خرمدشت

خرمدشت شهری است در بخش خرمدشت شهرستان تاکستان استان قزوین ایران است. نام قدیمی شهر خرمدشت نهاوند می‌باشد زبان مردم ترکی اذربایجانی و شغل مردم کشاورزی می‌باشد از جمله محصولات کشاورزی خرمدشت می‌توان به انگور گوجه فرنگی هندوانه و غیره اشاره نمود. شهر خرمدشت در کیلومتر ۶۰ جاده ترانزیت قزوین همدان واقع شده‌است.کوههای قشابلاغ، جهان‌قلعه، کبریت‌لو و مایلان در نزدیکی آبادیهای شَنَسْتَق علیا و سفلا (در حدود چهل کیلومتری جنوب شهر خرّمدشت)، از مهم‌ترین ارتفاعات بخش به‌شمار می‌روند. رود دائمی خررود نخست جهت جنوب‌غربی ـ شمال‌شرقی دارد و سپس به سمت مشرق در بخش جاری می‌شود و زمینهای آن را آبیاری می‌کند. علاوه بر آن، چند رود کوچک مانند بُرْزْلَجین، شنستق، شیزَنْد، شیزر و کَشْمَرْز، با جهت جنوبی ـ شمالی در جنوب بخش و ابهررود با جهت غربی ـ شرقی در شمال بخش جریان دارند.

ازگیاهان خاکشیر و برمادران‌دارد ومراتع‌آن برای چرای دام مناسب است. از حیوانات شغال، گرگ، روباه، خرگوش و کبک در آن یافت می‌شود. آب زراعی و آشامیدنی بخش، علاوه بر رود، از قنات و چاه نیز تأمین می‌شود. از میان محصولات آنجا، گندم، جو، بنشن، انگور، بادام، گردو، آلوسبز، سیب، زردآلو و گیلاس شایان ذکر است. از صنایع‌دستی، فرش‌بافیِ آن به‌ویژه در آبادیهای‌برزلجین (در حدود۳۱کیلومتری جنوب‌شهر خرّمدشت)، شنستق سفلا و کورچشمه (در حدود چهل کیلومتری جنوب خرّمدشت) پررونق است.

بخش خرّمدشت در مسیر اصلی قزوین ـ همدان قرار دارد. همچنین راه بوئین‌زهرا ـ ابهر از آن‌جا می‌گذرد. آبادیهای بخش نیز عمدتآاز طریق راه‌فرعی با مرکز بخش مرتبط‌اند.بخش خرّمدشت نیز در اسفند ۱۳۷۳ در شهرستان تاکستان تشکیل شد و با جداشدن تاکستان از زنجان و الحاق آن به استان جدید قزوین در خرداد ۱۳۷۶، خرّمدشت جزو استان قزوین شد. جمعیت آن براساس سرشماری ۱۳۸۵ش، ۶۸۵، ۲۱ تن ذکر شده است اهالی بخش خرّمدشت به فارسی و ترکی سخن می‌گویند.

زیارتگاه های خرمدشت
برخی از مهم‌ترین زیارتگاههای بخش عبارت‌اند از: امامزاده‌های ابوسعید و ابوظهیر در آبادی رادکان، امامزاده پیغمبر در آبادی شنستق علیا، امامزاده عبداللّه‌بن حسن‌بن موسی‌الکاظم علیه‌السلام در آبادی شیزند (در حدود ۲۹ کیلومتری جنوب خرّمدشت) و بقعه پیر وَلی در آبادی وَرسج
خرّمدشت در منطقه‌ای قدیمی واقع شده است، با این‌حال اطلاع ما از آن اندک است، تنها از آثار به‌جا مانده از بعضی تپه‌ها مانند تپه بزرگ داکان در چهارده کیلومتری جنوب‌غربی تاکستان (مربوط به پیش از تاریخ)، تپه ورسج و تپه رادکان، نزدیک آبادی رادکان می‌توان به‌قدمت منطقه پی‌برد. در اوایل دوره صفویه (حک: ح ۹۰۵ـ ۱۱۳۵) و به‌ویژه در دوره افشاریه (حک: ۱۱۴۸ـ۱۲۱۰) عده‌ای شاهسون به آن‌جا کوچانده شدند.گزارشی درباره این دوره در دست است که نشان می‌دهد، در اوایل سده یازدهم برخی آبادیهای خرّمدشت مانند شنستق علیا و برزلجین جزو موقوفات قدیم آستانه شاهزاده حسین قزوین بوده است. در صفر ۱۱۰۳، در فرمان سلیمان اول صفوی درباره تولیت آستانه شاهزاده حسین، با موقوفات و سیورغال و مستمریات آن، نام شنستق علیا و برزلجین نیز آمده است.
در دوره‌های افشاریه و قاجاریه (حک: ۱۲۱۰ـ۱۳۴۴)، آبادیهای خرّمدشت جزو نقاط معمور شمرده می‌شدند. در دوره پهلوی (۱۳۰۴ـ۱۳۵۷ش) نیز کشاورزی و صنایع‌دستی آن‌جا پررونق بود.

شهر خرّمدشت، مرکز بخش. این شهر با ارتفاع ۱۳۸۰ متر از سطح دریا در قسمت شمالی بخش، در فاصله حدود ۲۵ کیلومتری جنوب‌غربی شهر تاکستان و حدود ۵۶ کیلومتری جنوب‌غربی شهر قزوین قرار دارد.خرّمدشت علاوه بر تاکستان و قزوین، با شهرهای شال در مشرق (حدود چهل کیلومتر)، ابهر در شمال‌غربی (حدود ۴۵ کیلومتر)، آبگرم (حدود سی کیلومتر) و آوج (حدود ۵۵ کیلومتر) در جنوب‌غربی مرتبط است.

نام قبلی خرمدشت
این شهر سابقآ نهاوند نامیده‌می‌شد و از ۱۳۷۸ش نام‌آن به‌خرّمدشت تغییریافت. آبادی‌نهاوند در ۱۳۲۳ش، جزو دهستان دودانگه شهرستان قزوین در استان یکم بود. این آبادی در ۱۳۳۷ش، مرکز بخش و در ۲۹ خرداد ۱۳۷۸ به شهر تبدیل شد. جمعیت‌ آن در سرشماری ۱۳۸۵ش، ۱۹۲، ۶ ذکر شده است . اهالی شهر به فارسی و ترکی سخن می‌گویند.

آثار تاریخی
چند اثر تاریخی مهم خرّمدشت عبارت‌اند از: امامزاده‌های سلیمان و صالح (مربوط به سده ششم) که زیارتگاه اهالی است، و تپه نهاوند (ورجاوند، ص۳۸۰؛. دو امامزاده خرّمدشت که با اتاقی مستطیلی شکل به‌هم متصل‌اند، طرح مدور دارند و هریک دارای سردابی با سقف قوسی‌شکل‌اند. بنای امامزاده سلیمان از امامزاده صالح مرتفع‌تر و قدمت امامزاده صالح بیش‌تر است .

سایت سیرایران = منبع

ضیااباد

ضیاءآباد یکی از شهرهای استان قزوین می‌باشد که در فاصلة ۶۰ کیلومتری جنوب غربی این استان واقع شده و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران بالغ بر ۲۱۴۹۹ می‌باشد. زبان اصلی مردم این شهر ترکی آذربایجانی می‌باشد.

آثار تاریخی

از آثار تاریخی شهر ضیاءآباد می‌توان به امامزاده ولی به شماره ثبت ۲۶۲۱مربوط به دوران صفویه و امامزاده کمال به شماره ثبت ۳۳۱۶ متعلق به دوران تیموری در قرن ۹ قمری اشاره نمود.

حمام تاریخی پیر نیز یکی از آثار تاریخی می‌باشد

قیزقلعه نیز یکی از آثار تاریخی در فاصله ۱۵ کیلومتری ضیاءاباد است. متعلق به دوران قبل از ساسانیان.

سوغاتی از سوغاتی‌های ویژهٔ این شهر می‌توان به انگور، گردو، کشمش و شیرهٔ انگور اشاره نمود، گرچه محصولات لبنی آن نیز قابل توجه می‌باشد گفتنی است این شهر در اولین تقسیمات سیاسی کشوردرسال ۱۳۱۶دارای بخشداری شدواز کهن‌ترین بخش‌ها وشهرهای استان قزوین میباشد.

دانسفهان

دانِسفِهان از شهرهای استان قزوین و از توابع شهرستان بوئین زهرا است.دانسفهان در دامنه رشته کوه رامند (از چین خورده گیهای ارومیه-دختر) واقع گردیده‌است و جمعیتی بالغ بر ۳۰۰۰۰ نفر در آن زندگی می‌کنند. این شهر در زلزلهٔ سال ۱۳۴۱ بوئین زهرا خسارات شدیدی از نظر جانی و مالی متحمل شد، به طوری که قسمت‌هایی از آن به کل ویران و در دوران ساخت و ساز به قسمت‌های دیگری از منطقه انتقال داده شده . که در زبان محلی به باقی‌مانده آثار زمین‌لرزه «کهنه ده» (ده قدیم) و به قسمت‌های تازه ساخت «نو ده» (ده جدید) می‌گویند. دانسفهان امروزه مرکزیت تجاری بین شهرها وروستاهای اطراف دارد.ازجمله: انواع فروشگاه های موادغذایی-لباس- فرش وموکت- کیف وکفش- طلاوجواهر و… قدمت دانسفهان به بیش از دوهزارسال میرسد.دردوران مختلف دانسفهان حوادث مختلفی را به خوددیده است.ازجمله زلزله سال ۱۳۴۱ وسال ۱۲۵۵ هجری خورشیدی دانسفهان. خمیرمایه ی حیات دردانسفهان قدیم وابسته به قنات لاو بوده که قدمت آن به دوهزارسال میرسد. دردامنه های کوه رامند دربالای دانسفهان قله ای است که مردم به آن ماجاوء کوه میگویند ودر نزد نیاکان دانسفهانی ها دارای ارزش واحترام بوده است مردم این منطقه و مناطق اطراف آن به زبان تاتی صحبت می‌کنند. گرداگرد دانسفهان را روستاهای تات زبان و ترک زبان احاطه کرده‌اند.

موقعيت جغرافيايي دانسفهان:

دانسفهان در كوهپاية شمالي رامند و در 70 كيلومتري جنوب قزوين و در 33 كيلومتري غرب بويين زهرا واقع شده است كه از جنوب به رشته كوههاي رامند و روستاهاي سوراوجين و بند سر و از شمال به روستاي خوزنين و قلعة هاشم خان و از طرف غرب به روستاي خيارج و از طرف شرق به روستاي قشلاق و نوده و سگزآباد منتهي مي شود.

تاريخچة دانسفهان:

شهر دانسفهان

شهر دانسفهان مركز بخش رامند بوده و در جنوب شهر شال و در

دامنه كوههاي رامند بر سر سه راهي مهم و ترانزيتي قرار گرفته ، كه از طرف شمال و شمال غربي به تاكستان و از سوي شرق به شهرهاي بويين زهرا و اشتهارد متصل و محدود مي شود .

اين شهر داراي 8758 نفر جمعيت بوده ، و فاصله آن تا مركز شهرستان 33 كيلومتر است . گويش مردم شهر دانسفهان نسبت به ساير مناطق تات نشين اين شهرستان اندكي متفاوت است ، شهرك صنعتي تازه تاسيس اين شهر موجب مهاجرت اقوام مختلف به اين منطقه شده است كه آمارشان از لحاظ كمي قابل توجه نمي باشد و از آثار تاريخي اين شهر مي توان از تپه دانسفهان نام برد .

تاريخچة اصلي دانسفهان و اسم اصلي آن معلوم نمي باشد ولي از روي آثار و نقل و قولهاي قدما و بعضي از كتابهاي تاريخي براي دانسفهان گفته مي شود كه به اختصار يكي دو مورد آنها را بيان مي كنيم.

آنچه مسلم است اين است كه دانسفهان قدمتي ديرين دارد . نزديك به 2000سال در زمان دورة پادشاهي مادها كه سگكان و تازيان هم در آن دوره زندگي مي كردند كه از باقيماندة سگكان مردم خونگرم سگزآباد را مي توان نام برد. دانسفهان كه در آن زمان مركز حكومت عثمان بوده و جنبة شهري داشته كه به آن دِه عثمان مي گفتند و به نقلي در آن زمان دو مركز علمي و دانشگاهي وجود داشته كه يكي جندي شاپور كنوني است و ديگر دانشمان بود كه دانسفهان كنوني است.

دانسفهان قديم در دوران زرتشت مركز تعليم و تربيت دين زرتشت بوده است و به همين خاطر آنجا را دان سه پندان مي گفته اند، آن اشاره است بر سه پند زرتشتيان كه كردار نيك ، پندار نيك و گفتار نيك . مي توان گفت كه روزگاري زرتشتيان اهالي دانسفهان را تشكيل مي داده اند و به همين خاطر كه مركز علم بوده است.

دانشمندان و شاعران بزرگي بر دانسفهان سفر كرده اند از جمله ابوعلي سينا - طبيب بزرگ -چند روزي را در دانسفهان و به مداواي بيماران گذرانده است

همچنين بابا طاهر عريان كه براي رفتن به قم و اطراف آن مسافرت كردند گويند چند باري را از كنار رامند گذشته و بر دانسفهان هم رفته براي آشنايي با لهجة تاتي كه شباهت زيادي به لهجة لري كه همان لهجة بابا طاهر عريان بوده است دارد.

چينه شناسي شهر دانسفهان از يك طرف زير ساخت چينه شناسي آن تشكيلات دوران مختلف زمين شناسي را مشخص مي سازد اين سازنده ها بوسيلة سازنده هاي كواترنري پوشيده شده است . اين سازنده در زير بنايي شهر به دوران دوم دورة زمين شناسي مي رسد.

منطقه كلاً از تشكيلات دوران سوم از ترشياري قديم و جديد تشكيل شده اسنت كه به طور دقيق به اليگوسن و ميوسن نسبت داده مي شود و از ديدگاه زمين شناسي منطقه اطراف كانسار به طور كلي سنگهاي آذرين خروجي مهار كرده اند ، منطقة جنوب داراي تشكيلات قرمز رنگ رس با آندزيت و بازالت و همچنين ماسه سنگها مشاهده مي شوند و اين تشكيلات به صورت تاقديس و ناوديس قرار گرفته اند و خصوصيات منطقه گسلي مي باشد و اطراف محدوده كانسار فقط تشكيلات آذرين مشاهده مي شود.

در اين رابطه پراكندگي كاني كائولينيت بهترين نمونه است . علت پراكندگي كائولينيت احتمالاً مربوط به نا هماهنگي سنگهاي منطقه و درهم شدن آنهاست.

تاريخچۀ روستا:

يكي از طوايف ساكن در دانسفهان ، طايفة انصاري است و با توجه به درج نسب، اين طايفه به پسر عم جابر بن عبدالله انصاري مي رسد ، از اين رو مي توان گفت كه قدمت اين روستا به سالهاي آغازين حملة اعراب به ايران مي رسد. حتي بعضي از رجال اين مرز و بوم معتقدند كه اين روستا قبل از ميلاد مسيح بنا نهاده شده و به علت زلزله خيز بودن ، هفت بار تغيير مكان داده است.

نام روستا:

در مورد نام روستا نقل قولهاي مختلفي وجود دارد كه همگي از بين عامه مردم جمع آوري شده و هيچ نوشته اي دال بر صحت اين گفته ها وجود ندارد.

قول اول اين است كه: روزگاري دين زرتشت در اين خطه رونق داشته و به همين دليل ، روستا دان سه پند نام داشته است كه اشاره به سه پند زرتشتيان : كردار نيك ، پندار نيك و گفتار نيك دارد.

قول دوم اين است كه : نام روستا دانسپندار است كه بعضي آن را دانسپهدار مي گفتند كه از نام فرشته اي مقرب درگاه خداوندي اخذ شده است.

قول سوم اين است كه در اين منطقه به سبب فراواني اسفند اين نام را براي آن برگزيده اند.

قول ديگر اين است كه: چون تازيان در زمان خليفة دوم بر اين مكان استيلا يافتند نام اين روستا ده عثمان بود كه در اثر گردش روزگار تغيير شكل يافته است.

و بالاخره قول آخر اين است كه مركز علمي به نام دانشمان

بوده و به مرور زمان تغيير يافته است. به هر صورت نام اين روستاي قديمي و شهر نو پا “ دانسفهان“ است كه در كتابها به صورت “ زدانسقان“ ،“ دان اصفهان“، “ دانسپهان“ ،“ اسفقنان“ و به لهجة اهالي “ دُنسبُن“ آمده است.

دانسفهان قبل از زلزله 1341:

هر عابري كه از دامنة پر شكوه رامند از راههاي پر پيچ و خم و مالروي قديم از كنار باغهاي سرسبز و درختان كهنسال گردو كه روزگاري دراز ، قامت برافراشته و نسل به نسل بر و ميوه داده اند عبور كرده باشد ويرانه اي با پستي و بلنديهاي بسيار مشاهده كرده است.

بناهاي آباد گردد خراب ز باران و از تابش آفتاب

پي افكندم از نظم كاخي بلند كه از باد و باران نبايد گزند

“ فردوسي“

با مشاهدة اين ويرانيها ، هرگز بر انديشه گذر نمي كند كه اين حياط وحش و لانة خزندگان و پرندگان ، روزگاري نشيمنگاه شاديها ، غمها و آرزوهاي دلهايي بوده است.

اهالي دانسفهان به شش طايفه عمده تقسيم مي شوند. اين طوايف هر كدام به گروههاي كوچكتر به نام اويماق تقسيم شده است و با تقسيم دوباره به “ اوميه فور “ و “ ميميه فور“نام مي گيرند و واحد كوچكتر كه شامل خانواده و فاميلان درجه يك مي باشد به “ سو “ مرسوم است.

اين شش طايفه عبارتند از:

درزي رامندي ، قموشي رامندي ، فصيحي رامندي ، انصاري رامندي ، لامعي رامندي و يوسفي رامندي. در طايفة درزي تعدادي سيد حسيني وجود دارند كه به گفتة خودشان از اصفهان به اين منطقه آمده اند.

نكته اي كه در اينجا بايد ذكر كرد اين است كه وجود پسوند رامندي در آخر نام خانوادگي كلية افراد طوايف مي باشد كه اين كلمه به سبب نسبت دادن به كوه رامند مي باشد.

بعضي از فاميليها داراي معني خاصي مي باشد مانند درزي كه به معناي خياط و لامعي يعني روشنايي و نوراني و فصيحي يعني رسا سخن گفتن مي باشد و ….

نماي روستا قبل از سال 1341:

وقتي به اين روستاي كوچك 2500 نفره مي گذريم بي درنگ نگاهمان به ديوارهاي كاه گلي و كوچه هاي تنگ و باريك و خانه هاي محقر مي افتد ، خانه هايي كه حكايت روزگاري كهن را در خود جاي داده اند ، كوچه هاي پست و بلندي كه با اندك برفي صعب العبور و با نمي باران ، در فصل خزان و بهار به باتلاقي تبديل مي شود.

اتاقها به صورت دو طبقه و سقف تير پوش با خس و خاشاك ، جمعيت زيادي را در خود جاي داده اند و با هر بادي به لرزه در مي آيند و با حياطهاي گودي كه با چند پله گلي به سطح خيابان مي رسند ، با اينكه كوچك است و دهي بيش نيست 12 مسجد را در خود جاي داده و در فاصله هر چند خانه ، اتاقكي با قطعه حصير يا زيلويي به عنوان كف پوش ، حسينيه يا مسجد نام گرفته است. بزرگترين اين مساجد ، مسجد جامع است كه بالاي قنات “ لاو“ قرار گرفته است. ساختمانها از جاي پختن نان و آغل گاو و گوسفندان كه به صورت زيرزميني تشكيل شده و چاهي با شيار مستطيلي و حصاري كوتاه بدون هيچ شباهتي به عنوان توالت مورد استفاده قرار مي گيرد.

در مركز روستا بقعه امامزاده اي به نام “ منور بنت موسي بن جعفر (ع)“ قرار دارد كه مردم سخت به ايشان پايبند مي باشند و سوگند ها به درگاهش دارند، نذرها مي كنند و براي دشمنانشان نفرين مي فرستند.

حادثه 1341 به قدري وحشتناك بود كه حتي شاه هم براي بازديد از منطقه آمده و اشك تمساحي نيز بر كشته شدگان مي ريزد و مرحوم جهان پهلوان تختي از جمله كساني است كه در سطح شهر تهران به لحاظ محبوبيت خاصي كه در نزد مردم دارد كمكهاي مردمي را براي زلزله زدگان جمع آوري مي كند كه ياد او در اذهان مردم يادآور زمان زلزله است.

تاًثيرات مهم زلزله:

كشته شدن نيمي از سكنه 2500 نفره و مجروح شدن عدة كثيري از اهالي.

تخريب صد در صد روستا و آواره شدن اهالي.

تحمل مشكلات طاقت فرسا در طول مدت يكسال و چند ماه مخصوصاً زمستان 41 با شرايط بسيار نا مناسب.

مهاجرت عدة زيادي از مردم و مفقود شدن بعضي از مصدومين منتقل شده به بيمارستانهاي تهران.

از همه مهمتر : بعد از سكني شدن اهالي در خانه هاي جديد ، با عمل به شعار تفرقه بينداز و حكومت كن ، به علت جدا كردن طوايف از هم ، اتحاد مردم را از هم و از يكديگر از بين برده و باعث نزاعهاي طايفه اي شدند و همين امر باعث پيشرفت در سالهاي بعدي شد ، اين امر هم اكنون از جدا بودن مساجد و دسته جات سينه زني و عزاداري ، گورستان هاي جدا ، تيمهاي ورزشي و حتي نحوة نشستن دانش آموزان در مدارس به وضوح مشاهده مي شود.

اين تقسيم بندي نا بجا و نا هنجار كه بزرگان دانسفهان انجام داده بودند باعث ايجاد فرهنگ غلط شد كه خوشبختانه با افزايش جمعيت و تحصيل نسل جديد و جوان مهاجرت پذيري ، اين فرهنگ غلط كم كم رنگ و بوي خود را از دست داد.

منابع- سایت جام جم سرااو

با تشکر از جناب آقای صادق نسب جهت ارسال تصاویر شهر دانسفهان

ابگرم قزوین

آبگرم شهری است در بخش آبگرم شهرستان آوج استان قزوین و در ایران واقع شده است.

این شهر دارای آبگرم طبیعی است و یکی از سایت‌های معروف آب معدنی استان به نام حمام ارشیا در این شهر قرار دارد که پذیرای مسافران و توریستها در تمام فصول سال مخصوصا تابستان و تعطیلات عید می‌باشد و یکی از نواحی خوش آب و هوای استان بوده و محلی به نام چشمه علی (علی بلاغی) و محلی بنام چهل چشمه (قرخ بلاغ) و غاری بنام مغار که در حاشیه شهر آبگرم می‌باشد و برجهای دو قلوی خرقان که از آثار بی نظیر دوران مغولها میباشد در شهرک حصار ولیعصر آبگرم همچنین دو دهنه پل هم که در ورودی شهر قرار گرفته‌است از نقاط دیدنی شهر آبگرم می‌باشد.

از روستاهای مهم پیرامون آبگرم می‌توان عباس آباد، کلنجین،آسیان، ساغران، ارتش آباد و شینگیل و نصرت آباد قاراداش حصار ولیعصر، اردلان،دشتک و بهشتیان را نام برد. یکی از مشاغل رایج این شهر قصابی ،خوارو بار فروشی و آهن فروشی ،لوازم خانگی،بوتیک ،سفال فروشی و مرغ فروشی است . که حتی از شهرهای اطراف مانند آوج نیز برای خرید روزمره به شهر آبگرم مراجعه میکنند

اسفرورین

معرفی شهر اسفرورین

اِسفرورین (به تاتی: سپرورین و اسبپرورین) نام شهری در مرکز بخش اسفرورین در شهرستان تاکستان، استان قزوین، کشور ایران است.

معنی نام ایرانی، باستانی اسفرورین

نظر به وجود تپه باستانی داخل شهرک اسفرورین می‌توان آن را مرکب گرفت از سپر (حفاظ) و ور (دژ) و علامت نسبت فارسی «ین». یعنی نام اسفرورین به معنی محل منسوب به دژ دفاعی بوده‌است. بر این اساس نام دو شهر اسفرورین و اسفراین را می‌توان مرکب از سپر (حفاظ) و یئون اوستایی (یعنی جا) یا علامت نسبت «این» به‌شمار آورد. یعنی در مجموع یعنی محل دارای حفاظ و سپر؛ گرچه نگارنده قبلاً با توجه به نامهای کهن دیگر اسفراین، آن را شکست دهنده ذلت و خواری گرفته‌است.

وضعیت شهر

اسفرورین شهری در مرکز دشت قزوین و در فاصله ۶۲ کیلومتری از مرکز استان واقع شده‌است. که از دید آب و هوایی نسبتاً سردسیر و پربارش است و در پیرامون آن زمین‌های کشاورزی (از جمله کدخدازمین) وجود دارد که بیشتر تاکستانهای انگور و جنگل‌های میوه هستند. در باختر این شهر کوه‌های رامند و سیاه‌کوه واقع شده و رودخانهٔ خررود از آن منطقه می‌گذرد. لازم است ذکر شود بخش اسفرورین با مرکزیت شهر اسفرورین بزرگترین بخش استان قزوین می‌باشد. آیین‌های بسیار زیبای محلی در مورد اعیاد و جشنهای برداشت محصول در منطقه اسفرورین وجود داردکه حکایت از ریشه در قدمت و فرهنگ و اصالت مردم دارد. تپه باستانی اسفرورین در مرکز شهر گویای پیشینه تاریخی این شهر می‌باشد. مردمی با حس خونگرمی و صمیمیت و مهماندوستی و دارای حسن همجواری با دیگر ساکنان منطقه اسفرورین را متمایز نموده‌است. انگور رهاورد این شهر است؛ و به علت آب و هوای مناسب یکی از شیرین‌ترین انگورهای دنیا در شهر اسفرورین به بار می‌نشیند و کشمش اسفرورین نیز از بالاترین درصد شهد در سطح کشور برخوردار است.

مردم

اسفرورین یکی از بزرگ‌ترین شهرهای تات‌نشین جهان است و مردم آن به زبان تاتی از زبان‌های ایرانی شاخه شمال‌غربی سخن می‌گویند.

تقسیم اراضی

در پنجشنبه ۳ خرداد ۱۳۴۱، اولین قسمت از املاک مالکان بزرگ قزوین در روستای اسفرورین توسط محمدرضا پهلوی تقسیم شد و اسناد مالکیت ۹۵۰ نفر از کشاورزان به نمایندگان آن‌ها داده شد. شاه در این مراسم اظهار خوشوقتی کرد که اصلاحات ارضی ایران، باعث پیشرفت اصول کشاورزی و ازدیاد تولید و عدالت اجتماعی شده‌است.

بویین زهرا

بوئین‌زهرا شهری است در بخش مرکزی شهرستان بویین‌زهرا استان قزوین ایران. این شهر در جنوب دشت قزوین و در ۵۰ کیلومتری مرکز استان واقع شده‌است. بوئین‌زهرا در کنار جادهٔ همدان به تهران قرار گرفته‌است.

وجه تسمیه

بویین‌زهرا از ترکیب واژگان «بو» (چشمه) «یین» (خدا) «زر و بعدها زرا و زهرا» (مقدس) به معنی «چشمهٔ خدای مقدس» تشکیل یافته و مربوط به ایزدبانوی آناهیتا بوده که معبدی در این منطقه به نام «ناهید» (و بعدها خاتون، بی‌بی، دختر) وجود داشته‌است.

مشخصات جغرافیایی

شهر بویین زهرا از نظر جغرافیایی در ۵۰ درجه و ۴ دقیقه درازای خاوری و ۳۵ درجه و ۴۶ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۲۱۰ متری از سطح دریا قرار دارد. آب و هوای این منطقه؛ معتدل مایل به گرم و خشک است.

مردم

مردم بوئین‌زهرا به زبان تاتی و زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند.

اقتصاد

شهرستان بوئین زهرا دارای زمین‌های کشاورزی و باغات بسیاری می‌باشد. از مهم‌ترین محصولات زراعی آن می‌توان به پسته، بادام، گردو، جو و گندم، چغندر قند، میوه‌های سردرختی و نهال که در روستای امیرآباد نو کشت می‌شود نام برد. این شهرستان داری ۴ شهرک صنعتی فعال و نیمه از جمله آراسنج، دانسفهان، شال و سگزآباد می‌باشد. هم چنین این شهرستان دارای مجتمع‌های بزرگ صنعتی مانند شرکت آپاداناسرام (تولید کاشی و سرامیک)، آرین فولاد (تولید مقطعات فلزی و آهن)، پاکنام (بهداشتی و شوینده) و … می‌باشد. متأسفانه در سال‌های اخیر به دلیل عدم توجه مسئولین به تولیدملی و اقتصاد مقاومتی، برخی کارخانجات و شهرک‌ها در حالت تعطیل یا نیمه تعطیل به سر می‌برند. همچنین شهرستان بوئین زهرا دارای بزرگترین جمعیت دامی ( گاو ، گوسفند و بز) در استان قزوین و واحدهای بزرگ پرورش مرغ ( سیمرغ ، آرزوی بهار ، دشت ارم و ...) و بیش از پنجاه واحد بزرگ و کوچک و پرورش گاو (شیری و پرواری) است.

تقسیمات کشوری

بویین زهرا در سال‌های گذشته بخشی از استان زنجان محسوب می‌شد، وطی درگیری‌ها برای استان شدن قزوین جزی از تهران شد، اما هم‌زمان با استان شدن قزوین، یکی از شهرهای این استان به‌شمار آمد. درگذشته شهرستان آوج نیز جزئی از این شهرستان محسوب می شد اما با توجه به تصویب هیئت وزیران در سال ۱۳۹۱ بخش آوج و آبگرم از این شهرستان جدا شد.

ترابری

• جاده آسفالته بوئین زهرا کرج
• جاده آسفالته بوئین زهرا-زرندیه
• جاده آسفالته بوئین زهرا-قزوین
• جاده آسفالته‌ای که به رزن و تاکستان و ابهر می‌رود

ابیک

آبیِک شهری در بخش مرکزی شهرستان آبیک استان قزوین ایران است.

آبیک شهری صنعتی و مهاجرنشین است و اقوام این شهر را می‌توان از آذری، تات، لر و گیلک نام برد.

از صنایع معروف آن کارخانه سیمان آبیک و کارخانه اکسیژن طاها است. عملیات اجرایی شهر صنعتی آبیک نیز در سال ۱۳۸۵ خورشیدی آغاز شده‌است.
محله‌های تازه‌ساز شهر آبیک عبارت‌اند از شهرک خرم، شهرک قدس، کوی فرهنگیان، محله اداره برق و محله سپاه، شهرک بعثت، کوی سازمانی آمادگاه اصلی و عمومی آبیک(مسکن مهر).

آبیک شهری است زلزله‌خیز که در مسیر توسعه آتی مترو کرج - تهران قرار دارد. بزرگ‌راه تهران به قزوین و خط راه‌آهن تهران به تبریز نیز از کنار آبیک می‌گذرد.

اماکن دیدنی

---

بنای مقبره میرزا حسن شیخ‌الاسلام (رئیس‌المجاهدین) از مبارزان مشروطه در شهرستان آبیک قرار دارد.

میرزا حسن شیخ‌الاسلام فرزند میرزا مسعود شیخ‌الاسلام از علمای طراز اول قزوین در عهد ناصرالدین شاه که رهبری آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان خطه قزوین را بر عهده داشت.

دیگر اماکن دیدنی پیرامون آبیک عبارت‌اند از مقبره رئیس‌المجاهدین امام‌زاده علی شکرناب

آلودگی

آلودگی شدید هوا (۵ برابر استاندارد) در نتیجه فعالیت کارخانه سیمان آبیک از مشکلات این شهرستان است.

جمعیت

رشد جمعیت شهر آبیک از دههٔ ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ برابر ۶۶۰٪ و از سال ۱۳۶۵ ۱۳۷۵ برابر ۱۹۰٪ اعلام شده‌است.[۴] این شهرستان از قطب‌های کشاورزی استان قزوین به‌شمار می‌آید و بالغ بر ۲۴ هزار هکتار کشت محصولات مختلف زراعی از جمله گندم، جو، ذرت (دانه‌ای و علوفه‌ای)، کلزا، یونجه و سایر محصولات دیگر در این شهر به عمل می‌آید. علاوه بر این، یکی از مراکز مهم برای پرورش دام و طیور در استان و حتی کشور به‌شمار می‌رود. کارخانه اکسیژن طاها نیز در سال ۱۳۸۴در این شهر پایه‌گذاری و در نیمه دوم سال ۱۳۸۶به بهره‌برداری رسید. این شهرستان از لحاظ ورزشی بیشتر در زمینهٔ کشتی موفق می‌باشد شهر ابیک نیز از ابیک علیا و ابیک سفا شرچشمه و در گذر زمان با توجه به ساکن شدن مهاجرین استانهای شمالی. غربی رشد و ابیک امروز شکل گرفته‌است وجود سد انتقالی اب طالقان به این شهرستان در دوران گذشته موجب شده‌است این شهرستان به عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی استان قزوین و کشور تبدیل شود از دیگر قابلیت‌های این شهرستان وجود شهرک صنعتی کاسپین. واحدهای صنعتی ممتاز کشور مستقر در این شهرستان و وجود واحدهای پرورش طیور که موجب شده شهرستان ابیک بیش از ۸ درصد تخم مرغ و گوشت سفید مورد نظر کشور را تأمین کند شهرستان ابیک در بحث اطلاع‌رسانی نسبت به شهرستان‌های استان قزوین و همجواز در زمینه اطلاع‌رسانی و چاپ توزیع مطلبوعت محلی جایگاهی را به خود اختصاص دهد که وجود فعالیت دفتر خبری صدا و سیما مرکز قزوین از ابتدای سال ۸۴ شمسی با ۴ خبرنگار. گزارشگر و تصویر بردار و فعالیت ۴۵ خبرنگار حرفه‌ای در مطبوعات کشوری از دیگر ویژگی‌های این شهرستان می‌باشد

زبان زرگری

زبان زرگری نام یکی از شاخه‌های زبان‌های هندو آریائی در ایران است که در روستای زرگر واقع در شهرستان آبیک قزوین و روستای قشلاق زرگرها واقع در شهریار استان تهران بدان تکلم می‌شود. نصرت‌الله زرگر، از ساکنان روستای قشلاق زرگرها از جمله کسانی است که برای اولین بار اشعاری را به این زبان سرود و اشعار چندین شاعر بزرگ آذری‌زبان را، از جمله تیلیم خان و مأذون قشقایی، به زبان زرگری ترجمه کرد و از سال ۱۳۷۲ فعالیت خود را در رادیو تهران در برنامهٔ «فرهنگ و مردم» آغاز کرد. حسن رضایی باغ‌بیدی بررسی زبان‌شناختی جامعی از زبان روستای زرگر کرده‌است.

در منابع آمده که اهالی روستای وَسمَقِ شهرستان زرندیه در استان مرکزی نیز به زبان زرگری سخن می‌گویند. در استان لرستان و شهر خرم‌آباد طایفه‌ای به نام رومیانی وجود دارد

بنای مقبره میرزا حسن شیخ‌الاسلام (رئیس‌المجاهدین) از مبارزان مشروطه در شهرستان آبیک قرار دارد.

میرزا حسن شیخ‌الاسلام فرزند میرزا مسعود شیخ‌الاسلام از علمای طراز اول قزوین در عهد ناصرالدین شاه که رهبری آزادی‌خواهان و مشروطه‌طلبان خطه قزوین را بر عهده داشت.

وی که در شب عرفه سال 36 قمری درگذشت، برای خود آرامگاهی به همراه آب‌انبار و چند اتاق در 25 کیلومتری جاده قدیم قزوین ـ تهران بنا کرد.

این بنا دارای طرحی مستطیل شکل به طول 15 و عرض 12.60 در دو طبقه ساخته شده است.

آب‌انبار و سرداب در قسمت زیرین قرار دارد و محل مقبره در طبقه بالا به مرکزیت اتاق چهار گوشی با طول ضلع 4.20 متر واقع شده است.

طبقه زیرین شامل آب‌انبار و سرداب است که با آجر و سنگ ساخته شده و راه ورود به آن پلکانی است که در سمت جنوبی بنا و زیر دو پنجره اتاق‌های طبقه اول قرار دارد.

طبقه بالا که بخش اصلی بنا و آرامگاه است، نقشه‌ای خاص دارد.

اتاق چهار گوش آرامگاه در ابعاد 20.4 متر در مرکز بنا قرار دارد که در وسط هر یک از ضلع‌های چهارگانه این اتاق، طاق نماهایی با قوس نعل اسبی ایجاد شده که طاق نماهای شمالی و جنوبی به دو ایوان و طاق نماهای شرقی و غربی به دو راهرو متصل شده‌اند.

چهار اتاق با قوس گهواره‌ای

در چهار گوشه آرامگاه چهار اتاق قرار دارد که با قوس گهواره‌ای پوشیده شده‌اند.

کل بنا از آجر شکل گرفته و تنها یک ردیف سنگ همکف ایوان و دور تا دور آن به کار رفته است.

در روی اتاق مقبره، گنبدی آجری قرار دارد و روی آن با کاشی‌های رنگی با طرح هندسی تزئین شده است.

منطقه فشکلدره، منطقه هزاره چهارم پیش از میلاد

منطقه فشکلدره (پشکلدره، در بخش مرکزی آبیک) واقع شده و آثار به دست آمده متعلق به هزاره چهارم پیش از میلاد گواه بر قدمت آن دارد.

معیشت غالب مردم منطقه از راه دامپروری و کشاورزی است و از روستاهای آن می‌توان به آتانک، کهوان، طیخور، توداران، بهجت‌آباد، صمغ‌آباد و جزمه اشاره کرد.

آداب و رسوم، تعزیه‌خوانی، زبان تاجیک، طبیعت بکر و ییلاقی بخش زیاران و صنایع دستی از شاخصه‌های منحصر به فرد فرهنگی است که هر یک به تنهایی منطقه را مستعد جذب گردشگر می‌کند.

امامزاده علی شکرناب (ع)

آرامگاه علی ابن عون در روستای شکرناب از توابع آبیک قرار دارد، بنای بقعه هشت ضلعی و طول تقریبی هر ضلع 7.80 متر است، داخل حرم نیز به شکل هشت ضلعی است و روی هر ضلع آن طاق نمایی دیده می‌شود.

گنبد رک ترک‌دار آجری بر روی مرقد امامزاده قرار گرفته است.

ورودی حرم در شمال بقعه قرار دارد، و در کتیبه بالای در ورودی، سال ساخت بنای اصلی حرم (884 ﮬ ـ ق) و نام سازنده آن درویش نورالدین به چشم می‌‌خورد.

منطقه نمونه گردشگری زیاران

این منطقه تنها جاده مواصلاتی تهران ـ طالقان و قزوین است و از این لحاظ از جاده‌های پرتردد استان محسوب می‌شود.

روستاهای بکر ابراهیم‌آباد، صمغ‌آباد، آقچری و قاضی کلایه و همچنین سد انحرافی زیاران، باغات میوه و طبیعت این منطقه از جاذبه‌های آن است.

از شاخصه‌های قومی شهرستان آبیک می‌توان به قوم زرگر اشاره کرد، این قوم که در روستاهای زرگر، باقرآباد کرد و ترک مستقر هستند، دارای زبان خاص هستند که خود به آن رومان‌لویی و مردم شهرستان به آن زرگری می‌گویند.

از صنایع دستی فعال در شهرستان آبیک می‌توان به چلک‌بافی (سبدبافی)، گلیم‌بافی و قالی‌بافی اشاره کرد

الوند قزوین

معرفی شهر الوند

الوند نام شهری در شهرستان البرز در استان قزوین است. شهر الوند به عنوان دومین شهر بزرگ استان قزوین در ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی شهر قزوین قرار دارد، این شهر از دهه شصت با تاسیس شهرداری توسعه و رونق یافته است و همواره میزبان مسافران زیادی از سراسر کشور است. الوند، شهری سرسبز با آب و هوای مدیترانه ای دارای خاک مساعد و حاصلخیزی است که اطراف شهر را باغ ها و کشتزارها تشکیل داده اند و همین امر سبب گشته تا انواع محصولات باغی و کشاورزی در این شهر کشت شوند. علاوه بر این ها، شهر الوند را به عنوان یکی از بزرگترین شهرهای صنعتی کشور می شناسند. شهر الوند با ارتفاع ۱۲۴۰ متری از سطح دریا و براساس آخرین سرشماری دارای حدودا ۸۰ هزار نفر جمعیت است. البته شهر الوند به دلیل صنعتی بودن یکی از مهاجرپذیرترین شهرهای این استان به شمار می رود و همچنین به عنوان زادگاه استاد موسیقی و خواننده اقبال آذر شناخته می شود. در ادامه به طور کامل به معرفی شهر الوند قزوین خواهیم پرداخت.

آب و هوای شهر الوند

به دلیل قرارگیری شهر الوند در مجاورت شهر صنعتی البرز در نزدیکی دشت قزوین از نظر اقلیمی دارای آب و هوای مدیترانه ای یعنی نیمه بیابانی است، بارش متوسط به طور سالانه ۳۰۰ میلی متر است و دمای هوا در این شهر به صورت میانگین ۱۳ درجه سانتی گراد است. پس با این اوصاف جای نگرانی نیست و با خیال راحت در هر فصلی از سال می توانید اقدام به خرید بلیط هواپیما کنید و عازم این خطه شوید.

تاریخچه شهر الوند

با کشفیات آثار تاریخی در اطراف شهر الوند می توان نتیجه گرفت که قدمت این شهر به چند هزار سال قبل برمی گردد و به عنوان آیینه ای برای انعکاس تاریخی پرشکوه ایران به شمار می رود که در طی چندین دوره گسترش یافته است؛ تا قبل از دهه ۴۰ همانند سایر مکان ها دارای بافت قدیمی و روستایی بوده است و قلعه ای با ۸ برج دیده بانی در بخش شمالی این روستا در تامین امنیت آن نقش اساسی داشته است. در دهه ۵۰ احداث شهر صنعتی نقطه عطفی برای الوند محسوب شده و با پیشرفت این منطقه جمعیت نیز رو به افزایش بوده است، تا اینکه در دهه ۶۰ مجددا ساخت و ساز آغاز گردیده و زندگی شهری و صنعتی در الوند حاکم شده و در نهایت نیز با تاسیس شهرداری در این شهر به منطقه ای دیدنی و گردشگری تبدیل گردیده است.

صنایع دستی شهر الوند

شهر الوند همانند سایر شهرها شامل صنایع دستی گرانبهایی است که پیشنهاد می کنیم در هنگام سفرتان به عنوان یادگاری از این اقلام خریداری کنید. محصولات هنری این شهر عبارتند از سوزن دوزی، سفال و سرامیک، نقاشی روی شیشه، لباس های محلی، منبت کاری، قلم زنی، معرق کاری و چرم دست دوز و گلیم بافی که در طی سال نیز نمایشگاهی برای نشان دادن محصولات هنرمندان این شهر برگزار می شود.

اقامت در شهر الوند

اگر در شهر الوند به دنبال محلی برای اقامت هستید، بهتر است بدانید که چندین مورد هتل آپارتمان و هتل های یک ستاره و دو ستاره وجود دارند، همچنین می توانید سوئیت نیز اجاره کنید.

جاذبه های تاریخی شهر الوند

در شهر الوند سه اثر تاریخی مشهور وجود دارند:

مسجد جامع (امام خمینی):

این مسجد به عنوان قدیمی ترین مسجد شهر الوند در تقاطع خیابان امام خمینی و شهید مطهری قرار دارد که این مسجد با نام حضرت ابوالفضل العباس نیز شناخته می شود، این مسجد با بافت سنتی خود این روزها در حال مرمت و بازسازی است. بنای اولیه این مسجد در سال ۱۳۵۳ توسط عده ای خیر ساخته شده و در معماری این مسجد نیز از طاق نماهای معماری اسلامی از ستون های محکم استفاده گردیده است، بعلاوه مصالح بکار رفته اصلی در این مسجد آجر بوده و محراب بلند آن نیز با کاشی های بی نظیری تزئین شده و بر روی محراب آیات قرآن کریم به خط کوفی نوشته شده است. به دلیل اینکه این مسجد به عنوان نخستین مسجد شهر الوند در مرکز شهر قرار دارد، همواره برای مردم این سرزمین به عنوان مکانی مقدس یاد می شود. تا قبل از انقلاب دارای دیواری به ارتفاع سه متر از جنس آجر و ملات گلی بوده و سقف آن نیز با چادر برزنتی پوشانده شده بود که در مراسمات عزاداری یا نماز جماعت مورد استفاده قرار می گرفت اما در سال های بعد از انقلاب با همکاری افراد خیر با مصالح محکم تری سقف کشیده شد.

دو تپه تاریخی:

این تپه ها در قسمت قدیمی شهر قرار دارند و طی حفاری های انجام شده در این قسمت به چندین مورد سفال به رنگ های مختلف و اشکال متفاوت دست یافته اند. همچنین چندین مورد سکه نیز در این قسمت یافت شده اند که مربوط به دوره صفویه هستند و این اثر تاریخی به عنوان آثار ملی ایران ثبت شده است.

خانه اربابی:

یکی دیگر از آثار تاریخی در قسمت جنوبی شهر الوند خانه اربابی نام دارد که با نام عمارت اربابی نیز شناخته می شود و این بنا در نزدیکی دو تپه تاریخی قرار دارد. خانه اربابی دارای دو طبقه همکف و شاه نشین با تعداد زیادی اتاق و راهرو است. جنس این خانه از آجر به شکل طاق و قوس ساده با رواق های تو در تو و دو ورودی در شمال و شرق عمارت است، همچنین دو راه پله بیرونی نیز طبقه همکف را به شاه نشین وصل می کنند. این عمارت که در زمان های گذشته باغ بوده و به عنوان منزل مسکونی منطقه متعلق به موقوفات خاندان شیخ الاسلام بوده و زمان ساخت این خانه نیز به اواخر قاجار ربط داده می شود. در طی سال های آینده قصد دارند تا این خانه را به موزه مردم شناسی تبدیل کنند و اینکه تا به امروز در فهرست میراث ملی غیر منقول به ثبت رسیده است.

تاکستان

شهرستان تاکستان
تاکستان در غرب استان قزوین قرار دارد و مرکز آن شهر تاکستان است . این شهرستان دارای چهار بخش به نام های مرکزی ، اسفرورین ،خرمدشت و ضیاء آباد ،سه شهر ،نه دهستان و ۱۳۳آبادی است. جمعیت این شهرستان در سال ۱۳۸۵، ۱۷۳۵۷۷ نفر بوده است . فاصله تاکستان تا قزوین حدود چهل کیلومتر و از طریق جاده آسفالته و بزرگراه تهران – زنجان به آن متصل است. راه آهن شمال غرب نیز از کنار این شهرستان می گذرد .

شهرستان تاکستان با وسعتی برابر ۲۴۳۰ کیلو متر مربع در غرب استان قزوین واقع شده است. محدوده این شهرستان از شمال به بخشهای ایلات قاقازان ، از غرب به شهرستان ابهر ، از جنوب به بخش آوج و از شرق به بوئین زهرا محدود می شود . شهر تاکستان در ۳۰ کیلو متری جنوب غربی قزوین و در محور ترانزیتی قزوین –همدان و قزوین –زنجان واقع شده است .ساکنین اصلی این شهر به زبان تاتی بازمانده زبان قدیمی ایرانی سخن می گویند . آ‎ثار بدست آمده از تپه های باستانی تاکستان و روستاهای اطراف آن حاکی از قدمت این سرزمین به تاریخ پیش از اسلام می رسد . از آثار باستانی آن میتوان مسجد شاه عباس –مسجد سرخندق –مقبره پیر ، حمام شاه عباسی ، قز قلعه ، امامزاده ولی ضیاء آباد….رانام برد . تاکستان با داشتن بیش از ۲۰۰واحد صنعتی بزرگ وکوچک ،ذخائر بزرگ معدنی ویک مجتمع وشهرک صنعتی بعنوان دومین شهر مهم صننعتی استان محسوب میگردد.

شهرستان تاکستان در مسیرتونل توسعه تهران به غرب کشور واقع شده است.حرفه باغداری وکشاورزی ازفعالیتهای مهم مردم این شهرستان میباشد .وجود باغهای بزرگ انگوراین شهر را به همین نام شهرت داده است. کلیه‌کشمش‌ صادراتی‌استان‌ درشهرستان‌ تاکستان‌تولید میشود.

تاکستان را با پیشینه ای حدود ۷۰۰۰ سال جزو قدیمی ترین شهرهای ایران و جهان می دانند. این منطقه مسیر عبور جاده قدیمی، پررفت و آمد و جهانی ابریشم بوده که سران معروف جهان برای تصاحب آن جنگ های زیادی کرده اند. تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بوده درگذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد. نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه های دوران هخامنشی موسوم به پیوتین گرایا حک شده است. این کتیبه که از قدیمی ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده و هم اکنون در موزه شهر وین، نگه داری می شود. تاکستان در باختر قزوین واقع شده وعوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه اقتصادی تاکستان شده است. باغ های انگوراین شهرستان شهرت فراوانی دارند که در کنار دشت های حاصل خیز و پربرکت منطقه؛ علاوه بر جاذبه های خاص, کشت انواع محصولات کشاورزی نیز در آن ها جریان دارد. تاکستان در زمینه گردشگری پیشرفت شایانی نداشته ولی دارای توان های بالقوه زیادی در زمینه گردشگری مذهبی و طبیعی است.

●مکان های دیدنی و تاریخی
شهرستان تاکستان در زمینه گردشگری مذهبی و طبیعی دارای توان های بالقوه زیادی است که نشان از پتانسیل بالای این منطقه دارد. بناهای تاریخی و معماری این شهرستان شامل: بناهای مذهبی, امام زاده ها و هم چنین قلعه های قدیمی است و مکان های طبیعی نیز شامل: چشمه های آب گرم که در زمینه توریسم درمانی مفیدند و باغ های زیبای انگور می شوند که هنوز از این جاذبه ها بهره برداری مطلوب و در شان این شهرستان با اهمیت نشده است.

●صنایع و معادن
صنایع شهرستان قزوین در دو دسته صنایع دستی و صنایع ماشینی تقسیم بندی می شوند. مردم شهرستان تاکستان مانند مردم دیگر شهرهای ایران در صنایع دستی و آفریدن اثرهای هنرمندانه، سابقه طولانی دارند. انواع سفال و ظروف سفالی، گیوه, انواع سبد، قالی، گلیم و نقش های منجوق دوزی شده از جمله مهم ترین صنایع دستی تاکستان است. این شهرستان از رونق صنعتی خوبی برخوردار است و صنایع ماشینی نسبتا خوبی در این شهرستان وجود دارد که شهر صنعتی تاکستان گواه این مطلب است. تاکستان دارای صدها کارخانه مختلف تولیدی از جمله سرنگ، باندهای پزشکی،‌ حشره کش ها، صابون، شیشه دارویی، الکترود، رزین ها، ژنراتور، نخ، لودر، چدن ریخته گری شده نشکن، رینگ، کربن نسوز، کلاچ و… است.
به طور کلی اقتصاد و بازرگانی شهرستان تاکستان بر پایه کشاورزی، دام داری، صنعت, معدن و خدمات استواراست و عوامل ارتباطی، بازرگانی, صنعتی و خدماتی مناسب نیز به گسترش و پیشرفت بازرگانی منطقه کمک شایانی کرده است.

●کشاورزی و دام داری
کشاورزی یکی از شغل های اصلی مردم تاکستان است. آب و هوای مناسب برای باغ داری به ویژه پرورش انگور، ‌تنوع ناهمواری ها،‌ وجود زمین های حاصل خیز و دست رسی به‌ آب های سطحی و زیرزمینی کافی، سبب رونق کشاورزی در ناحیه تاکستان شده است. عمده ترین محصولات کشاورزی تاکستان عبارتند از: انگور، گوجه فرنگی، سیب زمینی، گردو، بنشن، بادام، انواع میوه و صیفی جات.
به واسطه وجود منابع طبیعی مناسب، تاکستان از دام داری خوبی نیز برخوردار است و یکی از مهره های کلیدی دام داری استان قزوین به شمار می آید. دام داری نیز مانند کشاورزی از شغل های اصلی مردم منطقه است و پرورش دام و طیور از جمله مهم ترین منابع درآمد مردم شهرستان محسوب می شود.

قز قلعه

●وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
تاکستان که به سرزمین «تات ها» معروف بود در گذشته «سیاده» یا «سیادهن» نامیده می شد. به قول برخی مورخان «سیادهن» یا «سیادهان» تغییرشکل یافته واژه «سه دهان» بوده و خود آن نیز صورت معرب لغت «سه دژان» پارسی است. هم چنین نام «سیادهن» بر روی یکی از کتیبه های دوران هخامنشی - مربوط به ۲۳۰۰ سال قبل - موسوم به پیوتین گرایا نیز حک شده است. این کتیبه که از قدیمی ترین اسناد نوشتاری این شهرستان است، به زبان یونانی نوشته شده است و هم اکنون در موزه شهر وین، پایتخت اتریش نگه داری می شود. دراین کتیبه چنین آمده است: «سیادان (نام پیشین تاکستان) و ساوه از شهرهای سرسبز شمال فلات ایران است.» تاریخ این شهر با ورود اولین دسته های اقوام آریایی به این سرزمین رقم خورده است و در سلسله ها و حکومت های قبل از اسلام در ایران، صعودها و فرودهای بسیاری بر خود دیده است. آثار گچ بری جالب مربوط به دوره ساسانی که در تپه خندو واقع در شمال خاوری تاکستان به دست آمده است، نشانه آبادانی این منطقه در آن دوران است.
بر اساس شواهد و بررسی های باستان شناسی انجام شده در تپه خله کو ایجاد هسته اولیه شهر به ۷۰۰۰ سال پیش باز می گردد که همین سندعلمی، تاکستان را جزو قدیمی ترین شهرهای ایران و حتی دنیا قرار می دهد. روی همین اصل باید تحقیقات علمی - در مورد عمر این شهرستان - در این منطقه تکمیل تر شود. این شهرستان با توجه به این که قدیمی ترین شهر منطقه است، قدیمی ترین اثر باستانی این محدوده، یعنی بقعه پیر را نیز در خود جای داده است. هم چنین مسیر عبور جاده قدیمی، پر رفت و آمد و جهانی ابریشم از این شهر بوده است. طی حدود ده هزار سال، این مسیرنقش عظیمی در نقل و انتقال مواد، فرهنگ، آیین، تکنولوژی و ایجاد و توسعه روابط فرهنگی و اقتصادی و نزدیکی ملت ها به عهده داشته و همانند رود بزرگی آسیا را به اروپا پیوند داده است. جاده ابریشم - که افرادی چون کوروش و کراسوس رومی و اسکندر مقدونی بر سر تسلط بر آن جان باختند - به خاطر وجود سنگ ابسیدین و موقعیت استراتژیک مناسب از تاکستان عبور می کرده است.
در زمان هخامنشیان برای یکی از راه های ارتباطی ساخته شده توسط داریوش اول چاپارخانه مهمی در تاکستان بنا شد که محل آن روبه روی بقعه پیراست و عده ای وجه تسمیه «سیادان» را به خاطر وجود همین چاپارخانه می دانند. تاکستان در اواخر حکومت شاهان هخامنشی، بعد از مقاومت در برابر سپاه اسکندر و شکست خوردن از او، متحمل خسارات فراوانی شد. طبق تحقیقات و مطالب آورده شده در کتاب «ایستگاه های پارتی» چاپ فیلادلفیای آمریکا (سده اول پیش از میلاد)، تاکستان از شهرهای مهم منطقه بوده و از بخش های سوق الجیشی امپراتوری اشکانیان در باختر کشور به حساب می آمده است. با توجه به اشیای به دست آمده از تپه های باستانی این شهرستان مشخص شده که تاکستان در زمان ساسانیان - آخرین سلسله ایران قبل از اسلام - شهری بسیار آباد بوده است. منطقه تاکستان به هنگام فتح ایران توسط اعراب (در زمان عمربن خطاب) به دست عروه بن زید خل طایی گشوده شد، اما مردم آن بر دین خود استوار مانده و خراج گزار شدند. در زمان امویان و سلجوقیان ناحیه تاکستان از اهمیت زیادی برخوردار بوده است و در زمان ایل خانان با استقرار پایتخت در سلطانیه موقعیت جلگه تاکستان به نحو چشم گیری رونق یافت. آمدن سلطان محمد خدابنده به این شهر, ورق دیگری بر تاریخ این خطه افزود. این توجه و شکوفایی منطقه تاکستان در زمان صفویه هم ادامه پیدا کرد. بناها و مکان های به جای مانده از آن زمان؛ گواه محکمی بر این ادعا است. در ضمن چون تاکستان بر سر راه تهران - اروپا قرار داشته، بیش تر شاهان قاجار نیز به این شهر آمده و مدتی در آن مانده یا از آن می گذشتند و بالطبع مورد توجه و تفقد آنان قرار می گرفته است. این شهرستان هم اکنون یکی از معتبرترین شهرستان های استان قزوین است.

●مشخصات جغرافیایی
تاکستان در باختر استان قزوین قرار گرفته و مرکز آن شهر تاکستان است. از نظرجغرافیایی در ۴۹ درجه و ۴۲ دقیقه درازای خاوری و ۳۶ درجه و ۰۴ دقیقه پهنای شمالی و در ارتفاع ۱۲۶۵ متری از سطح دریا واقع شده است. این شهرستان در ناحیه جنوب باختری شهرستان قزوین واقع شده و از باختر به استان زنجان، از جنوب به شهرستان بویین زهرا و از شمال و شمال خاوری به شهرستان قزوین محدود می شود. شهرستان تاکستان از شهرها و روستاهای متعدد تشکیل شده است و شهر تاکستان از دو بخش قدیم و جدید پدید آمده که بخش قدیم شهر درناحیه جنوبی واقع شده و بخش جدید شهر, بیش تر به سوی شمال گسترش یافته است. فاصله تاکستان تا قزوین حدود چهل کیلومتر و از طریق جاده آسفالته و بزرگ راه تهران- زنجان به آن متصل است. عوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خیزی خاک و دست رسی به آب مورد نیاز برای کشاورزی سبب گسترش و توسعه منطقه تاکستان شده است.راه ها و مسیرهای ارتباطی شهرستان تاکستان عبارتند از:
۱- بزرگ راه تهران - زنجان که از قزوین و تاکستان نیز عبور می کند.
۲- راه اصلی آسفالته تهران - زنجان که از تاکستان می گذرد.
۳- راه های فرعی مختلف که به شهرستان های هم جوار مرتبط می شود.
۴- جاده ترانزیت تهران - اروپا

شهر تاکستان کجاست ؟ در این مطلب از جاهای دیدنی تاکستان و جاذبه های گردشگری تاکستان برایتان گفته‌ایم. تاکستان در استان قزوین قرار دارد. با شنیدن نام تاکستان ذهن ما ناخودآگاه به یاد باغ‌های انگور این شهر می‌افتد. شهرستان تاکستان تا قبل از سال ۱۳۷۵ از توابع استان زنجان بود و پس از آن با شهر قزوین استان قزوین را تشکیل دادند. آثار تاریخی شهر تاکستان نشان از وجود این شهر در دوران پیش از اسلام دارد. سفر به تاکستان و گشت‌و‌گذار در باغ‌های انگور و آثار تاریخی آن تجربه‌ای وصف‌نشدنی است.

عکس از گوگل

روستای خورهشت یکی از جاذبه های گردشگری تاکستان

روستای خورهشت یکی از منطقه‌های باستانی تاکستان است. با توجه به اشیاء و آثار کشف شده مشخص شد که قدمت این روستا به دوران اشکانیان بازمی‌گردد. در مورد معنی نام روستا گفته شده که خور به معنی مهر و هشت اشاره به هشت آتشکده‌ای که در روستا بوده‌اند دارد. قسمتی از روستا بافت قدیمی خود را حفظ کرده و قسمتی دیگر تخریب شده و ساختمان‌های جدید در آن ساخته شده است.
شما می‌توانید برای رزرو ویلا و سوئیت در شهرستان تاکستان و نزدیک به روستای خورهشت در صفحه اصلی سایت ما نام این شهر را جستجو کنید و اقامتگاه‌های منطقه را ببینید.

قلعه دختر تاکستان

قلعه دختر یا قز‌قلعه بقایای قلعه‌ای بزرگ متعلق دوران ساسانی است که بالای کوهی سنگی در نزدیکی روستای آبکلو قرار دارد. دیوارهای عریض و مستحکم قلعه نشان می‌دهد که این دژ دفاعی بوده و ساختمانی محکم در برابر عوامل طبیعی و حمله بیگانگان داشته است. نزدیک به قلعه سنگ‌هایی شبیه به سکو وجود دارد که شاید در گذشته از آن‌ها به‌عنوان پله استفاده می‌کردند.

عکس از گوگل

منطقه شکار ممنوع خراسانلو

منطقه شکار ممنوع خراسانلو زیستگاه اصلی قوچ و میش وحشی است اما جانوران دیگری مثل پلنگ، سیاه‌گوش و خرس قهوه‌ای نیز در آن زندگی می‌کنند. پوشش گیاهی این منطقه شامل ۱۷۰ گونه گیاه است که پسته وحشی، گون، بومادران، چوبک و سیاه تلو بخشی از آن گیاهان‌اند. خراسانلو منطقه‌ای کوهستانی است و نزدیک به ۱۰ سال است که به منطقه‌های حفاظت‌شده پیوسته و نقش موثری در محافظت از گیاهان و جانداران منطقه دارد.

که از شهرستان تاکستان عبور می کن

منابع- سایت اتاقک

سایت گردشگری ایران

قزوین

قَزوین ( تلفظ ) یکی از شهرهای ایران در باختر و مرکز استان و شهرستان قزوین است. این شهر در بلندای ۱٬۲۷۸ متری از سطح دریا واقع شده‌است. ریشه شهر قزوین متعلق به دوران ساسانیان است که به دستور شاپور رونق یافت. قزوین در زمان حکومت صفوی ۵۷ سال پایتخت ایران بوده‌ و به همین دلیل دارای اماکن و موزه‌های تاریخی بسیاری است. قزوین پایتخت بزرگ خوشنویسی ایران است و از جمله خوشنویسان معروف خط پارسی می‌توان به میرعماد قزوینی اشاره کرد. در شهر قزوین آثار کهن و باستانی گوناگونی از جمله کاروان‌سرای سعدالسلطنه، میمون قلعه، حمام قجر، آب انبار سردار، پیغمبریه، کاخ چهل‌ستون، امامزاده حسین، خیابان سپه (اولین خیابان ایران) قرار دارد.

قزوین به دلیل قرار گرفتن در گلوگاه ارتباطی استان‌های شمالی و غربی کشور، نزدیکی به تهران، دارا بودن چندین شهر صنعتی (شهر صنعتی لیا و البرز) و نیز برخورداری از چندین دانشگاه از جمله دانشگاه‌های بین‌المللی امام خمینی، علوم پزشکی و آزاد اسلامی و شماری دانشگاه غیردولتی از موقعیت خوبی برخوردار است.

قزوین به علت دارا بودن ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار باغستان کهن در اطراف شهر و وجود بوستان ۱٬۴۰۰ هکتاری باراجین در سال ۱۳۹۲ از سوی معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور به عنوان شهر پاک ایران انتخاب شد.

قزوین شهری فارسی زبان است. زبان مادری اکثر اهالی اصیل شهر قزوین فارسی همراه با لهجه خاص قزوینی است. زبان‌هایآذری ، تاتی، گیلکی نیز رایج‌ترین زبان‌های شهر قزوین هستند. علی‌رغم جمعیت قابل توجه آذری‌ها و تات‌ها و گیلک‌ها در شهر قزوین، اغلب آن‌ها بومی خود شهر نيستند و از نقاط دیگر استان به این شهر آمده‌اند، به‌خصوص که اکثر اهالی شهرها و روستاهای استان قزوین را تات‌ها و آذری‌ها و گیلک‌ها تشکیل می‌دهند. و لرها از دیگر اقوام شهر قزوین هستند که از سالیان دور از لرستان به این شهر مهاجرت کردن .

ره آورد شهر قزوین پسته، باقلوا و انواع شیرینی سنتی متنوع از جمله باقلوای لوزی، باقلوای پیچ یا گل رز، شیرینی پادرازی، نان نخودی قزوین (شیرینی نخودی)، نان چرخی، نان برنجی (شیرنی برنجی)، نان بادامی قزوین (شیرینی بادامی)، شیرینی اتابکی (شیرینی ولیعهدی)، نان قندی (شیرینی قندی)، نان نازک (نازک پسته‌ای) است.

نام

نوشته‌های باستانی یونان قزوین را با نام �راژیا� معرفی می‌کند و پس از آن در نوشته‌های اروپایی این شهر با نام شهر باستانی �آرساس� یا �آرساسیا� شناخته می‌شده‌است. اشکانیان قزوین را به نام مؤسس آن �اردپا� می‌خواندند؛ و ساسانیان نام این شهر را �کشوین� (یعنی سرزمینی که نباید از آن غافل شد) نهاده بودند. در برخی متون نام این شهر �قسوین� (یعنی شهری که مردمی پر صلابت و استوار دارد) ذکر شده‌است. به هر روی مورخان و باستان شناسان عصر حاضر قزوین را عربی شده �کاسپین� می‌دانند؛ و بر این باورند که قوم کاسپی‌ها که در سواحل دریای کاسپین می‌زیستند به مرور کوچ کردند و شهر قزوین را بنا نهادند. و به همین دلیل است که در متون کهن عثمانی و عربی نام دریای خزر �بحرالقزوین� ذکر شده‌است.

تاریخ

این شهر باستانی در زمان شاه طهماسب صفوی پایتخت ایران بوده‌است. نخستین خیابان ایران (خیابان سپه) در قزوین ساخته شد. آب انبار سردار بزرگ‌ترین آب انبار تک گنبدی جهان در قزوین است.

پیش از اسلام

در منطقه قزوین صدها تپه باستانی شناسایی شده‌ است و تنها تپه سگزآباد نشانگر شهرمندی ۹۰۰۰ ساله یکجانشینی در این دشت برومند است. منطقه قزوین به لحاظ موقعیت جغرافیایی، نظامی و ارتباطی در دوران‌های مختلف تاریخ مورد توجه حکومت‌های مختلف بوده‌است. در زمان حکومت مادها یکی از نقاط مهم کشور بوده و دژ �ماگ بیتو� در جنوب غربی قزوین و تحت فرمان �هانا سیروکا� از امیران ماد بوده‌است. در نیمه نخست قرن نهم پیش از میلاد، دژ �ماگ بیتو� در قزوین مورد هجوم �آداد پنجم� فرمانروای آشور قرار گرفت و ویران شد.

بنای شهر قزوین را به شاپور ذوالاکتاف نسبت داده و می‌گوید آنجا را شاد شاپور نامید. عبدالکریم رافعی در التدوین فی تواریخ قزوین به قزوین و زکریای بن محمد محمود ممکونی در آثارالبلاد و یاقوت حموی در معجم البدان به گفته از این فقیه و شاهزاده فرهاد میرزا معتمدالدوله در نسک هدایه السبیل و کفایه الدلیل باستناد شهرت قزوین را از بناهای شاپور ذوالاکتاف نگاشته‌اند ولی ولی احمد بن ابی عبدالله برقی در نسک النبیان و خواجه حمدالله مستوفی درتاریخ گزیده و محمد حسنخان اعتماد السلطنه در نسک مرآت البدان و امین احمد رازی در هفت اقلیم به گفته از البنیان و استاد و بارزایش خاورشناس نامی روس در نسک جغرافیای تاریخی ایران بنای شهر قزوین را به شاپور اول منسوب داشته‌اند. شمس الدین سامی بیک در قاموس الاعلام ترکی در این باره تردید کرده و نوشته‌است که از ایرانیان شاپور ذوالاکتاف با یکی از بهرام‌ها شهر قزوین را بنیاد كرده‌اند. سرچشمه اصلی این دو قول یکی اخبار البدان ابن فقیه و دیگری البنیان احمد بن ابی عبدالله برقعی است که نویسندگان پیشین نیز عموماً با این دو مآخذ استناد داشته‌اند. البته نمی‌توان در این باره دید قطعی داد ولیکن با بررسی اوضاع دوران فرمانروائی این دو پادشاه دریافته می‌شود که زمان شاپور ذوالاکتاف که بواسطه صغر سن نمی‌توانست در کارهای کشور کارآمد باشد در صورتی که سراسر مملکت دستخوش آبادانی و عدل داد درونی و بیرونی بود.

بنابراین باره‌است بانی قزوین را بنا به نگارش ابن دانشور شاپور ذوالاکتاف بدانیم اما این که ابن دانشور آورده‌است شاپور ذوالاکتاف شهر قزوین را بنا کرده و آن را شاد شاپور نامید. دیگران نیز در این زمینه شرحی نگاشته‌اند از جمله حمدالله مستوفی در دیرینه گزیده به گفته از نسک البنیان قدری بتفصیل پرداخته‌اند و نوشته‌است شهر قزوین را شاپور بن اردشیر بابکان ساخته و آنرا شادشاپور نام کرد همانا آن شهری که در میان قزوین ساخته‌اند چنانچه رودخانه چند بر جنوبی آن روانست و رودخانه ابهر بر شمالی آن و از آنجا اطلال بار و پدیدارست.

محمد حسن خان اعتماد السلطنه نیز در نسک مرآت البلدان به گفته از نسک البنیان این موضوع را تا اندازه‌ای روشن‌تر به کلک آورده و می‌گوید قزوین را شاپور بن اردشیر بابکان ساخت و شاد شاپور نام نهاد و همانا آن شهری بود که میان رودخانه‌های خررود و ابهر رود می‌ساخته‌اند و آنجا اطلال بار و پدیدار است و مردم آنجا در دیه نرجه که به اردشیر بابکان منسوب است مسکونند و مشهور است در نسک گردآوری رافعی مسطور که حصار شهرستان قزوین اکنون جایی است در میان شهر شاپور ذوالاکتاف ساسانی ساخته‌است.

پس از اسلام

قزوین به دنبال گشایش آن در سال ۲۱ هجری به نام مرز و ثغر مسلمانان شناخته شد و مسلمانان برای جهاد با کفار دیلم به سوی آن رهسپار شدند. روایات فراوانی وجود دارد که در آن‌ها بر بزرگی قزوین و کارکرد زمامداران حکومت اسلامی در پشتیبانی از نگن تاكيد شده‌است.

اعزام چهار هزار تن از مسلمانان به فرماندهی ربیع بن خثیم در سال ۳۶ هجری و پیش از جنگ صفین به قزوین به دست علی نمونه‌ای از این توجه‌است. بدیهی است که شهر کهن قزوین که به استواری محدود بوده و گنجایش گسیل سترگ کوچندگان و مجاهدان را نداشته و لزوم گسترش آن برای کشش بیشتر مسلمین اعزامی به قزوین احساس می‌شده‌است.

سعید بن العاص بن امیه که از طرف عثمان والی کوفه بوده برای جنگ با دیلمیان به قزوین می‌آید و آن را شهری استوار و آباد می‌کند قطعاً این عمران اولیه قبل از سال ۳۵ هجری که سال قتل عثمان است صورت گرفته‌است.

خانه‌سازی در بیرون از قلعه کهن شهر ظاهراً نخستین بار بدست محمد بن سنان عجلی و در سال ۹۰ هجری انجام شده و دیگران نیز به تقلید از او در بیرون از شهر به خانه‌سازی پرداخته‌اند و شهر را گسترش بخشیده‌اند. پیش از سال ۱۶۹ هجری در سال‌های خلافت مهدی عباسی و زمانی که فرزندش موسی الهادی ولیعهد بوده و شهرک به نام‌های مدینه موسی و مبارکیه در کنار قزوین ساخته شد و همین دستور به گسترش شهر کمک شایانی کرد.

دوران سلجوقیان

طغرل در سال ۴۳۳ ه‍.ق قزوین را فتح کرد ویکی از شیعیان علوی را به حکومت قزوین انتخاب کرد. وی در سال ۴۵۵ ه‍.ق در گذشت و بنابر وصیتش، سلیمان پسرش به جانشینی او برگزیده شد، اما سران لشکر که به آلب ارسلان پسر دیگر طغرل دلبستگی داشتند در قزوین جمع شده و خطبه پادشاهی را به نام وی خواندند. چنین رویدادی نشانگر آن است که قزوین در آغاز دوره سلجوقی دارای موقعیتی ویژه بوده‌است. در دوره آلب ارسلان حکومت قزوین در یک دوره شصت ساله بر عهده خاندان جعفری از اصیل‌ترین خاندان‌های علمی شیعی در ایران و از نوادگان جعفر طیار بوده‌است

در عصر صفوی

شاه تهماسب صفوی به سال ۹۵۳ ه‍.ق به علت نزدیکی تبریز به مرزهای عثمانی و آسیب‌پذیر بودن این شهر و نیز دور بودن از خراسان و هجوم مداوم ازبکان به ایران پایتخت را به قزوین انتقال داد؛ که این پایتختی تا سال ۱۰۰۶ ه‍.ق (به مدت نیم قرن) ادامه داشت.

• تحولات شهر قزوین پس از پایتختی

شاه تهماسب پس از انتقال پایتخت به قزوین دستور ساخت باغ بزرگی را در مرکز شهر قزوین داد؛ که عبدی بیگ شیرازی مراحل ساخت این باغ را در مقدمه روضةالصفات این‌گونه توصیف می‌کند.

لازم به توضیح است که عبارت (گلزار بهشتش) به حساب ابجد عدد ۹۶۷ را نشان می‌دهد که این عدد تاریخ اتمام ساخت باغ‌ها و عمارت‌ها بوده‌است.

با آغاز دوره صفوی و استقرار آن‌ها در مرزهای کهن با مرکزیت نواحی شمال و غرب ایران و اعلام حکومت شیعی، باب جدیدی را برای گسترش همه‌جانبه شهر قزوین فراهم آورد که آثار مکتوب مورخان و سیاحان و یادمان‌های تاریخی _فرهنگی، نمایانگر این گسترش است.
تغییرات سیاسی و جابه جایی پایتخت از قزوین به اصفهان که با تحولات در جنوب ایران با حضور دولت‌های اروپایی همراه بود، نتوانست اهمیت کلیدی منطقه قزوین را در پیوند غرب به شرق ایران با دولت‌های همسایه در مرزهای شمال و غرب ایران کمرنگ کند.

• تحولات کالبدی - فضایی شهر قزوین به هنگام پایتختی

یکی از دوران‌های طلایی تاریخ قزوین، انتخاب این شهر به عنوان پایتخت حاکمیت شیعی صفوی است. با استقرار دولت شیعی صفوی در قرن دهم هجری، عصر جدیدی در تاریخ ایران آغاز شد و از این زمان قزوین به محل تجمع دولتمردان، علما و اندیشمندان و صاحبان حرفه و فن و هنر تبدیل شد. حکومت صفوی با تکیه بر مفاهیم عرفانی از سویی و تعابیر و تفسیر شریعت از نظرگاه مذهب شیعه از دیگر سو، موفق شد تا پایگاه اجتماعی بسیار گسترده‌ای در خطه‌ای بس وسیع به دست آورد.

ژان شاردن که در مجموع یازده سال در دوره صفویان (۷۰–۱۶۶۴ و ۷۷–۱۶۷۱ میلادی) در ایران بوده در سال ۱۶۷۴ میلادی در شهر قزوین چهار ماه اقامت می‌کند و دربارهٔ آن می‌نویسد:

قزوین شهر بزرگ و زیبایی است که در دشتی وسیع واقع در سه فرسنگی کوه الوند بنا شده‌است… دوازده هزارخانه و صد هزار تن جمعیّت دارد. صد خانوار یهودی، و چهل خانوار مسیحی در این شهر به سر می‌برند. میدان شاه که اسب‌دوانی نیز در آن‌جا به عمل می‌آید زیباترین نقاط این شهر است… قزوین مسجد بسیار ندارد… بعد از مسجد مهم‌ترین و مجلل‌ترین عمارات قزوین مدارسی است که طلاّب‌علوم دینی در آن تحصیل می‌کنند… آنچه قزوین را در انظار بینندگان باشکوه‌و رفیع می‌نماید کاخها و خانه‌های قصرآسای بزرگان و اعیان شهر است که همه‌تماشائی و دیدنی است… اما این شهر نسبت‌به شهرت و عظمتش باغ و بستان زیاد ندارد، زیرا هم خاک دشتی که شهر در آن بناشده شنی و هم آبش کم است. برخی از کشتزارهایش از آب شاخهٔ کوچکی ازشاهرود آبیاری می‌شود. کاریزهایی نیز دارد. آب آشامیدنی بیشتر مردم از چاه‌هاییکه غالباً متجاوز از سی پا گودی دارد برآورده می‌شود. آب این چاه‌ها خنک اماسنگین و بیمزه است. کمبود آب گذشته از این که بزرگ‌ترین مانع رشد کشاورزیو توسعهٔ باغها و بوستانهاست مایهٔ سنگینی و ناسازگاری هوا و عدم رعایت بهداشت‌عمومی است، و این عوامل زیان‌زا مخصوصاً در تابستانها بیشتر ظاهر می‌شود. زیراچنان که یاد شد قزوین رودخانه و آب جاری ندارد که کثافات شهر را بزداید وهمراه خود به جاهای دور ببرد…

نبرد با افغان‌ها

با سقوط اصفهان به دست افغانها و تسلیم شدن شاه سلطان حسین در سال ۱۱۳۵ ه‍.ق طهماسب میرزا، فرزند سلطان حسین که در قزوین به سر می‌برد در آنجا تاجگذاری کرد. با اعلام تاجگذاری طهماسب میرزا، افغانها با سپاهی گران به سوی قزوین حرکت کردند و شاه طهماسب در نهایت خفت و خواری با شتاب فراوان قزوین را ترک و به سوی تبریز فرار کرد. سپاه افغان وارد شهر قزوین شد و مورد پذیرایی قزوینی‌ها قرار گرفت اما افغان‌ها به غارت اموال تجاوز به حقوق مردم پرداختند. مردم قزوین نیز همراه با قزلباشان به یک باره بر سر افغان‌ها ریخته و بسیاری را کشته و بسیاری از افغان‌ها نیز به سوی اصفهان متواری شدند. باستانی پاریزی این حادثه را که به �لوطی بازار قزوین� معروف است چنین توصیف می‌کند: �اما افغانان بیست هزار تومان از قزوینیان خواستند، مردم قریب شش هزار تومان دادند. امان‌الله از این گذشته فرستاد و مطالبه ۶۰ دوشیزه نمود. این مطالبه آخرین، سخت بر قزوینیان گران افتاد. امان‌الله محصلانی بر مردم شهر گماشت تا پول نقدی که بر آنان نهاده بود مطالبه نمایند و همچنین در تحویل دختران تسریع کنند. رئیس محصلان افغانی گفت: ای سگان تا چند ما را می‌فریبید؟ اگر امروز پول و خواربار و دختران را نزد ما نفرستید همه را قتل‌عام خواهیم کرد. یک‌نفر لوطی پاسخ داد سگ ما نیستیم، سگ شمایید و آن کس که شما را فرستاده‌است! دست محصل مالیات به سوی شمشیرش رفت ولی قزوینی چالاک‌تر بود، شمشیر بر آمیخت و محصل مالیات را به دو نیم کرد، پس آنگاه قزوینیان طبلها کوفتن گرفتند تا مردان خویش را فراخوانند که با افغانان به جنگ برخیزند�. بعد از حادثه لوطی بازار، بار دیگر نیز قزوین مورد هجوم سپاه افغان، قرار گرفت و اشرف افغان در قزوین پادگانی را برای مقابله با طهماسب میرزا و سردار دلیر او نادر بنا کرد. اما در جریان نبرد نادر و اشرف افغان، سپاه افغان‌ها دچار شکست فاحشی شدند و عملاً پادگان قزوین توانایی نبرد را از دست داد. در جریان حمله به افاغنه در قزوین، یکی از چهره‌های برجسته دینی به نام شیخ آقامحمد رضی قزوینی حکم به جهاد با افاغنه را صادر فرمود. آقا محمدرضی هنگام محاصره قزوین به وسیله افاغنه حکم به جهاد با آنان را داد و پس از سخنرانی آتشین، سپاه عظیمی گرد آورد و خود پیشاپیش سپاه به جنگ با افاغنه رفت و پس از یک نبرد دلیرانه در قریه دیال آباد (از توابع قزوین) کشته شد؛ ولی سپاه او افاغنه را در پشت دروازه‌های قزوین شکست دادند و این شکست سر آغاز بیرون راندن افاغنه از ایران گردید.

جغرافیا

مکان‌نگاری جغرافیایی

قزوین در مدار �۵۰٫۰۰ شرقی و �۳۶٫۱۶شمالی قرار دارد. قزوین از سمت شمال به لاهیجان، از شمال شرق به رازمیان، از شرق به بیدستان و محمدیه، از جنوب شرق به الوند، از جنوب به شهر صنعتی لیا، از جنوب غرب به اقبالیه، از غرب به محمودآباد نمونه و از شمال غرب به منجیل راه پیدا می‌کند.

اقلیم

آب و هوای قزوین در تابستان خنک و در زمستان سرد است. میزان بارش سالیانه قزوین حدود ۳۱۸ میلی‌متر و دمای متوسط هوا ۱۴ درجه سانتی‌گراد است.

تأثیر توده هواهای باران‌زا و ارتفاعات موجب شده‌است که توزیع رطوبت هوا در شهر قزوین از شرایط مناسبی برخوردار باشد. روند تغییرات رطوبت نسبی در طول سال نشان‌دهنده رطوبت حداکثر در ماه‌های زمستان و رطوبت حداقل در ماه‌های تابستان است. میانگین سالانه نم نسبی در قزوین ۵۱٪ است. براساس آمارهای اقلیمی تیر و مرداد گرم‌ترین و دی و بهمن سردترین ماه‌های سال در شهر قزوین‌اند. دوره یخبندان از اواخر آبان آغاز و تا ۹۰ روز ادامه می‌یابد. کمترین دمای ثبت شده در ایستگاه سینوپتیک قزوین ۲۴ درجه زیر صفر بوده که در ۲۰ دی ۱۳۵۵ رخ داده‌است.

زمین‌شناسی

زمین‌لرزه

استان قزوین همواره یکی از مناطق لرزه خیز کشور بوده‌است و زلزله‌های بسیاری تاکنون در آن رخ داده‌است. در شب پنجم رمضان ۵۱۳ ه‍.ق زلزله شدیدی در قزوین رخ داد که آسیب‌های گسترده به شهر وارد کرد و نزدیک به نیمی از شهر ویران شد و بسیاری از افراد کشته شدند. در سال ۵۷۲ ه‍.ق زمین لرزه‌ای در دامنه‌های جنوبی البرز تا آن سوی ری به وقوع پیوست. در این زلزله قزوین و ری دستخوش ویرانی شدید شد و افراد زیادی در آن حادثه کشته شدند. در زلزله سال ۱۰۴۹ ه‍.ق در قزوین نزدیک به ۱۲۰۰۰ نفر کشته شدند از فاجعه آمیزترین زلزله‌های دوران معاصر می‌توان از زلزله بوئین زهرا در سال ۱۳۴۱ ه‍.ش یاد کرده که در آن ۹۱ روستا به کلی ویران شد و بیش از ۳۰۰ روستا آسیب دید و ۱۲۲۰۰ تن کشته شدند.

تقسیمات کشوری

شهر قزوین مرکز استان قزوین، شهرستان قزوین و بخش مرکزی شهرستان قزوین است.

ساختار شهری

انجمن اسلامی شهر قزوین

انجمن اسلامی شهر قزوین، انجمنی است ساخته از ۹ نماینده که بر طبق قانون شوراها مسئول اداره شهر قزوین است. مهم‌ترین وظایف شورا انتخاب شهردار به مدت چهار سال، نظارت بر عملکرد شهرداری و در صورت لزوم برکناری شهردار، تصویب طرح‌های لازم برای رفاه بیش‌تر شهروندان و نظارت بر اجرای آن‌ها، تصویب بودجه سالانه شهرداری، تصویب اساسنامه موسسات و شرکت‌های وابسته به شهرداری هستند.

نخستین بلدیه یا شهرداری قزوین در اسفند سال ۱۳۰۶ هجری قمری تأسیس گردید. شهرداری قزوین مانند دیگر شهرداری‌های ایران سازمانی غیردولتی است. نخستین شهردار شهر قزوین میرزا حسین شهیدی (صدرالعلما) بوده‌است.

شهرداری قزوین

اولین بلدیه یا شهرداری قزوین در سال ۱۲۸۵ تأسیس گردید. شهرداری قزوین مانند دیگر شهرداری‌های ایران سازمانی غیردولتی است و وظیفه آن اداره شهر قزوین می‌باشد.

با انتخاب خواجه نوری به عنوان فرماندار قزوین در سال ۱۲۹۸ هجری شمسی، سید کاظم سرکشیک زاده به قزوین فرا خوانده می‌شود و کار سازمان‌دهی بلدیه قزوین به او واگذار می‌گردد، وی سازمان مرتبی را با شعبه‌هایی چند و تعیین بودجه مشخص برای بلدیه قزوین ایجاد می‌کند. از آنجا که بلدیه آن روز جز دریافت عوارض دروازه‌ها (نواقلی) محل درآمد دیگری نداشت فقط می‌توانست حقوق کارمندان خود را تأمین کند و اقدامی در زمینه آبادانی و پاکیزگی شهر انجام نمی‌دادند.

پس از به سلطنت رسیدن رضا شاه و برگزیده شدن بوذر جمهری به سمت کفالت شهرداری تهران و انجام فعالیت‌های گسترده در سطح شهر تهران، شرایط قزوین که با تهران فاصله اندکی داشت بیشتر به چشم می‌آید و از این رو روزنامه‌های محلی و شخصیت‌های مؤثر شهر و وکلای برای جلب توجه دستگاه حکومت و شخص رضا شاه به مشکلات شهر قزوین و ایجاد یک بلدیه فعال دست به یک رشته فعالیت‌های چشم‌گیر می‌زنند که از آن‌ها می‌توان به فوق‌العاده (روزنامه) رعد در قزوین به تاریخ ۲ مهر ۱۳۰۶ خورشیدی اشاره نمود. این فوق‌العاده به مناسبت سفر رضا شاه به همراه ولیعهد به قزوین و عبور از آن شهر انتشار یافت و وظیفه آن نقل مشکلات مردم شهر قزوین بوده‌است.

آخرین شهردار قزوین مسعود نصرتی بود که با آغاز دوره پنجم شورای شهر، دوره او به پایان رسید و هم‌اکنون علی صفری به جای او سرپرست شهرداری قزوین است.

زیرساخت‌های اولیه شهر

شهر قزوین از جمله شهرهایی است که همیشه با کمبود آب مواجه بوده‌است و حتی ناصرخسرو در سفرنامه خود به آن اشاره کرده‌است. در قرن پنجم هجری قمری خیرین اقدام به حفر قناتی برای تأمین آب شهر کردند، اما چون در تابستان میزان آب قنات کافی نبود، مردم شهر اقدام به ساخت ده‌ها آب‌انبار کردند. به علت تعدد آب‌انبار، قزوین به �شهر آب‌انبارها� شهرت یافته‌است.

این نیروگاه در آزادراه قزوین به تهران ساخته شده‌است. نیروگاه برق شهید رجایی دارای دو سیکل مجزای بخار و ترکیبی می‌باشد که مجموعاً ۲۰۴۰ مگاوات تولید برق دارد؛ که این میزان، ۸ درصد برق مصرفی در کشور می‌باشد. سوخت مورد استفاده در این نیروگاه مازوت و گاز طبیعی است.

گستره شهری

مراکز تفریحی

قزوین دارای شهربازی‌های و مکان‌های تفریحی متعدد است؛ که از جمله مهم‌تری آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شهربازی دالفک
• شهربازی الغدیر
• قلعه سحر آمیز
• سیرک عجایب روباتیک
• دهکده حیات و طبیعت فدک (باغ وحش)
• تله سی یژ

مراکز درمانی

شهر قزوین دارای مراکز درمانی متعدد و چندین بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی می‌باشد. از جمله بیمارستان‌های شهر می‌توان به بیمارستان بوعلی سینا، بیمارستان شهید رجایی، بیمارستان ذکریای رازی، بیمارستان کوثر (زنان و زایمان)، بیمارستان قدس (کودکان)، بیمارستان تخصصی پاستور، بیمارستان دهخدا، مرکز جراحی پارس، بیمارستان ولایت، بیمارستان تخصصی و فوق تخصصی مهرگان، بیمارستان ۵۵۳ ارتش و بیمارستان روانی ۲۲ بهمن می‌توان اشاره کرد. همچنین نخستین مرکز درمان ناباروری از راه دور کشور با نام �مرکز تله مدیسین درمان ناباروری جهاد دانشگاهی� در خیابان فردوسی شهر قزوین مشغول به فعالیت می‌باشد که هزینه‌های درمان ناباروری در این مرکز نسبت به سایر مراکز بسیار پایین است.

فضای سبز

به گواهی عبدی بیگ شیرازی و همچنین واعظ قزوینی، شهر قزوین از باغستان‌های سرسبزی تشکیل شده بود که گرداگرد شهر را فرا می‌گرفت؛ درختان انگور، پسته و بادام که صفا و طراوتشان شهر را پر کرده و سایه سار دلکششان موجب آسودگی مردم شده بود.
ولی متأسفانه با توسعه ناموزون شهری لطمه جبران‌ناپذیری به فضای سبز تاریخی قزوین زده شد؛ با این وجود باز هم می‌توان آثار خرمی و سرسبزی را در باغستان‌های ۱۴۰۰ ساله پیرامون شهر مشاهده کرد. از جمله باغستان‌های سنتی قزوین که امروزه تبدیل به پارک و بوستان شده‌است. باغ تاریخی حکم آباد (پارک ملت) است. سبزیکار آقا جمالی یا حکم آباد از تفرجگاه‌های سنتی مردم قزوین است. از دیگر باغستان‌های برجای مانده می‌توان به باغ تاریخی مصلای قزوین اشاره کرد که در بیرون شهر بوده و هر ساله در مراسم سنتی پنجاه بدر میزبان اهالی قزوین است. بوستان دهخدا نیز در باغستان سنتی " ماریان " ساخته شده‌است. ضمناً سرانه فضای سبز در قزوین ۱۱٫۱۴ متر به ازای هر نفر است.

نمایشگاه بین‌المللی

نمایشگاه بین‌المللی قزوین فعالیت خود را از سال ۱۳۷۸ آغاز کرد. این نمایشگاه ضمن دارا بودن استانداردهای بین‌المللی در سطوح مختلف در دو سالن سرپوشیده به مساحت ۳۶۰۰ متر مربع احداث شده‌است. نمایشگاه بین‌المللی قزوین هم‌اکنون دارای سالن کنفرانس، بیش از ۲۰۰۰ متر مربع فضای مفید نمایشگاهی، نمازخانه خواهران و برادران، اتاق رادیو و پارکینگ داخلی با ظرفیت ۱۰۰۰ خودرو می‌باشد.

کیفیت زندگی و هزینه‌های شهری

به دلیل وجود شهرکهای صنعتی متعدد در اطراف قزوین و مهاجرت از سایر استانها برای یافتن شغلی مناسب و زندگی بهتر و همچنین گسترش مراکز دانشگاهی و آموزشی، شهر قزوین همواره یکی از شهرهای گران در زمینه مسکن بوده‌است؛ به‌طوری‌که پس از سال۱۳۹۱ قزوین از نظر گرانی مسکن و زمین وهزینه‌های زندگی پس از تهران در جایگاه دوم کشور قرار گرفت

مجموعه شهری قزوین

با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری، مجموعه شهری قزوین به عنوان ششمین مجموعه شهری بزرگ کشور پس از مجموعه‌های تهران، مشهد، تبریز، اصفهان و شیراز می‌باشد. این مجموعه شهری شامل شهر قزوین و شهرها، شهرک‌ها و نواحی شهری اطراف آن است که جمعیتی در حدود ۷۵۰–۸۰۰ هزار نفر را در خود جای داده‌است. وسعت این مجموعه ۱۴۲۳ کیلومتر مربع (دو برابر مساحت شهر تهران) است.

مردم‌شناسی

زبان

زبان رایج مردم شهر قزوین فارسی با لهجه خاص قزوینی می‌باشد، فارسی باستانی اصیل بدون شکست الفاظ که ریشه در شمال شرق ایران دارد. تاتی، گیلکی و ترکی آذری از دیگر زبان‌های رایج در شهر قزوین هستند. در سفرنامه ادوارد براون به نام �یک سال در میان ایرانیان�(۱۸۸۷–۱۸۸۸) زبان غالب مردم قزوین نیز فارسی ذکر شده‌است.

مردم قدیمی قزوین زبان فارسی را با لهجه قزوینی سخن می‌گویند که مبنی بر گشایشه‌گرایی در انتهای الفاظ است و به فارسی نوشتاری نزدیک است. در واقع گویش مردم این شهر گونه‌ای از پارسی اصیل و باستانی ایران است و معمولاً بدون شکستن الفاظ.

کتاب �ضرب‌المثل‌های مردم قزوین� نوشته دکتر محمدحسین سرداغی برای حفظ و نگهداری از همین لهجه و گویش مردم قزوین توسط انتشارات جهاد دانشگاهی قزوین منتشر شده‌است. در این کتاب آمده‌است: زبان مردم قزوین به زبان نوشتاری نزدیک‌تر است، مثلاً واژه‌هایی مانند: خانَه و چانَه که امروز به تقلید از گویش تهرانی‌ها خونه و چونه تلفظ می‌شوند و گاهی هم این‌گونه تغییر باعث غلط شدن واژه می‌شود. بعضی از واژه‌ها و عبارت‌ها که غیر متداول هستند و اگر ضبط نشود فراموش می‌شوند و معنی آن‌ها را دیگر آیندگان نمی‌دانند. مانند: اَلمبَه (چوب بلندی که با آن بادام و پسته می‌تکانند)، وِندِر (عنکبوت)، چِرپاندن (شلاق را محکم زدن)، خِرتِلاق (گلو).

جامه

مردم قزوین در گذشته بر اساس موقعیت اجتماعی خود پوشش متفاوتی داشته‌اند اما امروزه زنان و مردان قزوینی دیگر به ندرت از پوشاک و لباس‌های رسمی و سنتی خود استفاده می‌کنند، لباس‌های رسمی قزوینیان در گذشته بدین شرح بوده‌است:

مردان

برای متمایز بودن افراد اعیان از قشر کم درآمد، کلاه‌های متفاوتی بر سر می‌گذاشتند، پیراهن‌ها معمولاً به رنگ سفید و ساده و دکمه یقه آن بر شانه چپ بسته می‌شد و در میان سینه چپ، از شانه تا زیر سینه، چاکی داشت. پس از آن پیراهن‌هایی با یقه‌های بلند به نام یقه �قزاقی� متداول شد و سپس یقه �ملایی� جای آن را گرفت. دیگر تن‌پوش مردان قزوینی �ارخالق� نام داشت که ارخالق پیراهن جلو باز بسیار بلندی بود که تا انتهای پا می‌رسید و در ناحیه کمر تنگ و دامن آن بسیار گشاد بود و در دو پهلو، دو چاک بلند تا کمر داشت. همچنین شلوار قشر کم درآمد از جنس کرباس و به رنگ آبی یا مشکی بوده‌است که کمر آن‌ها با نخ‌های پنبه‌ای سفت می‌شده و بلند و گشاد بوده‌اند، ولی افراد ثروتمند از شلوارهای دکمه‌دار استفاده می‌کردند. پاپوش مردان قزوین گیوه‌های به نام جوراب و آجیده بوده‌است ولی افراد اعیان از گیوه‌های مرغوب و بهتری به نام ملکی استفاده می‌کردند.

زنان

زنان قزوینی زیر پیراهن خود شلیته می‌پوشیدند. به‌طوری‌که شلیته به اندازه یک‌وجب یا حتی کمتر از دامن آن‌ها بیرون می‌آمد. جنس پارچه آن اغلب ململ، چیت و کرباس بود و به شکل‌ها و رنگ‌های گوناگونی ساخته می‌شد. جوانان اغلب روی شلیته‌های خود را با نخ‌های رنگی گلدوزی می‌کردند. شلیته گُلدار جوانان دارای سجاف پهن بود. برخی دیگر از شلیته‌ها به جای سجاف لیفه داشت. شلیته لیفه دار از پارچه ضخیم و سنگین مانند مخمل، ترمه، تافته ابریشمی و.. ساخته می‌شد. معمولاً قسمت پایین شلیته را با دست دوخته و آن را به حالت تزئینی درمی‌آوردند که به آن دالبُر و دندان موشی می‌گفتند.

در حدود صد سال پیش در زنان اعیان از یل یا نیم تنه قزوینی استفاده می‌کردند که از پارچه ترمه با آستری از پارچه تافته کرم رنگ تهیه می‌شد. در قسمت جلوی آن، هجده دکمه فلزی پی در پی می‌دوختند. زنان در زیر شلیته‌های خود شلوارهای مشکی می‌پوشیدند، دمپای این شلوارها تنگ و بالای آن گشاد بود و آن‌ها را با بند تنبان می‌بستند.

پاپوش زنان نیز بر اساس وضعیت مالی انواع مختلفی داشته‌است. اصولاً قشرهای کم درآمد از گیوه‌های ظریف و زنان اعیان نیز از کفش‌های چرمی مدل روز استفاده می‌کردند.

غذاها و شیرینی‌های سنتی

استان قزوین نیز مانند سایر استان‌های کشور دارای انواع غذاهای سنتی است که برخی از آن‌ها در مناسبت‌های ویژه و تعداد بسیاری نیز به شکل عادی در طی سال تهیه می‌شود. برخی از انواع غذاهای سنتی قزوین عبارتند از:قیمه نثار، شیرین پلو ،هلیم سنتی قزوین و کوکوی شیرین، آش دوغ (قزوین)، آش دندان کشه، یتیم چه، ماش پیازو، اشکنه، دیماج، بستنی سنتی پر خامه قزوین و کاله‌جوش نام برد.

متداول‌ترین شیرینی‌های استان عبارتند از:باقلوای لوزی، نان برنجی، نان نخودی، نان قندی، باقلوای پیچ، نان بادامی،

نان گردویی، پادرازی، نان نازک، نان چرخی، نان چای، اتابکی، ولی عهدی، حاج کریمی

در قزوین انواع اقسام نان پخت می‌شود که شهرت بسیاری دارد؛ در بین نان‌های قزوین، نان لواش تنوری که به صورت گرد و بزرگ طبخ می‌شود دارای کیفیت و طعم مطبوعی می‌باشد که موجب شهرت آن شده‌است. قاق یکی دیگر از نان‌های سنتی قزوین است که خشک و شیرین بوده و با چای سِرو می‌شود. از دیگر نان‌های سنتی قزوین می‌توان به شیرمال و زنجبیلی اشاره کرد، که کم شیرین بوده و همراه با عصرانه و چای خورده می‌شود.

فرهنگ و هنر

قزوین پایتخت خوشنویسی ایران

قزوین از دیرباز مهد پرورش بزرگان خوشنویسی کشور بوده‌است. اساتیدی همچون میرعماد حسنی (استاد بزرگ خط نستعلیق)، میرزا محمدحسین عماد الکتاب قزوینی، میرزا محمد علی خیارجی قزوینی (اولین خوشنویسی که بسم الله را به صورت مرغ طغرا ترسیم کرد)، عبدالمجید طالقانی و ملک محمد قزوینی. از دیگر خوشنویسان به نام قزوین می‌توان به گوهرشاد حسنی سیفی، میرابراهیم قزوینی، میرمحمد امین حسنی سیفی قزوینی و یحیی قزوینی اشاره کرد.

به این سبب شهر قزوین از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شوای عالی فرهنگ به عنوان �پایتخت خوشنویسی ایران� لقب داده شده‌است؛ و به غیر از موزه دائمی خوشنویسی قزوین که در محل کاخ چهل‌ستون قزوین برقرار است، هر ساله رویدادهای بزرگ خوشنویسی مانند: برگزاری دوسالانه خوشنویسی ایران (با حضور اساتیدی از سراسر جهان)، برگزاری جشنواره خوشنویسی آیات قرآنی، جشنواره خوشنویسی غدیر و… در این شهر به وقوع می‌پیوندد.

قزوین پایتخت شعر طنز و ادبیات فکاهی ایران

روز قزوین

۹ شهریور ماه سالروز انتخاب قزوین به عنوان پایتخت از سوی شاه تهماسب صفوی است. با تصویب شورای شهر قزوین این روز از تقویم با عنوان روز قزوین انتخاب شده‌است؛ و همایش قزوین با حضور سفیرانی که در زمان صفوی در این شهر حضور داشتند برگزار می‌شود. در این روز بازدید از موزه‌ها و اماکن سیاحتی رایگان بوده و نیز تورهای رایگان برای بازدید و گشت‌گذار در شهر از طرف شهرداری برگزار می‌شود. نمایشگاه خوشنویسی، جشنواره موسیقی، نمایشهای محلی، سینمای تابستانه و نمایشگاه صنایع دستی را می‌توان از شاخص‌ترین مراسم‌های روز قزوین برشمرد.

پنجاه بدر

پنجاه بدر آیین سنتی و قدیمی مخصوص مردم این شهر است که به پاس بارش‌های بهاری، پنجاهمین روز سال یا فصل بهار را در طبیعت سپری می‌کنند.

جشنواره ملی بازی و اسباب بازی

جشنواره ملی بازی و اسباب بازی به همت سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری قزوین و همه ساله هم‌زمان با عید نوروز در قزوین برگزار می‌شود؛ در این جشنواره که با شعار کودکان دیروز، امروز، فردا کار خود را آغاز کرده‌است، تولیدات اسباب بازی در گذشته و حال به نمایش گذاشته می‌شود. این جشنواره هر سال در محل کاروانسرای اکبر میرزا برگزار می‌گردد؛ و هنرمندان عروسک ساز از سراسر کشور در آن شرکت می‌کنند. علاوه بر این بیش ۳۰۰ نوع اسباب بازی قدیمی توسط شهرداری قزوین جمع‌آوری شده که هم‌زمان با جشنواره در موزه اسباب بازی واقع در همین مکان به نمایش گذاشته می‌شود.

علاوه‌بر این تلاش‌هایی در شهر قزوین برای تولید اسباب بازی ایرانی-اسلامی صورت گرفته و در جهاد دانشگاهی قزوین در این زمینه پژوهش‌هایی در حال انجام است. اولین محصول اسباب بازی بومی تولید شده در قزوین با نام �چیدا� در ۱۶ مرداد ۱۳۹۶ توسط آیت الله عابدینی رونمایی شد و پس از آن روانه بازار گشت.[۴][۵]

قزوین از زبان بزرگان

• محمد پیامبر

قزوین باب من الابواب الجنه (قزوین دری از درهای بهشت است)

• عارف قزوینی

• ناصر خسرو

باغستان بسیار داشت؛ بی‌دیوار و خار و هیچ مانعی از دخول در باغات و قزوین را شهری نیکو دیدم باروی حصین و کنگره بر آن نهاده و بازارهای خوب

• عبدی بیگ شیرازی

• واعظ قزوینی

آداب و رسوم

از آیین‌ها و جشن‌های ایرانی و رایج درگستره جشن نوروز، نوروز خوانی، چهارشنبه سوری، سیزده بدر، جشن انار، جشن فندق، جشن تیرگان، پنجاه بدر، کوسه گلین، چمچه خاتون و… را نام برد. همچنین بازی‌های �چوب جنگ�، �کشتی پهلو به پهلو� و �الک دولک� از بازی‌های مرسوم گستره به‌شمار می‌روند؛ و بازی کله کله که یک بازی جایی در رودبار شهرستان می‌باشد و در روز سیزده بدر بازی می‌کنند

• پنجاه بدر
• سوم امام
• تعزیه

صنایع دستی

و

از هنرهای سنتی و صنایع دستی این سرزمین می‌توان در ابتدا به نقاشی و تذهیب، نقاشی پشت شیشه، نم نم دوزی، گلابتون دوزی، پن بافی (نوار بافی)، فرش بافی، گلیم بافی، جاجیم بافی، گیوه دوزی، آینه سازی، قفل سازی، و منبت کاری اشاره نمود. همچنین در موسیقی، این شهر نوابغی همچون ابوالحسن اقبال آذر، عارف قزوینی، قمرالملوک وزیری و را به دیار ایران زمین هدیه کرده‌است.

خوشنویسی

قزوین از دیرباز مهد پرورش بزرگان خوشنویسی کشور بوده‌است. اساتیدی همچون میرعماد حسنی (استاد بزرگ خط نستعلیق)، میرزا محمدحسین عماد الکتاب قزوینی، میرزا محمد علی خیارجی قزوینی (اولین خوشنویسی که بسم الله را به صورت مرغ طغرا ترسیم کرد)، عبدالمجید طالقانی و ملک محمد قزوینی. از دیگر خوشنویسان به نام قزوین می‌توان به گوهرشاد حسنی سیفی، میرابراهیم قزوینی، میرمحمد امین حسنی سیفی قزوینی و یحیی قزوینی اشاره کرد.

به این سبب شهر قزوین از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و شوای عالی فرهنگ به عنوان پایتخت خوشنویسی ایران لقب داده شده‌است؛ و به غیر از موزه دائمی خوشنویسی قزوین که در محل کاخ چهل‌ستون قزوین برقرار است، هر ساله رویدادهای بزرگ خوشنویسی مانند: برگزاری دوسالانه خوشنویسی ایران (با حضور اساتیدی از سراسر جهان)، برگزاری جشنواره خوشنویسی آیات قرآنی، جشنواره خوشنویسی غدیر و… در این شهر به وقوع می‌پیوندد.

هر سال نمایشگاه‌های تخصصی خوشنویسی در این شهر برگزار می‌شود و امسال دومین نمایشگاه تخصصی خوشنویسی قزوین نیز برگزار شد.

موسیقی

موسیقی رایج در شهر قزوین تفاوت چندانی با موسیقی دستگاهی ایران ندارد. در گذشته، این آوازها و دستگاه‌ها در مکتب‌های متفاوت از جمله �مکتب خراسان�، �مکتب تهران� و… اجرا می‌شد. در آن زمان، مکتب دیگری تحت عنوان �مکتب قزوین� وجود داشت که امروزه فراموش شده‌است. این مکتب تا اواخر دوران قاجاریه رایج بود.

نگارگری مکتب قزوین

مکتب قزوین از مکاتب دیگر نگارگری جدا بوده و سبک و سیاق مختص خود را دارد، از ویژگی‌های این مکتب می‌توان به ترسیم اندام ظریف جوانان، درویشان و کشاورزان و نیز ترسیم چهره‌ها به صورت سه رخ اشاره کرد؛ به گونه‌ای که ترسیم چهره‌ها به صورت تمام رخ ابداً در کار نقاشان سبک قزوین دیده نمی‌شود و نیز هیچ انسانی از پشت سر تصویر نشده‌است. سوژه‌ها بیشتر از میان افراد عادی برگزیده شده و لباس‌های فاخر در نگارگری‌ها دیده نمی‌شود و جامه زنان و مردان چندان تفاوتی در نگاره‌ها ندارد.
از آثار فاخر این مکتب می‌توان به معراج رسول (۹۶۵ ه‍. ق)، هفت اورنگ جامی و شاهنامه قوام ابن محمد شیرازی اشاره کرد؛ و نیز از جمله مشاهیر نگارگری در قزوین باید، استاد محمد قزوینی، صادق بیگ افشار، مولانا میرمصور، مولانا شیخ محمد، کاوس نقاش، عبدالحمید نقاش و رضا طالقانی ملقب به ضیع همایون را نام برد.

فرهنگسراها و کتابخانه‌ها

قزوین دارای فرهنگسرا و خانه‌های فرهنگی زیادی است که از جمله شاخص‌ترین آن‌ها می‌توان به فرهنگسرای شهید رجایی (تأسیس ۱۳۷۹)، فرهنگسرای بانو زهرا، خانه فرهنگ میرداماد، خانه فرهنگ محمدیه، خانه فرهنگ نواب صفوی و خانه فرهنگ پردیس اشاره کرد.

کتابخانه امام خمینی قزوین: این کتابخانه دارای ۱۸٫۰۰۰ جلد نسک است و در شهریور ماه سال ۱۳۷۸ ساخته شد. همچنین این نسکخانه دارای سالن انتظار و سالن اجتماعات و بخشی با نام تازه‌های کتاب است که در آن جدیدترین کتاب‌های چاپ شده به مدت دو هفته در معرض دید علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

کتابخانه عارف قزوینی: این کتابخانه در سال ۱۳۵۶ تأسیس شد و بیش از ۲۱٫۰۰۰ هزار جلد کتاب در موضوعات و عناوین مختلف داراست و علاوه بر کتابخانه دارای سالن اجتماعات و نگارخانه‌ای به همین نام نیز هست.

کتابخانه علامه رفیعی: کهن‌ترین کتابخانه قزوین که در سال ۱۳۴۲ بنا شده و به نام کتابخانه مادر و مرجع دیگر کتابخانه‌های شهر شامل ۴۲٫۰۰۰ جلد کتاب است.

سینماها

شهر قزوین به علت داشتن سینمای تابستانه در گراند هتل و نیز داشتن مهمانخانه سلطنتی از اولین شهرهای ایران است که فیلم در آن اکران شده‌است. بر اساس گفته تاریخ شناسان نخستین بار در سال ۱۳۰۷ در قزوین فیلم به نمایش درآمده‌است بعد از آن هم به سال ۱۳۰۸ مقابل مهمانخانه بزرگ قزوین. در این سال همچنین در مهمانخانه هتل پارس (معروف سینما مایاک) فیلم به روی پرده می‌رفت. در مدرسه ارامنه نیز گاهی فیلم نشان داده می‌شد که این محل را سینما پاته ذکر کرده‌اند. در سال ۱۳۱۰ اولین سالن سینما در قزوین در کنار گراند هتل بنام سینما تابستانه ایران ساخته شده‌است.

اقتصاد و صنعت

سابقه فعالیت اولین واحدهای صنعتی در قزوین به عصر صفوی بازمی‌گردد؛ در دوره معاصر نیز با ساخته شدن اولین شهر صنعتی کشور (البرز) در سال ۱۳۴۶، قزوین جایگاه ویژه‌ای در بخش صنعتی کشور پیدا کرد. در حال حاضر استان قزوین با دارا بودن ۸ شهرک صنعتی به نام‌های البرز، لیا، کاسپین، آبیک، حیدریه، آراسنج، خرمدشت، حکیمیه، و دو شهرک در حال احداث به نام‌های قزوین۲ و شال و نیز ۳ ناحیه صنعتی به نام‌های نیکوییه، الموت و بویین زهرا، ضمن فعالیت بیش از ۸۰۰ شرکت صنعتی، این استان از قطب‌های اقتصادی کشور محسوب می‌شود. استان قزوین از نظر توسعه یافتگی صنعتی رتبه دوم را در سطح کشور دارد، همچنین بر اساس داده‌های مرکز آمار از نظر تعداد واحدهای صنعتی فعال در جایگاه چهارم کشور قرار گرفته‌است.
از جمله شاخص‌ترین واحدهای صنعتی در سطح قزوین می‌توان به تولی پرس، مهرام، سپهر الکتریک، کاچیران، لوازم خانگی پارس، شیشه لیا، آبگینه، آپاداناسرام، سرامیک البرز، کاشی پارس، واحدهای صنعتی هفت الماس، فولاد البرز، فولاد قزوین، فولاد تاکستان و شیشه قزوین اشاره کرد.

بورس

بورس منطقه‌ای استان قزوین از سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را آغاز کرده و هم‌اکنون دارای ۱۶ کارگزاری فعال می‌باشد.

آموزش

استان قزوین با دارا بودن ۷۷٫۶۷٪ سواد در بین ۳۰ استان کشور از نظر سطح سواد در رتبه هفتم قرار دارد؛ و در این استان شهر قزوین با داشتن بیشترین جمعیت، بیشترین میزان با سوادی را در خود جای داده‌است.

آموزش و پرورش

استان قزوین دارای ۲٫۲۰۹ مد.مسجد جامع قزوین ، مسجدی بر آتشکده‌های ساسانی

مسجد جامع قزوین ، بنایی ۴ ایوانی است که در خیابان سپه «شهدای فعلی» قزوین قرار دارد. در واقع اولین خیابان شهر را کنار مهم‌ترین مسجد شهر بنا کرده‌اند. در سال ۱۹۲ هجری قمری، هارون الرشید دستور ساخت این بنا را بر ویرانه‌های یک آتشکده داد. مسجد جامع قزوین، در خود مِهر و داغ دوره‌های تاریخی مختلفی را دارد. در زمان حمله مغول، بخش‌هایی از مسجد تخریب شد اما صفویان و قاجاریان آن را ترمیم کردند.

مسجد جامع قزوین | جاهای دیدنی قزوین

سبک معماری مسجد، نشانه‌هایی از معماری صفوی و سلجوقی را همزمان در خود دارد. گنبد مسجد یکی از زیباترین گنبد‌های فیروزه‌ای را بین مساجد جامع به نام خود کرده است. مسجد جامع قزوین چهار در ورودی و چهار صحن دارد و گنبد در قسمت جنوبی مسجد قرار گرفته است. محراب زیبای مسجد، از سنگ مرمر است و اطرافش را با کاشی‌های رنگی جلا داده‌اند. منبری زیبا از جنس سنگ هم در نزدیکی محراب وجود دارد. دیوارهای منبر، گنجینه‌ای از کتیبه‌های گچبری شده است. مسجد جامع از زیباترین جاهای دیدنی قزوین است که نباید دیدنش را از یاد ببرید.

طراحی مسجد جامع قزوین

۲.کاخ چهلستون ، عمارت کلاه‌ فرنگی قزوین

تنها کوشک باقی‌مانده از کاخ‌های صفوی در قزوین، کاخ چهلستون است. چهلستون از زمان شاه طهماسب تا حکومت قاجارها به عمارت کلاه فرنگی مشهور بود. شاه طهماسب صفوی، دستور داد بود که باغی به شکل مربع در شهر قزوین بسازند که در میانش عمارتی عالی با تالار و ایوان و حوض‌های زیبا باشد. نتیجه عمارت زیبای کلاه فرنگی شد. در دوره قاجار محمدباقر سعدالسلطنه، کلاه فرنگی را بازسازی کرد و به آن نام چهلستون را داد. حفظ بسیاری جاهای دیدنی قزوین مدیون سعدالسلطنه است.

کاخ چهلستون قزوین،عمارت کلاه فرنگی

این کاخ، عمارتی است هشت‌گوش در دو طبقه که تقریبا ۵۰۰ متر مساحت دارد. نگارگری‌های دیوارهای چهلستون، نمونه‌ای بی‌نظیر از مکتب نگارگری قزوین است و شهرتی درخور دارد. تاریخ گذشته بر این بنا را هم می‌توان در نقاشی‌ها دید. از نگارگری‌هایی با آب طلا در دوره صفوی، تا نقاشی‌های مکتب افشاریه در زمان نادرشاه. حضور نقاشی‌های قاجار با این که به قرن معاصر نزدیک‌ترند در کاخ کمرنگ‌تر است. این عمارت در سال ۱۳۳۴ در فهرست آثار تاریخی ایران هم ثبت شده است. موزه خوشنویسی قزوین هم در کاخ چهلستون این شهر قرار دارد.

۳.بازار قزوین و سرای سعدالسلطنه و تیمچه حاج سید کاظم

بازار قزوین چهار در دارد و هر در به یک تیمچه گشوده می‌شود. این بازار مجموعه‌ای از آثار و ابنیه تاریخی قزوین را در خود جای داده است. مسجد النبی، کاروانسرای سعدالسلطنه، سرای وزیر، تیمچه حاج سید کاظم و تیمچه سرباز از جمله این آثار هستند. سرای خوش‌نویسان قزوین، تیمچه درویش مهدی، سرای شاه، و سرای نگار السلطنه نیز در این بازار قرار دارند. هر چند عمر بازار قزوین به ده قرن می‌رسد اما در دوره صفویه گسترش یافت و هر بخش از آن متعلق به صنفی خاص است. تعداد زیادی از جاهای دیدنی قزوین را می‌توانید در بازار این شهر پیدا کنید.

سرای سعدالسلطنه | از جاهای دیدنی قزوین

هر گذر از بازار، تیمچه، مسجد، حمام، و قیصریه‌ها و سراهای مختلفی هم دارد. تیمچه‌ها محل تجارت و قیصریه‌ها محل صنعت بوده‌اند. بازار قیصریه قزوین، به‌خاطر ارتفاع تاق‌های آجری بلندشان مشهورند. این بازار چهار دروازه دارد که هر دروازه به تیمچه های و سراهای مختلفی باز می‌شود. یکی از مشهورترین این تیمچه‌ها، تیمچه حاج سید کاظم است که روبه روی راسته سراج‌ها قرار دارد. بازرگانان مشهوری از جمله حاج سید کاظم چرم فروش اینجا تجارت کرده‌اند. این تیمچه هنوز مرکز چرم فروشی شهر قزوین است.

مسجدالنبی | جاهای دیدنی قزوین

۴. سرای سعد السلطنه، بزرگترین کاروانسرای شهری ایران

فرماندار قاجار در قزوین، سعدالسلطنه دستور ساخت کاروانسرایی بزرگ در بازار قزوین را داد. چهارسوق کاروانسرا با گنبدی بر فراز آن یکی از زیبایی‌های معماری این مجموعه است. کاروانسرای سعدالسلطنه، دارای چندین حمام، سرا، تیمچه، شترخان و مسجد است. اینجا در زمان اوج اهمیتش با عنوان یک سرای بازرگانی مهم شناخته می‌شده است.

کاروانسرای سعدالسلطنه

به کاروانسرای سعدالسلطنه، سرای سعادت هم ‌می‌گفتند چرا که در محل میدان چوگان کاخ سعادت صفوی ساخته شده بود. سعدالسلطنه اینجا را زمانی ساخت که مراودات ایران و ترکیه و روسیه فراوان بود. بعد از جنگ جهانی اول اما این کاروانسرا رونقش را از دست داد. این بنا ۲٫۷ هکتار است و ۴۰۰ حجره دارد. بعد از جنگ کاروانسرای سعدالسلطنه به بازار چوب معروف شد چرا که در بخشی از آنجا کارگاه‌های چوب بری حضور داشتند.

کاروانسرای سعدالسلطنه | جاهای دیدنی قزوین

اگر حالا به کاروانسرای سعدالسلطنه بروید، می‌توانید سوغاتی‌های زیبا و صنایع دستی قزوین را هم از آنجا بخرید. سرای سعدالسلطنه و بازار بزرگ از معروف‌ترین جاهای دیدنی قزوین هم هستند.

کاروانسرای سعدالسلطنه

۵. عمارت باغ سپهدار ، بلندپروازی جاهای دیدنی قزوین

محمدولی خان تنکابنی که لقبش سپهدار اعظم بود دستور ساخت این بنا را داده است. عمارت باغ سپهدار از دو عمارت کاخ چهلستون و مهمان‌خانه بزرگ قزوین ایده گرفته و طبع بلندپرواز سپهدار را نمایان می‌کند. این بنا که به شکل یک کوشک ساخته شده، ایوانی به دورتادور آن را فرا گرفته است.

این عمارت در جنگ جهانی اول مقر نظامیان روس و انگلیس بود و بعد هم به خاطر بدهی مالیاتی سپهدار به تصرف دولت درآمد. این بنا در طول سال‌ها بی‌توجهی آسیب‌های فراوان دید. بالاخره در سال ۱۳۳۵ عمارت سپهدار بازسازی شد و در اختیار اداره کشاورزی قرار گرفت. اکنون موزه کشاورزی قزوین در این عمارت مشغول فعالیت است. این عمارت در فهرست آثار ملی ایران هم به ثبت رسیده و از جمله جاهای دیدنی قزوین است.

عمارت باغ سپهدار

۶.کلیسای کانتور ، یادگار روس‌ها در قزوین

برج ناقوس یا کلیسای کانتور را روس‌ها در قزوین برای انجام عبادات دین‌شان ساختند. کلیسای کانتور یکی از کوچک‌ترین کلیساهای جهان است که شرکت بیمه و حمل و نقل روسیه در محله پنبه ریسه قزوین ساخت. این شرکت برای قرارداد تحمیلی ساخت راه انزلی به قزوین در زمان قاجار به ایران آمده بودند.

معماری این بنا، طرحی شبیه چلیپا دارد و محراب نیم‌دایره آن به سمت شرق است. نقشه کلیسای کانتور یک چند ضلعی نامنظم است که با آجر قرمز لعابدار پوشیده شده است. نمای خارجی کلیسا هم ستون‌های تزئینی زیبایی دارد که آن را از دیگر جاهای دیدنی قزوین متمایز می‌کند.

کلیسای کانتور ، یادگار روس‌ها در قزوین

۷. موزه مردم شناسی قزوین

یکی دیگر از آثار تاریخی به جا مانده از دوران قاجار در قزوین، حمام قجر است. این حمام قدیمی‌ترین حمام قزوین هم هست. شاه‌ عباس صفوی دستور ساخت این بنای زیبا را در ابتدای قرن یازدهم هجری قمری به امیرگونه خان داد. نام این حمام ابتدا حمام شاهی بوده و مساحت آن ۱۰۴۵ متر است. سال ساخت بنا یعنی ۱۰۵۷ به ابجد «صحت عافیت» است.

موزه مردم شناسی قزوین

این بنای زیبای تاریخی در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری و مرمت شد. در حال حاضر موزه مردم شناسی قزوین در سه بخش اقوام، آداب و رسوم و مشاغل در این حمام مشغول فعالیت است. حمام شاهی قزوین در سال ۱۳۸۴ در فهرست آثار ملی ثبت شده است. تنوع جاهای دیدنی قزوین آن‌قدر هست که هر چه بخواهید در آن پیدا کنید.

موزه مردم شناسی قزوین

۸. سردر عالی قاپو در خیابان سپه | جاهای دیدنی قزوین

خیابان سپه قزوین، اولین خیابان طراحی شده ایران است که در زمان صفویها ساخته شد. اینجا را شاه طهماسب در محله حصار شاپور، همزمان با ساخت باغ سعادت‌آباد و عمارت دولتخانه ساخت. نام خیابان شاید نام محله‌ای در هرات باشد که شاه در زمان ولیعهدی در آن سکونت داشت. خیابان سپه از سردرعالی قاپو تا مقابل مسجد جامع قزوین امتداد داشته است. خیابان چهارباغ اصفهان، نمونه تکامل یافته خیابان سپه است.

سردر عالی قاپو در ابتدای این خیابان، یکی از هفت ورودی به ارگ سلطنتی صفوی بوده است. هرچند امروزه تنها باقی مانده ارگ همین سردر است. بنای سردر شامل ایوانی رفیع با قوسی تیزه دار و سه طاق‌نما در دو طرف آن است. گوشواره‌هایی با ستون‌نماهای آجری در دو طبقه نمای سردر را کامل می‌کنند. هشتی سردر که به ایوان ورودی کاخ متصل است نیز از جمله بخش‌های این بناست. یک کتیبه با کاشی معرق و خط ثلث علی‌رضا عباسی خوش‌نویس معروف صفوی زیبایی‌های این بنا را کامل می‌کند. این بنا در دوره پهلوی اول، به شهربانی تغییر کاربری داد و اکنون در اختیار میراث فرهنگی است. سردر عالی قاپو هم از جاهای دیدنی قزوین است که در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

سردر عالی قاپو در خیابان سپه

۹. دروازه تهران قدیم ، آغاز جاده تهران قزوین در زمان قاجار

قزوین در گذشته ۹ دروازه به شهر‌های مختلف ایران داشته است. امروزه تنها دو دروازه از این مجموعه باقی مانده است. دروازه تهران، در زمان قاجار از شهر قزوین در برابر حملات دزدان و راهزنان محافظت می‌کرد. معماری زیبا و کاشی‌کاری های دلکش این دروازه به دوره ناصرالدین شاه قاجار باز می‌گردد.

۱۰.موزه قزوین، نمایش تاریخ جاهای دیدنی قزوین در یک عمارت

اگر به سبزه‌میدان (میدان آزادی) قزوین رفتید، چهلستون را دیدید و از دولتخانه صفوی گذشتید، وقتش رسیده که به موزه قزوین بروید. این موزه در شرق دولتخانه قرار دارد و میزبان اشیا با ارزشی از چندهزار سال پیش تا تاریخ معاصر است. اینجا می‌توانید بشقابی فلزی متعلق به خسرو پرویز دوم را ببینید. بعد هم سکه‌های کم نظیر اشکانیان و مهرهای نفیس تاریخی را از نظر بگذرانید. اولین اسلحه‌های گرمی که به ایران آمدند هم در این موزه نگه‌داری می‌شوند.

یک بخش از موزه متعلق به درهای تاریخی است که یک تخت عروسی متعلق به منطقه مینودر دارد. عمر این تخت به قرن ۱۳ هجری می‌رسد. وقتی خواستید از موزه خارج شوید، نگاه نقاشی شده ناصرالدین شاه بدرقه‌تان می‌کند.

موزه قزوین

۱۱.آرامگاه حمدالله مستوفی

حمدالله مستوفی، جغرافی‌دان، مورخ، شاعر و نویسنده ایرانی در قرن هشتم هجری است. آرامگاه او اکنون در محله پنبه‌ریسه قزوین در شرق میدان امام‌زاده علی قرار دارد. به این آرامگاه گنبد دراز هم می‌گویند. محوطه بنا ۲۸۰ متر است و ۴۰ متر از آن به خود آرامگاه اختصاص دارد. نمای بنا آجری و گنبد آن از کاشی لاجوردی است. این سبک معماری روح ایلخانی را در خود دارد. این برج آجری کوچک پلانی مربعی، و شکلی هشت ضلعی دارد و گنبد آن مخروطی شکل است. این آرامگاه یکی از قدیمی‌ترین جاهای دیدنی قزوین است.

آرامگاه حمدالله مستوفی

۱۲.حسینیه امینی‌ ها ، زیبایی آینه‌کاری‌ها در جاهای دیدنی قزوین

خانه و حسینیه امینی ها ، عمارتی است دل‌انگیز که در سال ۱۲۷۵ هجری قمری در دو طبقه ساخته شد. حاج محمدرضا امینی از تجار به نام قزوین، این ملک ار در غرب رودخانه دزج ساخت. بخش بزرگی از این بنا به حسینه اختصاص یافته است. حاج محمدرضا درآمد یک دهات را هم وقف این حسینه کرد.

در میان بنای امینی‌ها، سه تالار زیبا ساخته شده‌است که در موازات یکدیگر از شرق تا غرب خانه کشیده شده‌اند. این تالارها با ارسی‌های چوبی زیبایی از هم جدا می‌شوند. هنگام برگزاری مجلس روضه‌خوانی، این ارسی‌ها را بلند می‌کنند. نتیجه آن یک محوطه سرپوشیده بزرگ با آینه‌کاری‌های بی‌نظیر است. در میان این تالار زیبا، چهل‌چراغی آویخته شده و کف تالار را فرش‌های یک تخته عتیقه می‌پوشانند. سقف و دیوارها تالار میانی که بزرگ‌ترین تالار هم هست، با طاقچه‌ها و آینه‌کاری‌های بی‌نظیر تزئین شده اند. سقف این تالار خود سه قسمت است. بخش میانی با گچبری و آینه‌کاری و دو بخش دیگر با نقاشی روی چوب و گره بندی مزین شده‌اند. تالار میانی با دو پنج‌دری به دو تالار دیگر متصل می‌شود.

حسینه امینی ها

تالار جنوبی با ۹ دهنه ارسی و شیشه‌های رنگی بسیار زیبا به چشم‌انداز حیاط جنوبی و حوض آن باز می‌شود. سقف این تالار هم با آینه‌کاری و نقاشی تزئین شده است. خانه و حسینیه امینی‌ها از زیباترین جاهای دیدنی قزوین است.

حسینه امینی ها

۱۳. آب انبار تک گنبدی قزوین

بزرگ‌ترین آب انبار تک گنبدی در ایران و جهان آب انبار سردار قزوین است. این بنا یک نظام آبرسانی شهری پیشرفته است که در زمان قاجار ساخته شده است. بانیان احداث این بنا دو برادر از سرداران قاجار است.

گنبد بزرگ این بنا، آجری است و نورگیرهایی در بدنه آن تعبیه شده است. ورودی این آب انبار یک طاق‌نمای عریض دارد که یک قوس جناقی و دو پا طاق جناقی آن را تزئین کرده‌اند. ارتفاع بلندترین نقطه گنبد آب انبار تا کف آن بیش از ۲۸ متر است. اب انبار تک گنبدی قزوین از دیگر نقاط منحصر به فرد در جاهای دیدنی قزوین است.

آب انبار تک گنبدی قزوین

۱۴.قلعه الموت ، مقر حسن صباح در بین جاهای دیدنی قزوین

قلعه الموت را بر فراز صخره‌ای بلند با کارکرد نظامی ساخته‌اند. اینجا مقر حکومت حسن صباح، بنیانگذار اسماعیلیه است. حسن صباح این‌جا را با بهای ۱۰۰۰ یا ۳۰۰۰ دینار طلا از حاکمش خرید. این دژ مستحکم ۲ هکتار مساحت دارد و ۲۰۰ متر بالاتر از زمین‌های اطراف خودش است. الموت، از چهارطرف با پرتگاه محاصره شده و تنها راه ورود یک در در انتهای ضلع شمال شرقی است. دژ الموت در سال ۱۳۸۱ به عنوان یک اثر ملی ثبت شده است. نام الموت به معنای آشیانه عقاب هم هست که دژ را از چیزی که هست جذاب‌تر می‌کند. عمر الموت به قرن سوم هجری برمی‌گردد.

قلعه الموت ، مقر حسن صباح

این قلعه از جمله جاهای دیدنی قزوین است که در روستای گازرخان قرار دارد و امروزه بیشتر آن تخریب شده است. این بنا هم جای خود را در فهرست آثار ملی پیدا کرده است.

قلعه الموت ، مقر حسن صباح

۱۵. دریاچه اوان، چشم انداز بی‌نظیر منطقه الموت

چهار روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد شهر قزوین، نگینی لاجوردی را در میان خود دارند. دریاچه زیبای اٌوان در نیمه شمالی الموت یکی از زیبایی‌های طبیعی جاهای دیدنی قزوین است. این دریاچه هفتاد هزار متر مربع مساحت دارد و از چشمه‌های کوچک در بستر خود تغذیه می‌کند. عمیق‌ترین نقطه دریاچه ۶٫۸ متر است و می‌توان تا عمق یک‌متری این دریاچه زیبا را از سطح آن دید. در فصل پاییز اوان میزبان پرندگان مهاجر مانند قو و غاز و مرغابی است.
اطراف دریاچه را بید و چنار تبریزی و سیب و آلبالو و گیلاس کاشته‌اند. گون، کنگر و شیرین‌بیان هم به طور طبیعی در اطراف دریاچه رشد می‌کنند. این دریاچه محل زندگی قزل‌آلای رنگین کمان و کپور و اردک ماهی است. سیاهگوش و بز کوهی و پلنگ و خرس قهوه‌ای هم در اطراف این دریاچه زندگی می‌کنند. اگر خوب گوش بدهید و ببنید عقاب و دال و دلیچه و شاهین و جغد هم در این منطقه خواهید دید.

اگر به دریاچه اُوان رفتید، سری هم به دریاچه الوبوم بزنید که همچنان بکر است و کمتر کسی از وجود آن خبر دارد.

دریاچه اوان

۱۶.پارک جنگلی باراجین و دهکده طبیعت

بزرگ‌ترین پارک جنگلی کشور در منطقه باراجین شهر قزوین قرار دارد. پارک جنگلی باراجین یا فدک، با مساحت ۱۵۰۰ هکتار، میزبان پروژه دهکده حیاط طبیعت است.

دهکده طبیعت باراجین با محیطی طبیعی منطقه نمونه کشوری برای زیست انواع جانوران از جمله یوزپلنگ و شیر است. اینجا حیوانات زندگی مسالمت آمیزی دارند، با وجودی که در فهرست‌ باغ‌وحش‌های کشور قرار دارد اصلا شبیه آن‌ها نیست. این پارک ابتدا به عنوان یک مزرعه حیوانات اهلی شروع به کار کرد. در فاز دوم، گرگ‌ها، خرس‌ها، شیر و پلنگ نیز به اینجا آمدند. دهکده طبیعت باراجین را مردی مهربان اما قدرتمند مدیریت می‌کند که حیوانات برایش معنی دارند. مهندس نوری دوستی عمیقی بین حیوانات اهلی و وحشی و خودش ایجاد کرده که باراجین را منحصربه‌فرد می‌کند.

پارک جنگلی باراجین

در این دهکده پرندگان شکاری مانند عقاب و شاهین و پرندگان تزئینی مانند طاووس و قرقاول و طوطی هم هست. فضای دهکده طبیعت، آنقدر جذاب و زیباست که تلخی باغ‌وحش‌هایی که دیده‌اید را از کامتان کم می‌کند. اگر خواستید میان جاهای دیدنی قزوین یکی را انتخاب کنید که مهربانی را در قلبتان مهمان کند، به باراجین بروید.

پارک جنگلی باراجین

۱۷. روستای نیاق

صخره‌ای مرتفع در روستای نیاق قزوین قرار دارد که دلیل شهرت این روستاست. در دل این صخره حفره‌هایی بزرگ با باد و باران و فرسایش حاصل از آن‌ها درست شده است. درون بعضی از این حفره‌ها، حوضچه‌هایی مستطیل شکل هم هست که احتمالا توسط ساکنان قدیمی نیاق حفرشده است. هنگام بارندگی آب در این حوضچه‌ها جمع می‌شود. این ایوان، نام‌هایی مانند «ایوان نیاق»، و «طاق محمد حنفیه» دارد. مردم محلی بر این باورند که قصر محمد حنفیه بر بالای این صخره قرار داشته است. برخی هم به این ایوان، ایوان دیو میگویند چرا که نقوشی شبیه صورت ارواج و اجنه بر این سنگ‌ها حک شده است. جاهای دیدنی قزوین با نیم طاقی طبیعی و زیبا کنار ایوان نیاق کامل می‌شود.

ایوان نیاق

۱۸. امامزاده شاهزاده حسین قزوین

امامزاده شاهزاده حسین یکی دیگر از جاهای دیدنی قزوین است. این امامزاده فرزند امام رضا هستند. وی در سال ۲۰۱ هجری قمری دار فانی را وداع گفتند. امامزاده شاهزاده حسین همیشه از قرن سوم تا به امروز مورد اهمیت و توجه مردم قزوین قرار داشتند. گویا در سفری که این امامزاده داشتند، از قزوین عبور می‌کردند و در همین مکان فوت کردند.

قدمت این بنا تا پیش از قرن ۸ و ۹ هجری قمری مشخص نیست. در حقیقت از قرن ۸ و ۹ ام درباره این مقبره در کتب تاریخی مختلف نوشته‌اند. در آ« دوران ضریح چوبی روی مزار این امامزاده بنا کرده بودند. گویا در بین دوره چنگیزیان تا صفویان، به دلیل شورش‌های مختلفی که در قزوین وجود داشت، ضریح را تعمیر نکردند و بخش‌هایی از آن آسیب دید. به احتمال فراوان سلطان الجایتو شاه خدابنده و پسرش این ضریح را بازسازی کرد. در حال حاضر حرم امامزاده شاهزاده حسین برای مردم قزوین اهمیت بسیاری دارد. مردم برای برآورده شدن حاجات خود نذر این امامزاده می‌کنند. پس اگر متوجه شدید که مردم به شما نمک یا چیزهای دیگر خیرات می‌کنند، آن‌ها را قبول کرده و دعای خیر برایشان کنید.

آدرس: استان قزوین، شهر قزوین، خیابان سلامگاه، آستان مقدس امامزاده شاهزاده حسین (ع)

۱۹. مسجد النبی قزوین

همه ما مسجد النبی را به کشور عربستان می‌شناسیم. پس شاید تعجب کنید که چرا مسجد النبی در قزوین قرار دارد؟ در حقیقت مسجد النبی را با نام مسجد شاه و مسجد سلطانی نیز می‌شناسند. این مسجد در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی و در راستای بازار قرار دارد. مسجد النبی در بین مردم شهر قزوین بسیار مهم است. هر جمعه، نماز جمعه در مسجد النبی قزوین برگزار می‌شود. این مسجد در زمینی به مساحت ۱۴ هزار مترمربع قرار دارد. از نظر گستردگی، صحن و شستان‌ها و همچنین نوع معماری، این مسجد خاص و منحصر‌به‌فرد است. مسجد النبی در فهرست آثار ملی ایران نیز وجود دارد و یکی از ابنیه مهم تاریخی قزوین به حساب می‌آید.

قدمت مسجد النبی به دوران قاجار باز می‌گردد. بر اساس اسناد تاریخی، فتحعلی شاه قاجار دستور ساخت این مسجد را در موقوفات آقا جمال وزیر صادر کرد. در دوران حکومت فتحعلی شاه قاجار، ساخت و ساز ابنیه مختلف مذهبی در شهرهای مختلف افزایش پیدا کرد. این مسجد با توجه به اینکه به دستور فتحعلی شاه قاجار ساخته شد، آن را با نام مسجد سلطانی نیز می‌شناسند.

آدرس: استان قزوین، قزوین، ضلع جنوبی خیابان امام خمینی (ره)، بین خیابان عبید زاکانی و سعدی

۲۰. دروازه درب کوشک قزوین

دروازه درب کوشک از جمله مهم‌ترین جاهای دیدنی قزوین است. این دروازه قدیمی در انتهای خیابان آزادی قزوین قرار دارد. در گذشته دور، دور تا دور شهر را دیوار می‌کشیدند و مردم فقط از دروازه‌های خاص عبور می‌کردند. دروازه درب کوشک یکی از دروازه‌های قدیمی شهر است که قدمت آن به قرن سوم هجری باز می‌گردد. در آن دوران قزوین ۷ دروازه مختلف داشت. در دوران قاجار تعداد این دروازه‌ها به ۹ عدد رسید. امروزه فقط در بخش جنوبی شهر دروازه تهران و دروازه کوشک در بخش شمالی شهر باقی مانده‌اند. متأسفانه مابقی این دروازه‌ها از بین رفته‌اند و دیگر خبری از آن‌ها نیست.

دروازه درب کوشک به شکل نیم‌دایره است و در آن از قوس کلیل استفاده کرده‌اند. نمای این دروازه که رو به شهر است، آجری بوده و تزئینات خاصی ندارد؛ اما نمای بیرونی آن دارای کاشی‌کاری بسیار زیبا و تماشایی است. بد نیست بدانید که کاشی‌کاری‌های دروازه درب کوشک را در دوران فروانروایی عضدالملک قاجار انجام داده‌اند. دروازه درب کوشک را می‌توان به نوعی نمادی از شهر قزوین دانست. پس حتماً در سفر به قزوین باید از این دروازه دیدن کنید.

آدرس: استان قزوین، قزوین، انتهای خیابان آزادی

۲۱. برج‌ های خرقان

برج‌ های خرقان جزو آثار تاریخی قزوین هستند. در ۲کیلومتری جاده قزوین به همدان، درست در ۱کیلومتری روستای حصار ارمنی، می‌توانید شاهد چند برج استوانه‌ای باشید که مستقل از دیوارهای شهر هستند. تمامی این برج‌ها دارای ضخامت ۶۰ سانتی‌متر هستند. پوشش تزئینی این برج‌ها از جنس آجر است. در میان این برج‌ها، راه‌پله‌ای برای دسترسی به بخش بالایی برج‌ها وجود دارند. برای دسترسی به این پله‌ها باید از درب مستطیلی کوچکی که در کنار برج قرار دارد وارد شوید. بعد از ۲۲ پله، به اتاق بالایی برج خواهید رسید.

قدمت این دو برج به قرن پنجم هجری قمری باز می‌گردد. شباهت ظاهری این دو برج از نظر معماری یک موضوع بسیار جالب است. اینکه در آن دوران با حداقل تجهیزات، دو برج را تا این اندازه شبیه به هم بسازند، واقعاً نشان دهنده هنر معماری ایرانیان است.درباره کاربرد این برج‌ها روایات بسیاری وجود دارد؛ اما به احتمال فراوان این دو مقبره و آرامگاه هستند. بازدید از این برج‌ها را حتماً باید در برنامه سفرتان به قزوین قرار دهید.

آدرس: استان قزوین، ۳۲ کیلومتری جاده قزوین ـ همدان، یک کیلومتری روستای حصار ارمنی

۲۲. سرای وزیر قزوین

سرای وزیر یکی دیگر از ابنیه تاریخی قزوین است که در راسته بازار قرار دارد. این سرا را با نام کاروانسرای وزیر نیز می‌شناسند. سرای وزیر رو‌به‌روی راسته قیصریه در بخش شرقی راسته قرار دارد. ورودی هشتی آن دارای زیبایی خاصی است و قطعاً از تماشای آن لذت خواهید برد. در بخش هشتی ورودی سرای وزیر، حجره‌هایی قدیمی با طاق‌های کاشی‌کاری شده زیبا به چشم می‌خورد. این حجره‌ها جزو قدیمی‌ترین مغازه‌های قزوین به حساب می‌آیند. اگر به‌دنبال خرید سوغات قزوین و صنایع‌دستی این شهر هستید، می‌توانید سری به این حجره‌ها بزنید.

دورتادور حیاط این سرا، حجره‌های دو طبقه نیز به چشم می‌خورد. کسبه این بازار نسل اندر نسل در این سرا فعالیت می‌کنند و مشغول کسب روزی حلال هستند. طرح سرا به‌صورت چهار ایوانی است. البته در بخش شرقی در حال حاضر ایوانی وجود ندارد. تمامی حجره‌ها طاق جناغی دارند و اکثر حجره‌هایی که در طبقه دوم هستند، ارسی دارند. اگر به معماری سنتی ایرانی علاقه‌مند هستید، قطعاً از حضور در این بازار لذت خواهید برد.

منابع= سایت چهار گوشه ایران

سایت جاذبه های ایران

سایت زون ایران

اقلیم استان قزوین

اقلیم استان قزوین

 

استان قزوین در حوزه مرکزی ایران بین ۴۸ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و ۳۵ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی نسبت به خط استوا قرار دارد.
این استان از شمال به استانهای مازندران و گیلان و از غرب به استانهای زنجان و همدان ، از جنوب به استان مرکزی و از شرق به استان تهران محدود میباشد.
استان قزوین به دلیل داشتن ارتفاعات متعدد همچون رشته کوه البرز درشمال استان و گسترش آن در جهات شمالشرقی و شمالغربی و کوههای پراکنده در نقاط دیگر استان ، شرایط مناسب زیست اقلیمی را داراست .
مرتفع ترین کوهها، سیالان با ارتفاع ۴۱۷۵ متر از سطح دریا و کی جگین با ۳۵۰۰ متر از سطح دریا و سفید کوه با ۲۳۰۰ متر از سطح دریا محدوده مرکزی و شرقی استان را تشکیل می دهد.
که شیب آن از شمالغرب در جهت جنوبشرق امتداد یافته و ارتفاع پایین ترین نقطه آن ۱۱۳۰ متر از سطح دریاست و به دلیل همین شیب سطح آبهای زیر زمینی در جنوبشرقی استان بالا می باشد. حداقل ارتفاع استان در شمالغرب در بخش طارم سفلی در کناره های دریاچه سفید رود با ارتفاع ۳۰۰ متر از سطح دریاست.
استان قزوین به لحاظ شرایط طبیعی به دو ناحیهٔ کوهستانی و دشتی تقسیم می‌شود. منطقهٔ کوهستانی آن در شمال استان قرار دارد و دهستان‌‌های الموت، رودبار و قسمتی از کوهپایهٔ اقبال و پشگلدره را در بر می‌گیرد. در همین ناحیه، بخشی از رشته‌کوه البرز از بخش شمال غربی و از استان گیلان به طرف جنوب غربی در داخل استان قزوین کشیده شده است. سیالان و الموت دو قله از قله‌های معروف کوهستان‌های بخش غربی البرزدر این منطقه قرار دارند .
دره‌ های البرز در دامنه‌های خشکِ جنوبی، به‌ویژه در ناحیهٔ‌ قزوین، باریک و کم‌عرض هستند و با دیواره ‌های پرشیب کشیده شده‌اند. آبادترین و پرجمعیت‌‌ترین دره ‌های آن، درهٔ شاهرود و دره ‌های دو شاخهٔ معروف آن، رود طالقان و رود الموت‌اند که آب دامنه ‌های البرز جنوبی را به سفیدرود می‌رسانند. دره و رودخانهٔ‌ شاهرود کوه‌های میان درهٔ چالوس و سفیدرود را از شرق به غرب شکافته و آن را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم کرده‌اند. در جنوب شاهرود، کوه‌های زیاران، سبزپوش، خزران و ... قرار دارند که از زمان‌های پیشین مسیرهای پیادهٔ‌ شمالی - جنوبی قزوین بوده‌‌اند که بعضی از آن‌ها در امتداد دره‌ها تا ساحل دریای مازندران (خزر) امتداد یافته‌اند و گردنه‌های معروف سلمبار و الوچشمه را پدید آورده‌‌اند. این راه ‌ها ناحیهٔ دشت قزوین را به غرب مازندران و شرق گیلان متصل ‌کرده‌اند. در ناحیهٔ غربی دشت قزوین یک رشته ارتفاعات موازی به نام «چرگر» قرار دارد که از جانب شمال به جنوب کشیده شده و استان قزوین را از استان زنجان و خمسه جدا می‌کند. این ارتفاعات در حدفاصل نواحی سلطانیه و طارم قرار دارند. در قسمت جنوب این استان، چند رشته از ارتفاعات به موازات هم قرار گرفته‌اند که به نام «رامند» معروف هستند.
ارتفاعات مزبور در جنوب شرقی دهستان زهرا قرار دارند. این ارتفاعات در قسمت جنوب غربی با کوه‌های خرقان و درگزین استان همدان پیوند دارند. استان قزوین از جانب غربی، ‌ بدون هیچ مانعی، به جلگهٔ ساوجبلاغ که در حال حاضر جزء محدودهٔ استان تهران است و کوه طالقان آن را از استان قزوین جدا کرده است، منتهی می‌شود.
از پدیده های طبیعی استان قزوین می توان به دریاچه اوان به مساحت حدود ۸ هکتار در بخش رودبار الموت اشاره کرد که همه ساله تعداد زیادی از گردشگران را به خود جذب می کنداستان را دشت و قسمتهای جنوبی آن را ارتفاعات فرا گرفته است.
تنوع اقلیمی استان و قابلیتهای آبی و خاکی زمینه مناسبی برای کشت انواع محصولات گرمسیری در منطقه طارم سفلی و رودبار الموت و سایر محصولات سردسیری را در دیگر نقاط استان فراهم آورده است. کل اراضی قابل کشت استان حدود ۴۷۰ هزار هکتار می باشد. میزان مراتع استان حدود ۹۵۰ هزار هکتار در قالب مراتع درجه یک ، دو و سه است.
جنگلهای استان در ارتفاعات دو تا سه هزار متری بخش الموت و طارم سفلی به صورت درختان پراکنده و نامنظم روئیده که ذخیره گاه ژنتیکی درختانی مانند ارش، زالزالک ، بلوط، گردوی وحشی، آلو جنگلی، بادام کوهی و پسته وحشی می باشد.
با وجود اکوسیستمهای ویژه دراستان غنای حیات وحش استان در خور توجه بوده و از محیط های طبیعی که استعداد طبیعی حفظ و احیاء رستنیها ، تکثیر و پرورش جانوران وحشی و ذخایر ژنتیکی گیاهی و همچنین ویژگیهای خاصی از نظر آثار طبیعی دارند عبارتند از:
- منطقه حفاظت شده باشگل
- منطقه شکار و تیراندازی ممنوع الموت
در گذشته تنوع گونه ها و وضعیت جانوری آن در حدی گزارش شده که یکی از عرصه های طبیعی کشور محسوب می گردید. در ۳۰ سال گذشته روند تخریب و دگرگونیهای انجام شده در قلمرو زیستگاهی به تدریج باعث کاهش جمعیت وحوش شده و بخصوص در ۱۰ سال اخیر سیر قهقرایی تراکم جمعیت حیات وحش ثبت گردیده است. کل و بز، میش و قوچ، آهو، خرگوش، گرگ، روباه معمولی ، شغال، خرس قهوه ای، گراز، پلنگ و احتمالاً سیاه گوش از جمله وحوش استان به شمار می روند. همچنین گونه های مختلف پرندگان شکاری و پرندگان قابل شکار در نقاط مختلف استان مشاهده می شوند.

آبهای سطحی استان عمدتاً در دو حوزه آبریزجاری است. حوزه آبریزشمالی (سفید رود) و حوزه آبریز جنوبی (شور).
حوزه آبریز شمالی (سفید رود) از رودخانه های طالقان رود و الموت رود که با هم شاهرود را تشکیل می دهند، با میزان حدود ۷۵۰ میلیون متر مکعب در شهر لوشان از استان خارج می گردد. حوزه آبریز جنوبی (شور) که شامل رودخانه های حاجی عرب، خررود و ابهررود و رودخانه های کوچک دامنه های جنوبی البرز می شود. رود حاجی عرب از کوههای جنوبی (خرقان شرقی) سرچشمه گرفته با حجم آبی در حدود ۱۶ میلیون متر مکعب بصورت فصلی جریان دارد.
 

حرکت توده های هوای مهاجر و فعالیت سیستمهای هواشناسی آنها، از جمله عوامل اصلی در شکل گیری اقلیم استان قزوین به شمار می آید. مهمترین توده های هوائی که در فصول سرد سال استان قزوین را تحت نفوذ خود قرار می دهند بطور عمده کم فشار مدیترانه ای از جانب غرب، قطبی بری و قطبی شمالی از سمت شمالغرب و شمال، قطبی بحری از شمالغرب بوده و در تابستانهای بری تروپیکال از منشأ کویر ایران یا صحرای عربستان و یا جریانات شمالغربی از اروپای مرکزی می باشد. غلبه نادر توده های هوای بحری تروپیکال(گرم و مرطوب) در تابستانها از سمت شمالغرب نیز بصورت اتفاقی گزارش شده است. در سالهائی که مرکز کم فشار سودانی دارای فعالیت شدید باشد، دامنه فعالیت سیستمهای بارانزای آن ممکن است از جنوبغرب وجنوب کشور به بخشهای مرکزی کشور و حتی به عرضهای بالاتر هم توسعه یابد. و در این شرایط بر استان قزوین مؤثر واقع شده و بارشهائی را سبب شود.

اقلیم‌ در هر منطقه‌ متاثر از فاکتورهای‌ متعددی‌ چون‌ عرض‌ جغرافیایی‌، ارتفاع‌ از سطح‌ دریا ، وضعیت‌ توپوگرافی ‌و همچنین تغییرات‌ عناصر جوی‌ و خصوصیات‌ آنها و... می باشد.
در شکل گیری اقالیم استان قزوین نیز همه عوامل ذکر شده دخیل بوده و به همین دلیل تنوع اقلیمی ویژه ای را بوجود آورده اند .
با توجه به نقشه اقلیمی استان که به روش دمارتن تهیه گردیده و کاملا از وضعیت توپوگرافی و ارتفاعات تبعیت می نماید بیشترین پهنه اقلیمی استان در اقلیم نیمه خشک سرد قرار میگیرد .
در این نقشه تنوع اقلیمی بارزی در ارتفاعات مناطق شمالشرقی و سر شاخه های رودخانه شاهرود در منطقه الموت مشاهده می گردد . اقلیم های خیلی مرطوب ، مرطوب ، نیمه مرطوب فرا سرد و مدیترانه ای سرد و معتدل در این منطقه قابل تشخیص است. شهر معلم کلایه مرکز این بخش دارای اقلیم نیمه مرطوب سرد بوده ، که این شرایط اقلیمی به سمت مناطق مرکزی الموت متعادل تر گشته بطوریکه در رازمیان آب و هوای نیمه مرطوب معتدلی قابل مشاهده است .
بعلاوه تنوع اقلیمی را در مقیاس کوچکتری در ارتفاعات شمالغربی استان می توان ملاحظه نمود. مناطق کم ارتفاع اطراف سد سفید رود و بخش طارم سفلی نواحی هستند که از اقلیم نیمه خشک معتدل برخوردار می باشند .
اقلیم نیمه خشک سرد بیشترین پهنه اقلیمی دشت مرکزی قزوین و شهرهای آبیک و تاکستان می باشد . با رسیدن به مناطق مرتفع در بخش های شمالی این شهرها و همچنین منطقه کوهین و کاهش میانگین دما ، آب و هوای نیمه خشک فراسرد مشاهده می گردد.
خشکترین منطقه استان منطقه بویین زهرا و مناطق پیرامون آن در شرق وجنوب بوده که دارای اقلیم خشک سرد می باشند. این در حالی است که در مناطق ارتفاعی آوج اقلیم های مرطوب فراسرد و نیمه مرطوب فراسرد غالب می باشد .آبهای سطحی استان عمدتاً در دو حوزه آبریزجاری است. حوزه آبریزشمالی (سفید رود) و حوزه آبریز جنوبی (شور).
حوزه آبریز شمالی (سفید رود) از رودخانه های طالقان رود و الموت رود که با هم شاهرود را تشکیل می دهند، با میزان حدود ۷۵۰ میلیون متر مکعب در شهر لوشان از استان خارج می گردد. حوزه آبریز جنوبی (شور) که شامل رودخانه های حاجی عرب، خررود و ابهررود و رودخانه های کوچک دامنه های جنوبی البرز می شود. رود حاجی عرب از کوههای جنوبی (خرقان شرقی) سرچشمه گرفته با حجم آبی در حدود ۱۶ میلیون متر مکعب بصورت فصلی جریان دارد.
خررود از کوههای جنوب استان زنجان سرچشمه گرفته و شیب آن در جهت شرق می باشد و آبدهی سالیانه آن حدود ۲۶ میلیون متر مکعب د راستان تخلیه می شود. همچنین رودخانه های دامنه جنوبی البرز که آب شیب آنها بطرف جنوب می باشد، عموماً فصلی بوده و آبدهی آنها حدود ۲۵۰ میلیون متر مکعب برآورد شده است. 

عناصر اقلیمی استان قزوین
در بررسی و مطالعه اقلیم باید بین عناصر و عوامل اقلیمی تفاوت قائل شد. دما، فشار و تابش هر کدام یک عنصر اقلیمی تلقی می شود. تلفیق و آمیزه‌ای از این عناصر را نیز که معرف یک حالت فیزیکی معین جو است مانند گرما، بارش یا ابرناکی آسمان بعنوان عناصر اقلیمی درنظر می‌گیرند. اما ارتفاع، طول، عرض جغرافیایی، جهت کوهستان و پوشش گیاهی که به نحوی در فضای مورد مطالعه تأثیر دارد عامل اقلیمی می‌نامند. در اینجا ما به بررسی نرمالهای اقلیمی استان که حاوی یک نتیجه گیری کلی از آمار در دسترس از عناصر جوی می‌باشد می‌پردازیم:

- بارندگی استان قزوین
بر اساس نقشه همباران استان ، میانگین بارش سالانه در سطح استان از ۲۱۰ میلی متر در بخش های شرقی تا بیش از۵۵۰ میلی متر در ارتفاعات شمال شرقی متغیر است و خطوط همبارش کم و بیش موازی خطوط تراز می باشند. پرباران ترین نقاط استان دامنه های شمالشرقی در منطقه الموت با بارشی بیش از ۵۵۰ میلیمتر بوده که این شرایط بارشی کم وبیش در مناطق مرتفع شمالی شهرستان قزوین قابل مشاهده می باشد. بعلاوه در ارتفاعات جنوبغربی استان ( منطقه آوج) نیز با مناطقی مواجه می شویم که بارش سالانه بیش از ۴۵۰ میلیمتر را دارا هستند .
خشکترین مناطق استان از سمت جنوب شرق استان و مناطق بیابانی بویین زهرا شروع و تا بخشهای جنوبی شهرستان تاکستان امتداد می یابد ، که این مناطق با بارندگی سالانه بین ۲۱۰ تا ۲۳۰ میلیمتر مواجه هستند. همچنین در مناطق شمالغربی استان نیز روند کاهش بارش بواسطه کاهش ارتفاع مشهود بوده بطوریکه با رسیدن به مناطق لوشان و منجیل در خارج استان میزان بارندگی به ۲۱۰ میلیمتر می رسد.

- رطوبت نسبی هواایستگاه سینوپتیک قزوین
بررسی آمار و داده های میانگین ماهیانه و میانگین حداقلها و حداکثر های رطوبت نسبی قزوین ، حاکی از آن است که نفوذ و تاثیر توده های هوای بارانزا به استان به همراه تاثیر ارتفاعات موجب گردیده که توزیع رطوبت هوا قزوین از شرایط مناسبی برخوردار باشد در اکثر ماههای سال از شرایط رطوبتی مناسبی و مساعدی برخوردار باشد و خشکی هوا حتی درماههای گرم تابستان آنچنان نیست که منطقه را دچار محدودیتهای از نقطه نظر زیست اقلیمی ، گردشگری و فعالیتهای کشاورزی بنماید.
بررسی رطوبت نسبی هوا در شهر قزوین بیانگر آن است که میانگین رطوبت نسبی در طول ماههای زمستان به بالاترین مقدار ممکن می رسد و سیر کاهش تدریجی آن به سمت ماههای بهار و تابستان ادامه یافته ودر ماههای فصل تابستان به پایین ترین مقدارمی رسد و در واقع خشک ترین ماهها را شامل می شوند. با آغاز پاییز و تاثیر توده هوای سرد از سمت شمالغربی و شمال و نفوذ کم فشار مدیترانه ای از جانب غرب و امواج سرمایی حاصل از هجوم توده های هوای مهاجر از مرکز پر فشار سیبری که همزمان با کاهش دمای استان است ، بر رطوبت هوای شهرستان قزوین افزوده می یابد.
میانگین سالانه نم نسبی در قزوین ۵۱ درصد است . افزایش رطوبت نسبی در شبانه روز معمولاً در اوایل صبح و کاهش آن در بعداز ظهر رخ می دهد . میانگین حداقل ها و میانگین حداکثر رطوبت نسبی نیز همانند میانگین سالانه در ماههای سرد سال از مقدار بیشتری برخوردار است. بطوریکه بیشترین مقدار میانگین نم نسبی هوا مربوط به دیماه و کمترین مقدار آن به مربوط به ماههای تابستان می باشد.

- پوشش ابری ایستگاه سینوپتیک قزوین
بررسی داده های تعداد روزهای همراه با پوشش ابری ایستگاه سینوپتیک قزوین بیانگر آن است که از اواسط فصل پاییز تا اواسط فصل بهار که مصادف با فصول سرد سال است مقادیر ماهیانه ابرناکی افزایش داشته است و درماههای گرم سال مقدار ابرناکی کاهش یافته وبه حداقل می رسد.
در قزوین بیشترین تعداد روزهای همراه با پوشش ابری به ماه مارس تعلق دارد که معادل ۱۲ روز است که در این روزها آسمان تقریباٌ بطور کامل پوشیده از ابر است. کمترین تعداد روزهای همراه با پوشش ابری متعلق به ماه جولای و آگوست بوده است. قزوین در فصل تابستان کمتر شاهد آسمان تمام ابری است . در مجموع ایستگاه قزوین ۶۹ روز از سال شاهد آسمان پوشیده از ابر است و حداقل تعداد روزهای همراه با پوشش ابری مربوط به فصل گرم و از خرداد تا اواخر شهریور است.

- ساعات آفتابی ایستگاه سینوپتیک قزوین
پوشش ابری آسمان با طول مدت ساعات آفتابی رابطه ای معکوس دارد. در روزهایی که آسمان پوشیده از ابر است تعداد ساعات آفتابی به حداقل می رسد . در قزوین بیشترین تعداد ساعات آفتابی مربوط به ماه جولای با ۸/۳۵۴ ساعت و کمترین آن با ۹/۱۴۲ ساعت در ماه دسامبر محاسبه شده است . حداکثر تعداد ساعات آفتابی متعلق به فصل تابستان بوده و پس از تابستان در فصل پاییز سیر کاهش مقدار ساعات آفتابی را مشاهده می نمائیم .
میانگین جمع سالانه ساعات آفتابی در قزوین ۲۹۵۵ ساعت است.

- جریان وزش باد استان قزوین
وزش باد به جریان وسیعی از هوا گفته می شود که ممکن است در مجاورت سطح زمین ویا درسطوح فوقانی جو به وجود آید. پدیده جوی باد کمیتی است برداری که دارای دو مولفه جهت وسرعت است.
جهت باد به سمتی گفته می شود که باد ازآن سمت می وزد وبر حسب درجه بیان می گردد که مبداء آن شمال جغرافیایی بوده وهم با چرخش عقربه های ساعت ، درجات آن افزایش می یابد. میزان تندی باد را برحسب نات ( گره ) ویا متر بر ثانیه ویا کیلومتر بر ساعت مورد اندازه گیری قرار می گیرد.
هر نات برابر سرعت یک مایل دریایی بر ساعت ( ۸۵/۱کیلومتر در ساعت ) است. بطور معمول در محاسبات روزانه هر دو نات یک متر بر ثانیه منظور می شود .
اطلاعات پارامترهای باد در ایستگاههای هواشناسی سینوپتیک سازمان هواشناسی از جمله قزوین شامل بادهای غالب ، شدید ترین بادها و متوسط سرعت باد است.

- بادهای عمده استان قزوین عبارتند از :
۱- باد مه ( قاقازان – کهک ) که در اثر نفوذ سیستمهای پرفشار از شمال و شمالغربی از گردنه منجیل وارد منطقه قاقازان و کهک تاکستان شده و به صورت قیفی شکل دشت قزوین را فرا میگیرد.
۲- باد راز ( شره ) جهت وزش این باد از جنوب و جنوبشرقی که از کویر قم بداخل دشت قزوین تقریبا در تمام طول سال می وزد. اما از اواسط بهار تا اواخر تابستان به دلیل افزایش درجه حرارت ، تبخیر و کاهش رطوبت شدت بیشتری می یابد. درصد وزش سالیانه این باد ۷/۱۲% و سرعتی متوسط معادل ۴ متر بر ثانیه دارد.

- رژیم‌ دمایی‌ استان قزوین
بررسی‌ آمار ماهانه‌ ایستگاههای‌ معتبر استان‌ نشان‌ می‌دهد که‌ دراین ایستگاهها ‌ تیرو مرداد گرمترین‌ و دی‌ و بهمن‌ سردترین‌ ماهها می باشند . براساس نقشه همدمای سالانه استان ، ارتفاعات شمال شرقی و شمالی استان و همچنین ارتفاعات آوج در جنوب غرب استان دارای دمای کمتری نسبت به سایر نقاط استان هستند. کمترین مقدار متوسط سالانه دما ۲ درجه سانتی گراد بوده که درقلل شمالشرقی مشاهده می شود. و بیشترین متوسط سالانه دما ۱۸درجه سانتیگراد بوده که درمناطق کم ارتفاع شمالغربی پیرامون دریاچه سد سفید رود قابل مشاهده می باشد . بعلاوه در قسمت دشت و بخشهای داخلی استان ، درحاشیه شرقی و جنوبی شهرستان بویین زهرا میانگین دمای ۵/۱۴ درجه سانتیگراد مشاهده می گردد .

- یخبندان ایستگاههای استان قزوین
اولین روز یخبندان این ایستگاه بطور متوسط از تاریخ ۱۹ آبان آغاز می گردد که این میزان در سالهای مختلف از ۱۹ مهر تا ۱۹ آذر دامنه دارد. در طول دوره آماری این ایستگاه پائین ترین دمای مشاهده شده ۲۴- درجه سانتیگراد که در تاریخ ۲۰/۱۰/۱۳۵۵ ثبت گردیده است همچنین در طول دوره آماری میانگین سالانه تعداد روزهای یخبندان ( حداقل دمای صفر و پایین تر ) ۹۰ روز می باشد.

تاکستان:
اولین روز یخبندان این ایستگاه بطور متوسط از تاریخ ۲۱ آبان آغاز می گردد که این میزان در سالهای مختلف از ۲۱ مهر تا ۱۲ آذر دامنه دارد. در طول دوره آماری این ایستگاه پائین ترین دمای مشاهده شده ۵/۲۰- درجه سانتیگراد که در تاریخ ۱۵/۱۱/ ۱۳۵۰ ثبت گردیده است همچنین در طول دوره آمــاری میانگین ســـالانه تعداد روزهای یخبندان ۸۱ روز می باشد.

آوج:
اولین روز یخبندان این ایستگاه بطور متوسط از تاریخ ۵ آبان آغاز می گردد که این میزان در سالهای مختلف از ۱۲ مهر تا ۲۶ آبان دامنه دارد. در طول دوره آماری این ایستگاه پائین ترین دمای مشاهده شده ۲۷- درجه سانتیگراد که در تاریخ ۲۷/۱۱/۱۳۵۲ ثبت گردیده است همچنین در طول دوره آماری میانگین سالانه تعداد روزهـای یخبـندان ۱۱۱ روز می باشد.

نیروگاه شهید رجایی :
اولین روز یخبندان این ایستگاه بطور متوسط از تاریخ ۱۱ آبان آغاز می گردد که این میزان در سالهای مختلف از ۲۲ مهر تا ۱۴ آذر دامنه دارد. در طول دوره آماری این ایستگاه پائین ترین دمای مشاهده شده ۵/۱۹- درجه سانتیگراد که در تاریخ ۲۶/۱۰/۱۳۶۷ ثبت گردیده است همچنین در طول دوره آماری میانگین ســالانه تعـداد روزهــای یخبندان ۷۸ روز می باشد.

باغ کوثر:
اولین روز یخبندان این ایستگاه بطور متوسط از تاریخ ۱۹ آبان آغاز می گردد که این میزان در سالهای مختلف از ۱۹ مهر تا ۲۹ آبان دامنه دارد. در طول دوره آماری این ایستگاه پائین ترین دمای مشاهده شده ۲۶- درجه سانتیگراد که در تاریخ ۲۹/۱۱/۱۳۶۷ ثبت گردیده است همچنین در طول دوره آماری میانگین ســالانه تعـداد روزهــای یخبندان ۸۶ روز می باشد.

مگسال:
اولین روز یخبندان این ایستگاه بطور متوسط از تاریخ ۱۴ آبان آغاز می گردد که این میزان در سالهای مختلف از ۲ مهر تا ۶ آذر دامنه دارد. در طول دوره آماری این ایستگاه پائین ترین دمای مشاهده شده ۲۷- درجه سانتیگراد که در تاریخ ۶/۱۱/۱۳۵۵ ثبت گردیده است همچنین در طول دوره آماری میانگین سالانه تعداد روزهای یخبندان ۸۷ روز می باشد.

شهردانسفهان

تاریخچه وقدمت دانسفهان دانسفهان دانسفهان شرقی‌″۳۸ ′۴۴ °۴۹ شمالی‌″۴۸ ′۴۸ °۳۵ / °۴۹٫۷۴۳۸۴شرقی °۳۵٫۸۱۳۳۹شمالی اطلاعات کلی کشور ایران استان قزوین شهرستان بوئین‌زهرا مردم شهر دانسفهان زبان‌ گفتاری تاتی موقعيت جغرافيايي دانسفهان: دانسفهان در كوهپاية شمالي رامند و در ۶۵كيلومتري جنوب قزوين و در ۳۰كيلومتري غرب بويين زهرا واقع شده است كه از جنوب به رشته كوههاي رامند و روستاهاي سوراوجين و بند سر و از شمال به روستاي خوزنين و قلعة هاشم خان و از طرف غرب به روستاي خيارج و از طرف شرق به روستاي قشلاق و نوده و سگزآباد منتهي مي شود. موقعیت ریاضی دانسفهان عنوان دانسفهان (All coordinates) مختصات 35° 48′ 48.2″ N, 49° 44′ 37.82″ E اعشاری 35.81339°, 49.74384° یو.تی.ام 3963979 386516 39S مقاله‌ها 35 degrees N بخش رامند با مركزيت دانسفهان با مساحت 491.4 كيلومتر مربع با تراكم جمعيت 37.89 كيلومتر مربع كه جمعا داراي ۲۵619 نفر جمعيت مي باشد تاريخچة دانسفهان: شهر دانسفهان شهر دانسفهان مركز بخش رامند بوده و در جنوب استان قزوین و در دامنه كوههاي رامند بر سر سه راهي مهم و ترانزيتي قرار گرفته ، كه از طرف شمال و شمال غربي به تاكستان .زنجان.تبریز.و از سوي شرق به شهرهاي بويين زهرا و ساوه- اشتهارد و کرج و تهران متصل و محدود مي شود . اين شهر داراي ۱۲۳۵۲ نفر جمعيت بوده ، و فاصله آن تا مركز شهرستان 33 كيلومتر است . زبان مردم شهر دانسفهان تاتی است و نسبت به ساير مناطق تات نشين اين شهرستان اندكي متفاوت است ، شهرك صنعتي تازه تاسيس اين شهر موجب مهاجرت اقوام مختلف به اين منطقه شده است كه آمارشان از لحاظ كمي قابل توجه نمي باشد و از آثار تاريخي اين شهر مي توان از تپه دانسفهان نام برد . تاريخچة اصلي دانسفهان و اسم اصلي آن معلوم نمي باشد ولي از روي آثار و نقل و قولهاي قدما و بعضي از كتابهاي تاريخي براي دانسفهان گفته مي شود كه به اختصار يكي دو مورد آنها را بيان مي كنيم. آنچه مسلم است اين است كه دانسفهان قدمتي ديرين دارد . نزديك به 2000سال در زمان دورة پادشاهي مادها كه سگكان و تازيان هم در آن دوره زندگي مي كردند كه از باقيماندة سگكان مردم خونگرم سگزآباد را مي توان نام برد. دانسفهان كه در آن زمان مركز حكومت عثمان بوده و جنبة شهري داشته كه به آن دِه عثمان مي گفتند و به نقلي در آن زمان دو مركز علمي و دانشگاهي وجود داشته كه يكي جندي شاپور كنوني است و ديگر دانشمان بود كه دانسفهان كنوني است. دانسفهان قديم در دوران زرتشت مركز تعليم و تربيت دين زرتشت بوده است و به همين خاطر آنجا را دان سه پندان مي گفته اند، آن اشاره است بر سه پند زرتشتيان كه كردار نيك ، پندار نيك و گفتار نيك . مي توان گفت كه روزگاري زرتشتيان اهالي دانسفهان را تشكيل مي داده اند و به همين خاطر كه مركز علم بوده است. حتی اگرامروزنیزبه ارتفاعات رامندسفرکنیدبرروی قله ای که دراصطلاح مردم دانسفهان به کله قندی یا(ماجاوء کوه)مشهوراست آثارمربوط به آتشکده را می توان دید. زبان دانسفهان بنابرپژوهشهای استادابراهیم پور داوود اوستا شناس معروف زبان تاتی بازمانده زبان اوستایی است که حضرت زرتشت پیامبر در12هزارسال پیش اشعار آیینی خودراکه مشهوربه اوستا میباشد به این زبان سروده است وتنهازبانیست که واژه های گمشده ی اوستایی رادراین زبان می توان پیدا کرد. استاداحسان یارشاطر درکتاب دایره المعارف ایرانیکا یادآورمی شودکه زبان تاتی مادر زبانهای شمالغرب ایران میباشد. دراینجا دوباره یادآورمیشویم که تاتی زبان است ولهجه نیست. زمانی که باسقوط ساسانیان ایران جولانگاه اعراب گردید عربها به ایرانیان لقب تاتیک (تاجیک) داده بودند که به معنای غیرعرب وغیر ترک بوده وایرانی معنا میداده است. دراینجا به دو مورد از لغات تاتی که درقرآن نیز به کاررفته اشاره میکنیم 1- لغت جناح که به معنی گناه میباشد 2- لغت سجیل که معرب سنگ و گل وبه تاتی سنج وجل می باشد همچنین گفته شده که امام علی ع دریکی از جلسات مشورتی خود بامردم پس از پایان فرمایشاتشان میگویند ( آرو را وسه) . حاضران از معنی این اصطلاح می پرسند وامام در جواب میگویند که معنی اینست ( برای امروز کافیست) نویسنده : مهدی فرخ زاد کارشناس تاریخ دانسفهان علت نابودی آثارتاریخی دانسفهان: درباره ی عوامل نابودشدن بناهای تاریخی دانسفهان مواردمختلفی گفته شده است امااگر اندکی درباره ساختارتکتونیکی دانسفهان تحقیق کنیم میبینیم که تکتونیک صفحه ای یا گسل دانسفهان یکی از فعالترین گسلهای منطقه و حتی ایران میباشد. دانسفهان همیشه درطول تاریخش باقهرطبیعت روبرو بوده وزمین لرزه (زلزله) جزئی جدایی ناپذیر دانسفهان بوده وبه طورمیانگین هر۸۰ تا ۱۰۰ سال زلزله ی بین ۵/۶ تا۵/۷ ریشتردانسفهان راتکان داده است وهربارتلی ازخاکستررا برپانموده ودانسفهان متمدن را هربار تبدیل به ویرانه ساخته است. از نمونه های بارز زلزله در دانسفهان میتوان به موارد زیر اشاره کرد. ۱- زلزله دهم شهریور سال ۱۳۴۱ هجری خورشیدی در دانسفهان باویرانی ۱۰۰ درصد ۲- زلزله زمستان ۱۲۵۵ هجری خورشیدی در دانسفهان با ویرانی ۱۰۰ درصد ۳- زلزله سال ۱۱۵۰ هجری خورشیدی دانسفهان با خشک شدن یک هفته ای قنات لاو ۴- زلزله سال ۱۰۲۵ هجری خورشیدی دانسفهان همراه با آتش سوزی گسترده انبارهای کاه وکلش که علت اصلی آتش سوزی میتواند صاعقه ورعدوبرق پس از زلزله باشد دانسفهان و مواجهه با هجوم اقوام بیگانه درطول تاریخ: هجوم دشمنان خارجی همیشه یکی از دقدقه های مردم درطول تاریخ بوده است. دانسفهان وتمدن آن نیزاز این هجوم درامان نمانده. آورده اند که درقرن ۷ هجری قمری زمانی که مغولان به ایران رخنه کرده بودند وبا توجه به اخباری از دانسفهان مبنی برسرشاربودن دانسفهان از قله های گندم وجو وبادام وگردو به مغولان رسیده بود مغولها تصمیم میگیرند که به دانسفهان حمله وآن راغارت کنند . لذا لشگری از سربازان مغول از مراغه راهی دانسفهان میشوند. مردم دانسفهان که دررابطه باهجوم بیگانگان تجربه ی خوبی داشته اند ازمدتها پیشتر تونل یا غار بسیار بزرگی در زیر خانه های مردم حفر وکنده بوده اند وتقریبا تمام خانه های مردم با دهلیز وکانالی مخفی از درون خانه با این تونل وصل میشده است.لذا درهنگام خطر جنگ مردم دانسفهان به طور نامحسوس به داخل تونل رفته وراه ارتباطی را مسدود مینموده اند. ودرهنگام یورش مغولان به دانسفهان این بار نیز مردم به داخل غار وتونل میروند ومغولان به دانسفهان می آیند ومدتی غارت میکنند وازاینکه دراین روستا اثری از آدمیزاد نیست دچار خوف و ترس میشوند وبه سرعت منطقه دانسفهان رابه سمت مراغه ترک میکنند وبدین ترتیب به هیچ یک از شهروندان دانسفهان در ۷۰۰سال پیش ازجانب مغولها آسیبی نمیرسد. نویسنده: مهدی فرخ زاد کارشناس تاریخ وجغرافیا در دانسفهان دانشمندان و شاعران بزرگي بر دانسفهان سفر كرده اند از جمله ابوعلي سينا - طبيب بزرگ -چند روزي را در دانسفهان و به مداواي بيماران گذرانده است همچنين بابا طاهر عريان كه براي رفتن به قم و اطراف آن مسافرت كردند گويند چند باري را از كنار رامند گذشته و بر دانسفهان هم رفته براي آشنايي با لهجة تاتي كه شباهت زيادي به لهجة لري كه همان لهجة بابا طاهر عريان بوده است دارد. چينه شناسي شهر دانسفهان از يك طرف زير ساخت چينه شناسي آن تشكيلات دوران مختلف زمين شناسي را مشخص مي سازد اين سازنده ها بوسيلة سازنده هاي كواترنري پوشيده شده است . اين سازنده در زير بنايي شهر به دوران دوم دورة زمين شناسي مي رسد. منطقه كلاً از تشكيلات دوران سوم از ترشياري قديم و جديد تشكيل شده اسنت كه به طور دقيق به اليگوسن و ميوسن نسبت داده مي شود و از ديدگاه زمين شناسي منطقه اطراف كانسار به طور كلي سنگهاي آذرين خروجي مهار كرده اند ، منطقة جنوب داراي تشكيلات قرمز رنگ رس با آندزيت و بازالت و همچنين ماسه سنگها مشاهده مي شوند و اين تشكيلات به صورت تاقديس و ناوديس قرار گرفته اند و خصوصيات منطقه گسلي مي باشد و اطراف محدوده كانسار فقط تشكيلات آذرين مشاهده مي شود. در اين رابطه پراكندگي كاني كائولينيت بهترين نمونه است . علت پراكندگي كائولينيت احتمالاً مربوط به نا هماهنگي سنگهاي منطقه و درهم شدن آنهاست. تاريخچۀ روستا.شهر دانسفهان: . نام دانسفهان : در مورد نام دانسفهان نقل قولهاي مختلفي وجود دارد كه همگي از بين عامه مردم جمع آوري شده و هيچ نوشته اي دال بر صحت اين گفته ها وجود ندارد. قول اول اين است كه: روزگاري دين زرتشت در اين خطه رونق داشته و به همين دليل ، روستا دان سه پند نام داشته است كه اشاره به سه پند زرتشتيان : كردار نيك ، پندار نيك و گفتار نيك دارد. قول دوم اين است كه : نام روستا دانسپندار است كه بعضي آن را دانسپهدار مي گفتند كه از نام فرشته اي مقرب درگاه خداوندي اخذ شده است. قول سوم اين است كه در اين منطقه به سبب فراواني اسفند اين نام را براي آن برگزيده اند. قول ديگر اين است كه: چون تازيان در زمان خليفة دوم بر اين مكان استيلا يافتند نام اين روستا ده عثمان بود كه در اثر گردش روزگار تغيير شكل يافته است. و بالاخره قول آخر اين است كه مركز علمي به نام دانشمان بوده و به مرور زمان تغيير يافته است. به هر صورت نام اين روستاي قديمي و شهر نو پا “ دانسفهان“ است كه در كتابها به صورت “ زدانسقان“ دانسبان،“ دان اصفهان“، “ دانسپهان“ ،“ اسفقنان“ و به لهجة اهالي “ دُنسبُن“ آمده است. دانسفهان قبل از زلزله 1341: هر عابري كه از دامنة پر شكوه رامند از راههاي پر پيچ و خم و مالروي قديم از كنار باغهاي سرسبز و درختان كهنسال گردو كه روزگاري دراز ، قامت برافراشته و نسل به نسل بر و ميوه داده اند عبور كرده باشد ويرانه اي با پستي و بلنديهاي بسيار مشاهده كرده است. قبل از اینکه عکسهای غم انگیز زلزله دانسفهان را ببینیداز شماپوزش می طلبیم. این عکسها از آرشیوصداوسیما وهمچنین سایت بهبودی دریافت شده است. عکس های زلزله دانسفهان ۱۳۴۱ نویسنده :مهدی فرخ زاد عکس زلزله دانسفهان ۱۳۴۱ عکس زلزله دانسفهان ۱۳۴۱ دراین عکس که مربوط به خانه های ضلع غربی قنات لاو دانسفهان(باغچه)می باشد. کوه رامنددرانتهای تصویرخودنمایی میکند. دراین تصویربنا به قول بیشتربینندگان این زن و شوهر مرحومان ابراهیم درزی وخاتون درزی میباشند. عکس زلزله دانسفهان ۱۳۴۱ بناهاي آباد گردد خراب ز باران و از تابش آفتاب پي افكندم از نظم كاخي بلند كه از باد و باران نبايد گزند “ فردوسي“ با مشاهدة اين ويرانيها ، هرگز بر انديشه گذر نمي كند كه اين حياط وحش و لانة خزندگان و پرندگان ، روزگاري نشيمنگاه شاديها ، غمها و آرزوهاي دلهايي بوده است. اهالي دانسفهان به شش طايفه عمده تقسيم مي شوند. اين طوايف هر كدام به گروههاي كوچكتر به نام اويماق تقسيم شده است و با تقسيم دوباره به “ اوميه فور “ و “ ميميه فور“نام مي گيرند و واحد كوچكتر كه شامل خانواده و فاميلان درجه يك مي باشد به “ سو “ مرسوم است. اين شش طايفه عبارتند از: درزي رامندي ، قموشي رامندي ، فصيحي رامندي ، انصاري رامندي ، لامعي رامندي و يوسفي رامندي. طایفه ی درزی دارای چند زیرشاخه است که عبارتنداز ( رحیمی یا ریم. بالی.مهرعلی یا مورلی. سیزده سر .آشورممد و ...) نكته اي كه در اينجا بايد ذكر كرد اين است كه وجود پسوند رامندي در آخر نام خانوادگي كلية افراد طوايف مي باشد كه اين كلمه به سبب نسبت دادن به كوه رامند مي باشد. بعضي از فاميليها داراي معني خاصي مي باشد مانند درزي كه به معناي خياط و لامعي يعني روشنايي و نوراني و فصيحي يعني رسا سخن گفتن مي باشد و …. نماي روستا قبل از سال 1341: وقتي به اين روستاي كوچك 2500 نفره مي گذريم بي درنگ نگاهمان به ديوارهاي كاه گلي و كوچه هاي تنگ و باريك و خانه هاي محقر مي افتد ، خانه هايي كه حكايت روزگاري كهن را در خود جاي داده اند ، كوچه هاي پست و بلندي كه با اندك برفي صعب العبور و با نمي باران ، در فصل خزان و بهار به باتلاقي تبديل مي شود. اتاقها به صورت دو طبقه و سقف تير پوش با خس و خاشاك ، جمعيت زيادي را در خود جاي داده اند و با هر بادي به لرزه در مي آيند و با حياطهاي گودي كه با چند پله گلي به سطح خيابان مي رسند ، با اينكه كوچك است و دهي بيش نيست 12 مسجد را در خود جاي داده و در فاصله هر چند خانه ، اتاقكي با قطعه حصير يا زيلويي به عنوان كف پوش ، حسينيه يا مسجد نام گرفته است. بزرگترين اين مساجد ، مسجد جامع است كه بالاي قنات “ لاو“ قرار گرفته است. ساختمانها از جاي پختن نان و آغل گاو و گوسفندان كه به صورت زيرزميني تشكيل شده و چاهي با شيار مستطيلي و حصاري كوتاه بدون هيچ شباهتي به عنوان توالت مورد استفاده قرار مي گيرد. در مركز روستا بقعه امامزاده اي به نام “ منور بنت موسي بن جعفر (ع)“ قرار دارد كه مردم سخت به ايشان پايبند مي باشند و سوگند ها به درگاهش دارند، نذرها مي كنند و براي دشمنانشان نفرين مي فرستند. حادثه 1341 به قدري وحشتناك بود كه حتي محمدرضاشاه هم براي بازديد از منطقه آمده و اشك تمساحي نيز بر كشته شدگان مي ريزد و مرحوم جهان پهلوان تختي از جمله كساني است كه در سطح شهر تهران به لحاظ محبوبيت خاصي كه در نزد مردم دارد كمكهاي مردمي را براي زلزله زدگان جمع آوري مي كند كه ياد او در اذهان مردم يادآور زمان زلزله است. تاًثيرات مهم زلزله: كشته شدن نيمي از سكنه 2500 نفره و مجروح شدن عدة كثيري از اهالي. تخريب صد در صد روستا و آواره شدن اهالي. تحمل مشكلات طاقت فرسا در طول مدت يكسال و چند ماه مخصوصاً زمستان 41 با شرايط بسيار نا مناسب. مهاجرت عدة زيادي از مردم و مفقود شدن بعضي از مصدومين منتقل شده به بيمارستانهاي تهران. از همه مهمتر : بعد از سكني شدن اهالي در خانه هاي جديد ، با عمل به شعار تفرقه بينداز و حكومت كن ، به علت جدا كردن طوايف از هم ، اتحاد مردم را از هم و از يكديگر از بين برده و باعث نزاعهاي طايفه اي شدند و همين امر باعث پيشرفت در سالهاي بعدي شد ، اين امر هم اكنون از جدا بودن مساجد و دسته جات سينه زني و عزاداري ، گورستان هاي جدا ، تيمهاي ورزشي و حتي نحوة نشستن دانش آموزان در مدارس به وضوح مشاهده مي شود. اين تقسيم بندي نا بجا و نا هنجار كه بزرگان دانسفهان انجام داده بودند باعث ايجاد فرهنگ غلط شد كه خوشبختانه با افزايش جمعيت و تحصيل نسل جديد و جوان مهاجرت پذيري ، اين فرهنگ غلط كم كم رنگ و بوي خود را از دست داد. كوه رامند: كه الوند خوش بي يا دماوند ابي رامند كه چون مي نمايد اين كوه در حدود 7 كيلو متري جنوب دانسفهان قرار دارد كه ارتفاعي غالب بر 258۳ متر دارد. به خاطر داشتن چشمة آب سرد كه چند ثانيه نمي توان دستها را در آن نگاه داشت و سرسبزي دامنه و وجود روستاهاي كوچك و متعدد ، تفرجگاهي مناسب در موسم بهار و تابستان و در فصل خزان و زمستان به سبب وجود انواع پرندگان مانند : كبك ، غاز ، مرغابي وحشي ، تيهو و باقرقره و…و حيواناتي چون آهو ، قوچ ، بز كوهي و…صيادان و شكارچيان را به خود فرا مي خواند. منطقه حفاظت شده دانسفهان این منطقه با مساحت بیست و هفت هزار هكتار در غرب شهرستان بویین زهرا در اراضی جنوب جاده بویین زهرا. همدان تحت مدیریت زیست محیطی قرار دارد . این منطقه جهت حفظ جمعیت پرندگان منطقه و احیای گونه های منقرض شده آن ، منطقه حفاظت شده اعلام شده است . در گذشته شكاربی رویه گونه های آهو ، قوچ ومیش در این منطقه سبب انقراض این جانوران در این منطقه شده است . جمعیت پرندگان این منطقه در اثر مدیریت زیست محیطی افزایش یافته است . معضل توسعه كشاورزی و دامداری مهم ترین مشكل برای ارتقاء این منطقه است . باتشکراز: مهدی فرخ زاد .دبیر تاریخ شهر دانسفهان

قزوین -قسمت دوم

قزوين كه لقب « باب الجنه» يا «دروازه بهشت» را به خود اختصاص داده از مناطق مهم ايران است كه در زمينه هاي تاريخي, طبيعي, اقتصادي, فرهنگي, صنعتي و گردشگري داراي اهميت زيادي است. شهرستان قزوين به لحاظ صنايع و معادن, راه ها و مسيرهاي ارتباطي, پيشينه تاريخي غني‏, اقتصاد قوي , كشاورزي و بازرگاني مناسب و جاذبه هاي گردشگري طبيعي و تاريخي از اهميت و ارزش زيادي برخوردار است.

قله ها وغارهاي مشهور و زيبا, قديمي ترين مسجد ها و عمارت ها, درياچه هاي زيباي طبيعي, زيباترين كاروان سراها, جاذبه هاي غني ژئوتوريستي به منظور گردشگري علمي, قديمي ترين قلعه ها و پل هاي عمراني‏‏, رودخانه هاي متعدد و پرآب, چشمه هاي متعدد آب گرم جهت توريسم درماني وتفريحي و ده ها جاذبه اجتماعي و فرهنگي ديگر از جاذبه هاي گردشگري شهرستان قزوين است كه در كنار رونق تاريخي, اقتصادي و تجاري منطقه يكي از مهم ترين شهرستان هاي ايران را به وجود آورده است.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

در مورد علت نام گذاری قزوين؛ نظرات زيادی در متن های تاريخی مطرح شده است. تاريخ نگاران ايرانی و عرب عقيده دارند كه واژه «قزوين» از جمله «اين كش وين» گرفته شده است، به اين شرح که وقتی سركرده سپاه كسرا به هنگام نبرد، در صف لشكريان خود خللی ديد، با عبارت «اين كش وين» (يعنی به آن كنج بنگر) زير دست خود را مأمور رفع خلل كرد و در نتيجه سپاهيان او پيروز شدند. آن گاه در آن محل شهری بنا كردند و آن را «كشوين» ناميدند و در دوره اسلامی، عرب ها، اين واژه را معرب كرده و آن را «قزوين» ناميدند. عقيده يونانيان دراين مورد بر اين است که پيش از دوران هخامنشی، مردمی كه آن ها را «كاسی» يا «كاسيت» می ناميده اند، در كرانه باختری دريای قزوين می زيستند كه به گفته بعضی از تاريخ نگاران يونانی و آريايی جزو نژاد «ميت تانی» به حساب می آمدند. اين قوم ظاهرا مدت ها پيش از مادها به ايران آمده و قرن ها در كرانه باختری دريای كاسپين (خزر) استقرار يافته بود. نام قزوين نيز از نظر آنان، از نام دريای كاسپين گرفته شده است. نظر ديگری، وجه تسميه قزوين را متأثر از موقعيت طبيعی، جغرافيايی و حوادث تاريخی روی داده درآن می داند. گفته می شود كه كوهستان های شمالی قزوين همواره زيستگاه مردمان سركش بوده و آبادی های دشت قزوين پيوسته دست خوش تاخت و تاز و تاراج طايفه های گوناگون قرار داشته است. به فرمان حاكم وقت، برای جلوگيری از تاخت و تاز كوه نشينان، يك دژ در مدخل كوهستان شمالی قزوين و دژ بزرگ ديگری برای استقرار سپاهيان در محل كنونی قزوين بنا كردند. اولی را «دژ بالا» و دومی را «دژ پايين» ناميدند که با گذشت زمان، نام «دژ پايين» دچار دگرگونی شده و به «دژپين»، «گژوين» و سپس «كشوين» تبديل شده است. در دوران شاپور ذوالاكتاف قلعه ای - در جای همان دژ - بنا كرده و همان کشوين ناميده شد. اين نام در دوره اسلامی معرب شده و به قزوين تغيير يافته است.
بنای اوليه شهر قزوين، به شاپور اول ساسانی معروف به شادشاپور نسبت داده می شود. او شهر قزوين را برای جلوگيری از تهاجمات ديالمه بنا کرد و سپاهيان خود را در دژها و استحكامات زيادی که در آن ايجاد کرده بود، مستقر نمود. به مرور زمان؛ اين پايگاه نظامی توسعه يافت و هسته اصلی شهر قزوين - که همواره به عنوان گذرگاه مهم طبرستان و دريای مازندران (خزر) اهميت فراوان داشته؛ به وجود آمد. با آغاز دوره فتوحات اسلامی و حملات اعراب به ايران در سال 24 هـجري قمري قزوين به محاصره براء بن عازب - از سرداران معروف عرب - درآمد و چون مردم اين شهر مانند بسياری ديگر از شهرهای ايران ‌اسلام را پذيرفتند، ازپرداخت جريمه معاف شدند. قزوين در دوره اسلامی نيز همانند دوره ساسانيان - كه پايگاه مستحكمی برای جلوگيری ازهجوم مهاجمان ديلمی بود – اهميت جنگی پيدا کرده و پايگاه و مبدأ عمليات بعدی لشكريان عرب شد.
در زمان امويان، پسرحجاج بن يوسف؛ نخستين مسجد جمعه آن را بنا نهاد كه به «مسجد الثور» معروف شد. اين مسجد تا زمان هارون الرشيد معتبرترين مسجد قزوين بود. در سال 176 هـجري قمري, قلعه يا شهر ديگری توسط خليفه هادی موسی بن عباسی در مقابل شهر قديم قزوين ساخته شد كه به «مدينه موسی» يا «مدينه مباركيه» معروف شد. وقتی هارون الرشيد - خليفه عباسی – به قصد خراسان از راه قزوين می گذشت، از گرفتاری های مردم قزوين در مقابل هجوم های ديالمه و مقاومت شجاعانه آن ها آگاهی يافت و به سعد بن العاس - والی عراقين و قزوين - دستور داد كه حصاری به دور «مدينه موسی» بكشد و مسجدی نيز در آن بسازد، اما با مرگ او حصار ناتمام ماند، تا اين كه يكی از فرماندهان ترك دستگاه عباسی به نام موسی ابن بنا كه مأمور جنگ با حسين بن زيد علوی شده بود،‌ در سال 256 هـ جري قمري بنای آن را به اتمام رساند.
از اواخر قرن پنجم هجری تا زمان حمله هلاكو به قلعه های اسماعيليان، اين سرزمين تحت تأثير حوادث مربوط به نهضت حسن صباح و جانشينان او قرارداشت و شاهد نبردها و جنگ های طولانی ميان سپاه حكومت مركزی و اسماعيليان بود. با روی کار آمدن سلسله صفويه و برگزيده شدن شهر قزوين به پايتختی، منطقه اعتبار بيش تری يافت و آثار و بناهای متعددی درآن بنا شد. دردوره قاجاريه نيز با انتخاب شهر تهران به عنوان پايتخت، قزوين به علت استقرار در مسير جاده تهران به اروپا و روسيه اهميت قابل ملاحظه ای يافت. ناصر خسرو قباديانی در سفرنامه خود در سال 438 هـجري قمري اين شهر را چنين توصيف كرده است: «باغستان بسيار داشت، بی ديوار و خار،‌ و هيچ مانعی از دخول در باغات و قزوين را شهری نيكو ديدم، با روی حصين و كنگره بر آن نهاده و بازارهای خوب، مگر آن كه آب در آن اندك بود و منحصر به كارگرها در زير زمين و رييس آن شهر مروی علوی بود.» امروزه مركز شهرستان قزوين از شهرهای زيبای استان قزوين است و شهرستان قزوين هم اكنون نيز از مهم ترين منطقه هاي ايران است كه نقش بسيار مهمي در اقتصاد, صنعت, فرهنگ كشور ايفا مي كند.
 

مشخصات جغرافيايي

شهرستان قزوين ازنظرجغرافيايی بين 58 درجه و 49 دقيقه تا 50 درجه و 02 دقيقه درازای خاوری و 14 درجه و 36 دقيقه تا 19 درجه و 36 دقيقه پهنای شمالی و در بلندی 1280 متری از سطح دريا قرار دارد. رودهای اين شهرستان بيش تر فصلی و موسمی بوده و بيش تر دربخش شمالی جاده قزوين- رشت به سوی منطقه قزوين روانند. درداخل شهر, رودخانه ای از شمال به جنوب روان است و كوه های البرز نيز در شمال قزوين سربرافراشته اند و بر زيبايی شهرافزوده اند. شهرستان قزوين از شهرها و دهستان هاي زيادي تشكيل شده است و از شمال به استان گيلان، از خاور به استان تهران، از جنوب به بويين زهرا و از باختر به استان زنجان محدود است. براساس سرشماری سال 1375 جمعيت اين شهرستان 574740 نفر برآورد شده كه 291117 نفر از آن ها در مركز شهرستان ساكن بوده‌اند. راه های منتهي به شهرستان قزوين عبارتند از:
- بزرگ راه قزوين - تهران به درازای 146 كيلومتر
- بزرگ راه قزوين - زنجان به درازای 184 كيلومتر
- راه قزوين - تاكستان به درازای 32 كيلومتر
- راه قزوين - رشت به درازای 177 كيلومتر
- راه قزوين - معلم كلايه به درازای 85 كيلومتر
- راه قزوين - بويين زهرا به درازای 59 كيلومتر
- ايستگاه راه آهن تهران - زنجان از اين شهرستان عبور مي كند و اين شهرستان داراي يك فرودگاه محلي نيز است.
 

مکان های دیدنی و تاریخی

شهرستان قزوين كه از مناطق زيبا, با فرهنگ و متمدن ايران است در كنار طبيعت زيبا, خدادادي و مناظر بهشت گونه خود از غناي تاريخي و فرهنگي قابل توجهي نيز برخوردار است. رودخانه هاي پرآب, قله هاي زيبا و مشهور, چشمه هاي آب گرم‏, حيات وحش, پوشش گياهي غني و درياچه هاي چشم نوازمنطقه؛ مهم ترين جاذبه هاي طبيعي شهرستان قزوين را تشكيل مي دهند. در كنار آثار متعدد تاريخي و معماري در قالب مسجد ها, امام زاده ها, مدرسه ها, بازارها, حمام ها, شهرهاي قديمي و كاروان سراها؛ اين شهرستان از جاذبه هاي اجتماعي چون: جشن ها, غذاهاي خاص و جاذبه هاي فرهنگي چون: صنايع دستي, موسيقي و لباس هاي خاص محلي برخوردار است. همه اين جاذبه ها دست به دست هم داده و مجموعه اي ديدني در قالب شهرستان قزوين به وجود آورده اند كه سبب شده اين منطقه به يكي از جذاب ترين و مهم ترين شهرستان هاي ايران تبديل شود. شهرستان قزوين به واسطه پشتوانه غنی تاريخی و طبيعي خود از مكان هاي طبيعي و تاريخي زيادي برخورداراست كه فهرست و اطلاعات كامل آن ها به تفصيل در آيتم هاي مربوطه آورده شده است. 

صنايع و معادن

صنايع شهرستان قزوين شامل دو دسته صنايع ماشيني و صنايع دستي مي شود. صنايع دستی مردم قزوين زيبا, هنرمندانه و جالب توجه است. كاشی سازی، منبت كاری، گچ بری، قالی بافی، سنگ تراشی، حكاكی و خطاطی از جمله هنرهای دستی شهرستان قزوين هستند. صنايع ماشيني در اين شهرستان ازشكوفايی خاصی برخورداراست. استقرار شهر صنعتی البرز در 11 كيلومتری جنوب خاوری شهر قزوين در زمينی به مساحت 900 هكتار - كه 347 كارخانه و حدود 70 كارگاه صنعتی و توليدی را در خود جای داده - بر اهميت صنعتی استان و شهرستان قزوين افزوده است. صنايع فلزی، شيميايی، نساجی و غذايی از جمله مهم ترين صنايع شهرستان قزوين هستند. معادني چون: مس،‌ سرب، منگنز، ‌سيليس آلونيت و كائولن نيز باعث شکوفايی اقتصادی بيش تر اين شهرستان شده است.
شهرستان قزوين در امربازرگانی موقعيت ممتازی دارد و در امر صادرات و واردات از اهميت زيادی برخوردار است. انواع خشك بار، ميوه، سيب زمينی، پودرهای شوينده و محصولات فلزی از جمله صادرات اين شهرستان هستند. در ضمن مواد اوليه كارخانه هاي محصولات غذايی و ساختمانی از خارج از شهرستان وارد می شود.
 

کشاورزی و دام داری

شهرستان قزوين يكی از مراكز مهم كشاورزی استان قزوين است كه با مكانيزه شدن كشت و زرع و دسترسی به آب های روان توسعه فراوانی يافته است. آب كشاورزی اين شهرستان از چاه های ژرف تأمين می شود. فرآورده های کشاورزی قزوين شامل گندم، جو، يونجه، عدس، لوبيا، سيب زمينی، تره بار، سيب درختی، گردو، انگور، هندوانه و ذرت علوفه ای مي شود.
شهرستان قزوين در زمينه دام پروری و پرورش طيور از اهميت و موقعيت ممتازی برخوردار است. دراين شهرستان دام پروری به صورت صنعتی و سنتی رواج دارد که در سال های اخير، به دليل افزايش نياز منطقه و استان های مجاور به گوشت سفيد و تخم مرغ، مرغ داری های سياری نيز برای پرورش مرغ گوشتی, مادر و توليد تخم مرغ در شهرهای قزوين و تاكستان داير شده اند.
 

فهرست دهستانهای ایران ارروی ترتیب استانها

فهرست  دهستانهای ایران

 باکلیک بروی نام هریک ازاستانها فهرست دهستانهای هراستان بهمراه مشخصات عمومی هریک از دهستانها دست می  یابید

[

• ۱ استان اردبیل
• ۲ استان اصفهان
• ۳ استان البرز
• ۴ استان آذربایجان شرقی
• ۵ استان آذربایجان غربی
• ۶ استان بوشهر
• ۷ استان تهران
• ۸ استان چهارمحال و بختیاری
• ۹ استان خراسان جنوبی
• ۱۰ استان خراسان رضوی
• ۱۱ استان خراسان شمالی
• ۱۲ استان خوزستان
• ۱۳ استان زنجان
• ۱۴ استان سمنان
• ۱۵ استان سیستان و بلوچستان
• ۱۶ استان فارس
• ۱۷ استان قزوین
• ۱۸ استان قم
• ۱۹ استان کردستان
• ۲۰ استان کرمان
• ۲۱ استان کرمانشاه
• ۲۲ استان کهگیلویه و بویراحمد
• ۲۳ استان گلستان
• ۲۴ استان گیلان
• ۲۵ استان لرستان
• ۲۶ استان مازندران
• ۲۷ استان مرکزی
• ۲۸ استان هرمزگان
• ۲۹ استان همدان
• منبع- ویکی بدیا

شهربوئین زهرا

               

از آثارموجود درتپه هاي باستاني شهرستان بويين زهرا؛ پيشينه اي حدود 9000 سال براي اين منطقه برآورد مي شود كه از قديمي ترين مناطق ايران و جهان به شمار مي آيد. بويين زهرا درفاصله پنجاه كيلومتري شهر قزوين قرار گرفته است. شغل اصلی مردم بويين زهرا كشاورزی است و به طور كلی آب و هوای آن معتدل خشك است. هوای مركز شهرستان، تابستان ها گرم و خشك و زمستان ها سرد است. در زلزله سال 1341 بسياری از آثار باستانی بويين زهرا فرو ريخت. از آثار باقي مانده اين منطقه می توان به كاروان سرا هاي دوره صفويه و برج هاي خرقان اشاره كرد.

مکان های دیدنی و تاریخی

بسياري از آثار و مكان هاي قديمي و تاريخي شهرستان بويين زهرا در زلزله دهه چهل تخريب شد ولي مهم ترين آن ها را كاروان سراها‏, تپه هاي تاريخي, و برج هاي دوگانه خرقان تشكيل مي دهد

شهرستان بوئین‌زهرا یکی از شهرستانهای استان قزوین ایران است. مرکز این شهرستان، شهر بوئین‌زهرا است و دارای شش بخش مرکزی، آبگرم، آوج، دشتابی، رامند و شال و نیزچهارده دهستان و ۳۲۰ آبادی دارای سکنه‌است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۵۵٬۸۸۹ نفر بوده است^[۱]. استان قزوین تقریباً زلزله‌خیزترین استان کشوراست و شهرستان بوئین زهرا نیز لرزه‌خیزترین شهرستان آن^{[نیازمند منبع]}. در سال ۱۳۴۱، زلزله‌ای در آن رخ داد و ۲۰٬۰۰۰ نفر جان باختند.^[۲]

این شهرستان با وسعتی حدود ۵۹۸۸ کیلومتر مربع از شمال به شهر قزوین واز جنوب به استان مرکزی و همدان و از شرق به استان تهران و از غرب با شهرستان تاکستان هم مرز است. شهرستان بوئین زهرادر درجه اول از نظر پسته و سپس گردو و انگور کشت خوبی دارد. در این شهرستان پیاز و پنبه نیز کشت می‌شود. البته با توجه به آب و هوای بسیار مساعد بوئین زهرا برای کشت پسته ظرف چند سال گذشته سرمایه گذاریهای بسیار عمده‌ای توسط بخش خصوصی برای توسعه اراضی زیر کشت پسته در این شهرستان صورت گرفته‌است. شهر بوئین زهرا در محل تلاقی راه‌های قزوین به ساوه و کرج به همدان قرار دارد.

در شهرستان بوئین زهرا ایل شاهسوند نیز زندگی می‌کنند.

 

• دهستان زهرای بالا
• دهستان زهرای پائین
• دهستان سگزآباد

شهرها: بوئین‌زهرا و سگزآباد

• بخش آوج
  • دهستان حصار ولیعصر
  • دهستان خرقان غربی
  • دهستان شهیدآباد

شهرها: آوج

• بخش رامند
  • دهستان ابراهیم آباد
  • دهستان رامند جنوبی
  • دهستان یزن

شهرها: دانسفهان

• بخش شال
  • دهستان زین آباد
  • دهستان قلعه هاشم

شهرها: شال

• بخش آبگرم
  • دهستان آبگرم
  • دهستان خرقان شرقی

شهرها: آبگرم

• بخش دشتابی
  • دهستان دشتابی شرقی
  • دهستان دشتابی غربی

 

مرکز دهستان‌ها

زهرای پایین:رحیم آباد- زهرای بالا:عصمت آباد- سگز آباد:شهرسگز آباد- رامند جنوبی:دانسفهان- رامند شمالی:زین آباد- دشتابی شرقی:رحیم آباد-

 راه‌های شهرستان

جاده آسفالته بوئین زهرا کرج جاده آسفالته بوئین زهرا-ساوه جاده آسفالته بوئین زهرا-قزوین جاده آسفالته ای که به رزن وتاکستان وابهر می‌رود

 زمین‌لرزه‌های بوئین‌زهرا

بوئین‌زهرا منطقه‌ای زلزله‌خیز است و بر روی  قرار دارد و تاکنون ز شدیدی را به خود دیده است که تلفات بسیاری را بر جای گذاشته است. این زمین‌لرزه‌ها عبارتند از:

• 
  ادامه مطلب
• منبع ویکی بدیا

شهرستان البرز

بخش البرز

 

بخش مرکزی البرز با وسعت ۲۰۴.۵ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر ۹۴۸۷۲ نفر در سال ۱۳۸۵ می باشد در حوزه مرکزی استان قزوین این بخش از شمال به بخش محمدیه از جنوب به بخش مرکزی شهرستان بوئین زهرا و بخش بشاریات شهرستان آبیک ،از شرق بهبخش بشاریات شهر ستان آبیک و از غرب به بخش مرکزی شهرستان قزوین و بخش دشتابی شهرستان بوئین زهرا منتهی می گردد.منطقه البرز دردشتی پست و هموار واقع شده است.

روند تقسیمات سیاسی و اداری بخش مرکزی البرز

تا سال ۱۳۷۹ روند تقسیماتی این منطقه متاثر از روند تقسیماتی شهرستان قزوین بوده است.ولیکن در سال ۱۳۷۹ از ترکیب دهستانهای شریف آباد و پیریوسفیان بخشی تحت عنوان البرز در تابعیت شهرستان قزوین به مرکزیت شهر الوندایجاد شدو در سال۴/۱۲/۱۳۸۳ دهستانی تحت عنوان نصرت آباد در تابعیت بخش البرز شهرستان قزوین ایجاد گردید و دهستان شریف آباد از بخش البرز منتزع و به بخش محمدیه الحاق گردید ودر نهایت بخش البرز و محمدیه به شهرستان ارتقاۀ یافتند

جدول واحد های تقسیماتی بخش مرکزی البرز به تفکیک دهستانهای تابعه بر اساس سرشماری نفوس ومسکن سال ۱۳۷۵

مرکز دهستان

تراکم Km

مساحت

خانوار ۷۵

جمعیت ۷۵

شهر

دهستان

مرکز بخش

بخش

تاریخ تاسیس

نصرت آباد

۱۱۴.۰۷۲۵

۶۹

۱۶۰۹

۷۸۷۱

نصرت آباد

الوند

البرز ۷۹.۶.۱۴

پیر یوسفیان

۵۱.۵۲۷۶۸

۱۳۵.۵

۱۳۴۲

۶۹۸۲

پیر یوسفیان

۱۲۱۰۸

۶۰۷۵۸

الوند

۲

۳۶۹.۷۳۵۹

۲۰۴.۵

۱۵۰۵۹

۷۵۶۱۱

۲

۲

جمع کل بخش

 

جدول وضعیت جمعیت آبادیهای بخش مرکزی ـ شهرستان البرز

ردیف	نام آبادی	خانوار ۵۵	جمعیت ۵۵	خانوار ۶۵	جمعیت ۶۵	خانوار ۷۵	جمعیت ۷۵	دهستان	بخش	شهرستان
۱	پیریوسفیان	۲۳۸	۱۴۰۵	۳۷۹	۲۱۴۲	۵۱۸	۲۷۱۴	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۲	جهان آباد	۲	۱۰	۲	۷	۱	۲	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۳	شرکت مینودر	۰	۰	۱	۴	۱۰	۴۳	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۴	قبله	۰	۰	۳	۱۵	۸	۲۹	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۵	قدیم آباد	۲۰۳	۱۰۴۴	۲۲۲	۱۲۲۸	۲۱۲	۱۲۸۳	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۶	کشت و صنعت ایران	۰	۰	۰	۰	۳	۱۳	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۷	مجتمع کارخانجات صنعتی لیا	۰	۰	۴	۲۰	۱۲	۳۷	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۸	مزرعه حاجی فتحعلی	۱	۶	۳	۹	۲	۱۸	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۹	مشعلدار	۱۲۰	۶۶۱	۲۱۵	۱۱۱۶	۳۹۱	۱۹۸۳	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۰	شهر صنعتی البرز	۴۰۲	۱۳۶۵	۵۹۰	۲۸۰۷	۱۸۴	۸۵۷	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۱	مزرعه باقرآبادی	۲	۱۰	۲	۶	۱	۳	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۲	امامزاده ظهیر	۰	۰	۰	۰	۰	۰	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۳	گاوداری رودباری	۰	۰	۰	۰	۰	۰	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۴	مزرعه جمال آباد	۰	۰	۱۷	۶۳	۰	۰	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۵	مزرعه دکتر جباری	۰	۰	۲	۲	۰	۰	پیریوسفیان	مرکزی	البرز
۱۶	کمال آباد	۱۴۴	۸۹۷	۲۵۸	۱۴۳۳	۳۱۰	۱۶۲۷	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۱۷	کوچار	۷۷	۴۸۴	۱۰۵	۶۱۶	۱۰۵	۵۴۶	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۱۸	مزرعه کلتون آباد	۰	۰	۰	۰	۰	۰	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۱۹	نصرت آباد	۱۴۸	۸۶۶	۳۲۲	۱۷۶۷	۱۱۸۹	۵۶۶۱	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۲۰	ایستگاه تحقیقاتی باغ فیض آباد	۰	۰	۰	۰	۰	۰	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۲۱	مزرعه ابیره	۰	۰	۱	۳	۰	۰	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۲۲	مزرعه امینی	۰	۰	۱	۴	۰	۰	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۲۳	منبره	۰	۰	۰	۰	۵	۳۷	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۲۴	مزرعه رضوی	۲	۱۴	۱	۷	۰	۰	نصرت آباد	مرکزی	البرز
۲۵	مزرعه فیض آباد	۰	۰	۰	۰	۰	۰	نصرت آباد	مرکزی	البرز

  

بخش محمدیه

بخش محمدیه با وسعت ۵/۲۵۵ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر۵۵۴۱۶ نفر دارای تراکم ۲۴۵.۷ نفر در هر کیلو متر مربع می باشد در حوزه مرکزی استان قزوین این بخش از شمال به بخش رودبار شهرستان و رودبار الموت، از جنوب به بخش مرکزی شهرستان البرز ،از شرق به بخش مرکزی آبیک شهر ستان آبیک و از غرب به بخش مرکزی شهرستان قزوین می گردد.منطقه البرز به دو منطقه کوهستانی در شمال و پست در جنوب منتهی می شود. در مناطق کوهستانی که در امتداد رشته کوههای البرز می باشد هوا در تابستانها معتدل و زمستانها سرد و خشک بوده منطقه پست شهرستان جزئی از دشت قزوین می باشد، دارای تابستانهای گرم و زمستانهای سرد و خشک است.

روند تقسیمات سیاسی و اداری شهرستان البرز

تا سال ۱۳۸۳ روند تقسیماتی این منطقه متاثر از روند تقسیماتی شهرستان قزوین بوده است.ولیکن در سال ۱۳۸۳ از ترکیب دهستانهای شریف آباد و حصارخروان بخشی تحت عنوان محمدیه در تابعیت شهرستان قزوین به مرکزیت شهر محمدیه ایجاد شدو در سال۴/۱۲/۱۳۸۳ به همراه بخش البرز به شهرستان ارتقاء یافت .

 

جدول واحد های تقسیماتی بخش محمدیه به تفکیک دهستانهای تابعه بر اساس سرشماری نفوس ومسکن سال ۱۳۷۵

مرکز دهستان

تراکم Km

مساحت

خانوار ۷۵

جمعیت ۷۵

شهر

دهستان

مرکز بخش

بخش

تاریخ تاسیس

شریف آباد

۱۴۷.۲۲۲۲

۵۵.۸

۱۶۶۲

۸۲۱۵

شریف آباد

محمدیه

محمدیه

حصار خروان

۴۱.۳۱۴۰۸

۱۶۹.۷

۱۵۴۴

۷۰۱۱

حصار خروان

۵۷۱۳

۲۷۹۵۵

محمدیه

۲۶۹۸

۱۲۲۳۵

بیدستان

۸۳.۱۲.۴

۲

۲۴۵.۷۴۷۲

۲۲۵.۵

۱۱۶۱۷

۵۵۴۱۶

۲

۲

جمع کل بخش

  

جدول وضعیت جمعیت آبادیهای بخش محمدیه ـ شهرستان البرز

ردیف	نام آبادی	خانوار ۵۵	جمعیت ۵۵	خانوار ۶۵	جمعیت ۶۵	خانوار ۷۵	جمعیت ۷۵	دهستان	بخش	شهرستان
۱	دیزج	۱۳	۸۰	۴۵	۲۲۳	۶۱	۲۶۷	شریف آباد	محمدیه	البرز
۲	سازمان کشت صنعت شریف آباد	۰	۰	۱۱	۵۴	۱۸	۸۷	شریف آباد	محمدیه	البرز
۳	شرکت بیدستان	۰	۰	۳	۱۰	۷	۲۶	شریف آباد	محمدیه	البرز
۴	شریف آباد	۱۶۵	۴۳۷	۸۲۶	۴۵۰۷	۱۵۷۶	۷۸۳۵	شریف آباد	محمدیه	البرز
۵	شرکت تورنگ	۰	۰	۰	۰	۰	۰	شریف آباد	محمدیه	البرز
۶	کارخانجات چینی بهداشتی مینا	۰	۰	۰	۰	۰	۰	شریف آباد	محمدیه	البرز
۷	مزرعه حمیدآباد	۰	۰	۰	۰	۰	۰	شریف آباد	محمدیه	البرز
۸	دامداری ایران چاو	۰	۰	۰	۰	۰	۰	شریف آباد	محمدیه	البرز
۹	پلیس راه	۰	۰	۰	۰	۰	۰	شریف آباد	محمدیه	البرز
۱۰	حصار خروان	۳۴۶	۲۰۱۳	۶۱۱	۳۰۰۲	۸۲۴	۳۶۶۶	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۱	قز قلعه بزرگ	۲۹	۱۳۳	۲۴	۱۲۰	۱۲	۳۳	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۲	کبریت میان	۴۰	۲۲۹	۵۲	۲۵۷	۳۵	۱۳۸	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۳	ورس	۱۱۴	۹۴۹	۱۷۳	۹۱۶	۱۴۹	۷۱۷	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۴	ولامدر	۴۵	۲۴۲	۶۲	۳۲۴	۸۰	۲۲۴	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۵	باورس	۱۴۶	۷۸۹	۲۲۹	۱۲۱۱	۲۰۱	۱۲۰۱	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۶	شترک ماخورین	۱۰۰	۶۳۰	۱۵۵	۸۶۴	۲۴۲	۱۰۳۱	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۷	فرستنده تلویزیونی معلم کلایه	۰	۰	۰	۰	۱	۱	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۸	مزرعه زرجاب	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۱۹	مزرعه شاه علمدار	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۰	شرکت لامیران	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۱	ایستگاه کهن دژ	۷	۲۳	۵	۳۲	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۲	شرکت نستله	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۳	شرکت سرو توشه	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۴	شرکت دکستروز ایران	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۵	مزرعه عباس آباد	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز
۲۶	مزرعه هلال رود	۰	۰	۰	۰	۰	۰	حصار خروان	محمدیه	البرز

منبع-۰سایت دادگستری استان قزوین

شهر قزوین

اطلاعات کلی
نام رسمی:قزوین
کشور:ایران
استان:قزوین
نام‌های قدیمی:باب الجنه-مینودر کشوین-کاسپین-قسوین
جمعیت:۳۵۵٫۳۳۸
زبان‌های گفتاری:فارسی
مذهب:شیعه
مساحت:۵۶۹۳ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا:۱۲۷۸ متر
میانگین دمای سالانه:۱۳ درجه سانتی‌گراد
بارش سالانه:۳۰۲ میلی‌متر
ره‌آورد:پسته، فندوق
پیش‌شماره تلفنی:۲۸۱
---------------------------------------------------

قَزوین شهری در استان قزوین در ایران است. این شهر مرکز شهرستان قزوین می‌باشد. مساحت قزوین ۵۶۹۳ کیلومتر مربع می‌باشد که از ۵ شهرستان، ۱۹ بخش، ۲۴ شهر و ۴۶ دهستان تشکیل شده‌است.استان قزوین بین مدار ۳۵ درجه و ۲۴
دقیقه تا ۳۶ درجه و ۴۹ دقیقه عرض شمالی و بین ۴۸ درجه و ۴۴ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵۱ دقیقه طول شرقی در همسایگی استان گیلان (در شمال)، استان مازندران ( در شمال شرقی)، استان تهران ( در شرق)، استان مرکزی (در جنوب شرقی)، استان همدان (در جنوب غربی) و استان زنجان (در غرب) جای گرفته‌است. جمعیت این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۷۵ مرکز آمار ایران برابر با ۵۷۷٫۵۷۱ نفر بوده‌است.زبان رایج مردم قزوین زبان فارسی است. برخی از مردم این شهر به زبان‌های تاتی، مراغی، کردی، لری، ترکی و رمانلویی نیز صحبت می‌کنند. همچنین قزوین به دلیل قرار گرفتن در گلوگاه ارتباطی استان‌های شمالی و غربی کشور، نزدیکی به تهران، دارا بودن چند شهر صنعتی و نیز برخورداری از چندین دانشگاه از جمله دانشگاه بین المللی امام خمینی و دانشگاه آزاد قزوین از موقعیت جغرافیایی خوبی برخوردار است.

تاریخ، بناها، شخصیت‌ها

 

این شهر در زمان شاه تهماسب صفوی پایتخت ایران بوده‌است. اولین خیابان ایران (خیابان سپه) در قزوین احداث شد. آب انبار سردار بزرگ‌ترین آب انبار تک گنبدی جهان در قزوین می‌باشد.

قزوین را در نوشته‌های قدیم اروپا شهر باستانی «ارساس» یا «ارسا سیا» و در تواریخ یونان همان شهر قدیمی «راژیا» و در زمان اشکانیان به نام موسس آن «اردپا» خوانده‌اند. ساسانیان آنرا «کشوین» نامیده‌اند یعنی سرزمینی که نباید از آن غافل شد برخی هم آنرا «قسوین» یا شهر که مردمی پرصلابت و استوار دارد و بعضی از مورخین هم معرب «کاسپین» گفته‌اند به دلیل آنکه قوم کاسپت از مجاورت دریای خزر به طرف این دشت مهاجرت کرده و با اقوام بومی اختلاط نموده‌اند و گروهی هم به مرکز ایران رفته‌اند و دریای «خزر» نیز به همین دلیل به بحرالقزوین یا «دریای قزوین» اشتهار دارد.

در منطقه قزوین صدها تپه باستانی شناسایی شده‌است و تنها حفاری تپه سگزآباد نشانگر تمدن ۹۰۰۰ ساله یکجانشینی در این دشت حاصلخیز است.

کلیسای کانتور قزوین

بنای شهر قزوین را به شاپور ذوالاکتاف نسبت داده و می‌گوید آنجا را شاد شاپور نامید. امام ابوالقاسم عبدالکریم بن محمد رافعی در کتاب التدوین فی اخباراهل العلم به قزوین و زکریای بن محمد محمود ممکونی در آثارالبلاد و یاقوت حموی درمعجم البدان به نقل ازاین فقیه و شاهزاده فرهاد میرزا معتمدالدوله در کتاب هدایه السبیل و کفایه الدلیل باستناد شهرت قزوین را از بناهای شاپور ذوالاکتاف نگاشته‌اند ولی ولی احمد بن ابی عبدالله برقی در کتاب النبیان و خواجه حمدالله مستوفی درتاریخ گزیده و محمد حسنخان اعتماد السلطنه
در کتاب مرآت البدان و امین احمد رازی در هفت اقلیم به نقل از البنیان واستاد و بارتولد خاور شناس نامی روس در کتاب جغرافیای تاریخی ایران بنای شهر قزوین را بشاپور اول منسوب داشته‌اند. شمس الدین سامی بیک در قاموس الاعلام ترکی در این باره تردید کرده و نوشته‌است که از ایرانیان شاپور ذوالاکتاف با یکی از بهرام‌ها شهر قزوین را بنیاد نموده‌اند. منبع اصلی این دو قول یکی اخبار البدان ابن فقیه و دیگری البنیان احمد بن ابی عبدالله برقعی است که مولفان سابق نیز عموماً با این دو ماخذ استناد داشته‌اند.
البته نمی‌توان در این باره نظر قطعی داد ولیکن با بررسی اوضاع دوران فرمانروائی این دو پادشاه می‌بینیم زمان شاپور ذوالاکتاف که بواسطه صغر سن نمی‌توانست در کارهای کشور موثر باشد سراسر مملکت دستخوش کشتار و تاراج طوایف داخلی و خارجی بود.

بنابراین مناسب است بانی قزوین را بنا به نگارش ابن فقیه شاپور ذوالاکتاف بدانیم اما این که ابن فقیه ذکر کرده‌است شاپور ذوالاکتاف شهر قزوین را بنا کرده و آن را شاد شاپور نامید. دیگران نیز در این زمینه شرحی نگاشته‌اند از جمله حمدالله مستوفی در تاریخ گزیده به نقل از کتاب البنیان قدری بتفصیل پرداخته‌اند و نوشته‌است شهر قزوین را شاپور بن اردشیر بابکان ساخته و آنرا شادشاپور نام کرد همانا آن شهری که در میان قزوین ساخته‌اند چنانچه رودخانه چند بر جنوبی آن روانست و رودخانه ابهر بر شمالی آن و از آنجا اطلال بار و پدیدارست.

محمد حسنخان اعتماد السلطنه نیز در کتاب مرآت البلدان
به نقل از کتاب البنیان این موضوع را تا اندازه‌ای روشن تر به قلم آورده و می‌گوید قزوین را شاپور بن اردشیر بابکان ساخت و شاد شاپور نام نهاد و همانا آن شهری بود که میان رودخانه‌های خررود و ابهر رود می‌ساخته‌اند و آنجا اطلال بار و پدیدار است و مردم آنجا در دیه نرجه که به اردشیر بابکان منسوب است مسکونند و مشهور است در کتاب تدوین رافعی مسطور که حصار شهرستان قزوین اکنون محلی است در میان شهر شاپور ذوالاکتاف ساسانی ساخته‌است.

قزوین بعد از ظهور اسلام

 

نیروگاه بخار و سیکل ترکیبی شهید رجایی در بیرون از قزوین

قزوین به دنبال فتح آن در سال ۲۱ هجری به عنوان مرز و ثغر مسلمین شناخته شد و مسلمانان برای درک فضیلت جهاد با کفار دیلم به سوی آن رهسپار گشتند. احادیث فراوانی که در فضیلت قزوین روایت شده و عملکرد زمامداران حکومت اسلامی در پشتیبانی از مدافعان قزوین اهمیت والای آن را می‌نماید.

اعزام چهار هزار تن از مسلمانان به فرماندهی ربیع بن خثیم در سال ۳۶ هجری و قبل از جنگ صفین به قزوین توسط امام علی
نمونه‌ای از این توجه‌است. بدیهی است که شهر قدیمی قزوین که به استواری محدود بوده و گنجایش سیل عظیم مهاجران و مجاهدان را نداشته و لزوم گسترش آن برای جلب بیشتر مسلمین اعزامی به قزوین احساس می‌شده است.

سعید بن العاص بن امیه که از طرف عثمان والی کوفه بوده برای جنگ با دیلمیان به قزوین می‌آید و آن را شهری استوار و آباد
می‌کند قطعا این عمران اولیه قبل از سال ۳۵ هجری که سال قتل عثمان است صورت گرفته‌است.

خانه سازی در بیرون از قلعه قدیمی شهر ظاهراً نخستین بار توسط محمد بن سنان عجلی و در سال ۹۰ هجری انجام شده و دیگران نیز به تقلید از او در بیرون از شهر به خانه سازی پرداخته‌اند و شهر را وسعت بخشیده‌اند. پیش از سال ۱۶۹ هجری در سالهای خلافت مهدی عباسی و زمانی که فرزندش موسی الهادی ولیعهد بوده و شهرک به نامهای مدینه موسی و مبارکیه در کنار قزوین ساخته شد و همین امر به توسعه بعدی شهر کمک شایانی کرد.

بناها و مناطق تاریخی قزوین

 

 

نمایی از یکی از ایوان‌های مسجد جامع قزوین

• دژ حسن صباح در الموت
• دژ لمبسر الموت
• عمارت چهل ستون قزوین
• گراند هتل قزوین
• مسجد جامع قزوین
• عمارت شهرداری
• دروازه تهران
• دروازه راه کوشک
• حمام صفا
• حمام قجر
• حمام بلور
• بازار قزوین
• آب انبار سردار کوچک
• آب انبار سردار بزرگ
• آب انبار حاج کاظم
• بقعه حمدالله مستوفی؛گنبد دراز
• مسجد النبی قزوین
• مسجد حیدریه قزوین
• مسجد و مدرسه صالحیه
• میمون قلعه
• امامزاده حسین
• امامزاده اباذر
• امامزاده اسماعیل
• امامزاده علی
• امامزاده پاراچین
• کوه میلدار؛برج پاراچین
• حسینیه امینی‌ها
• سردر عالی قاپو
• مقبره سلطان قیس
• مقبره رییس المجاهدین
• کلیسای کانتور؛ برج ناقوس
• کاروانسرای محمدآباد
• سنجیده مسجد
• برج‌های خرقان
• تپه زاغه
• خانه‌های بهشتی

بزرگان و فرزانگان اهل قزوین

 

از شخصیت‌های برجسته قزوین در تاریخ ایران می‌توان به میرعماد قزوینی یکی از خوش‌نویسان برجسته دوره صفوی، مهدی سحابی از نقاشان، داستان نویسان، مجسمه سازان و مترجمین معاصر ایران، عبید زاکانی از طنزپردازان و شاعران بزرگ قرن هشتم، قمرالملوک وزیری اولین زن خواننده معاصر ایران و میرزا حسین‌خان مشیرالدوله صدراعظم ناصرالدین شاه را می‌توان نامبرد.

جغرافیا

 

آب و هوا

 

آب و هوای شهر قزوین بخاطر هم جواری با رشته کوه‌های البرز از ناحیه شمال در تابستان خنک و در زمستان سرد است. میزان بارش شهر قزوین سالانه ۳۰۲ میلی‌متر در سال است.

آب و هوای قزوین
	ژانویه	فوریه	مارس	آوریل	مـــــه	ژوئـن	ژوئیـه	آگوست	سپتامبر	اکتبـر	نوامبر	دسامبر	سـال
گرم‌ترین C°	۱۷	۱۰	۲۰	۲۶	۲۹	۳۵	۴۱	۳۸	۳۷	۳۲	۲۴	۱۸	۴۱
میانگین‌گرم‌ترین‌ها C°	۸	۳	۱۴	۱۸	۲۲	۳۰	۳۴	۳۶	۳۳	۲۷	۱۸	۸	۳۶
میانگین‌سرد‌ترین‌ها C°	-۳	-۶	۱	۴	۹	۱۳	۱۶	۱۸	۱۵	۱۰	۶	-۲	-۶
سردترین C°	-۸	-۱۷	-۶	-۴	۳	۸	۱۰	۱۴	۹	۵	۲	-۱۰	-۱۷
بارش mm	۳۷	۳۷	۴۰	۳۱	۱۵	۳	۱	۲	۱	۹	۲۳	۳۲	۲۳۲
۲۰۰۸

مناطق شهری

 

قزوین دارای سه منطقه‌است که منطقه اول آن بخاطر دارا بودن بناها و آثار تاریخی بیشتر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، منطقه دوم آن دارای جمعیت و سابقه بیشتر نسبت به دو منطقه دیگر است و منطقه سوم که بارزترین ویژگی آن قرار گرفتن شهرک‌های تازه تاسیس مینودر و کوثر می‌باشد.

مناطق گردشگری

 

• منطقه باراجین
• روستای رزجرد
• منطقه حفاظت شده الموت
• منطقه حفاظت شده باشگل
• دریاچه اوان
• آبگرم یله گنبد
• سد طالقان

مردم

 

زبان

 

زبان رایج مردم شهر قزوین فارسی می‌باشد.

مردم قزوین در محاورات عادی با لهجه خاص قزوینی سخن می‌گویند که مبنی بر فتحه گرایی در انتهای الفاظ است و دربسیاری از کلمات, گفتار بمانند نوشتار صورت می‌گیرد.در واقع گویش مردم این شهر نوعی از فارسی اصیل و تاریخی ایران است و معمولا بدون شکستن الفاظ.

جامه

 

مردم قزوین در گذشته بر اساس موقعیت اجتماعی خود پوشش متفاوتی داشته‌اند اما امروزه زنان و مردان قزوینی دیگر به ندرت از پوشاک و لباس‌های رسمی و سنتی خود استفاده می‌کنند، لباس‌های رسمی قزوینیان در گذشته بدین شرح بوده‌است:

مردان

 

برای متمایز بودن افراد اعیان از قشر کم در آمد، کلاه‌های متفاوتی بر سر می‌گذاشتند، پیراهن‌ها معمولا به رنگ سفید و ساده و دکمه یقه آن بر شانه چپ بسته می‌شد و در میان سینه چپ، از شانه تا زیر سینه، چاکی داشت. پس از آن پیراهن‌هایی با یقه‌های بلند به نام یقه «قزاقی» متداول شد و سپس یقه «ملایی» جای آن را گرفت. دیگر تن پوش مردان قزوینی «ارخالق» نام داشت که
ارخالق پیراهن جلو باز بسیار بلندی بود که تا انتهای پا می‌رسید و در ناحیه کمرتنگ و دامن آن بسیار گشاد بود و در دو پهلو، دو چاک بلند تا کمر داشت.

همچنین شلوار قشر کم در آمد از جنس کرباس و به رنگ آبی یا مشکی بوده‌است که کمر آن‌ها با نخ‌های پنبه‌ای سفت می‌شده و بلند و گشاد بوده‌اند، ولی افراد ثروتمند از شلوارهای دکمه دار استفاده می‌کردند. پاپوش مردان قزوین گیوه‌های به نام جوراب و آجیده بوده‌است ولی افراد اعیان از گیوه‌های مرغوب و بهتری به نام ملکی استفاده می‌کردند.

زنان

 

زنان قزوینی زیر پیراهن خود شلیته می‌پوشیدند. به طوری که شلیته به اندازه یک وجب و یا حتی کمتر از دامن آن‌ها بیرون می‌آمد. جنس پارچه آن اغلب ململ، چیت و کرباس
بود و به شکل‌ها و رنگ‌های گوناگونی ساخته می‌شد. جوانان اغلب روی شلیته‌های خود را با نخ‌های رنگی گلدوزی می‌کردند. شلیته گلدار جوانان دارای سجاف پهن بود. برخی دیگر از شلیته‌ها به جای سجاف لیفه داشت. شلیته لیفه دار از پارچه ضخیم و سنگین مانند مخمل، ترمه، تافنه ابریشمی و.. ساخته می‌شد. معمولا قسمت پایین شلیته را با دست دوخته و
آن را به حالت تزیینی در می‌آوردند که به آن دالبر و دندان موشی می‌گفتند.

در حدود صد سال پیش در زنان اعیان از یل یا نیم تنه قزوینی استفاده می‌کردند که از پارچه ترمه با آستری از پارچه تافته کرم رنگ تهیه می‌شد. در قسمت جلوی آن، هجده دکمه فلزی پی در پی می‌دوختند.زنان در زیر شلیته‌های خود شلوارهای مشکی می‌پوشیدند، دمپای این شلوارها تنگ و بالای آن گشاد بود و آن‌ها را با بند تنبان می‌بستند.

پاپوش زنان نیز بر اساس وضعیت مالی انواع مختلفی داشته‌است.اصولا اقشار کم در آمد از گیوه‌های ظریف استفاده می‌کردند و زنان اعیان نیز از کفش‌های چرمی مدل روز استفاده می‌کردند.

غذاها

 

از غذاهای محلی و مخصوص قزوین می‌توان از قیمه نثار ، شیرین پلو و دیماج ... نام برد. همچنین از شیرینی‌ها می‌توان به پادرازی، انواع باقلوا، نان برنجی و... اشاره کرد.

رسوم

 

از آیین‌ها و جشن‌های ایرانی و رایج در منطقه جشن نوروز، نوروز خوانی، چهارشنبه سوری، سیزده بدر، جشن انار، جشن فندق، جشن تیرگان، پنجاه بدر، کوسه گلین، چمچه خاتون و ... را نام برد. همچنین بازی‌های «چوب جنگ» ، «کشتی پهلو به پهلو» و «الک دولک» از بازی‌های مرسوم منطقه به شمار می‌روند. وبازی کله کله که یک بازی محلی در رودبار شهرستان می‌باشد ودر روز
سیزده بدر بازی می‌کنند

فرهنگ و هنر

 

از هنرهای سنتی و صنایع دستی این سرزمین آریایی می‌توان در ابتدا به خوشنویسی- که هنرمندان برجسته‌ای چون استاد میر عماد و استاد عماد الکتاب قزوینی را داشته‌است - و سپس به نقاشی و تذهیب، نقاشی پشت شیشه، نم نم دوزی، گلابتون دوزی، پن بافی (نوار بافی)، فرش بافی، گلیم بافی، جاجیم بافی، گیوه دوزی، آینه سازی، قفل سازی، و منبت کاری اشاره نمود. همچنین در
موسیقی، این شهر نوابغی همچون ابوالحسن اقبال آذر، عارف قزوینی، قمرالملوک وزیری و را به دیار ایران زمین هدیه کرده‌است.

فرهنگسراها

 

فرهنگسرا ی شهید رجایی با مساحتی در حدود ۱۰٫۰۰۰ متر مربع در سال ۱۳۷۹ در جنوب شهرستان قزوین احداث شد. مهمترین فعالیت‌های این مجتمع عبارتند از: آموزش علوم قرآنی، هنرهای سنتی، رایانه، زبان‌های خارجی، هنرهای تجسمی، تئاتر و همچنین تشکیل کلاس‌های فوق برنامه جهت اوقات فراقت.

مجتمع فرهنگی هنری ارشاد با هدف آموزش انواع رشته‌های هنری در زمینه‌های سینما، تئاتر، موسیقی، خوشنویسی، نقاشی، گرافیک و برگزاری انواع اجتماعات (کنسرت‌های) موسیقی، نمایشگاه‌های عکس، ساخت فیلم توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی احداث شده‌است.

کتابخانه‌ها

 

کتابخانه امام خمینی: این کتابخانه دارای ۱۸٫۰۰۰ جلد کتاب است و در شهریور ماه سال ۱۳۷۸ احداث شد. همچنین این کتابخانه دارای سالن انتظار و سالن اجتماعات و بخشی با عنوان تازه‌های کتاب است که درآن جدیدترین کتاب‌های چاپ شده به مدت دو هفته در معرض دید علاقمندان قرار می‌گیرد.

کتابخانه عارف قزوینی: این کتابخانه در سال ۱۳۵۶ تاسیس شد و بیش از ۲۱٫۰۰۰ هزار جلد کتاب در موضوعات و عناوین مختلف داراست و علاوه بر کتابخانه دارای سالن اجتماعات و نگارخانه‌ای به همین نام نیز هست.

کتابخانه علامه رفیع: قدیمی‌ترین کتابخانه قزوین می‌باشد که در سا ۱۳۴۲ بنا شده و به عنوان کتابخانه مادر و مرجع سایر کتابخانه‌های شهر شامل ۴۲٫۰۰۰ جلد کتاب است.

کتابخانه نبویه:

کتابخانه مسجد جامع:

اقتصاد

 

قزوین به علت داشتن شهرهای صنعتی متعدد از جمله شهر صنعتی البرز، شهرک صنعتی لیا، شهرک صنعتی کاسپین ، شهرک صنعتی حیدریه، شهرک صنعتی آراسنج ، شهرک صنعتی خرمدشت ، شهرک صنعتی آبیک ، شهرک صنعتی سنگ و شهرک صنعتی
آلومینیوم و نواحی صنعتی آوج و دانسفهان دارای اقتصاد و صنعتی پویا در کشور می‌باشد.

آموزش

 

دانشگاه‌ها

 

ورودی اصلی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین

دانشگاه‌های قزوین جزو دانشگاه‌های نمونه ایران می‌باشند و از آن‌ها می‌توان به دانشگاه بین المللی امام خمینی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، دانشگاه آزاد قزوین،دانشگاه آزاد تاکستان،دانشگاه پیام نور قزوین، مرکز آموزش علمی و کاربردی علوم و فنون قزوین،دانشگاه تربیت معلم قزوین،دانشگاه کار البرز اشاره نمود.

سطح سواد

 

استان قزوین در بین ۳۰ استان کشور از نظر سطح سواد در رتبه چهارم قرار دارد. و دراین استان شهر قزوین با داشتن بیشترین جمعیت، بیشترین میزان با سوادی را در خود جای داده است

حمل و نقل

 

استان قزوین به علت قرار گرفتن در سر راه ارتباطی استانهای شمالی، غربی با تهران و سایر استانهااهمیت ویژه‌ای در حمل و نقل کشور دارد. همچنین در صد بالایی از محورهای این استان به صورت آزاد راه و بزرگراه می‌باشد.

فرودگاه

 

شهر قزوین دارای یک فرودگاه مخصوص هواپیماهای سبک و سمپاشی می‌باشد.

راه آهن

 

این استان در مسیر راه آهن تهران به شمال غرب کشور قرار گرفته‌است و در شهرهای قزوین و تاکستان دارای ایستگاه راه آهن می‌باشد.همچنین راه آهن قزوین-رشت-آستارا نیز در دست احداث است که این خط آهن ایران را به کشور های نواحی قفقاز و روسیه متصل می گرداند.

دروازه قزوین - میدان قزوین

 

قلعه الموت قزوین

 

شبستان مسجد النبی ، قزوین

یکی دیگر از جاذبه‌های طبیعی و منحصر به فرد و بسیار جذاب برای هر گردشگر وجود غارهای طبیعی در کشور است. در دل کوه‌های البرز در استان قزوین غارهای زیادی موجود است که مهم ترین آن‌ها...

ییلاق‌های قزوین به دلیل آب و هوای تمیز و فرح بخش خود در تابستان پذیرای بسیاری از ساکنان استان‌های شمالی و مرکزی می‌باشند و از اکوتوریسم‌های مهم به شمار می‌روند.

دریاچه اوان
دریاچه زیبای اوان در نیمه شمالی الموت، در دامنه کوه خشچال، در فاصله ۷۵ کیلومتری و در میان ۴ روستای اوان، وربن، زواردشت و زرآباد شهر قزوین قرار دارد. این دریاچه که بیش از ۷۰ هزار مترمربع مساحت دارد، در ارتفاع هزار و ۸۰۰ متری از سطح دریا واقع شده است. طول آن ۳۲۵ متر و عرض آن ۲۷۵ متر می‌باشد. دریاچه تنها از آب چشمه‌های زیرزمینی موجود در بستر دریاچه تغذیه و بخش ناچیزی از آن هنگام بارندگی تامین می‌شود اما به صورت سطحی و کم. غلیان دائمی ‌آن باعث صافی و زلالی آب دریاچه شده است. عمیق ترین بخش آن ۷/۵ متر می‌باشد که در جنوب شرقی آن واقع شده است البته برخی از مسئولان، عمق دریاچه را بین یک تا ۲۰ متر تخمین زده اند. از سرریز آب دریاچه نیز رود کوچکی تشکیل می‌شود که آب آن مورد استفاده کشاورزان روستاهای کوشک و آیین قرار دارد. در تابستان این دریاچه محل ماهی گیری، آب تنی و قایق رانی و در پاییز، مأمن پرندگان مهاجر مانند قو، غاز، مرغابی و در زمستان با توجه به برودت هوا و یخ زدن سطح آن، قابل اسکی کردن است. درخور اشاره است دریاچه اوان با حضور نماینده سازمان ملل و برافراشتن پرچم سازمان ملل و پرچم ایران رسما به عنوان قطب گردشگر جهان اعلام شده است.

چشمه آبگرم عرشیا
استان قزوین نیز از داشتن آب‌های گرم و معدنی بی بهره نیست و می‌توان به چشمه‌های آب معدنی عرشیا در شهر آبگرم استان اشاره کرد که قابلیت‌های درمانی بسیاری دارد. یکی دیگر از جاذبه‌های طبیعی و منحصر به فرد و بسیار جذاب برای هر گردشگر وجود غارهای طبیعی در کشور است. در دل کوه‌های البرز در استان قزوین غارهای زیادی موجود است که مهم ترین آن‌ها عبارتند از سلطان باغ، آق بابا، چهل دختر، ملک شاه، غارپلنگ، اکتین کش، غارولی در ۱۰ کیلومتری جنوب غربی گشنه رود از توابع الموت، غار قلعه کرد در ۲۰ کیلومتری برج‌های دوگانه خرقان دهستان حصار از توابع شهر آبگرم و غار یخی انگول در ۳ کیلومتری شمال روستای دینک از توابع بخش کوهین.

روستای آتان
این روستا با حدود ۲۰۰ خانوار جمعیت، در دامنه کوه «هودگان» قرار دارد. بنای خانه‌های این روستا به گونه ای است که پشت بام هر خانه ایوان خانه بالایی است و از این نظر شباهت زیادی به شهر ماسوله استان گیلان دارد. شغل اصلی روستاییان آن، زراعت و گله داری و زبان و گویش رایج آن‌ها فارسی و تاتی است.

دره اندج رود
یکی از زیباترین و سرسبزترین دره‌های استان قزوین دره اندج رود است. این دره در منطقه «الموت» قرار دارد و از ارتفاعات کوه «خرم ور» شروع و به روستای «شهرک» ختم می‌شود.ا ین منطقه به لحاظ قابلیت‌های زیست محیطی، وجود غارهای طبیعی و نوع بافت کوه‌های آن، همیشه برای سکونت انسان مناسب بوده است. نام این دره و رود آن برگرفته از عنوان روستایی بزرگ به همین نام در انتهای این دره است. وجود رودخانه و چشمه‌های فراوان در این منطقه سبب آبادی روستا، ایجاد مزارع برنج و باغ‌های میوه شده است.

دره نینه رود
این دره در نزدیکی روستاهای «هیر» و «ویار» واقع، و با رود پرآبی که در آن جاری است، یکی از مناطق ییلاقی و زیبای «رودبار شهرستان» محسوب می‌شود. دره نینه رود پر از فندق زارهای سرسبز است و قسمت‌های شمالی و مرتفع آن دارای مراتع خوش آب و هوا است. این دره در میان کوه‌های «خرمدشت» و «گونه گول» قرار دارد و در تابستان پر از ریواس‌های درشت و آبدار است.

منطقه ییلاقی پیچ بن
این منطقه نسبتا مرتفع با ارتفاع حدود ۲ هزار و ۵۰۰ متر، در شمال شرقی الموت و در جاده معروف «سه هزار» قرار دارد و یکی از زیبا ترین مسیرهای راه پیمایی قزوین به شمال ایران است. چمنزارهای زیبای این منطقه ییلاقی خوش آب و هوا، به گردنه مشهور «سلج انبار» با ارتفاع تقریبی ۳ هزار متر می‌رسد که بخشی از رشته کوه البرز غربی است و مرز طبیعی استان‌های قزوین و مازندران محسوب می‌شود.

دامنه‌های جنوبی سیالان
دامنه‌های جنوبی سیالان در شمال شرقی الموت واقع، و از ییلاق‌های زیبا و سرسبز استان قزوین است. از «هنیز» -مرتفع ترین و شمالی ترین آبادی این منطقه- هرچه به سمت شمال پیش برویم، هوا خنک‌تر شده و پوشش گیاهی منطقه تغییر می‌کند. علاوه بر گیاهان علفی، این منطقه دارای پوشش درختان سرو کوهی نیز می‌باشد که نشانه نزدیکی این منطقه به استان مازندران و پوشش گیاهی جنگلی آن است.این ییلاق در شمال به گردنه سیالان با ارتفاع تقریبی ۴ هزار متر منتهی می‌شود که مرز طبیعی استان‌های قزوین و مازندران به حساب می‌آید.

منابع- ویکی بدیا سایت سیمرغ

اشنای با شهر دانسفهان

شهر دانسفهان یکی از شهرهای بزرگ شهرستان بوئین زهرا است.شهرستان بوئین زهرا دارای جمعیتی بالغ بر ۱69٬93۹می باشد.بخش رامندکه رتبه سوم جمعیت را در شهرستان بوئین زهرا دارا میباشد(1-شهر بوئین زهرا68521نفر2-36456بخش شال)دارای جمعیتی حدود21543نفر می باشدکه شهر دانسفهان 9864نفر ازجمعیت بخش رامند را در بر می گیرد

شهردانسفهان از نظر اماکن مذهبی دارای وضعیت خوبی می باشد.طور که گفته شد شهر دانسفهان دارای 6طایفه است که همه طایفه هادارای مسجدجداگانه هستند.یوسفی ها ولامعی ها مسجد امام حسین((ع))را در اختیار دارند.طبقه اول این مسجد به همت اهالی دوطایفه ساخته شده است وطبقه دوم این مسجد توسط خییر نامی (حاج علی اکبر انصاری) باز سازی وساخته شده است.چون مسجد امام حسین (ع)دوطبقه ودارای تجهیزات خوبی می باشد,یوسفی ها ولامعی ها حسینه ندارند.محله ی انصاری ها دارای یک مسجد ویک حسینه به نام (انصارالمهدی) هستند.همان طور که گفتیم درزی ها مسجد مشخصی ندارند وازمسجد جامع شهر استفاده می کنند.طایفه فصیحی هادارای مسجد وحسینه ی شهدا هستند؛قموشی ها هم مسجد امام خمینی (ره)وحسینه ی حضرت ابولفضل(ع)((روبروی دبیرستان پسرانه ))را در اختیار دارند.در هر حال جای شکر باقیست که مردم مئومن وخداپرست وشهید پرور شهر بزرگ دانسفهان دارای اماکن ومساجد مجهز وخوب برای انجام اعمال صالح خوددر این اماکن هستند.

شهر دانسفهان دارای دوسالن ورزشی می باشد.سالن اولی که با اعتبارات سازمان تربیت بدنی کل کشور ساخته شده است,وسالن دومی که توسط مصوبه های دور اول سفر ریاست جمهوری به استان قزوین ساخته شده است کوچکتر از سالن اولی است.هردوی این سالن ها در جنوب شرقی شهردانسفهان قراردارند.هرساله مسابقات زیادی دراین دوسالن برگزار می شود که داز مطرح ترین آنها میتوان به مسابقات جام رمضان اشاره کرد.امادربخش کاراته وتکواندشهر دانسفهان در چند سال اخیر پیشرفت های زیادی کرده است.تیم کاراته وتکوانوشهر دانسفهان مقام های زیاداستانی وکشوری را کسب کرده است.متاسفانه بی توجهی مسئولین تربیت بدنی وقرار ندادن سالن ورزشی اختصاصی برای  جوانان عزیزورزشکاران شاید لطمه بزرگی به انها واردکند..هم اکنون کاراته کاران شهر دانسفهان دریک سالن کوچکی در مدرسه راهنمایی درحال تمرین کردن هستند..خلاقیتهاواستعدادهای ورزشی به خصوص در زمینه فوتسال در شهر دانسفهان زیاد است ولی همت مضاعف مسئولین رامی طلبد که باتوجه خود به این ورزشکاران سبب شکوفایی این استعدادها شوند.به امید پیشرفت وقرار گرفتن در سکوی اول قهرمانی تمامی ورزشکاران غیور شهر دانسفهان درهمه ی زمینه های ورزشی.

اگردانسفهان رابه صورت یک مربع درنظر بگیریم محله یوسفی ها درضلع قائمه این مربع درشمال شرقی قراردارد.بیش از84درصدجوانان ومردمان این طایفه کارمندو11درصدکفاش و5درصدشغل ازاد دارند.یوسفی هامردمی متین وباوقار هستندوبافرهنگ خود سبب ارتقاورشد فرهنگ شهر دانسفهان شده انددر8سال دفاع مقدس 2شهید بانام های علی وحمید رضا یوسفی را تقدیم اسلام کرده اند.یوسفی ها دربین 6طایفه دیگر دارای فرهنگ نوین زندگی شهری هستند.این طایفه درتلاش است فرهنگ خود را به طایفه های دیگر انتقال دهند.

ازنظر جغرافیایی این طایفه در جنوب غربی دانسفهان قرار دارد.مردم این طایفه بسیار با  وقار،متین،متدین ومیهمان نواز هستند.تمامی مردم وجوانان فصیحی ها شاغل هستند.بیش از5/1درصد شیر و8/.گوشت استان قزوین دراین طایفه تولید میشود.ازنظر فرهنگ مثل طایفه یوسفی ها در رتبه نخست شهر نشینی نوین رادارند.47درصدمردمان این طایفه کارمندوبقیه به شغل شریف دامداری مشغول هستند.

 

درزی ها از نظر جغرافیایی در قسمت جنوبی شهر دانسفهان،وازنظر درون شهری درشمال شهر دانسفهان قرار دارند.طایفه درزی ها حدود یک چهارم جمعیت شهردانسفهان راشامل می شوند.درزی ها در سطح شهر دانسفهان مردمی فکور،نامی ومتدین هستند.مزدم این طایفه در 8سال جنگ تحمیلی شهیدان زیادی را تقدیم اسلام کردند

این طایفه  بین دو محله انصاری ها ویوسفی ها درشرق دانسفهان قرار دارد.کمترین جمعیت رادارا می باشدلامعی ها مردمی فرصت طلب/متدین وکاری هستند.بیش از69درصد این طایفه وضع مالی خوبی دارند.مسجد امام حسین بین دوطایفه لامعی ویوسفی قراردارد.ای مسجددرسال81به همت حاج علی اکبرانصاری بازسازی شد

ودراختیاراین دوطایفه قرارگرفت

منبع- سایت شهر دانسفهان

قلعه الموت

قلعه الموت در شمال شرقی روستای گازرخان و بر فراز كوهی از سنگ به ارتفاع ۲۱۰۰ متر از سطح دريا قرار دارد

اين كوه از نرمه گردن (ميان نرمه‌لات و گرمارود) شروع شده و به طرف مغرب ادامه پيدا كرده است.

صخره‌هاي پيرامون قلعه كه رنگ سرخ و خاكستري دارند، در جهت شمال شرقي به جنوب غربي كشيده شده‌اند.

پيرامون دژ از هر چهار سو پرتگاه است و تنها راه ورود به قلعه در انتهای ضلع شمال شرقی است كه كوه هودكان با فاصله‌ای نسبتاً زياد بر آن مشرف است. اين قلعه يكی از جاذبه‌های گردشگری استان قزوين محسوب می‌شود.

قلعه الموت یکی از منحصر به فردترین دژهای تاریخی ایران است که در منطقه رودبار الموت از توابع قزوین واقع شده است.

نام الموت در تاریخ ایران با نام اسماعیلیه گره خورده و حسن صباح به عنوان رهبر فرقه اسماعیلیه از این قلعه به عنوان پایگاه حکومت خود و ترویج عقاید اسماعیلیه بهره می‌برده است.

در مکتوبات تاریخی از قلعه حسن صباح در دوره صفوی به عنوان زندان یاد شده است. اما کاوش‌های باستان‌شناسی در این قلعه نشان می‌دهد که دژ الموت نه تنها زندان نبوده بلکه افرادی که در آن می‌زیسته‌اند از مرتبه اجتماعی خاصی برخوردار بوده‌اند.

قلعه الموت را که مردم محل؛ قلعه حسن می‌نامند از دو قسمت تشکیل شده است. قسمت باختری که دارای ارتفاع بیش‌تری است به نام جورقلا یعنی قلعه بالا و پیلاقلا یعنی قلعه بزرگ خوانده می‌شود.

قسمت خاوری آن را جیرقلا یعنی قلعه پایین و پیارقلا یعنی قلعه کوچک نامند. دیوار خاوری قلعه بالا با قلعه بزرگ کم‌تراز قسمت‌های دیگر صدمه دیده است. طول قلعه حدود 120 متر و پهنای آن بین 10 تا 35 متر متغیر است.

یکی از شگفتی‌های قلعه حسن یا الموت، سیستم پیچیده آب رسانی با تنبوشه‌هایی به قطر 10سانتی متر است که از چشمه کلدر آب را به دژ رسانده و درحوض‌های سنگی ذخیره می‌کرده‌اند.

در جنوب باختری این قسمت از قلعه، در میان شیب بسیار تندی که به پرتگاه‌های عمیق می‌رسد؛ حوضی در دل سنگ به ابعاد تقریبی5×8 متر کنده‌اند که هیچ گاه ازآب خالی نشده است.

این قلعه؛ بسیار مورد توجه گروه‌های گردشگری است و هرساله مورد بازدید گردشگران ایرانی و خارجی زیادی قرار می‌گیرد.

جاذبه های گردشگری استان قزوین

معرفی محوطه های باستان شناختی استان قزوین

 

دردشت قزوین تاكنون بیش از دو هزار محوطه باستان شناختی شناسایی شده است كه قدمت برخی از آنها به بیش از هشت هزار سال می رسد.

تپه های پیش از تاریخ دشت قزوین

دشت قزوین از دیر باز محل تردد و مهاجرت گروه های انسانی بوده است .

تپه های پیش از تاریخ ( تپه زاغه ، تپه قبرستان و قره تپه ) واقع در جنوب این دشت ، مُعّرف قدیم ترین دوران استقرار در این منطقه است .

تپه زاغه : این تپه با وسعت حدود بیست هزار متر مربع در هشت كیلومتری شمال شرق دهستان " سگزآباد " از توابع شهرستان بویین زهرا قرار دارد . این تپه تقریباً گرد ، و رأس آن كمتر از یك متر از سطح زمین های اطراف بالاتر است.

در بررسی های اولیه این تپه ، بقایای یكی از اولین اجتماعات كشاورزی به دست آمده كه معرف یكی از مكان های اولیه اسقرار در ایران است . تاریخ تقریبی استقرار در  زاغه به اواخر هزاره ششم ق . م  برمی گردد و بعد ازآن ، این محل به كلی متروك  شد و اهالی آن به مكانی دیگر مهاجرت كردند. به نظر می رسد تپه زاغه ، قدیمی ترین بقایای باستانی را در بر دارد  و پس از متروكه شدن آن ، استقرار در تپه " قبرستان " آغاز شده است . معماری بناهای زاغه اكثراً با چینه و خشت بوده و برای پوشش سقف آنها از تیرهای چوبی استفاده شده است . برای پخت و پز نیز از انواع اجاق در اتاق ها بهره می جستند . سفال های تپه زاغه به رنگ قرمز یا نخودی با سطحی صیقل یافته است و اكثراً توسط سفالگران محلی در خارج از روستا پخته می شد. برخی از سفال های این تپه ی منقوش ، عمدتاً هندسی شكل است. سایر اشیای به دست آمده از این تپه عبارت اند از : ریتون(1) های كره ای ، مخروطی  و استوانه ای ، مُهر ، پیكرك ( مجسمه ی كوچك ) حیوان و انسان، تیغه و آثار سنگی و استخوانی .از سال 1349 حفاری های باستان شناسی توسط دانشگاه تهران در این مكان انجام شده است .

تپه قبرستان : این تپه با ارتفاع بسیار كم ، در فاصله سیصد متری غرب تپه سگزآباد ( قره تپه ) قرار دارد و بیشتر بقایای باستانی آن در زیر لایه های شن و ماسه ی سیلاب مدفون شده است . سفال های به دست آمده از این تپه به صورت ظریف و منقوش است و نقوش هندسی ، حیوانی وانسانی بر سفال منقوش دیده می شود.

آثار معماری به دست آمده نیز شامل بخش هایی از دیوار خانه ها ، كوچه و نمونه كوزه فلزكاری است . براساس شواهد باستان شناسی چنین به نظر می رسد كه این تپه به تناوب یا  مورد سكونت قرار گرفته و یا به عنوان قبرستان در طول هزاره پنجم تا اول ق . م  مورد  استفاده بوده است .

قره تپه : این تپه در پنجاه و پنج كیلومتری دهستان سگزآباد ، از توابع شهرستان بویین زهرا ،  قرار دارد . طول تقریبی این تپه از شمال به جنوب 345 متر و از شرق به غرب  300 متر است . اطراف این تپه زمین های كشاورزی قرار  دارد. تپه زاغه در شمال شرق این تپه و تپه قبرستان در جنوب غرب آن قرار گرفته است .

ادامه نوشته

بوئین زهرا

               

آثارموجود درتپه هاي باستاني شهرستان بويين زهرا؛ پيشينه اي حدود 9000 سال براي اين منطقه برآورد مي شود كه از قديمي ترين مناطق ايران و جهان به شمار مي آيد. بويين زهرا درفاصله پنجاه كيلومتري شهر قزوين قرار گرفته است. شغل اصلی مردم بويين زهرا كشاورزی است و به طور كلی آب و هوای آن معتدل خشك است. هوای مركز شهرستان، تابستان ها گرم و خشك و زمستان ها سرد است. در زلزله سال 1341 بسياری از آثار باستانی بويين زهرا فرو ريخت. از آثار باقي مانده اين منطقه می توان به كاروان سرا هاي دوره صفويه و برج هاي خرقان اشاره كرد.

مکان های دیدنی و تاریخی

بسياري از آثار و مكان هاي قديمي و تاريخي شهرستان بويين زهرا در زلزله دهه چهل تخريب شد ولي مهم ترين آن ها را كاروان سراها‏, تپه هاي تاريخي, و برج هاي دوگانه خرقان تشكيل مي دهد.  

صنايع و معادن

صنايع شهرستان بويين زهرا در دو دسته صنايع دستي و سنتي و صنايع ماشيني قابل بررسي است. صنايع دستي اين شهرستان شامل: قالي بافي و گليم بافي در شهرها و روستاهاي منطقه است و صنايع ماشيني نيز محدود به كارخانه هاي موجود در زمينه مواد غذايي و ... است. 

کشاورزی و دام داری

شغل اصلی مردم بويين زهرا كشاورزی است و عمده محصولات آن ها شامل غلات، بنشن، انگور و پنبه می باشد. از عمده ترين محصولات شهرستان است. دام داري نيز در كنار كشاورزي در اين منطقه صورت مي گيرد. دام داري هاي منطقه بويين زهرا بيش تر به صورت سنتي هستند و به تازه گي برخي واحد هاي صنعتي دام داري در اين ناحيه افتتاح شده است.  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

برخی كلمه زهرا را تبديل شده واژه «زرا» از «زر» به معنی مقدس دانسته و بويين را تركيبی از «بو» و «يين» به معنی «چشمه» و «خدا» می دانند كه روی هم «چشمه خدای مقدس» می شود که آن را متعلق به الهه آناهيتا - فرشته پاكی و آب های روان - می دانستند. در اين منطقه معبدی به نام ناهيد بوده که بعدها به «خاتون»، «بی بی»، «دختر» و … تغيير نام داده است. در کتاب «التدوين» آمده كه منظور از «زهرا» دختر «روی» صاحب ری است که بقعه اي را به دخترش بخشيد و او هم در آن جا بنايی كرد. «خرابه قلا» يا «قلعه خرابه» و تپه عظيم «برموده» در شمال ابراهيم آباد، حاکی از تمدنی كهن در اين منطقه است. دشت قزوين، «دشتابی»، «رامند» و بويين زهرا - که درجنوب استان قزوين واقع شده است- تمدنی بسيار كهن دارند. درلا به لای صدها تپه باستانی اين منطقه، می توان تمدن بزرگ و ديرينه ای به طول بيش از 9000 سال را مشاهده کرد. آثار کشف شده از جنس طلا، برنز و سفال، با نقوش شطرنجی و نقاشی حيوانات با رنگ های قهوه ای تيره، اخرايی و مايل به سبز - از حيث تنوع و تناسب در شكل و رنگ آميزی - جزو نمونه های ارزنده سفال پيش ازتاريخ اين ناحيه است. 

 
مشخصات جغرافيايي

شهرستان بويين زهرا از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 4 دقيقه درازای خاوری و 35 درجه و 46 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1210 متری از سطح دريا قرار دارد. آب و هوای اين منطقه؛ معتدل مايل به گرم وخشك است. بويين زهرا در سال های گذشته بخشی از استان زنجان محسوب می شد، اما هم زمان با استان شدن قزوين، يكی از شهرستان های اين استان به شمار آمد. اين شهرستان که در جنوب خاوري استان قزوين قرار دارد، در پی زمين لرزه شديد شهريور ماه 1341 - برابر با سپتامبر 1962 - به سختی آسيب ديد، اما با تلاش پي گير و مستمر مردم و دولت، به سرعت بازسازی شد. غالب بناها و ساختمان های امروزی بويين زهرا بعد از زمين لرزه مزبور ساخته شده است.
مسيرهاي دست رسي به شهرستان بويين زهرا مناسب هستند و راه اصلی زنجان- قزوين از 8 کيلومتری اين شهرستان عبور می کند كه از مهم ترين راه هاي آن ها است. راه های ارتباطی بويين زهرا به شهرستان های اطراف از نوع جاده های اصلی و آسفالته است به اين ترتيب دست رسی اين شهرستان به تهران، ساوه،‌ قزوين و تاكستان به سهولت مقدور و ميسر است. طبق سرشماری سال 1375 شهرستان بويين زهرا 109707 نفر جمعيت داشته است. 

 

ادامه نوشته

معلم کلایه

معلم‌کِلايه شهري است در بخش رودبار الموت شهرستان قزوين استان قزوين ايران.
اين شهر در منطقه کوهستاني استان قزوين واقع شده و الموت‌رود در فاصله‌اي از جنوب آن مي‌گذرد.

مناطق ديدني پيرامون
دژ حسن صباح
دره اَندِج
قلعه شهرک
قلعه شمس‌کِلايه

 
امام‌زاده حسن سپهسالار

تاکستان

   

تاكستان را با پيشينه اي حدود 7000 سال جزو قديمی ترين شهرهای ايران و جهان مي دانند. اين منطقه مسير عبور جاده قديمی، پررفت و آمد و جهانی ابريشم بوده كه سران معروف جهان براي تصاحب آن جنگ هاي زيادي كرده اند. تاكستان که به سرزمين «تات ها» معروف بوده درگذشته «سياده» يا «سيادهن» ناميده می شد. نام «سيادهن» بر روی يکی از كتيبه های دوران هخامنشی موسوم به پيوتين گرايا حك شده است. اين کتيبه که از قديمی ترين اسناد نوشتاری اين شهرستان است، به زبان يونانی نوشته شده و هم اكنون در موزه شهر وين، نگه داری می شود. تاكستان در باختر قزوين واقع شده وعوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خيزی خاك و دست رسی به آب مورد نياز برای كشاورزی سبب گسترش و توسعه اقتصادي تاكستان شده است. باغ هاي انگوراين شهرستان شهرت فراواني دارند كه در كنار دشت هاي حاصل خيز و پربركت منطقه؛ علاوه بر جاذبه هاي خاص, كشت انواع محصولات كشاورزي نيز در آن ها جريان دارد. تاكستان در زمينه گردشگري پيشرفت شاياني نداشته ولي داراي توان هاي بالقوه زيادي در زمينه گردشگري مذهبي و طبيعي است.

نام رسمی:تاکستان
کشور:ایران
استان:قزوین
نام محلی:سیادون
نام‌های قدیمی:سیاه‌دهن
جمعیت:۷۳٬۶۲۵
زبان‌های گفتاری:تاتی
مذهب:شیعه, یهودی(تعداد کم)
ارتفاع از سطح دریا:۱۲۶۵ متر
ره‌آورد:انگور
پیش‌شماره تلفنی:۰۲۸۲
 -----------------------------------------

تاکِستان (به تاتی: سیادون) مرکز شهرستان تاکستان در استان قزوینِ در شمال غربی ایران است. ارتفاع متوسط این شهر از سطح دریا ۱٬۲۶۵ متر می‌باشد. شهر تاکستان در ۳۵ کیلومتری جنوب غرب قزوین و ۱۸۵ کیلومتری غرب تهران واقع شده است.

جمعیت‌هایِ زبانی

در بخشِ مرکزی فقط ساکنانِ اصلیِ شهر به زبان تاتی و فارسی سخن می‌گویند تعدادی از توابع این شهر و همچنین مهاجران ساکن در این شهر به زبان ترکی آذربایجانی
تکلم می‌کنند. دو طایفه‌یِ بزرگِ رحمانی و طاهرخانی عمده‌یِ جمعیتِ تاکستان را شکل می‌دهند و بدین‌وسیله از غیرِبومیان متمایز می‌گردند. در حالِ حاضر شهرِ تاکستان پذیرایِ مهاجرانِ زیادی از نقطه‌هایِ مختلف می‌باشد. عمده‌یِ این مهاجران ترکی‌زبان‌اند که از استان‌هایِ ترک‌نشینِ شمالِ غربِ کشور و روستاها و بخش‌هایِ ترکی‌زبانِ خودِ شهرستان آمده و در این شهر ماندگار شده‌اند.

شمار اندکی نیز از ملّیت‌هایِ دیگر هستند، برایِ نمونه مهاجرانِ عراقی و کارشناسان و فنّی‌کارانِ غربی و یا شرقی‌ای که در کارخانه‌هایِ این شهر سرگرمِ کاراند. زبانِ میانجی در میانِ نسلِ جوان و بیشترِ میانسالان فارسی‌ست؛ ولی برخی ازمیانسالان و بسیاری از سالخوردگانِ تاکستانی‌زبان با ترک‌ها به‌راحتی ترکی حرف می‌زنند، یعنی در میانِ این گروه‌هایِ سِنّی، رابطه‌هایِ ترک-تات به زبانِ ترکی بوده و هنوز هست. از این میان ترک‌ها، کردها و گیلک‌هایی که در این شهر ساکن‌اند، همگی، این زبان را می‌فهمند ولی
رابطه‌ها به فارسی‌ست. ترک‌ها، کُردها و فارس‌هایی نیز هستند که این زبان را به‌خوبی حرف می‌زنند. به‌سببِ ویژگی‌هایِ آوایی و دستوریِ تاکستانی، فراگیرانِ بیرون از زبان به‌ندرت می‌توانند به لهجه‌یِ خودِ این مردم حرف بزنند.

برخی از پدر و مادرها نیز به‌خاطرِمزیت‌هاِ بعدیِ فارسی برایِ فرزندانشان، زبانِ فارسی را به‌عنوانِ زبانِ خانه برمی‌گزینند؛ امّا با
این‌حال هنوز بیشترِ مردم با فرزندانشان تاکستانی حرف می‌زنند. وجودِ شهرک‌هایِ صنعتی و دانشگاهِ آزاد و پیامِ نور موجب رویاروییِ فرهنگی بینِ بومیان و غیرِبومیان شده، که همین امر مردمِ بومی را بیشتر به فارسی‌گویی وامی‌دارد. افزون بر همه‌یِ این‌ها، همچون نقطه‌هایِ دیگرِ جهان در اینجا نیز بر اثرِ روندِ اطّلاع‌رسانیِ رسانه‌ای و همگون‌سازی‌هایِ پیروِ آن، زبانِ تاکستانی دستخوشِ دگرگونی‌هایِ فزاینده‌ای‌ست.

روشن است که فارسی بیشترین اثر را بر گویش‌هایِ این‌چنینی دارد. افزون بر اثرپذیری‌هایِ واژگانی و دستوریِ رایج میانِ زبان‌هاِ قوی و ضعیف، همانندی‌هایِ ریشه‌شناختیِ فارسی و تاکستانی نیز این روند را شتاب می‌بخشد؛ برایِ نمونه واژه‌یِ zonev در تاکستانی برابر با زانویِ فارسی‌ست، و امروزه بسیاری از مردم به‌راحتی به‌جایِ zonev از zânu استفاده می‌کنند، و
(آنگونه که نگارنده از گویشورانِ این زبان جویا شده) این بدان سبب است که آن‌ها این دو را یکی و گاه بدتر، واژه‌یِ تاکستانی را دگرگون شده‌یِ همان برابرِ فارسی می‌دانند.

یادآور می‌شود نام‌هایِ اندام‌هایِ بدن از آن دست واژه‌ها هستند که با وجودِ سده‌ها جدااُفتادگی، می‌توانند در زبان‌هایِ هم‌خانواده با کمترین دگرگونی برجای بمانند. برایِ نمونه همین زانو در فرانسه genou، در انگلیسی knee، در آلمانی knie، در روسی koleno و در هندی ghutna گفته می‌شود . همگیِ زبان‌هایِ نام‌برده هم‌خانواده و از خانواده‌یِ زبان‌هایِ هندواروپایی هستند.

نام و زبانِ تاکستان

مردم در تاکستان به زبانِ خود تاتی یا سیادونیجی (siyâdiniji) می‌گویند و به شهرِ خود سیادون (siyâden). نامِ تاکستان را فرهنگستان اوّل ایران برایِ این شهر در نظر گرفت و پیش از آن گویا در نوشته‌هایِ رسمی نامِ این شهر به شکلِ سیاه‌دهن (siyâdehen) می‌آمده ). امّا ij- پسوندِ نسبت است که در تاکستانی تنها برایِ نسبتِ محلِّ اقامت کاربرد دارد. به این ترتیب siyâdinij به معنایِ کسی‌ست که اهلِ siyâden باشد (و در آن eیِ siyâden زیرِ اثرِ iیِ پسوندِ ij- دستخوشِ همگونیِ پسرو (افراشته‌تر) شده‌است). اکنون با افزودنِ پسوندِ نسبتِ i- به این واژه، واژه‌یِ تازه‌یِ siyâdiniji به دست می‌آید که به زبانِ یک siyâdinij گفته می‌شود. در دیگر شهرها و آبادی‌های مادی‌زبان رامند نیز مردمِ هر نقطه نامِ زبان خود را از نامِ شهر و آبادیِ خود می‌گیرند.

نامِ پیشینِ شهرِ تاکستان، سیادِهِن یا سیادُهُن هم ثبت شده‌است. برخی بخشِ «-دِهِن» را در نام سیادهن با موردِ مشابهِ آن در نام‌هایِ رودهن و بومهن یکی می‌دانند. تغییر نام این شهر از سیادِهِن به تاکستان به سببِ محصولِ انگور این شهرستان بوده و توسّطِ فرهنگستانِ زبان و ادبِ فارسی در دوره‌یِ رضاشاه پهلوی انجام گردیده‌است. تاکستان به معنای باغ انگور است.

نام خانوادگی بیشتر مردم تاکستان که تبار تاکستانی دارند رَحمانی (رَحـمَنی)، طاهِرخانی، صَمَدی، شَقاقی و طاهِری است.

پیشه‌یِ مردمِ شهر

پیشه‌یِ اصلیِ مردم کشاورزی و باغ‌داری است و محصولهایی چون (بیش از ۳۳ گونه) انگور، هلو-انجیری (بشقابی)، شلیل، یونجه، گندم، آفتابگردان، خیار و... در این شهر بطورِ انبوه پرورش می‌یابد. تاکستان از تولیدکنندگان برجستهٔ مرغ در کشور است.

تاریخ

تاکستان در مسیر جاده ابریشم بوده و یکی از اثرهایِ تاریخیِ آن آرامگاهِ پیرِ قِز قَلعه یا بُقعه‌یِ پیر است.

دانشگاه‌ها

• دانشگاه آزاد تاکستان
• دانشگاه پیام نور

 تاكستان را با پيشينه اي حدود 7000 سال جزو قديمی ترين شهرهای ايران و جهان مي دانند. اين منطقه مسير عبور جاده قديمی، پررفت و آمد و جهانی ابريشم بوده كه سران معروف جهان براي تصاحب آن جنگ هاي زيادي كرده اند. تاكستان که به سرزمين «تات ها» معروف بوده درگذشته «سياده» يا «سيادهن» ناميده می شد. نام «سيادهن» بر روی يکی از كتيبه های دوران هخامنشی موسوم به پيوتين گرايا حك شده است. اين کتيبه که از قديمی ترين اسناد نوشتاری اين شهرستان است، به زبان يونانی نوشته شده و هم اكنون در موزه شهر وين، نگه داری می شود. تاكستان در باختر قزوين واقع شده وعوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خيزی خاك و دست رسی به آب مورد نياز برای كشاورزی سبب گسترش و توسعه اقتصادي تاكستان شده است. باغ هاي انگوراين شهرستان شهرت فراواني دارند كه در كنار دشت هاي حاصل خيز و پربركت منطقه؛ علاوه بر جاذبه هاي خاص, كشت انواع محصولات كشاورزي نيز در آن ها جريان دارد. تاكستان در زمينه گردشگري پيشرفت شاياني نداشته ولي داراي توان هاي بالقوه زيادي در زمينه گردشگري مذهبي و طبيعي است.

مکان های دیدنی و تاریخی

شهرستان تاكستان در زمينه گردشگري مذهبي و طبيعي داراي توان هاي بالقوه زيادي است كه نشان از پتانسيل بالاي اين منطقه دارد. بناهاي تاريخي و معماري اين شهرستان شامل: بناهاي مذهبي, امام زاده ها و هم چنين قلعه هاي قديمي است و مكان هاي طبيعي نيز شامل: چشمه هاي آب گرم كه در زمينه توريسم درماني مفيدند و باغ هاي زيباي انگور مي شوند كه هنوز از اين جاذبه ها بهره برداري مطلوب و در شان اين شهرستان با اهميت نشده است.  

صنايع و معادن

صنايع شهرستان قزوين در دو دسته صنايع دستي و صنايع ماشيني تقسيم بندي مي شوند. مردم شهرستان تاكستان مانند مردم ديگر شهرهای ايران در صنايع دستی و آفريدن اثرهای هنرمندانه، سابقه طولانی دارند. انواع سفال و ظروف سفالی، گيوه, انواع سبد، قالی، گليم و نقش های منجوق دوزی شده از جمله مهم ترين صنايع دستی تاكستان است. اين شهرستان از رونق صنعتی خوبي برخوردار است و صنايع ماشيني نسبتا خوبي در اين شهرستان وجود دارد که شهر صنعتی تاكستان گواه اين مطلب است. تاكستان دارای صدها كارخانه مختلف توليدی از جمله سرنگ، باندهای پزشكی،‌ حشره كش ها، صابون، شيشه دارويي، الكترود، رزين ها، ژنراتور، نخ، لودر، چدن ريخته گری شده نشكن، رينگ، كربن نسوز، كلاچ و… است.
به طور كلي اقتصاد و بازرگانی شهرستان تاكستان بر پايه كشاورزی، دام داری، صنعت, معدن و خدمات استواراست و عوامل ارتباطی، بازرگانی, صنعتی و خدماتی مناسب نيز به گسترش و پيشرفت بازرگانی منطقه كمك شايانی کرده است. 

کشاورزی و دام داری

كشاورزی يكی از شغل های اصلی مردم تاكستان است. آب و هوای مناسب برای باغ داری به ويژه پرورش انگور، ‌تنوع ناهمواری ها،‌ وجود زمين های حاصل خيز و دست رسی به‌ آب های سطحی و زيرزمينی كافی، سبب رونق كشاورزی در ناحيه تاكستان شده است. عمده ترين محصولات كشاورزی تاكستان عبارتند از: انگور، گوجه فرنگی، سيب زمينی، گردو، بنشن، بادام، انواع ميوه و صيفی جات.
به واسطه وجود منابع طبيعی مناسب، تاكستان از دام داری خوبی نيز برخوردار است و يكی از مهره های كليدی دام داری استان قزوين به شمار می آيد. دام داری نيز مانند کشاورزی از شغل های اصلی مردم منطقه است و پرورش دام و طيور از جمله مهم ترين منابع درآمد مردم شهرستان محسوب می شود.
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

تاكستان که به سرزمين «تات ها» معروف بود در گذشته «سياده» يا «سيادهن» ناميده می شد. به قول برخی مورخان «سيادهن» يا «سيادهان» تغييرشكل يافته واژه «سه دهان» بوده و خود آن نيز صورت معرب لغت «سه دژان» پارسی است. هم چنين نام «سيادهن» بر روی يکی از كتيبه های دوران هخامنشی - مربوط به 2300 سال قبل - موسوم به پيوتين گرايا نيز حك شده است. اين کتيبه که از قديمی ترين اسناد نوشتاری اين شهرستان است، به زبان يونانی نوشته شده است و هم اكنون در موزه شهر وين، پايتخت اتريش نگه داری می شود. دراين كتيبه چنين آمده است: «سيادان (نام پيشين تاكستان) و ساوه از شهرهای سرسبز شمال فلات ايران است.» تاريخ اين شهر با ورود اولين دسته های اقوام آريايی به اين سرزمين رقم خورده است و در سلسله ها و حكومت های قبل از اسلام در ايران، صعودها و فرودهای بسياری بر خود ديده است. آثار گچ بری جالب مربوط به دوره ساسانی كه در تپه خندو واقع در شمال خاوری تاكستان به دست آمده است، نشانه آبادانی اين منطقه در آن دوران است.
بر اساس شواهد و بررسی های باستان شناسی انجام شده در تپه خله كو ايجاد هسته اوليه شهر به 7000 سال پيش باز می گردد كه همين سندعلمی، تاكستان را جزو قديمی ترين شهرهای ايران و حتی دنيا قرار می دهد. روی همين اصل بايد تحقيقات علمی - در مورد عمر اين شهرستان - در اين منطقه تكميل تر شود. اين شهرستان با توجه به اين که قديمی ترين شهر منطقه است، قديمی ترين اثر باستانی اين محدوده، يعنی بقعه پير را نيز در خود جای داده است. هم چنين مسير عبور جاده قديمی، پر رفت و آمد و جهانی ابريشم از اين شهر بوده است. طی حدود ده هزار سال، اين مسيرنقش عظيمی در نقل و انتقال مواد، فرهنگ، آيين، تكنولوژی و ايجاد و توسعه روابط فرهنگی و اقتصادی و نزديكی ملت ها به عهده داشته و همانند رود بزرگی آسيا را به اروپا پيوند داده است. جاده ابريشم - که افرادی چون كوروش و كراسوس رومی و اسكندر مقدونی بر سر تسلط بر آن جان باختند - به خاطر وجود سنگ ابسيدين و موقعيت استراتژيك مناسب از تاکستان عبور می كرده است.
در زمان هخامنشيان برای يکی از راه های ارتباطی ساخته شده توسط داريوش اول چاپارخانه مهمی در تاكستان بنا شد كه محل آن روبه روی بقعه پيراست و عده ای وجه تسميه «سيادان» را به خاطر وجود همين چاپارخانه می دانند. تاكستان در اواخر حكومت شاهان هخامنشی، بعد از مقاومت در برابر سپاه اسكندر و شکست خوردن از او، متحمل خسارات فراوانی شد. طبق تحقيقات و مطالب آورده شده در کتاب «ايستگاه های پارتی» چاپ فيلادلفيای آمريكا (سده اول پيش از ميلاد)، تاكستان از شهرهای مهم منطقه بوده و از بخش های سوق الجيشی امپراتوری اشكانيان در باختر كشور به حساب می آمده است. با توجه به اشيای به دست آمده از تپه های باستانی اين شهرستان مشخص شده که تاکستان در زمان ساسانيان - آخرين سلسله ايران قبل از اسلام - شهری بسيار آباد بوده است. منطقه تاكستان به هنگام فتح ايران توسط اعراب (در زمان عمربن خطاب) به دست عروه بن زيد خل طايي گشوده شد، اما مردم آن بر دين خود استوار مانده و خراج گزار شدند. در زمان امويان و سلجوقيان ناحيه تاکستان از اهميت زيادی برخوردار بوده است و در زمان ايل خانان با استقرار پايتخت در سلطانيه موقعيت جلگه تاكستان به نحو چشم گيری رونق يافت. آمدن سلطان محمد خدابنده به اين شهر, ورق ديگری بر تاريخ اين خطه افزود. اين توجه و شکوفايی منطقه تاكستان در زمان صفويه هم ادامه پيدا کرد. بناها و مكان های به جای مانده از آن زمان؛ گواه محکمی بر اين ادعا است. در ضمن چون تاكستان بر سر راه تهران - اروپا قرار داشته، بيش تر شاهان قاجار نيز به اين شهر آمده و مدتی در آن مانده يا از آن می گذشتند و بالطبع مورد توجه و تفقد آنان قرار می گرفته است. اين شهرستان هم اكنون يكي از معتبرترين شهرستان هاي استان قزوين است.  

 
مشخصات جغرافيايي

تاكستان در باختر استان قزوين قرار گرفته و مركز آن شهر تاكستان است. از نظرجغرافيايی در 49 درجه و 42 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 04 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1265 متری از سطح دريا واقع شده است. اين شهرستان در ناحيه جنوب باختری شهرستان قزوين واقع شده و از باختر به استان زنجان، از جنوب به شهرستان بويين زهرا و از شمال و شمال خاوری به شهرستان قزوين محدود می شود. شهرستان تاكستان از شهرها و روستاهاي متعدد تشكيل شده است و شهر تاكستان از دو بخش قديم و جديد پديد آمده که بخش قديم شهر درناحيه جنوبی واقع شده و بخش جديد شهر, بيش تر به سوی شمال گسترش يافته است. فاصله تاكستان تا قزوين حدود چهل كيلومتر و از طريق جاده آسفالته و بزرگ راه تهران- زنجان به آن متصل است. عوامل اقتصادی از جمله آب و هوای مناسب، حاصل خيزی خاك و دست رسی به آب مورد نياز برای كشاورزی سبب گسترش و توسعه منطقه تاكستان شده است. جمعيت شهرستان تاكستان 159609 نفر برآورد شده است كه از اين تعداد 54192 نفر در مركز شهرستان زندگي مي كنند. راه ها و مسيرهای ارتباطي شهرستان تاكستان عبارتند از:
1- بزرگ راه تهران - زنجان كه از قزوين و تاكستان نيز عبور می كند.
2- راه اصلی آسفالته تهران - زنجان كه از تاكستان می گذرد.
3- راه های فرعی مختلف كه به شهرستان های هم جوار مرتبط می شود.
4- جاده ترانزيت تهران - اروپا كه از شهرستان تاكستان عبور می كند.
 

منبع- همشهری انلاین- ویکی بدیا

ادامه نوشته

نگاهی به استان قزوین

استان قزوين در سال ۱۳۷۵ از استان تهران جدا شد و به همراه تاکستان از استان زنجان تشکیل استان تازه‌ای با مركزيت قزوين را داد. 

منطقه کوهستانی اين استان در شمال قرار دارد كه دهستان‌های الموت، رودبار و قسمتی از کوهپايه اقبال پشگلدره را در بر می گيرد. در همين ناحيه، بخشی از رشته کوه البرز از بخش شمال غربی و از استان گيلان به طرف جنوب غربی در داخل استان قزوين کشيده شده است.

سيالان و الموت دو قله از قله های معروف کوهستان های بخش غربی البرز می‌باشند. دره‌های البرز در دامنه های خشک جنوبی، به ويژه در ناحيه قزوين باريک و کم عرض هستند. و با ديواره‌های پرشيب کشيده شده‌اند.

آبادترين و پر جمعيت ترين دره های آن، دره شاهرود و دره های دو شاخه معروف آن، رود طالقان و رود الموت است.  که آبهای دامنه های البرز جنوبی را به سفيد رود می رسانند.  دره و رودخانه شاهرود کوه‌های ميان دره چالوس و سفيد رود را از شرق به غرب شکافته و آن را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسيم کرده اند. کوه‌های طالقان، سيالان و الموت دو قله از قله های معروف کوهستان‌های بخش غربی البرز می‌باشند. دره‌های البرز در دامنه های خشک جنوبی، به ويژه درناحية قزوين، باريک و کم عرض هستند و با ديواره های پر شيب کشيده شده اند.

آبادترين و پر جمعيت‌ترين دره های آن دره شاهرود و دره های دو شاخه معروف آن، رود طالقان و رود الموت هستند که آب دامنه های البرز جنوبی را به سفيد رود می‌رسانند. دره و رودخانه شاهرود کوه های ميان دره چالوس و سفيد رود را از شرق به غرب شکافته و آن را به قسمت‌های شمالی و جنوبی تقسيم كرده اند. اين استان دارای سه شهرستان به نام‌های قزوين، تاکستان و بوئين زهرا و 10 بخش و 12 شهر و 37 دهستان و 936 آبادی دارای سکنه می باشد.

شهرستان قزوين

بنا بر روايات تاريخی سنگ بنای شهر تاريخی قزوين به شاهپور اول ساسانی بر می گردد.  شاهپور  اين شهر را برای جلوگيری از حمله ديالمه بنا نمود و در آن دژ و استحکامات به وجود آورد و سپاهيان خود را در آنها استقرار داد.  به مرور زمان، پايگاه نظامی شاهپور توسعه پيدا کرد و هسته اصلی شهر قزوين به وجود آمد.  موقعيت اين شهر همواره به عنوان گذرگاه مهم طبرستان و دريای خزر اهميت فراوان داشته و دارد.

ادامه نوشته

اسفرورین

شهر اِسفَروَرين مرکز بخش اسفرورين در شهرستان تاکستان، استان قزوين، ايران است.

اسفرورين شهري کوچک است که از ديد آب و هوايي نسبتاً سردسير و پربارش است و در پيرامون آن زمينهاي کشاورزي (به ويژه کدخدازمين) وجود دارد که بيشتر تاکستانهاي انگور هستند. در باختر اين شهر کوه‌هاي رامند و سياه‌کوه واقع شده و رودخانه خررود از آن منطقه مي‌گذرد. تپه بزرگ باستاني در داخل شهر و تپه تاريخي ديگري به نام خروزان در جنوب خاوري آن قرار دارد که گمان مي‌رود مربوط به زمان ساساني باشد.
مردم اسفرورين بيشتر شيعه هستند و همه مردم به زبان تاتي سخن مي‌گويند. پيشه بيشتر مردم اسفرورين کشاورزي، باغ‌داري و کارگري و از همه مهمتر معلمي است. آجر، انگور و کشمش (يا به عبارتي طلاي شيرين) از محصولات مهم اسفرورين هستند.

دانسفهان

دانِسفِهان از شهرستانهاي استان قزوين و (در آخرين تقسيمات کشوري) از توابع بوئين زهرا است. دانسفهان در دامنه رشته کوه رامند (از چين خورده گيهاي اروميه-دختر) واقع گرديده‌است و جمعيتي بالغ بر 30000 نفر در آن زندگي مي‌کنند. اين شهرستان در زلزله سال 1341 بوئين زهرا خسارات شديدي از نظر جاني و مالي متحمل شد، به طوري که قسمت‌هايي از آن به کل ويران و در دوران ساخت و ساز به قسمت‌هاي ديگري از منطقه انتقال داده شده که در زبان محلي به باقيمانده آثار زمين‌لرزه «کهنه ده» (ده قديم) و به قسمت‌هاي تازه ساخت «نو ده» (ده جديد) مي‌گويند.

مردم اين منطقه و مناطق اطراف آن به زبان تاتي صحبت مي‌کنند. زبان تاتي يکي از کهن ترين زبانهاي ايراني است، اين زبان کهن در معرض از بين رفتن قرار دارد. اين زبان، زبان رايج منطقه آذربايجان فعلي در دوران پيش از اسلام بوده‌است. گرداگرد دانسفهان را روستاهاي ترک‌زبان احاطه کرده‌اند.

معلم کلایه

معلم‌کِلايه شهري است در بخش رودبار الموت شهرستان قزوين استان قزوين ايران.
اين شهر در منطقه کوهستاني استان قزوين واقع شده و الموت‌رود در فاصله‌اي از جنوب آن مي‌گذرد.

مناطق ديدني پيرامون
دژ حسن صباح
دره اَندِج
قلعه شهرک
قلعه شمس‌کِلايه

 
امام‌زاده حسن سپهسالار

ابیک

مشخصات جغرافيايي

آبيك يكي از شهرستان هاي استان قزوين است كه در پنجاه كيلومتري خاور قزوين و در مسير جاده تهران – قزوين واقع شده است. اين شهرستان از شمال و خاور با استان تهران, از جنوب با شهرستان بويين زهرا واز باختر با شهرستان قزوين هم سايه است. دوجاده ترانزيتي بسيار مهم يكي بزرگ راه و ديگري جاده آسفالته قديم تهران, از كنارآن مي گذرند. مركز اين شهرستان شهر آبيك است و دو بخش آن مركزي و بشاريات نام دارند. از آثار ديدني اين منطقه می توان به مقبره رييس المجاهدين, امام زاده شكر علي ناب, امام زاده ابراهيم و قز قلعه اشاره كرد.

مکان های دیدنی و تاریخی

مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان آبيك را مقبره رييس المجاهدين, امام زاده شكر علي ناب, امام زاده ابراهيم و قز قلعه تشكيل مي دهند.  

صنايع و معادن

شهرستان آبيك منطقه اي صنعتي است و در اطراف اين شهرستان كارخانه هاي صنعتي بسياري فعاليت دارند ولي مهم ترين آن ها كارخانه سيمان آبيك است.  

کشاورزی و دام داری

عمده محصولاتي كه درشهرستان آبيك به عمل مي آيند عبارتند از: گندم, جو, بنشن, يونجه, ذرت, چغندر قند, صيفي جات,انگور و سيب زميني. دام داري نيز در كنار كشاورزي در اين منطقه صورت مي گيرد. دام داري هاي منطقه آبيك هم به صورت سنتي و هم صنعتي وجود دارند.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان آبيك از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 31 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 02 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1250 متری از سطح دريا قرار دارد. مسيرهاي دست رسي به شهرستان آبيك مناسب بوده و دو جاده ترانزيتي بسيار مهم يكي بزرگ راه و ديگري جاده آسفالته قديم تهران, ازكنار آن مي گذرند. بر اساس سرشماري سراسري سال 1375 اين شهرستان داراي 84201 نفر جمعيت بوده است.
 

شهرستان آبيك از نظر جغرافيايی در 50 درجه و 31 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 02 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1250 متری از سطح دريا قرار دارد. مسيرهاي دست رسي به شهرستان آبيك مناسب بوده و دو جاده ترانزيتي بسيار مهم يكي بزرگ راه و ديگري جاده آسفالته قديم تهران, ازكنار آن مي گذرند. بر اساس سرشماري سراسري سال 1375 اين شهرستان داراي 84201 نفر جمعيت بوده است.

ادامه نوشته

جمعیت شهرهای استان قزوین

قزوین: پرجمعیت‌ترین شهر استان قزوین.

جمعیت شهرهای استان قزوین براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی:^[۱]

ردیف	نام شهر	شهرستان	جمعیت	رتبه در شهرستان
۱	قزوین	قزوین	۳۴۹٬۸۲۱	۱
۲	تاکستان	تاکستان	۷۳٬۶۲۵	۱
۳	الوند	البرز	۶۹٬۳۳۳	۱
۴	اقبالیه	قزوین	۴۹٬۲۳۰	۲
۵	آبیک	آبیک	۴۷٬۲۳۳	۱
۶	محمدیه	البرز	۴۱٬۷۶۶	۲
۷	بیدستان	البرز	۲۰٬۱۱۰	۳
۸	محمودآباد نمونه	قزوین	۱۹٬۶۶۹	۳
۹	بویین‌زهرا	بویین‌زهرا	۱۵٬۸۴۸	۱
۱۰	شال	بویین‌زهرا	۱۵٬۱۰۴	۲
۱۱	اسفرورین	تاکستان	۱۲٬۱۰۴	۲
۱۲	دانسفهان	بویین‌زهرا	۸٬۶۸۷	۳
۱۳	ضیاءآباد	تاکستان	۸٬۳۸۵	۳
۱۴	خرمدشت	تاکستان	۶٬۱۹۲	۴
۱۵	آبگرم	بویین‌زهرا	۵٬۱۹۱	۴
۱۶	نرجه	تاکستان	۵٬۰۷۱	۵
۱۷	سگزآباد	بویین‌زهرا	۴٬۹۵۳	۵
۱۸	ارداق	بویین‌زهرا	۴٬۸۳۲	۶
۱۹	آوج	بویین‌زهرا	۳٬۶۹۵	۷
۲۰	خاکعلی	آبیک	۳٬۱۴۶	۲
۲۱	معلم‌کلایه	قزوین	۲٬۱۹۶	۴
۲۲	کوهین	قزوین	۱٬۳۹۸	۵
۲۳	رازمیان	قزوین	۹۶۵	۶
۲۴	سیردان	قزوین	۴۶

شهر اوج

منطقه آوج بامساحت1650کیلومترمربع در طول جغرافیایی6َو49تا 45َو49شرقی وعرض جغرافیایی 25َو35تا47َو35شمالی قرار دارد.منطقه آوج تا سال 1379 دارای مساحت کلی 2776کیلومتر مربع بود واز دو بخش خرقان شرقی وغربی با 54 آبادی تشکیل شده بود ولی در سال 1379 با تصویب هیات دولت قسمتهای از خرقان شرقی و غربی به بخش جدید آبگرم داده شد واکنون منطقه آوج با مساحت1650کیلومتر مربع در قسمت جنوب غربی استان قزوین واقع شده واز توابع شهرستان بویین زهرا می باشد.