و مکان جهت بنیاد کتابخانه‌ها و خزانه کتاب به جستجو پرداختند جایی که از زمین‌لرزه بر کنار و گلش چسبندگی داشته باشد تا برای ساختمان‌های محکم و پابرجا مناسب باشد. پس از کنجکاوی بسیار سرانجام شهرستانی که همه این محسنات را داشت یافتند و آن شهر اصفهان بود. در آنجا هم پس از کاوش نقاط مختلف شهر روستای جی را بهترین جا و مکان یافتند. در جی کهن‌دژ را برگزیدند و در آنجا عمارتی رفیع بنیاد نهادند و سارویه‌اش نامیدند.مردم از پی بنا بسازنده و پایه‌گذار آن پی بردندزیرا در سال‌های گذشته گوشه‌ای از ساختمان سارویه ویران گردید و در آن سغی (دالانی) نمایان شد که با گل سفت (ساروج) ساخته شده بود و در آن کتاب‌های زیادی از نوشته پیشینیان نهاده بودند که بر پوست خدنگ نوشته بودند: در دانش‌های گونه‌گون به خط پارسی باستانی.

از این کتاب‌ها تعدادی به دست کسی رسید که در خواندن آنها دانا و توانا بود. در آنها نوشته‌ای از برخی شاهان ایران ی فت که چنین بود:

به تهمورث شاه که دوستدار دانش و دانش‌پژوهان بود خبر دادند که در اثر یک حادثه آسمانی که در مغرب به ظهور خواهد پیوست به علت ریزش باران‌های پی‌در پی جهان را آب فراخواهد گرفت. زمان وقوع آن با گذشتن دویست و سی و یکسال و سیصد روز از آغاز پادشاهی وی خواهد بود.

منجمان تهمورث شاه را بر آن داشتند که برای پرهیز از زیان و خسران آن توفان چاره‌ای اندیشد و گفتند زیان و خسران آن باران و توفان تا انتهای مشرق کشیده خواهد شد. تهمورث شاه مهندسان و کارآگهان را فرمان داد در سراسر ایرانشهر کاوش کنند و جویا شوند تا جایی را که از همه جهت برتری داشته باشد برای ساختمان بنایی به منظور حفظ آثار دانش برگزیدگان.

آنها پس از جستجو جی را در اصفهان برگزیدند و سارویه تا آنچه از کتاب‌های علوم مختلف که بر پوست خدنگ نوشته شده بود در خزاین سارویه جا دادند تا پس از برطرف شدن توفان دانش‌های کهن برای مردم جهان بجای بماند.

در میان کتاب‌های آن کتابخانه ک ابی اثر یکی از دانشمندان باستانی ایران ب د در علم ادوارسنین که برای استخراج سپر ستارگان و علل حرکتشان بکار می‌رفت. مردم دوره تهمورث شاه و پارسیان پیش از آن، آن را ادورا هزارات می‌خوانند و بسیاری از دانشمندان هند و کلدانیان قدیم که نخستین سکنه حومه بابل بودند گردش سیارات هفتگانه را از آن استخراج می‌کردند و این زیج را از میان دیگر زیج‌های آن زمان برتری می‌دادند زیرا از همه صحیح‌تر و مختصرتر بود و منجمان آن زمان زیجی از آن استخراج کردند و آن را زیج شهریاری یعنی پادشاه زیج‌ها نامیدند.

ابن ندیم خود می‌گوید: یکی از اشخاص ثقه به من خبر داد که در سال ۳۵۰ هجری سارویه جی دالانی خراب گردید که جایش معلوم نشد زیرا از بلند بودن سطح آن گمان می‌کردند که درون آن خالی نبوده و پر است تا زمانی‌ که آن خود به خود فرو ریخت و در آن کتابهای زیادی به دست آمد که هیچ کس نمی‌توانست آنها را بخواند و آنچه من با چشم خود دیدم و ابوالفضل عمید آنها را در سال سیصد و چهل و اندی فرستاده بود کتاب‌هایی بودند پاره پاره که از باروی اصفهان میان صندوق‌هایی بدست آمده و به زبان یونانی بود. کسانی که آن زبا ن را می‌دانستند مانند یوحنا و دیگران آن را ترجمه کردند و آشکار شد که نام سربازان و جیره آنان است و آن کتابها چنان گندزا بودند که گویی تازه از دباغی درآمده‌اند ولی پس از آنکه یکسال در بغداد ماندند خشک شدند و تغییر کردند و عفونتشان برطرف شد و پاره‌ای از آنها نزد شیخ ابوسلیمان موجود است. گویند سارویه یکی از بناهای محکم باستانی است که ساختمان معجزه‌آسایی دارد و در مشرق چون اهرام مصر در مغرب از نظر عظمت و اعجاب است.

فهرستی از تعدادی از کتابخانه های ایران پ از اسلام:

کتابخانه ابوالوفای همدانی

کتابخانه عماد الدوله دیلمی در شیراز

کتابخانه بهاءالدوله دیلمی

کتابخانه عضد الدوله دیلمی در شیراز

کتابخانه حسن بن موسی بن نوبخت

کتابخانه حبشی بن معز الدوله بن بویه

کتابخانه ابوالنصر شاپور بن اردشیر(تعداد کتابهای این کتابخانه را ده هزار جلد نوشته اند که در سال ۴۴۷ هجری در محله کرخ بغداد طعمه حریق شد .این آتش سوزی را نتیجه حمله طغرل سلجوقی به بغداد دانست).

کتابخانه ابوالنصر فارابی فیلسوف شهیر ایرانی

کتابخانه ابن عمید

کتابخانه صاحب بن عباوری

کتابخانه عمومی ری

کتابخانه معروف رامهرمز

کتابخانه نوح بن منصور سامانی(حاسدان و دشمنان و معندان ابن سینا این کتابخانه را طعمه آتش کردند تا ابن سینا را متهم و بد نام کنند)

کتابخانه سلطان مسعود ابراهیم غزنوی در غزنه

کتابخانه دیلمیان( که توسط سلطان محمود به آتش کشیده شد).

کتابخانه شیخ السلام ابو حامد محمد غزالی

کتابخانه رشید الدین و طواط(نویسنده وشاعر نامدار در خوارزم).

کتابخانه صابونی نیشابور

کتابخانه مدرسه سعیدیه نیشابور

کتابخانه مدرسه بیهقیه نیشابور

کتابخانه نظامیه نیشابور

کتابخانه اسفراینی

کتابخانه تورانشاهی کرمان

کتابخانه ساوه

کتابخانه مسعود بیک خارا

کتابخانهدانشگاه نظامیه اصفهان

کتابخانه خجندیان در اصفهان

کتابخانه ک الیه در کنار مسجد جامع مرو قرار داشته

کتابخانه مجد الملک

کتابخانه خاتونی در مرو

کتابخانه ضمیریه

کتابخانه خاندان سمعانی

کتابخانه عمیدیه

کتابخانه محمد سلجوقی

کتابخانه مدرسه قطبیه کرمان

کتابخانه بو طاهر خاتونی در ساوه

کتابخانه رکنیه یزد

کتابخانه مسجد عقیق اصفهان

کتابخانه سید نادر الموتو………

تعدادی از کتابخانه های ایران ر فهرست وار یاد کردیم اما بطور کلی میتوان کتابخانه های ایران ر پس از اسلام تا هجوم مغول به چهار دوره تقسیم نمود.:

۱-دوران ساسانیان

۲-دوران دیلمیان

۳-دوران غزنویان

۴-دوران سلجوقیان

و اما از دوران حکومت اولاد چنگیز در ایران پ از اینکه حکومتشان رنگ و فرهنگ ایرانی به خود گرفت چند کتابخانه معتبر می شناسیم:

کتابخانه رصد خانه مراغه

کتابخانه ربع رشیدی

کتابخانه آستان رضوی

کتابخانه مدرسه مظفریه تبریز

کتابخانه های دوران تیموری

کتابخانه الغ بیک

کتابخانه پیر محمد بن عمر بیک در شیراز

کتابخانه مولانا عبد الرحمن جامی

کتابخانه فریدون مظفر حسین میرزا

کتابخانه بدیع الزمان میرزا

کتابخانه فریدون مظفر حسین میرزا

کتابخانه سلطان احمد جلایر در تبریز

کتابخانه بایسنفر

کتابخانه خلیل سلطان در تاشکند

و اما کتابخانه های دوران صفوی عبارتند از:

کتابخانه شاه طهماسب اول

کتابخانه سام میرزا

کتابخانه عباس بزرگ

کتابخانه شیخ بهایی

کتابخانه ک یسای جلفای اصفهان

کتابخانه صدر الدین میر فندرسکی

کتابخانه غازی قزوینی

کتابخانه ملا محمد باقر مجلسی

کتابخانه شاه سلیمان صفوی

کتابخانه شاه سلطان حسین صفوی

کتابخانه نور الدین جزایری در اصفهان

کتابخانه ملا نصرا.. در همدان

کتابخانه آستان شاهزاده عبد العظیم در ری

کتابخانه ملا حسین اردبیلی در استر آباد

کتابخانه عیسی بیک در تبریز

کتابخانه خاندان مولی در هویزه

کتابخانه غیاث الدین منصور دشتکی

کتابخانه ک ابخانه اذز بیگدلی در قم

کتابخانه رستم محبوسی در یزد

کتابخانه مفتون در تبریز

کتابخانه مجذوب تبریزی

کتابخانه خوانساری در اصفهان

کتابخانه رحنی قزوینی

کتابخانه نوروز علی تبریزی در قزوین

کتابخانه های دوران قاجار:

کتابخانه مظفر شاه کرمانی در کرمانشاه

کتابخانه مدرسه ایلچی در اصفهان

کتابخانه بهمن میرزا فرزند عباس میرزا

کتابخانه ذوالریاستین در شیراز

کتابخانه دولتشاه در کرمانشاه

کتابخانه صاحب دیوان در شیراز

کتابخانه سیف الدوله سلطان محمد میرزا

کتابخانه مدرسه صدر تهران

کتابخانه محمود میرزا قاجار

کتابخانه مدرسه مروی

کتابخانه فرهاد میرزا

کتابخانه مرحوم بالا خیابانی

کتابخانه مرحوم امام جمعه در کرمانشاه

کتابخانه ملا محمد صالح فرشته در قزوین

کتابخانه منجم باشی در اصفهان

کتابخانه سپهر

کتابخانه طبس

کتابخانه خوانساری

کتابخانه رکن الدین

کتابخانه امیر نظام گروسی

کتابخانه معیر الممالک

کتابخانه عزالدوله

کتابخانه رضا قلی خان هدایت باشی

کتابخانه امام جمعه اصفهان

کتابخانه داوود خان نوری

کتابخانه قوام الدوله

کتابخانه اتابک

مهدی جهانتاب – انتخاب

لینک:

 مطالعه چیست؟ 

 رعایت ۶ نکته برای آنکه بتوانید بهتر مطالعه کنید 

 موانع و مشکلات موجود در راه مطالعه 

 راههای ترویج فرهنگ مطالعه 

 تاریخچه پیدایش خط 

 پیدایش خط فارسی و هنر خوشنویسی 

 تاریخچه پیدایش کتاب 

 کتابخانه های آشوریان و مصریان

کتابخانه ملّی ایران به طور رسمی و با همین عنوان در ۱۳۱۶ ه.ش ، پس از یک دوره نسبتاً طولانی تغییر نام و مکان (از ۱۲۴۰ه.ش و با تأسیس کتابخانه دارالفنون) آغاز به کار کرد.
تاریخچه تشکیل مجموعه کتابخانه به آغاز دهه ۱۲۴۰ ه.ش باز می‌گردد. در ۱۲۳۱ ه.ش، مدرسه دارالفنون در تهران کار خود را آغاز کرد ،کتابخانه کوچکی در آن مدرسه تأسیس شد که سنگ بنای کتابخانه ملی گردید.
در اواخر ۱۳۱۳ ه.ش مهدی بیانی که به ریاست کتابخانه عمومی معارف منصوب شده بود، در تلاش و مکاتبات خود برای رفع مشکل جا و فضای کتابخانه عمومی معارف، از فرصت استفاده کرد و تأسیس «کتابخانه ملّی ایران» را به علی اصغر حکمت، وزیر معارف، پیشنهاد کرد که مورد قبول قرار گرفت و با اقبال روبه رو شد.
سپس از آندره گدار، باستان شناس و معمار فرانسوی، که نقشهٔ موزه ایران باستان را تهیه کرده بود خواسته شد تا نقشه‌ای برای کتابخانه ارائه دهد تا سبک دو ساختمان بسیار به هم شبیه شود و کتابخانه در قسمت شمالی ساختمان موزه ایران باستان درقطعه زمینی بایر به مساحت حدود ۳۵۰۰ متر مربع بنا شد
ساختمان جدید کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران روز سه شنبه یازده اسفند ۱۳۸۳ ه.ش با حضور رئیس جمهور وقت (سیدمحمد خاتمی) ، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی و وزیر مسکن و شهرسازی و مسؤولین کشوری و جمعی از نویسندگان و ناشران و سفرای کشورهای خارجی افتتاح شد.
کتابخانه نهادی است اجتماعی، که با ذخیره سازی، حفاظت و اشاعه پیشینه های کتبی، سمعی و بصری و الکترونیکی با استفاده از خدمات کارکنان آموزش دیده در خدمت اعضای شورای ملی کارمندان اداره امور شورا وآن عده از شاگردان ومحصلینی که ضرورت به تحقیق درامور فوق داشته باشند قرار دارد .
خدمات کتابخانه و آرشیو :
مدیریت عمومی کتابخانه و آرشیو در چوکات ریاست اطلاعات و ارتباط عامه ولسی جرگه تشکیل گردیده و با داشتن شعبات ذیل وظایف خویش را مطابق به اهداف ارگان متبوع به پیش می برد.
مدیریت کتابخانه :
مدیریت کتابخانه با داشتن شعبات فنی، توزیع، مرجع، مجلات، افغانستان شناسی، ژاندر، فتوکپی و شعبه انترنت فعالیت دارد.
مدیریت آرشیو :
مدیریت آرشیو مسوول حفظ، سازماندهی و پخش مقتضی اسناد، مدارک و ریکارد های صوتی و تصویری مجالس و امورات تقنینی است که تمام منابع واسناد آرشیفی بعد از نهایی شدن مراحل آن به آرشیو ارسال شده و در دسترس قرار دادن منابع نظر به درخواست اعضای شورای ملی صورت می گیرد. کتابخانه و آرشیو با داشتن شعبات فوق الذکر دارای یک تالار مطالعه با تجهیزات مناسب است که ظرفیت ۷۰ نفر را در یک وقت دارا می باشد. و دربرگیرنده این تسهیلات می باشد. ماشین فتوکپی، اينترنت و هم چنان یک شعبه سمعی وبصری با وسائل مجهز در نظر گرفته شده که هنوز کار در این زمینه ادامه دارد.
نوعیت کتابخانه شورای ملی :
کتابخانه شورای ملی از نوع کتابخانه های اختصاصی (تخص صی) است. کتابخانه های اختصاصی کتابخانه های هستند که در زمینه خاص از علوم و فنون فعالیت می کنند. مجموعه اصلی این نوع کتابخانه ها انواع منابع و رسانه های منتشرشده در زمینه خاص است. بجز از منابع کتابی (اعم از مرجع و غیر مرجع ) اسناد و مدارک گزارشهای تحقیقی، خلاصه مذکرات کنفرانس ها، مقالات، ثبت اختراعات، مجلات و اخبار، کاست های تصویری و صوتی و انواع بانک های اطلاع رسانی است.

سیستم رده بندی در کتابخانه و آرشیف شورای ملی :
اساس رده بندی در کتابخانه شورای ملی سیستم کتابداری کنگره (LC) تعیین شده است. این سیستم یک نظام رده بندی جهان شمول بوده و در کتابخانه ها بکار گرفته می شود. مهم ترین ویژگیهای این رده بندی به شرح ذیل است:
۱. پشتوانه انشاراتی کامل دارد.
۲. جامعیت دارد و در هر موضوع از جز به کل هدایت می شود.
۳. موضوعات وابسته به یک دیگر در کنار هم قرارمی گیرند.
۴. ویرایشهای جدید آن بطور منظم چاپ می شود. در نظام رده بندی کانگرس با استفاده از حروف الفبای انگلیسی و اعداد کد یا شماره بازیابی (شماره رهنمای کتاب) معین می شود بطور نظری این رده بندی از ۲۶ حرف تشکیل شده است که ۶۷۶ تقسیم موضوعی را با ترکیب دوتائی حروف (۲۶) بوجود می آورد.
اهداف کتابخانه های اختصاصی:
با توجه به اینکه کتابخانه های تخصصی اصولا برای خدمت به نهاد یا ارگان متبوع تاسیس می شوند این اهداف را می توان برای آنها در نظر گرفت:
الف- فراهم آوری اطلاعات و منابع مورد لزوم.
ب – کمک به آموزش، تحقیق، بالابردن سطح دانش تخصصی و روز آمد و تقویت ظرفیت های تخصصی و کاری کارمندان.
اهداف کتابخانه و آرشیو شورای ملی:
۱.غنامندی کتابخانه و آرشیو در جهت کمیت و کیفیت آن.
۲. گسترش وایجاد شعبات مقتضی در کتابخانه.
۳. ایجاد اداره و مدیریت مناسب درامور کتابداری ، آرشیوی و اطلاع رسانی.
۴. تأمین روابط با کتابخانه ها به سطح ملی وبین المللی.
۵. نشر ببلیوگرافی (کتابشناسي. (
۶. ایجاد بانک تکنولوژی معلوماتی کتابخانه.
۷. پی گیری و ایجاد واحد های آموزشی برای تقویت ظرفیت کاری کارمندان کتابخانه و آرشیف.
ارائه یک کتابخانه و آرشیف تمام اعیار.
اصول کلی کتابخانه:
۱. انتخاب منابع
۲. تنظیم و سازماندهی منابع
۳. شرایط امانت گرفتن
۴.منابع کتابخانه
۵.منابعی که امانت داده نمی شود
۶. پیش درخواست ( رزرو (
۷. تأخیردربرگردانیدن یا گم کردن کتاب
۸. جریمه دیر کردن
۹. ناقص یا ضایع نمودن مواد کتابخانه
منابع- سایت کتابدار-شبکه ایران