جزیره خارک

ا

تلفظ نام جزیره و شهر آن به هر دو شکل «خارک» و «خارگ» متداول است. مردم محلی، شهر و جزیره را «خارگ» می‌نامند؛ اما در منابع مکتوب «خارک» به کار رفته است. آثار تاریخی و جغرافیایی سده‌های میانه نیز تلفظ خارک را ضبط کرده‌اند که مشخص نیست آیا گونه درست آن بوده یا محصول تعریب نام خارگ بوده است. در نوشته‌ها و نقشه‌های اروپایی نیز هر دو نام Khark و Kharg به کار می‌روند، اما شکل نخستین بیشتر متداول است.

ویژگی‌های طبیعی جزیره خارک

این جزیره از فسیل‌ها و اندام‌های مرجان‌ها، دوکفه‌ای‌ها و دیگر جانداران دریایی که آمیخته با ذرات ماسه هستند، تشکیل شده و تنها لایه‌ای نازک از سطح جزیره که ضخامتی در حدود بیست سانتیمتر تا پنج متر و چگالی‌ در حدود ۱٫۵ دارد، دارای سختی بیشتر است. لایه‌های زیرین (که در برش‌های عمودی دیده می‌شوند) از بافتی نرم و رسوبی ساخته شده است که در برابر جریان آب کم دوام هستند. در بسیاری از نواحی خارک، فرسایش آب و باد موجب از بین رفتن لایه‌های زیرین و سقوط و تلاشی لایه‌های مقاوم فوقانی شده است که حامل آثار و نقوش باستانی هستند. این روند فرسایش هم اکنون هم در حال تغییر مختصات ناهمواری‌های جزیره است.

در گذشته‌های دور و نزدیک، بسیاری از صخره‌های مرجانی و زیبای خارک برای ساخت‌وسازهای گوناگون به بندرهای گوناگون خلیج فارس همچون گناوه، آبادان و کویت حمل می‌شده است.

جزیره خارک از معدود جزیره‌های خلیج فارس است که آب شیرین فراوان داشته است. آب شیرین جزیره خارک در طول تاریخ علاوه بر گودال‌های طبیعی از طریق حفر ده‌ها چاه آب و رشته‌های قنات و نیز هدایت مصنوعی آب‌های سطحی فراهم‌ شده از بارندگی‌ها به سدهای کوچک و گودال‌های طبیعی جزیره فراهم می‌شده است. در سراسر جزیره بازمانده‌های دایر یا بایر سامانه‌های گردآوری و استحصال آب شیرین به چشم می‌خورد که عبارت‌اند از راه‌آبه‌های کوچک و بزرگ هدایت آب به چاله‌های طبیعی یا دست‌ساخته تا چاه‌هایی که ده‌ها متر در دل سنگ کنده شده و گاه دارای چرخ‌های آبکشی با نیروی گاو و دیگر چارپایان بوده‌اند و نیز کاریزهای کهنسالی که در جابه‌جای جزیره دیده می‌شوند و به دلیل بی‌توجهی در حال تخریب و نابودی هستند. برخی از این چاه‌ها همچنان دارای آبی بسیار شیرین هستند که بهره‌برداری چندانی از آنها نمی‌شود. همچنین چاه‌های دیگری نیز در جزیره وجود دارند که مردمان خارک، به مانند دیگر نواحی جنوبی ایران، در انتهای آنها درختان مو را می‌کارند. این درختان بدون نیاز به آبیاری و با استفاده از رطوبت اعماق چاه، هر کدام سالانه تا چند صد کیلو انگور بار می‌دهند.

هر چند که به دلیل نبود یا کمبود خاک حاصلخیز در جزیره، زیستگاه گیاهی قابل توجهی شکل نگرفته است، اما در سراسر جزیره درختان «لیل/ لور» یا انجیر معابد توانسته‌اند با انطباق خود با ویژگی‌های اقلیمی رشد کنند. این درختان بسیار بزرگ و پرسایه که دارای ریشه‌های هوازی هستند در سراسر جزیره به فراوانی دیده می‌شوند. ریشه‌های این درخت از خاک بیرون آمده و با پیچیدن بر تنه درخت از آن بالا رفته و دگرباره از شاخه‌های آن آویزان شده‌اند. این ریشه‌ها آب و غذای مورد نیاز درخت را به جای زمین از باد و هوا دریافت می‌کنند. از همین روی است که اسطوره‌های در پیوند با زمین در میان مردمان جزیره شکل نگرفته و اسطوره‌ها و باورهای در پیوند با آب و باد و دریا در میان آنان بیشتر شکوفا شده است. درخت سدر یا کُنار نیز از دیگر درختان مهم و فراوان جزیره است که به دلیل شرایط زیست‌بومی نتوانسته‌اند به بزرگی درختان کنار در دامنه‌های زاگرس بشوند.

حیات وحش خارک بسیار محدود و منحصر به گله‌های کم‌شماری از آهو که روزبه‌روز کمتر می‌شوند و مارهای بزرگ و سمی است که طول آنها به یک تا یک‌ونیم متر می‌رسد. پرندگان مهاجر فراوانی نیز فصل زمستان را در کرانه‌های خارک می‌گذرانند.

اقلیم خارک دربردارنده ویژگی‌های خاص، چشم‌اندازی شگرف و تفاوت‌هایی قابل ملاحظه با دیگر نواحی ایران است که اکنون تمام قابلیت‌های آن به پای صنعت نفت از میان رفته است.

جزیره خارک که در ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقه و ۲۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقه و ۲۹ ثانیه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ و در ۴۶ کیلومتری غرب بوشهر واقع شده، در ژرف‌ترین بخش خلیج فارس قرار گرفته است. زمین‌شناسان پیدایش آن را به حدود ۱۴۰۰۰ سال پیش نسبت می‌دهند.

ارتفاع خارک از سطح دریا، در مرکز ۸۳ متر است و در امتداد طول این جزیره تپه‌های فراوانی در جهت شمال و جنوب به چشم می‌خورد. یکی از ارتفاعات جزیره خارک کوهی معروف به «تخت» است که ۷۶ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. ارتفاعات مرکزی، این جزیره را به شکل یک کشتی بادبانی در آورده و همین ارتفاعات در مقابل بادهای تند شمالی قد علم کرده و سواحل جنوبی را برای پهلو گرفتن کشتی‌ها آرام و مطلوب کرده است.

جمعیت خارک اکنون بیش از ۲۰۰۰۰ نفر است که حدود ۷۰درصد آن‌ها مهاجرانی هستند که به دنبال استقرار شرکت ملی نفت، ساکن این جزیره شده‌اند.

شرکت ملی نفت‌کش، شرکت پایانه‌ها و صادرات مواد نفتی و شرکت نفت فلات قاره، شرکت پتروشیمی، فرودگاه، بیمارستان، دانشگاه آزاد اسلامی و… از جمله تأسیسات موجود در جزیره محسوب می‌شوند.

روایت‌های تاریخی از خارک

جزیره‌ی خارک، به روایت یونان، «ایکاریا» خوانده شده و «بلین» مورخ رومی، در قرن اول پیش از میلاد، آن را «آراکیا» و «استرابون»، مورخ یونانی، از خارک به نام «ایکاره» یاد کرده است.

رومن گیرشمن در مورد وجه تسمیه خارک معتقد است که میان لفظ خارک با نام تاریخی «خاکس» و میان لفظ خارکس و لفظ «خواسپس» که نام تاریخی رود کرخه است، رابطه‌یی وجود دارد.

سعید نفیسی می‌نویسد که نام جزیره خارک از کلمه خاراکنه گرفته شده و جزیره خارک امروز جزو همین سرزمین خاراکنه بوده است.

آثار تاریخی جزیره خارک

جزیره خارک یا به قول جلال آل احمد «دُر یتیم خلیج فارس» با قدمتی طولانی در درازای تاریخ دارای حیات بوده است. در این جزیره از دورترین ایام به ویژه دوران تاریخی پیش از اسلام و دوران اسلامی، آثار تاریخی بسیاری بر جای مانده است که به معرفی مختصر آن‌ها می‌پردازیم.

گور معبدهای پالمیران

در بخشی از کوهستان جزیره‌ی خارک گورهای فراوانی احداث شده است که با توجه به عمق کم و سطح مدور بعضی از این گورها، آن‌ها را به زرتشتیان نسبت می‌دهند. همچنین روی بعضی دیگر از این گورها که دارای مدخل‌های کوتاهی هستند، نقش صلیب دیده می‌شود. این هم نشان‌گر این است که مسیحیان مرده‌های خود را در آن جا به خاک می‌سپرده‌اند.

آتشکده جزیره خارک

در ضلع شرقی بقعه امامزاده میرمحمد و روی یک بخش کوهستانی خارک زیربنای یک آتشکده مربوط به عصر ساسانیان وجود دارد که به طور کامل تخریب شده و اکنون روی این زیر بنا، ساختمان کوچکی جهت تأسیسات زلزله‌نگاری ساخته شده است.

گور دلمن در جزیره خارک

یکی دیگر از آثار مهم تاریخی موجود در جزیره‌ی خارک، دو تخته سنگ بزرگ بر فراز کوهستان جزیره است که به صورت ضربی روی هم قرار دارند. «گیرشمن» معتقد است که این اثر یک نمونه از گورهای دلمن بوده و متعلق به هزاره‌ی یکم پیش از میلاد مسیح در حدود سه هزار سال پیش است. اهالی خارک این اثر را «خواهران» نامیده و معتقدند این دو سنگ در واقع دو خواهر بوده‌اند که برای دوری از اجنبی‌ها از خداوند خواستند آن‌ها را به صورت سنگ درآورد.

امامزاده میر محمد حنفیه

یکی از مهم‌ترین و با ارزش‌ترین آثار تاریخی و فرهنگی جزیره‌ی خارک آرامگاهی است که در قسمت جنوب‌غربی جزیره همچون نگینی خودنمایی می‌کند.

بنای این آرامگاه که تاریخ ۷۳۸ ه.ق را بر خود دارد، مربوط به حکمرانی سلسله‌ی سلجوقیان در ایران است. این بنا با دو گنبد هرمی شکل مضرس و گنبد مدور کوچک،‌ زیبایی خاصی را به وجود آورده است. فضای درونی این بقعه با کاشی کاری ستاره‌ایی و هشت ضلعی تزیین شده است.

بر اساس اعتقادات اکثر محققین و مورخین، این بقعه آرامگاه محمد حنفیه فرزند امیر المومنین علی (ع) است و کتیبه‌ایی نیز بدین مضمون در داخل آرامگاه وجود دارد:

«هذه المشهد امیر المومنین محمد بن امیر المومنین علی (ع) (کتیبه حسین النجاری)

بنا بر اعتقادی، میرمحمد حنفیه فرزند حضرت علی (ع) بر اثر ظلم و ستم بنی امیه و بنی مروان نسبت به خاندان بنی هاشم از مدینه مهاجرت کرده و در راه بصره، در خارک اقامت گزیده و به دلیل مسمومیت فوت کرده است. کاشی‌کاری فضای دیوارهای داخلی آرامگاه، اغلب زرین فام و دارای اهمیت فراوانی است. آرامگاه میرمحمد حنفیه از مهم‌ترین زیارتگاه‌های موجود در جنوب ایران است».

مجموعه آرامگاه میر ممد حنفیه با شماره ۲۲۰۵ توسط سازمان میراث فرهنگی کشور در فهرست آثار ملی ثبت شده است.

قلعه پرتغالی‌ها در شمال شرقی جزیره که توسط «بارون کنیپ هاوزن» در سال ۱۷۴۸ میلادی ساخته شده، از دیگر آثار تاریخی خارک محسوب می‌شود. برج و باروهای این قلعه اکنون به طور کامل تخریب شده است.

گورستان مسیحیان، آب انبار، قناعت، گورستان اهل سنت و بقعه پیر علم دار، از جمله دیگر آثار تاریخی و فرهنگی جزیره‌ی خارک محسوب می‌شود.

صنعت نفت در جزیره خارک

جزیره خارک بزرگ‌ترین بندر صادراتی نفت خام کشور تلقی می‌شود. در طول جنگ ایران و عراق بیش از ۹۰درصد صادرات نفت ایران از این جزیره انجام می‌گرفت. از این‌رو بود که نیروی هوایی عراق، ۲۸۰۰ حمله را به این جزیره انجام داد.

در سال ۱۹۱۶ میلادی برای حمل سنگ از حوالی مقبره علمدار در خارک، راه‌آهنی تا اسکله جزیره کشیده شد. این خط آهن به دست کاپیتان تامسون، افسر مهندسی سلطنتی انگلیس، ساخته شده و سنگ‌های آن به مصرف زیرسازی راه‌آهن بصره به بغداد و زیرسازی مخزن‌های پالایشگاه نفت آبادان رسید. بالغ بر ۹۰درصد اراضی این جزیره توسط شرکت‌های نفتی از جمله شرکت پایانه‌های نفتی، شرکت نفت فلات قاره و شرکت صنایع پتروشیمی و شرکت ملی نفتکش ایران مورد استفاده صنعتی و خدماتی قرار گرفته است. توسعه فضای سبز و گسترش خیابان‌ها و بلوارهای بسیار جذاب و دیدنی در بخش شرکتی باعث ساماندهی بافت جغرافیایی و ایجاد شور و نشاط اجتماعی شده است. منبع تأمین انرژی این جزیره از نیروگاه گازی جزیره خارک است.

خارگ یا جزیره خارگ که گاهی خارک نوشته می‌شود، جزیره‌ای مسکونی، متعلق به ایران و دارای اهمیت اقتصادی است که در ۳۸ کیلومتری ساحل بندر گناوه در خلیج فارس قرار دارد و از توابعاستان بوشهر به‌شمار می‌آید. جلال آل احمد این جزیره را که در ۴۶ کیلومتری غرب بوشهر واقع شده‌است «دُرّ یتیم خلیج فارس» نامیده‌است.^[۱]

خارگ، شهر مسکونی آن مرکز بخش خارگ از توابعشهرستان بوشهر است. شهر خارگ ۸٫۱۹۶ نفر جمعیت دارد

 

در حدود ۷۶ کیلومتری شمال غربی بوشهر و ۳۰ کیلومتری [بندر ریگ] و ۳۵ کیلومتری بندر گناوه واقع گردیده و از لحاظ تقسیمات کشوری جزو استان بوشهر و از توابع شهرستان بوشهر است. دارای ۸ کیلومتر طول (شمال–جنوب) و ۴ کیلومتر عرض می‌باشد. ارتفاع متوسط آن از سطح دریا حدود ۳ متر است و از نظر موقعیت جغرافیایی در ۲۹ درجه و ۱۵ دقیقهٔ عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۲۰ دقیقهٔ طول شرقی قرار دارد.

از مشخصه‌های این آب و هوا، تابستان‌های گرم همراه با هوای شرجی و رطوبت محلی بدون بارندگی است. «گرمی هوا معمولاً از اسفند ماه شروع می‌شود به‌گونه‌ای که طول دورهٔ گرما حدود ۸ ماه می‌باشد. درجه حرارت در فصول سال از ۴ تا ۴۶ درجه سانتی گراد متغیر است. میانگین روزانه حرارت در زمستان ۱۷ درجه سانتی گراد و در تابستان ۳۲٫۶ درجه می‌باشد. در اواخر پاییز، به‌ویژه آذر ماه، باران‌های پاییزی شروع می‌شود که کیفیت هوا را بهبود می‌بخشد. زمستان جزیره کوتاه است.^[۲]

 

 

جزیره خارک طاقدیس ملایمی است که میانگین شیب لایه‌های سطحی آن میان ۱۰ تا ۱۵ درجه‌است. بلندترین نقطه جزیره کوه دیده‌بان نام دارد که ارتفاع آن از سطح دریا ۸۷ متر است. در این نقطه مدت‌ها پیش فانوس دریایی کوچکی نیز کار گذاشته بودند. در سوی شمال جزیره کوه تخت و در سوی جنوب آن کوه گردن‌اشتر قرار دارد.^[۳]

بلندی‌های جزیره در غرب آن قرار دارند و عبارتند از: کوه تخت، کوه لشکری، کوه دیده‌بان و کوه گردن‌اشتر.^[۴]

جزیره خارگ دارای شهرداری است و در قسمت شمالی آن، جزیره بسیار کوچکتر و کشیده‌ای با نامخارگو وجود دارد؛ این نام توسط بومیان منطقه بر آن نهاده شده‌است.

شهرسازی خارگ

نحوه ساخت و ساز در جزیره خارگ را می‌توان به دو گروه عمده ساخت و ساز سنتی و مهندسی تقسیم نمود. ساخت و ساز سنتی بیشتر به دست اهالی بومی و در گوشه شمال شرقی جزیره صورت گرفته‌است. مطابق قانون اهالی بومی اجازه اسکان و ساخت و ساز در ضلع شرقی باند فرودگاه جزیره را دارند و سایر نواحی جزیره در تسلط شرکت پایانه‌های نفتی ایران و وزارت دفاع جمهوری اسلامی ایراناست. در این منطقه از جزیره بافت شهری فشرده و کوچه‌ها باریک و پیچ در پیچ و تراکم جمعیت بالا است. ساختمان‌ها یک طبقه و دارای حیاط کوچکی هستند. در سال‌های اخیر با پیشرفته شدن صنعت ساختمان سازی، به تعداد ساختمان‌های چند طبقه افزوده شده‌است. مصالح ساختمانی عمدتاً از بیرون جزیره تهیه می‌شوند. با افزایش جمعیت اهالی بومی و محدود بودن زمین، روز به روز بر اهمیت زمین‌های موجود افزوده می‌شود. شهر خارک دارای می‌دانی کشیده و طولانی است که در مرکز آن فضای سبز و جدول‌بندی زیبایی دارد و دور تا دور میدان ردیف مغازه‌های کوچک خواربار فروشی و بوتیک‌های لباس و سایر مایحتاج اهالی قرار دارند. پیاده‌روی این میدان مسقف بوده دارای ستون و طاق نصرت است. این میدان مرکز امور تجاری جزیره است. سایر اداره‌ها و دایره‌های دولتی از قبیل بانک‌ها (ملی، ملت، صادرات، تجارت، حکمت ایرانیان، انصار، سپه) آموزش و پرورش، سازمان تأمین اجتماعی، کمیته امداد امام خمینی، بهزیستی، مرکز بهداشتی درمانی، در این جزیره شعبه دارند.

ساخت و ساز در سایر نواحی جزیره به توسط شرکت پایانه‌های نفتی صورت گرفته و مبتنی بر اصول مهندسی است. خانه‌های ویلایی بزرگ و زیبا در دو طرح کارمند ی و کارگر ی در ساخت و سازهای قدیمی که عمدتاً در زمان حضور انگلیسی‌ها ساخته شده هنوز در جزیره دیده می‌شوند. ویلاهای کارمندی دارای محوطه‌ای بزرگ و خانه مستخدم (بوی روم) و گاراژ اختصاصی هستند. منزل‌های کارگری از کنار به یکدیگر متصل بوده و دارای حیاط کوچکی در جلوی ساختمان و حیاط بزرگتری در پشت ساختمان و کوچه باریکی در حد فاصل در حیاط‌های پشتی هستند. در سال‌های اخیر ساخت و ساز به شیوه آپارتمان ی در جزیره بیشتر شده که با آب و هوای گرم جزیره همخوانی ندارد.

در این جزیره یکی از مهم‌ترین پایانه های صادرات نفت جهان بنا شده‌است. در طول جنگ ایران و عراقبیش از ۹۰٪ از صادرات نفت ایران از این جزیره انجام می‌گرفت.^[۵] از اینرو بود که نیروی هوایی عراق، ۲۸۰۰ حمله را به این جزیره انجام داد.^[۶]

در سال ۱۹۱۶ میلادی برای حمل سنگ از حوالی مقبره علمدار در خارگ، راه‌آهنی تا اسکله جزیره کشیده شد. این خط آهن به دست کاپتن تامسون، افسر مهندسی سلطنتی انگلیس ساخته شده و سنگ‌های آن به مصرف زیرسازی راه‌آهن بصره به بغداد و زیرسازی مخزن‌های پالایشگاه نفت آبادانرسید.^[۷] بالغ بر ۹۰ درصد اراضی این جزیره توسط شرکتهای نفتی از جمله شرکت پایانه‌های نفتی، شرکت نفت فلات قاره و شرکت صنایع پتروشیمی و شرکت ملی نفتکش ایران مورد استفاده صنعتی و خدماتی قرار گرفته‌است. توسعه فضای سبز و گسترش خیابانها و بلوارهای بسیار جذاب و دیدنی در بخش شرکتی باعث ساماندهی بافت جغرافیایی و ایجاد شور و نشاط اجتماعی گردیده‌است که از نقاط مشهور آن می‌توان به بلواردریا، بلوار خلیج فارس، بلوار نظارت (بلوار مهندس خواجه احمدی) خارگ، بلوار نفت، بلوارشهدای خارگ، بلوار دولت اشاره نمود. این جزیره به دلیل اهمیت اقتصادی و استراتژیک در جنگ ایران و عراق ۲۸۸۰ بار مورد حمله هوایی قرار گرفته‌است.^[۸]

منبع تأمین انرژی این جزیره از نیروگاه گازی جزیره خارگ است.

کتیبه باستانی

سنگ‌نبشته‌ای از دوران باستان در خارگ به زبان پارسی باستان و خط میخی موجود است که از این کتیبه به‌عنوان سندی دیگر دربارهٔ نام خلیج فارس یاد می‌شود. در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۳۸۷ افرادی مخفیانه به‌طور تعمدی به تخریب این سنگ‌نوشته دست زدند که هم‌اکنون تا ۷۰ درصد آن نوشته تخریب شده‌است.^[۹]

اماکن قدیم خارگ[ویرایش]

اماکن جزیره خارگ پیش از استقرار صنعت نفت از شرق به سمت غرب عبارت بودند از:

• آثار قلعه هلندی‌ها، گورستان اسلامی، آبادی خارک، خط راه‌آهن، گورستان مسیحی، قبر ابوبکر، قبر علمدار، باغ هلندی‌ها، گورستان پیش‌اسلامی، دخمه‌ها، بقعه میر محمد، قبر دیده‌بان، کرّه‌انگیزها، دو خواهرون (که متأسفانه اکنون تخریب گردیده‌است).

دین و مذهب

دین بومیان جزیره اسلام و مذهب شان شیعه و سنی می‌باشد.

 

اقلیم استان بوشهر

اقلیم استان بوشهر

 

استان بوشهر با مساحتی حدود ۶۵۳‚۲۷ کیلومترمربع بین ۲۷ درجه و ۱۴ دقیقهٔ عرض شمالی و ۵۰ درجه و ۶ دقیقه تا ۵۲ درجه و ۵۸ دقیقهٔ طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ قرار دارد. این استان از شمال به استان خوزستان و قسمتی از کهگیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج‌فارس و قسمتی از استان هرمزگان، ‌ از شرق به استان فارس و از غرب به خلیج‌فارس محدود است. استان بوشهر با خلیج‌فارس بیش از ۶۰۰ کیلومتر مرز دریایی دارد و از اهمیت سوق‌الجیشی و اقتصادی قابل توجهی برخوردار است.   براساس آخرین تقسیمات سیاسی کشور استان بوشهر مشتمل بر ۸ شهرستان، ۱۷ بخش، ۱۳ شهر، ۳۶ دهستان و ۷۰۶ آبادی دارای سکنه است. شهرستان‌های استان بوشهر عبارت‌اند از : بوشهر، تنگستان، دشتستان، دشتی، دَیِر، ‌ دیلم، کنگان و گناوه.   

جغرافیای طبیعی و اقلیم استان 

 استان بوشهر از نظر پستی و بلندی به دو قسمت جلگه‌ای و کوهستانی تقسیم می‌شود:   - قسمت جلگه‌ای: استان در امتداد خلیج‌فارس قرار دارد که عرض آن نیز در جهت شمال غربی (ناحیه بندر دیلم) به قسمت جنوب شرقی افزایش می‌یابد و حداکثر به ۱۴۰ کیلومتر در امتداد دره رود مند می‌رسد. جلگهٔ مذکور از رسوبات رودهای دالکی، شاپور، اهرم و مند تشکیل یافته است. از جملهٔ این نواحی می‌توان به دشت بوشهر و برازجان اشاره کرد که سطح وسیعی از شمال استان را در بر گرفته است. این مناطق تا دوران چهارم زیر آب بود. اکثر شهرها و مراکز جمعیتی استان بوشهر در این جلگه استقرار یافته‌اند. این جلگه‌ها تا کویت و دشت‌های جنوبی خلیج‌فارس ادامه دارد.   - قسمت کوهستانی: استان از دو رشته کوه عمده تشکیل می‌شود که در سراسر طول استان به موازات هم امتداد یافته‌اند. این رشته‌کوه‌ها مشتمل بر ارتفاعات گچ ترش و ارتفاعات نوکند است که به ترتیب در محدودهٔ شمالی و شرق استان قرار دارند.   با توجه به استقرار استان بوشهر در منطقهٔ فوق حاره‌‌ای، مهم‌ترین پدیده و فرآیند مشهود اقلیمی آن گرمای هواست. این ناحیه تحت تأثیر فشار زیاد عرض‌های متوسط قرار دارد و فاقد بارندگی قابل توجه است، ولی فرآیند تبخیر آن به علت طولانی بودن فصل گرما شدت و حدت بیشتری دارد. در فصل زمستان به دلیل هجوم و گسترش جبهه‌های هوای سرد شمالی و دریای مدیترانه به سمت شرق، آب و هوای مناسبی توأم با ابر و باران به‌وجود می‌آید.   به ‌طور کلی آب و هوای بوشهر در نوار ساحلی گرم و مرطوب و در قسمت‌های داخلی گرم و خشک صحرایی است. در استان بوشهر دو فصل محسوس وجود دارد‌: زمستان نسبتاً خنک شامل ماه‌های آذر، دی، بهمن، اسفند و تابستان گرم و خشک و طولانی. پاییز و بهار این استان بسیار زودگذر است.   متوسط دمای سالانهٔ استان ۲۴ درجهٔ سانتیگراد است که بیشترین مقدار آن در تابستان حدود ۵۰ درجه و کمترین مقدار آن در زمستان حدود ۶ درجه ثبت شده است. دمای هوا در سردترین ماه‌های سال به ندرت به صفر درجه می‌رسد. گرمای متوسط خنک‌ترین ماه‌های این منطقه یعنی دی‌ماه ۱۵ درجه گزارش شده است. در استان بوشهر بین دهم اردیبهشت تا دهم مهرماه (حدود ۱۴۰ روز) درجهٔ‌ حرارت بیش از ۱۰ درجه است. در ۶۳ روز از این مدت درجهٔ‌ حرارت بین ۴۰ تا ۵۰ درجه است.   میزان بارندگی در استان بوشهر کم و متغیر است. زمان بارندگی معمولاً بین ماه‌های آبان و اردیبهشت است. در طول این مدت بادهای باران‌زا به طور متوسط ۳ تا ۶ بار سراسر استان به خصوص سواحل آن را تحت تأثیر قرار می‌دهند. متوسط بارش سالیانهٔ استان ۲۱۷ میلی‌متر و از نوع باران با دوره‌های ریزش بسیار محدود است. ریزش باران در پاییز و بهار به صورت رگبارهای شدید، کوتاه ‌مدت و همراه با رعد و برق است، در حالی که در زمستان به صورت باران ریز و مداوم است. ریزش برف در منطقه بی‌سابقه است، ولی تگرگ به طور پراکنده مشاهده شده است.   در ماه‌های خرداد و تیر دمای بیش از حد و رطوبت شدید هوا که به علت شرایط خاص جوی به حالت اشباع می‌رسد، هوای دم کرده و کم تحرکی به وجود می‌آورد که در اصطلاح محلی به «شرجی» معروف است و تحمل آن بسیار دشوار است. میزان رطوبت نسبی تقریباً در تمام مدت سال یکنواخت است و معدل سالیانهٔ آن ۷۱ درصد است.   بادهای محلی استان بوشهر در حقیقت قسمتی از طوفان‌های خلیج‌فارس است که در اثر اختلاف فشار بین صحرای عربستان و ارتفاعات جنوبی ایران در فصول مختلف پدید می‌آید. این بادها تقریباً در تمام سواحل خلیج‌فارس می‌وزند و در نقاط مختلف خلیج‌فارس اسامی متفاوتی دارند. این اسامی که بنا به مقتضیات زمانی (فصل وقوع آنها) و تصورات ذهنی دریانوردان و همچنین خطرات ناشی از آن‌ها است عبارت‌اند از:   - باد لهیمر یا لهیما:ر که معمولاً در پاییز و به قول دریانوردان در برج عقرب می‌وزد. شدت این باد به اندازه‌ای ناگهانی و غافلگیرکننده است که ممکن است در عرض چند دقیقه و یا چند ساعت خسارات سنگینی به بار آورد.   - باد لچیزب یا «گول‌زن»: که معمولاً در پاییز می‌وزد، ولی روز و ساعت معینی ندارد. دریانوردان محلی معتقدند که این باد ده روز پیش از عقرب می‌وزد و شدت آن نیز کمتر از باد لهیمر است.   - باد قوس: که جهت جنوب شرقی - شمال غربی دارد و از مدار رأس‌السرطان در جهت شرقی حرکت می‌‌کند. این باد در تابستان گرم و سوزان و در زمستان گرم و مرطوب و اکثراً باران‌آور است. این باد نیز شدید است و گاهی خسارات جانی و مالی فراوان به همراه دارد. در گذشته برای حرکت کشتی از هند به بوشهر از این باد استفاده می‌شد. باد باران‌آ‌ور قوس در زمستان جهت شمال شرقی دارد و باعث ریزش باران بیشتری می‌شود.   - باد شمال: برعکس باد قوس باد خشکی است، وزش آن در زمستان دما را کاهش می‌دهد و گاهی نیز باعث بارندگی می‌شود. معمولاً جهت وزش باد قوس به شمال غربی تغییر می‌یابد و باد شمال نامیده می‌شود. این باد معروف‌ترین باد محلی بوشهر است و تقریباً تنها بادی است که هوای گرم تابستان را تا حدودی متعادل می‌کند. به همین جهت در گذشته اکثر ساکنین بوشهر پنجره‌های منازل خود را به طرف شمال غربی نصب می‌کردند. این باد نه تنها در زندگی مردم، بلکه در بافت شهری شهرستان بوشهر نیز تأثیر داشته است.   - باد بررد: که غالباً شب‌ها به سوی دریا می‌وزد و خشک است.   - باد سهیلی: که اواخر تابستان و اوایل زمستان می‌وزد و مردم محلی معتقدند که این باد ناشی از طلوع ستارهٔ سهیل است.   - باد غیوب:، باد تریه، باد توبیخ، باد پیرزن و باد سبعه از دیگر بادهای محلی استان بوشهر است.

نگاهی به خلیج همیشه فارس

خلیج فارس   «. نام بین المللی :
خلیج فارس Persian Gulf نام تاریخی دریای پارس - پرسیکون کاای تاس- سینوس پرسیکوس موقعیت جغرافیایی جنوب غربی آسیا، منطقه خاورمیانه نوع(اقیانوس‌شناسی) خلیج مساحت ۲۵۱٬۰۰۰ کیلومتر مربع منطقه اقیانوس هند سرچشمه نخستین دریای عمان ژرفای بیشینه ۹۰ متر ژرفای میانگین ۵۰ متر درازای بیشینه ۹۸۹ کیلومتر کشورهای ساحلی ایرانعمانامارات متحده عربیعربستانقطربحرینکویتعراق منابع مهم منابع سرشار نفت و گاز     نام خلیج فارس است به زبان لاتین قدیمی: Sinus Persicus امروزه:Sinus Persici در نقشه آورده شده‌است.
خلیج فارس (یا شاخاب پارس) آبراهی است که در امتداد دریای عمان و در میان ایران و شبه جزیره عربستان قرار دارد. مساحت آن ۲۳۷٬۴۷۳ کیلومتر مربع است،[۱] و پس از خلیج مکزیک و خلیج هودسن سومین خلیج بزرگ جهان بشمار می‌آید. خلیج فارس از شرق از طریق تنگه هرمز و دریای عمان به اقیانوس هند و دریای عرب راه دارد، و از غرب به دلتای رودخانه اروندرود، که حاصل پیوند دو رودخانهٔ دجله و فرات و پیوستن رود کارون به آن است، ختم می‌شود.[۲] کشورهای ایران، عمان، عراق، عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، قطر و بحرین در کناره خلیج فارس هستند. در این میان سواحل شمالی خلیج‌فارس تماماً در جغرافیای سیاسی ایران قرار دارند.[۳] به سبب وجود منابع سرشار نفت و گاز در خلیج فارس و سواحل آن، این آبراهه در سطح بین‌المللی، منطقه‌ای مهم و راهبردی بشمار می‌آید. نام تاریخی این خلیج، در زبان‌های گوناگون، ترجمه عبارت «خلیج فارس» یا «دریای پارس» بوده‌است. همچنین در تمام سازمان‌های بین‌المللی نام رسمی این خلیج، «خلیج فارس» است اما برخی از کشورهای عربی آن را خلیج عربی یا به سادگی، خلیج می‌نامند.[۴] سازمان آب‌نگاری بین‌المللی از نام «خلیج ایران» برای این خلیج استفاده می‌کند.[۵]   تاریخچه پیدایش خلیج فارس زمین شناسان معتقدند که در حدود پانصدهزار سال پیش، صورت نخستین خلیج فارس در کنار دشت‌های جنوبی ایران تشکیل شد و به مرور زمان، بر اثر تغییر و تحول در ساختار درونی و بیرونی زمین، شکل ثابت کنونی خود را یافت. خلیج فارس در آغاز، بسیار پهناور بوده به طوری که تا اواخر دوره سوم زمین شناسی بیشتر جلگه‌های برازجان، بهبهان و خوزستان ایران تا کوه‌های زاگرس در زیر آب بوده‌اند.[۶] ویژگی‌های جغرافیایی خلیج فارس جغرافیای مکانی خلیج فارس خلیج فارس در ۲۴ تا ۳۰ درجه و ۳۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ تا ۵۶ درجه و ۲۵ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. این خلیج توسط تنگه هرمز به دریای عمان و از طریق آن به دریاهای آزاد مرتبط است. از بین کشورهای همسایه خلیج فارس، کشور ایران بیشترین مرز آبی مشترک را با خلیج فارس دارا می‌باشد. طول مرز آبی کشور ایران با خلیج فارس، با احتساب جزایر در حدود ۱۸۰۰ کیلومتر و بدون احتساب جزایر در حدود ۱۴۰۰ کیلومتر می‌باشد.[۷] طول خلیج فارس از تنگه هرمز تا آخرین نقطه پیشروی آن در جهت غرب در حدود ۸۰۵ کیلومتر است.عریض ترین بخش خلیج فارس ۱۸۰ مایل (۲۹۰ km) می‌باشد. عمیق ترین نقطه خلیج فارس با عمق ۹۳ متر در ۱۵ کیلومتری تنب بزرگ و کم عمق ترین نقطه آن با عمقی بین ۱۰ تا ۳۰ متر در سمت غرب می‌باشد. همچنین جزایر متعددی در خلیج فارس وجود دارند. محدوده رسمی و بین المللی مرزهای آبی خلیج فارس بر اساس اعلام سازمان آبنگاری بین المللی :[۸] محدوده شمال شرقی دریای عمان". خط Ràs Limah (25°57'N) شبه جزیره عربی and Ràs al Kuh (25°48'N) ساحل ایران [۲] زمین شناسی منطقه خلیج فارس از دیدگاه زمین شناسی، خلیج فارس فرونشست زمین ساختی کم ژرفایی است که دوره ترشیری پیش در حاشیه جنوبی رشته کوه زاگرس تشکیل شده‌است. در واقع این دریا بازمانده گودال بزرگی است که از دوران گذشته زمین شناختی تحت تاثیر فشار ناشی از آتش فشان‌های فلات ایران بوده و پایداری فلات عربستان در مقابل این واکنش‌های تکتونیکی سبب ایجاد و توسعه پهنا-ژرفای آن شده‌است. شدیدترین چین خوردگی‌های دوران پلیو پلیستوسن، کرانه‌های شمالی خلیج فارس (زاگرس) را چین داده‌است. میزان این چین خوردگی‌ها که در خشکی‌های کشور ایران شدید است با شیب‌های کمتر به طرف دریا ادامه پیدا می‌کند به طوری که در دریا این شیب به ۱۰ تا ۲۰ درجه می‌رسد. محور اصلی خلیج فارس نیز یکی از پیامدهای زمین ساختی پدیده چین خوردگی زاگرس است که در دوران پلیو پلیستوسن شکل گرفته‌است. در پایان دوره پلیوسن، سطح دریا احتمالا ۱۵۰ متر بالاتر از سطح کنونی بوده‌است. این سطح در حدود ۱۰۰، ۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح و به تدریج به سطح کنونی رسیده‌است که آثار آن به صورت پادگانه‌های دریایی و سخا، در کرانه‌های جنوبی خلیج فارس بر جای مانده‌است.[۹][۱۰] زمین ریخت شناسی خلیج فارس از نظر ریخت شناسی، خلیج فارس نامتقارن بوده و شیب سواحل جنوبی آن ملایم تر از شیب سواحل شمالی است. کرانه جنوبی خلیج فارس، به ویژه در شرق شبه جزیره قطر، منطقه وسیع و کم عمقی است (۱۰ تا ۲۰ متر) که بطور عمده با ریخت شناسی بست، محیط تبخیری و منطقه جزر و مدی مشخص است.خلیج فارس از رسوبات سخت و بلند با اشکال خطی ساخته شده و با واسطه یک دشت ساحلی باریک با دریا در ارتباط است. جزایر ایرانی خلیج فارس بصورت پشته‌های کشیده و موازی ساحل که در واقع دنباله رشته کوه زاگرس هستند که بر اثر بالا آمدن آب بشکل جزیره درآمده‌اند مانند قشم و کیش و یا اینکه کم و بیش دایره‌ای شکل هستند مانند هرمز و ابوموسی که گنبدهای نمکی سری هرمز هستند. سطح جزایر خلیج فارس از رسوبات تخریبی و مارن تشکیل شده‌است که کم و بیش صدف دارند. خاک این جزایر عمدتا شور یا حاوی گچ است که در نتیجه رشد گیاهان را به گونه‌های خاص محدود می‌کند. شکل ساحلی خلیج فارس در مجاورت ایران از نوع طولی است که موازی با محور ارتفاعات مجاور است که گاهی تراکم آبرفت‌ها فاصله زیادی بین خط ساحل و ارتفاعات زاگرس ایجاد کرده مانند جلگه بوشهر، و گاهی دامنه تاقدیس‌ها در خط ساحلی قرار گرفته‌اند مانند غرب خور موج.[۱۱][۱۲] اقلیم شناسی خلیج فارس آب و هوای خلیج فارس خشک و نیمه استوایی است. در تابستان دما گاهی تا ۵۰ درجه سانتی گراد می‌رسد و میزان تبخیر بیشتر از میزان آب‌های وارده می‌شود. در زمستان دما تا ۳ درجه سانتی گراد هم گزارش شده‌است. در عین شوری زیاد آب خلیج فارس، ۲۰۰ چشمه آب شیرین در کف و ۲۵ چشمه آب کاملا شیرین در سواحل آن جریان دارند که منشا همگی آن‌ها از کوه‌های زاگرس در ایران است. آب‌های شیرینی که وارد خلیج فارس می‌شوند عمدتا محدود به روان آب‌های کوه‌های زاگرس در ایران و کوه‌های ترکیه و عراق است. رودخانه‌های اروند، کارون، جراحی، مند، دالکی و میناب بزرگترین و پرآب ترین رودخانه‌هایی هستند که به خلیج فارس می‌ریزند که بیشتر سرچشمه‌های آن‌ها در کوه‌های زاگرس قرار دارند. در کرانه جنوبی آب‌های ورودی به خلیج فارس بسیار کم است که موجب بالا بودن رسوبات کربناتی در این بخش شده‌است. به دلیل محصور بودن، اثر اقیانوس بر خلیج فارس بسیار ناچیز است و به همین علت سرعت جریان‌های زیرین و افقی آن بسیار کم و در حدود ۱۰ سانتی متر در ثانیه‌است. شوری بیشتر خلیج فارس نسبت به اقیانوس موجب پیدایش جریان آبی از اقیانوس هند به خلیج فارس می‌شود که به موازات ساحل ایران و در جهت پادساعتگرد است. جریان ذکر شده با کاهش دما و شوری همراه است به طوری که در تنگه هرمز مقدار نمک ۳۶,۶ گرم در لیتر و در انتهای شمال غربی و در دهانه کارون در حدود ۴۰ گرم در لیتر است. میزان بارندگی در سواحل جنوبی کمتر از ۵ سانتی متر در سال و در سواحل شمالی بین ۲۰ تا ۵۰ سانتی متر در سال است.[۱۳][۱۴] جغرافیای تاریخی خلیج فارس نام خلیج فارس   بدون هیچ تردیدی نام درست جغرافیایی آن در طول تاریخ خلیج فارس است.سر ریچارد دالتون. [۱۵] در اسناد به جا مانده از بسیاری از تمدن‌های گذشته اینگونه بیان شده که سرزمینهای جنوب خلیج فارس که شامل قطر، شمال عمان، امارت متحده عربی، شرق عربستان و کویت می‌شده به ایران تعلق داشته‌اند و بنا بر این این خلیج فارس جزو آبهای داخلی ایران به حساب می‌آمده و به همین علت یونانیان به آن سینوس پریسیکوس گفته‌اند.[۱۵] چارلز بلگریو نماینده و کارگذار دولت بریتانیا در خلیج فارس، در سال ۱۹۳۵ نامه‌ای به دولت مطبوعش می‌نویسد و در آن ذکر می‌کند: «اکنون که تمام صفحات جنوبی خلیج فارس را عربی کرده‌ایم، خوب است نامش را هم عوض کنیم» ولی انگلستان که آن زمان بر سر نفت با ایران اختلاف داشت، این پیشنهاد را برای جلوگیری از تیره‌تر شدن روابط با تهران، نپذیرفت.[۱۵] کهن‌ترین نام جغرافیایی که از خلیج فارس وجود دارد نارمَرتو (narmarratu) است که در کتیبه‌های آشوری بر جای مانده‌است و به معنای رود تلخ است.[۱۶] فلاویوس آریانوس در سدهٔ دوم میلادی در آثار خود خلیج فارس را پرسیکون کاای تاس که خلیج فارس معنا می‌دهد استفاده کرده‌است.[۱۷]   جغرافی دانان و تاریخ نگاران عرب اسلامی دوره آغازین اسلام، همچون طبری، مسعودی و یعقوبی به اتفاق در کتب خطی به جای مانده از خود اذعان دارند که تمامی نواحی خلیج پارس در دوره‌های پیش از اسلام به ایران تعلق داشته‌است. استخری در مسالک و ممالک و «ابن حوقل بغدادی» در کتاب خود «صورة العرض» که در سال ۱۹۹۳. م در لندن به زبان انگلیسی به چاپ رسید، عنوان می‌کند که: «همان طور که بارها گفته شد، دریای پارس دریایی است از اقیانوس احاطه کننده جهان که در اطراف چین از آن منشعب می‌شود؛این دریا از سرزمین‌های سند(هند) و کرمان تا فارس ادامه می‌یابد و در میان همه سرزمین‌ها به نام پارس خوانده می‌شود، زیرا پارس ا ز همه کشورها پیشرفته تر است و شاهان آن محکم ترین کنترل (حاکمیت) را در دوران کهن داشته‌اند و حتی اکنون نیز تمامی کرانه‌های دور و نزدیک این دریا و همه سرزمین‌های پارس و دیگر را تحت کنترل دارند».[۱۸][۱۹] تا پیش از دهه ۶۰ قرن بیستم میلادی، کشورهای عربی از عبارت خلیج فارس در مکاتبات رسمی خود استفاده می‌کردند.[۲۰][۲۱]   در سال‌های اخیر و به ویژه از دههٔ شصت میلادی به این سو، نام جعلی خلیج عربی نیز در برخی منابع تحت حمایت بیشینهٔ دولت‌های عربی و گاه غیر عربی به گونه‌ای فزاینده در حال رقابت با نام خلیج فارس است، این امر خشم ایرانیان سراسر جهان را برانگیخته و باعث پدیداری نام «خلیج همیشه فارس» یا «خلیج همیشگی فارس» از سوی ایرانیان گشته‌است. تا کنون کارهایی برای مقابله با این جعلی سازی صورت گرفته از جمله صادر شدن دو رهنمود در دبیرخانه سازمان ملل متحد در زمان حکومت «محمد رضا شاه پهلوی» برای پاسداری از نام خلیج فارس یا Persian Gulf و یا برگزاری جام خلیج فارس و چندین نام گذاری و تهیهٔ نقشه و اسناد و کتب جغرافیایی در حال حاضر با نام درست. سازمان جغرافیایی بریتانیا و آمریکا نام خلیج فارس را سیاست رسمی کشورهای خوددانسته‌اند.[۲۲] روز ملی خلیج فارس یکی از اقدامات دولت برای پاسداری از میراث معنوی و فرهنگی خلیج فارس رسمیت دادن به روز ملی خلیج فارس(که قبلا توسط وبلاگ نویسان در سایتهای آنلاین انجام شده بود)در تقویم رسمی کشور بود.   . ایر pars sea جزایر خلیج فارس جزایر زیادی در خلیج فارس وجود دارند که برخی از آن‌ها از اهمیت کم و برخی از اهمیت بالایی برخوردارند. جزایر مهم خلیج فارس عبارت‌اند از: قشم، بحرین، کیش، خارک، ابوموسی، تنب بزرگ، تنب کوچک و لاوان که تمامی آنها به جز قسمتی ازبحرین به ایران تعلق دارد. جزایر ایرانی خلیج فارس کشتی یونانی در آب‌های ساحلی جزیره کیش در خلیج فارس از میان جزایر خلیج فارس بیش از ۳۰ جزیره مسکونی و غیر مسکونی آن متعلق به کشور ایران است. برخی از این جزایر به علت برکشند و فروکشند در زیر آب قرار می‌گیرند و غیر مسکونی هستند. جزایر غیر مسکونی خلیج فارس به عنوان زیستگاه مرجان‌های دریایی، محل تخمگذاری پرستوهای دریایی و لاک پشت‌ها و همچنین زیستگاه انواع پرندگان مهاجر از اهمیت ویژه جهانی برخوردار است.[۲۴][۲۵][۲۶] جزایری که در استان هرمزگان ایران قرار دارند: جزیره کیش - جزیره قشم - جزیره تنب بزرگ - جزیره تنب کوچک - جزیره ابوموسی - جزیره لاوان - جزیره شتور - جزیره هندرابی - جزیره فرور بزرگ - جزیره فرور کوچک - جزیره سیری - جزیره لارک - جزیره ناز - جزیره هرمز - جزیره هنگام جزایری که در استان بوشهر ایران قرار دارند:[۲۷][۲۸][۲۹] جزیره خارک - جزیره خارکو - جزیره عباسک - جزیره میر مهنا - جزیره فارسی - جزیره نخیلو - جزیره تهمادو - جزیره گرم - جزیره ام الکرم - جزیره شیخ الکرامه - جزیره شیف - جزیره متاف - جزیره مرغی - جزیره چراغی - جزیره ام سیله - جزیره سه‌دندون - جزیره مولیات جزایری که در استان خوزستان ایران قرار دارند: جزیره مینو - جزیره خور موسی - جزیره بونه - جزیره دارا - جزیره قبر ناخدا اهمیت خلیج فارس   خلیج فارس در واقع محور ارتباط بین اروپا، آفریقا، آسیای جنوبی و جنوب شرقی است. از نظر راهبردی در منطقه خاور میانه، به عنوان بزرگ ترین و مهم ترین مرکز ارتباطی بین این سه قاره‌است و بخشی از یک سیستم ارتباطی شامل اقیانوس اطلس، دریای مدیترانه، دریای سرخ و اقیانوس هند می‌باشد. به همین دلیل از دیرباز مورد توجه قدرت‌های جهانی و همچنین بازرگانان و تجار دنیا بوده‌است. همچنین این منطقه منبع مهم انرژی جهان می‌باشد. در مجموع خلیج فارس از نظر جغرافیای سیاسی، استراتژیک، انرژی و تاریخ و تمدن یک پهنه آبی مهم و حساس در دنیا محسوب می‌شود.[۳۰][۳۱] اهمیت اقتصادی خلیج فارس افق خلیج فارس در منطقه پارس جنوبی بزرگترین عامل اهمیت خلیج فارس وجود معادن سرشار نفت و گاز در کف بستر و سواحل آن است به طوری که این منطقه را «مخزن نفت جهان» نام نهاده‌اند. خلیج فارس مسیر انتقال نفت کشورهای ایران، عراق، کویت، عربستان و امارات متحده عربی است، و به همین سبب، منطقه‌ای مهم و راهبردی به شمار می‌آید. در حدود ۳۰ درصد نفت جهان از منطقه خلیج فارس تامین می‌شود[۳۲] که این مقدار گاهی افزایش و گاهی کاهش می‌یابد. نفت تولید شده در حوزه خلیج فارس باید از طریق این پهنه آبی و از راه تنگه هرمز به سایر نقاط جهان حمل شود.[۳۳] خلیج فارس از نظر ذخایر نفتی در مقایسه با سایر نقاط جهان دارای مزایای زیادی مانند سهولت استخراج، هزینه پایین تولید، مازاد ظرفیت تولید، کیفیت بالای نفت خام منطقه، سهولت حمل و نقل، توان بالای تولید چاه‌ها و امکان کشف ذخایر جدید نفتی وسیع در منطقه می‌باشد. طبق آخرین برآوردهای انجام شده حوزه خلیج فارس در حدود ۷۳۰ میلیارد بشکه ذخیره نفت اثبات شده و بیش از ۷۰ تریلیون مترمکعب گاز طبیعی را در خود جای داده‌است.[۳۴][۳۵] همچنین بندرهای مهمی در حاشیه خلیج فارس وجود دارد که از آنها می‌توان بندرعباس، بوشهر، بندرلنگه، کیش، خرمشهر و بندر ماهشهر در ایران، و شارجه، دوبی و ابوظبی را در امارات متحده عربی و بندر بصره و فاو در عراق را نام برد. اهمیت نظامی-راهبردی خلیج فارس از منظر نظامی، وجود پایگاه‌های نظامی متعدد اعم از دریایی، هوایی و زمینی در منطقه خلیج فارس که عمدتا متعلق به کشورهای آمریکا و انگلستان هستند و همچنین حضور ناو‌های جنگی کشورهای غربی بخصوص آمریکا در آب‌های خلیج فارس، اهمیت نظامی و راهبردی خلیج فارس را نمایان می‌سازد. جنگ نفت‌کش‌ها که در جریان جنگ ایران و عراق رخ داد یکی از عوامل حضور نظامی کشورهای غربی به ویژه آمریکا در خلیج فارس شد. اهمیت نظامی-راهبردی خلیج فارس به طور ویژه در جریان جنگ ایران و عراق، جنگ خلیج فارس و جنگ عراق آشکار شد.[۳۶] پیشینه دریانوردی در خلیج فارس پیشینه دریانوردی در خلیج فارس به گذشته‌های بسیار دور، دست کم دو هزار سال پیش از میلاد، باز می‌گردد. مردمان تمدن‌هایی مانند سومر، آکاد، ایلام مسیر خود بین میان‌رودان و موهنجودارو در دره سند را از طریق این پهنه آبی می‌پیمودند. بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که فنیقی‌ها، نخست در جزیره‌ها و سرزمین‌های پیرامون خلیج فارس زندگی و دریانوردی می‌کردند. در دوره هخامنشیان، داریوش اول از دریانوردان برجسته ایرانی، فینیقی و ساتراپ‌های یونانی نشین امپراتوری پارس خواست تا برای کشف یرزمین‌های جدید به دریانوردی بپردازند که در نتیجه شناخت ایرانیان نسبت به خلیج فارس بیشتر شد. در یکی از کهن ترین اسناد پیرامون دریانوردی در خلیج فارس که به سده چهارم پیش از میلاد مربوط می‌شود، دریانوردی به نام نیارخوس (نئارخوس) در یازدهمین سال فرمان روایی اسکندر مقدونی و به دستور او سفر دریایی خود را آغاز کرد و در این سفر از دهانه رود سند به دهانه تنگه هرمز رفته و پس از عبور از خلیج فارس در ساحل رود کارون لنگر انداخت. او که در این سفر چند دریانورد ایرانی ازجمله بگیوس پسر فرناکه، هیدارس بلوچ و مازان قشمی نیز او را همراهی می‌کردند، سفرنامه‌ای از سفر ۱۴۶ روزه خود نوشت که چکیده‌ای از آن باقی مانده‌است. او در سفرنامه خود به فانوس‌های دریایی بزرگ و شگفت انگیز در خلیج فارس اشاره می‌کند.[۳۷] منابع غذایی خلیج فارس بیش از ۱۵۰ نوع ماهی متفاوت در خلیج فارس یافت می‌شود. بیشتر آبزیان خلیج فارس بجز چند مورد که وارد آبهای کارون، بهمن شیر و اروند می‌شوند مابقی در آب‌های شور زندگی کرده و در همان جا تخم ریزی و تولید مثل می‌کنند. از مهمترین انواع ماهی‌های تجاری خلیج فارس می‌توان به زبیده، حلوا سفید، قباد، شیر ماهی، شانک، سنگسر، پیش ماهی، هامور، سیکین، کارفه، طوطی، حلوا سیاه، شوریده، خبور، کفشک، سرخو، خابور و سبور اشاره کرد. از دیگر محصولات غذایی باارزش خلیج فارس می‌توان به میگو اشاره کرد. انواع صدف‌های خوراکی نیز در برخی سواحل مانند ساحل بندرعباس و ساحل گشه(ساحل صدف) در بندر لنگه و همچنین در اطراف بعضی جزایر مانند هرمز، قشم و لارک یافت می‌شوند که بازار عمده آن کشورهای اروپایی است.[۳۸] محیط زیست خلیج فارس پستاندار دریایی به نام داگونگ به همراه فرزندش در ساحل کم عمق خلیج فارس خلیج فارس یکی از بزرگ ترین پناهگاه‌های موجودات دریایی مانند مرجان‌ها، ماهی‌های تزئینی کوچک، ماهی‌های خوراکی و غیر خوراکی، صدف‌ها، حلزون‌ها، نرم تنان، شقایق‌های دریایی، اسفنج‌های دریایی، عروس‌های دریایی، لاک پشت‌ها، دلفین‌ها، کوسه ماهی‌ها و بسیاری از موجودات دریایی دیگر می‌باشد. متخصصان محیط زیست به دلیل نبود کارشناس و متخصص ویژه، هزینه‌های پژوهشی بالا و فقدان دانش کافی، گونه‌های مختلف جانوری پستاندار در خلیج فارس را در معرض خطر و آسیب می‌بینند. خشکسالی و عدم ورود مواد مغذی به آب، موجب کوچک ماندن و عدم رشد کافی برخی از آبزیان خلیج فارس شده‌است.[۳۹][۴۰] لاک پشت‌های خلیج فارس ۵ گونه از ۸ گونه لاک پشت‌های موجود در جهان در آب‌های خلیج فارس و دریای عمان زندگی می‌کنند که ۲ گونه لاک پشت عقابی و لاک پشت سبز در سواحل و جزایر ایران تخم گذاری می‌کنند. این دو لاک پشت در سواحل جزایری چون هرمز، لارک، قشم، فارور و بنی فارور و مکان‌های کم عمق ساحلی سکونت دارند و عمده مکان‌های تخم ریزی آن‌ها در جزایر هرمز، هنگام، فرور، شیدور، لاوان، کیش، نخیلو و ام الگرم گزارش شده‌است. وارد شدن نفت به آب‌های خلیج فارس می‌تواند باعث ایجاد مسمویت در این لاک پشت‌ها شود. همچنین فعالیت‌های صیادی، وجود زباله، فاضلاب‌ها، تردد شناورها، انفجارات جهت اکتشاف معادن و آلودگی حرارتی تهدیداتی برای زندگی آن‌ها محسوب می‌شوند.[۴۱] دلفین‌ها و نهنگ‌های خلیج فارس دلفین‌های سواحل جنوبی ایران، در اطراف جزیره هنگام دلفین‌ها و نهنگ‌ها از جمله پستانداران آبی هستند که در خلیج فارس و دریای عمان زندگی می‌کنند. دلفین‌هایی با نام پورپویز و همچنین دلفین‌های بینی بطری در جنوب جزیره قشم و در جوار جزیره‌های هنگام، سالارک و هرمز زندگی می‌کنند که در معرض مخاطرات گوناگون هستند. نبود تحقیقات کافی و نبود متخصص زبده باعث کاهش تعداد دلفین‌های گوژپشت و نهنگ‌های خاکستری شده‌است. برخورد دلفین‌ها و نهنگ‌ها با شناورها و پروانه موتور قایق‌ها و همین طور آلودگی برخی از نقاط آب‌های خلیج فارس به آلاینده‌های نفتی و شیمیایی زندگی این پستانداران را تهدید می‌کند. طبق برخی گزارش‌ها نهنگ خلیج فارس در معرض خطر انقراض قرار دارد.[۴۲][۴۳] کوسه‌های خلیج فارس ۷ گونه از کوسه‌ها در آب‌های خلیج فارس زندگی می‌کنند که از میان آن‌ها می‌توان به کوسه ماهی درنده، کوسه گربه ماهی، نهنگ کوسه یا کوسه کر، کوسه سرچکشی، کوسه ماهی شکاری و کوسه ماهی گورخری اشاره کرد. به دلیل گرانی قیمت کوسه در مقایسه با دیگر ماهیان خلیج فارس، صید بی رویه این آبزی در سال‌های اخیر افزایش چشمگیری یافته‌است و نسل آن‌ها را در معرض انقراض قرار داده‌است. از آنجایی که اغلب گونه‌های کوسه ساکن خلیج فارس زنده زا هستند، نمی‌توان برنامه‌های مناسبی برای احیای نسل ان‌ها به روش پرورشی انجام داد. همچنین این کوسه‌ها در زمان زاد و ولد به سوی اب‌های با عمق کمتر (که کمینه دما را برای بچه‌های انان فراهم می‌کند) می‌آیند، افزایش تخریب مناطق ساحلی خطری دیگر برای تداوم نسل آن‌ها به حساب می‌آید.[۴۴] آلودگی محیط زیست خلیج فارس در دهه‌های گذشته آلودگی زیست محیطی یکی از چالش‌های مهم در این پهنه آبی بوده‌است. از آن جایی که ۶۰ درصد از ذخایر نفت جهان در خلیج فارس است، احداث سکو‌های نفتی و مجتمع‌ها و پالایشگاه‌ها در اطراف خلیج فارس و ورود نفت، مواد شیمیایی و پساب‌ها به داخل آب از عوامل مهم این آلودگی می‌باشند. یکی از مهمترین آلودگی‌های خلیج فارس در زمان جنگ ایران و عراق رخ داد بطوری که در حدود ۵,۸ میلیون بشکه نفت در آب رها شد و همچنین آتش سوزی چاه‌های نفت که باعث ورود حجم عظیمی از نفت خام به دریا شد.[۴۵][۴۶] همچنین عبور سالانه بیش از ۱۰،۰۰۰ شناور از خلیج فارس و دریای عمان که ۷۵ درصد آن‌ها به حمل و نقل نفت خام و محصولات نفتی مربوط است و در پی آن تخلیه مواد زائد مختلف مانند آب شستشوی موتور، فاضلاب، آب توازن کشتی و بسیاری موارد دیگر سبب بروز مداوم انواع آلودگی‌ها در منطقه می‌شود که اثرات قابل توجهی بر محیط زیست دارد. طبق مطالعات انجام شده سالانه در حدود ۱,۵ میلیون تن نفت به خلیج فارس نشت می‌کند و به همین علت سازمان بین المللی دریانوردی(IMO) این منطقه را در سال ۲۰۰۷.م به عنوان منطقه ویژه دریایی اعلام کرد. طبق آمارها میزان آلودگی این منطقه بیشتر از حد متوسط بین المللی است.[۴۷][۴۸] آلودگی ناشی از گرد و غبار یکی از عواملی که بر محیط زیست حاشیه خلیج فارس و تمامی شهرهای غربی ایران اثرات زیست محیطی منفی ناگواری برجای گداشته گرد و غبار عربی است هر سال در فصل خشک" توفانی از گرد و غبار" از سوی عراق - کویت و شمال عربستان بسوی سواحل شمال خلیج فارس و غرب ایران وزیدن می گیرد این گرد و غبار مخرب حتی گاهی اوقات تا تهران نیز می رسد و موجب تعطیلی زندگی و کسب و کار می شود.گرد و غبار باعث فرار پرندگان و حیواناتشده و بر توع زیستی سواحل خلیج فارس آسیب زده است. [۷]

شهرستان اهرم

شهرستان تنگستان يكي از مناطق مهم و تاريخي استان بوشهر است كه در ناحيه مركز استان واقع شده است. شهر اهرم، مركز شهرستان تنگستان، از طريق جاده تا دوراهی بوشهر ـ برازجان، 34 كيلومتر و تا شهر بوشهر، 55 كيلومتر فاصله دارد. شهرستان تنگستان از شمال تا شمال باختری، با بندر بوشهر و از باختر، به آب های خليج فارس، از جنوب به شهرستان دير، از خاور به خورموج و از شمال خاوری تا خاور، به دشتستان محدود می گردد. اقتصاد تنگستان، بر كشاورزی و ماهی گيری استوار است.

مکان های دیدنی و تاریخی

قلعه معروف تنگستان در آبادی ‹‹پهلوان كشی›› واقع شده، كه تنها، خرابه هايی از آن برجای مانده است. سواحل خليج فارس نيز يكي از مهم ترين جاذبه هاي طبيعي اين منطقه را تشكيل مي دهد.  

 
صنايع و معادن

هم چنين به سبب مجاورت با دريا، ماهی گيری، بسيار رونق دارد. از معادن اين شهرستان، معدن شن و ماسه، نفت و سنگ ساختمانی است. 

 

کشاورزی و دام داری

اقتصاد تنگستان، بر كشاورزی و ماهی گيری استوار است. آب كشاورزی، از رود ها و چاه های معمولی يا عميق تامين شده و محصولاتی چون: خرما، تره بار، گندم، جو، تنباكو و مركبات را در بر می گيرد.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان تنگستان، در‌درازای جغرافيايی 51 درجه و 16 دقيقه، و پهنای جغرافيايی 28 درجه و 53 دقيقه، و در ارتفاع 65 متری از سطح دريا قرار دارد. شهر اهرم، مركز شهرستان تنگستان، از طريق جاده تا دوراهی بوشهر ـ برازجان، 34 كيلومتر و تا شهر بوشهر، 55 كيلومتر فاصله دارد. شهرستان تنگستان از شمال تا شمال باختری، با بندر بوشهر و از باختر، به آب های خليج فارس، از جنوب به شهرستان دير، از خاور به خورموج و از شمال خاوری تا خاور، به دشتستان محدود می گردد. آب و هوای تنگستان، گرم و خشك و ميزان بارنده گی سالانه، به شکل متوسط، 189 تا 200 ميلی متر، و رطوبت نسبی در شب 30% و در روز 15% ا ست. مسيرهاي ارتباطي به اين شهرستان عبارت اند از:
ـ راه های دريايی به كشورهای حوزه خليج فارس، مخصوصا كويت و دبی، با موتور لنج صورت می گيرد.
ـ راه اهرم ـ بندر بوشهر به سمت باختر، و به درازای 52 كيلومتر.
ـ راه اهرم ـ خورموج به سمت جنوب، و به درازای 35 كيلومتر.
ـ راه اهرم ـ دلوار به سمت جنوب باختری، و به درازای 23 كيلومتر

شهرستان اهرم

شهرستان تنگستان يكي از مناطق مهم و تاريخي استان بوشهر است كه در ناحيه مركز استان واقع شده است. شهر اهرم، مركز شهرستان تنگستان، از طريق جاده تا دوراهی بوشهر ـ برازجان، 34 كيلومتر و تا شهر بوشهر، 55 كيلومتر فاصله دارد. شهرستان تنگستان از شمال تا شمال باختری، با بندر بوشهر و از باختر، به آب های خليج فارس، از جنوب به شهرستان دير، از خاور به خورموج و از شمال خاوری تا خاور، به دشتستان محدود می گردد. اقتصاد تنگستان، بر كشاورزی و ماهی گيری استوار است.

مکان های دیدنی و تاریخی

قلعه معروف تنگستان در آبادی ‹‹پهلوان كشی›› واقع شده، كه تنها، خرابه هايی از آن برجای مانده است. سواحل خليج فارس نيز يكي از مهم ترين جاذبه هاي طبيعي اين منطقه را تشكيل مي دهد.  

 
صنايع و معادن

هم چنين به سبب مجاورت با دريا، ماهی گيری، بسيار رونق دارد. از معادن اين شهرستان، معدن شن و ماسه، نفت و سنگ ساختمانی است. 

 

کشاورزی و دام داری

اقتصاد تنگستان، بر كشاورزی و ماهی گيری استوار است. آب كشاورزی، از رود ها و چاه های معمولی يا عميق تامين شده و محصولاتی چون: خرما، تره بار، گندم، جو، تنباكو و مركبات را در بر می گيرد.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان تنگستان، در‌درازای جغرافيايی 51 درجه و 16 دقيقه، و پهنای جغرافيايی 28 درجه و 53 دقيقه، و در ارتفاع 65 متری از سطح دريا قرار دارد. شهر اهرم، مركز شهرستان تنگستان، از طريق جاده تا دوراهی بوشهر ـ برازجان، 34 كيلومتر و تا شهر بوشهر، 55 كيلومتر فاصله دارد. شهرستان تنگستان از شمال تا شمال باختری، با بندر بوشهر و از باختر، به آب های خليج فارس، از جنوب به شهرستان دير، از خاور به خورموج و از شمال خاوری تا خاور، به دشتستان محدود می گردد. آب و هوای تنگستان، گرم و خشك و ميزان بارنده گی سالانه، به شکل متوسط، 189 تا 200 ميلی متر، و رطوبت نسبی در شب 30% و در روز 15% ا ست. مسيرهاي ارتباطي به اين شهرستان عبارت اند از:
ـ راه های دريايی به كشورهای حوزه خليج فارس، مخصوصا كويت و دبی، با موتور لنج صورت می گيرد.
ـ راه اهرم ـ بندر بوشهر به سمت باختر، و به درازای 52 كيلومتر.
ـ راه اهرم ـ خورموج به سمت جنوب، و به درازای 35 كيلومتر.
ـ راه اهرم ـ دلوار به سمت جنوب باختری، و به درازای 23 كيلومتر

فهرست دهستانهای ایران -قسمت اول

 

 جهت  اشنایی باهریک از دهستانها بروی ان کلیک کنید
دهستانهای شهرستان مشگین شهر

• دهستان شعبان
• دهستان قصابه
• دهستان آلنی
• دهستان ارشق
• دهستان مرادلو

دهستانهای شهرستان گرمی

• دهستان‌های بخش مرکزی شهرستان مغان
• دهستان تولون
• دهستان اجارود غربی
• دهستان اجارود مرکزی
• دهستان انی
• دهستان اجارود شمالی

دهستان‌های شهر انگوت

• دهستان انگوت شرقی
• دهستان انگوت غربی
• دهستان پائین برزند

دهستان‌های بخش موران

• دهستان اجارود شرقی
• دهستان آزادلو

 استان اصفهان

دهستان‌های شهرستان اصفهان

• دهستان زفره
• دهستان برزرود
• دهستان وردشت

[ویرایش] استان البرز

دهستان‌های شهرستان کرج

• دهستان گرم‌دره
• دهستان محمدآباد
• دهستان کمال‌آباد
• دهستان پلنگ‌آباد
• دهستان آدران
• دهستان آسارا
• دهستان نسا

دهستان‌های شهرستان ساوجبلاغ

• دهستان سعیدآباد
• دهستان هیو
• دهستان برغان
• دهستان چهاردانگه
• دهستان رامجین

دهستان‌های شهرستان طالقان

• دهستان بالاطالقان
• دهستان پائین‌طالقان
• دهستان جوستان
• دهستان کناررود

دهستان‌های شهرستان نظرآباد

• دهستان احمدآباد
• دهستان جمال الدین
• دهستان نجم‌آباد
• دهستان دهستان تنکمان جنوبی
• دهستان دهستان تنکمان شمالی

[ویرایش] استان آذربایجان شرقی

دهستان‌های شهرستان آذرشهر

• دهستان تیمورلو
• دهستان دستجرد
• دهستان شهرک
• دهستان شیرامین
• دهستان قاضی‌جهان
• دهستان قبله‌داغی
• دهستان ینگجه

دهستان‌های شهرستان اسکو

• دهستان باویل
• دهستان سهند
• دهستان گنبر
• دهستان جزیره
• دهستان شورکات جنوبی

دهستان‌های شهرستان بستان‌آباد

• دهستان اوجان شرقی
• دهستان اوجان غربی
• دهستان سهندآباد
• دهستان شبلی
• دهستان عباس شرقی
• دهستان عباس غربی
• دهستان قوری‌گل
• دهستان مهران‌رود جنوبی
• دهستان مهران‌رود مرکزی

دهستان‌های شهرستان بناب

• دهستان بناجوی شرقی
• دهستان بناجوی شمالی
• دهستان بناجوی غربی

دهستان‌های شهرستان تبریز

• اسپران
• دهستان آجی‌چای
• دهستان اسپران
• دهستان تازه‌کند
• دهستان سردصحرا
• دهستان لاهیجان
• دهستان میدان‌چای

دهستان‌های شهرستان جلفا

• دهستان ارسی
• دهستان داران
• دهستان دیزمار غربی
• دهستان شجاع
• دهستان نوجه‌مهر

دهستان‌های شهرستان سراب

• دهستان آلان برآغوش
• دهستان اردلان
• دهستان آغمیون
• دهستان ابرغان
• دهستان حومه سراب
• دهستان رازلیق
• دهستان شربیان
• دهستان صائین
• دهستان ملایعقوب

دهستان‌های شهرستان شبستر

• دهستان رودقات
• دهستان میشو جنوبی
• دهستان چله‌خانه
• دهستان چهرگان
• دهستان گونی شرقی
• دهستان گونی غربی
• دهستان گونی مرکزی

دهستان‌های شهرستان عجب‌شیر

• دهستان خضرلو
• دهستان دیزج‌رود شرقی
• دهستان دیزج‌رود غربی
• دهستان کوهستان

دهستان‌های شهرستان مراغه

• دهستان سراجوی جنوبی
• دهستان سراجوی شرقی
• دهستان سراجوی شمالی
• دهستان سراجوی غربی
• دهستان قره‌ناز
• دهستان قوری‌چای غربی

دهستان‌های شهرستان مرند

• دهستان بناب
• دهستان یکانات
• دهستان دولت‌آباد
• دهستان زنوزق
• دهستان میشاب شمالی
• دهستان هرزندات شرقی
• دهستان هرزندات غربی
• دهستان کشک‌سرای

دهستان‌های شهرستان ملکان

• دهستان لیلان جنوبی
• دهستان لیلان شمالی
• دهستان گاودول شرقی
• دهستان گاودول غربی
• دهستان گاودول مرکزی

دهستان‌های شهرستان میانه

• دهستان اوچ‌تپه شرقی
• دهستان اوچ‌تپه غربی
• دهستان بروان شرقی
• دهستان بروان غربی
• دهستان بروان مرکزی
• دهستان بروانان غربی
• دهستان تیرچایی
• دهستان بروانان شرقی
• دهستان شیخ‌درآباد
• دهستان قافلان‌کوه غربی
• دهستان قزل‌اوزن
• دهستان کاغذکنان شرقی
• دهستان کاغذکنان شمالی
• دهستان کاغذکنان مرکزی
• دهستان کله‌بوز شرقی
• دهستان کله‌بوز غربی
• دهستان کندوان
• دهستان گرمه جنوبی
• دهستان گرمه شمالی

دهستان‌های شهرستان هریس

• دهستان باروق
• دهستان بدوستان شرقی
• دهستان خانمرود
• دهستان باروق (شهرستان هریس)

دهستان‌های شهرستان هشترود

• دهستان آلمالو
• دهستان ذوالبین
• دهستان سلوک
• دهستان علی‌آباد
• دهستان قرانقو
• دهستان نظرکهریزی
• دهستان چاراویماق شمال شرقی
• دهستان کوهسار

دهستان‌های شهرستان ورزقان

• دهستان ازومدل جنوبی
• دهستان ازومدل شمالی
• دهستان بکرآباد
• دهستان سینا

دهستان‌های شهرستان چاراویماق

• دهستان قوری‌چای شرقی
• دهستان ورقه
• دهستان چاراویماق جنوب شرقی
• دهستان چاراویماق جنوب غربی
• دهستان چاراویماق شرقی
• دهستان چاراویماق مرکزی

دهستان‌های شهرستان کلیبر

• دهستان آبش‌احمد
• دهستان قشلاق
• دهستان سیدان

[ویرایش] استان آذربایجان غربی

دهستان‌های شهرستان ارومیه

• دهستان انزل جنوبی
• دهستان برادوست

[ویرایش] استان بوشهر

دهستان‌های شهرستان دیر

• دهستان حومه (دیر)
• دهستان آبدان
• بردخون
• دهستان آبکش

دهستان‌های شهرستان کنگان

• حاله نابند
• دهستان طاهری
• ریز (دهستان)

[ویرایش] استان تهران

دهستان‌های شهرستان اسلام‌شهر

• دهستان ده عباس

دهستان‌های شهرستان تهران

• دهستان آفتاب

دهستان‌های شهرستان دماوند

• دهستان آبعلی
• دهستان جمع‌آبرود

دهستان‌های شهرستان ری

• دهستان عظیمیه

دهستان‌های شهرستان شهریار

• دهستان اخترآباد
• دهستان بی‌بی‌سکینه
• دهستان جوقین
• دهستان رزکان
• دهستان فردوس
• دهستان قائم‌آباد

[ویرایش] استان چهارمحال و بختیاری

[ویرایش] استان خراسان جنوبی

دهستان‌های شهرستان بشرویه

• دهستان ارسک
• دهستان علی‌جمال
• دهستان کرند (شهرستان بشرویه)

دهستان‌های شهرستان بیرجند

• دهستان القورات
• دهستان باقران
• دهستان براکوه
• دهستان جلگه ماژان
• دهستان خوسف (شهرستان بیرجند)
• دهستان شاخن
• دهستان شاخنات
• دهستان فشارود
• دهستان قلعه زری
• دهستان کاهشنگ

دهستان‌های شهرستان درمیان

• دهستان درمیان
• دهستان میاندشت (درمیان)
• دهستان فخررود (شهرستان درمیان)
• دهستان قهستان (شهرستان درمیان)
• دهستان طبس مسینا
• دهستان گزیک

دهستان‌های شهرستان سربیشه

• دهستان درح
• دهستان مود
• دهستان مومن‌آباد (شهرستان سربیشه)
• دهستان نهارجان

دهستان‌های شهرستان فردوس

• دهستان باغستان (شهرستان فردوس)
• دهستان برون (شهرستان فردوس)
• دهستان حومه (شهرستان فردوس)

دهستان‌های شهرستان قائنات

• دهستان پیشکوه (شهرستان قائنات)

[ویرایش] استان خراسان رضوی

دهستان‌های شهرستان تایباد

• بالا ولایت
• پایین ولایت

دهستان‌های شهرستان تربت جام

• باغ کشمیر
• بالاجام
• جامرود
• جنت‌آباد
• دهستان جلگه موسی‌آباد
• دهستان دشت جام
• دهستان سلامی
• دهستان صالح‌آباد
• دهستان قلعه حمام
• دهستان کاریزان
• دهستان میان‌جام

دهستان‌های شهرستان خواف

• دهستان بالاخواف
• دهستان بستان
• دهستان پایین‌خواف
• دهستان زوزن
• دهستان کیبر
• دهستان میان‌خواف
• دهستان نشتیفان

دهستان‌های شهرستان درگز

• دهستان تکاب
• دهستان دیباج
• دهستان زنگلانلو
• دهستان قره باشلو
• دهستان میانکوه

دهستان‌های شهرستان سبزوار

• دهستان باشتین
• دهستان بالاجوین
• دهستان بیهق
• دهستان پایین‌جوین
• دهستان پیراکوه
• دهستان تکاب کوه‌میش
• دهستان جغتای
• دهستان حکم‌آباد
• دهستان خواشد
• دهستان دره‌یام
• دهستان دستوران
• دهستان رباط
• دهستان رباط‌جز
• دهستان ربع شامات
• دهستان سلطان‌آباد
• دهستان شامکان
• دهستان طبس
• دهستان فروغن
• دهستان قصبه شرقی
• دهستان قصبه غربی
• دهستان کاه
• دهستان کراب
• دهستان کوه همایی
• دهستان مزینان
• دهستان میان‌جوین

دهستان‌های شهرستان سرخس

• دهستان تجن
• دهستان خانگیران
• دهستان پل خاتون
• دهستان گل‌بی‌بی
• دهستان مرزداران
• دهستان سرخس

دهستان‌های شهرستان قوچان

• دهستان دوغائی
• دهستان دولتخانه
• دهستان سودلانه
• دهستان شیرین‌دره
• دهستان قوچان عتیق

دهستان‌های شهرستان کاشمر

• دهستان بالا ولایت
• پایین ولایت (شهرستان کاشمر)

دهستان‌های شهرستان گناباد

• دهستان حومه (شهرستان گناباد)
• دهستان پس‌کلوت

دهستان‌های شهرستان نیشابور

• دهستان فضل

شهر عسلویه

تاریخچه عسلویه

عسلویه تا پیش از سال 1378 روستایی با جمعیتی کمتر از دو هزار نفر و یکی از ده ها روستای تابعه شهرستان کنگان بود. با استقرار تاسیسات پالایشگاهی در منطقه عسلویه، این روستا به «بخش» ارتقا یافت و به جمعیت ساکن در این منطقه حدود 60 هزار نفر نیروی کار که بیشتر آنها را کارگران مجرد تشکیل می دادند، افزوده شد. شروع استقرار تاسیسات صنعتی در این منطقه، باعث رفع مشکل بیکاری در منطقه استان بوشهر و حتی بخش هایی از استان های مجاور شد. با این وجود، مشعل های پالایشگاه های منطقه که یکی از در آمدهای اصلی برای کشور نیز به شمار می آید باعث آلودگی شدید محیط زیست در منطقه شده است.

عسلویه به پایتخت اقتصادی ایران معروف است. اما مردمی که در مهم ترین منطقه اقتصادی ایران زندگی می کنند از داشتن امکانات اولیه زندگی محرومند.

در عسلویه درجه حرارت در تابستان گاهی به بالای 50 درجه می رسد با این وجود مردم آب قابل شرب ندارند. سالها است که مسوولان به مردم منطقه وعده می دهند که به زودی در لوله های آب شهر به جای آب شور، آب شیرین و قابل استفاده جریان خواهد یافت اما تاکنون چنین اتفاقی رخ نداده است.

برای دیدن بقیه مقاله به ادامه مطلب رجوع کنید...

منبع سایت بزگترین وبلاگ کنگان

شهرستان براجان- قسمت دوم

برازجان

شهر برازجان در هفتاد كيلومتري شمال شرقي شهر بوشهر و در طول جغرافيايي 51 درجه و 13 دقيقه طول شرقي و 29 درجه و 16 دقيقه عرض شمالي مي باشد و بلندي آن از سطحدريا65 متر است. نشستگاه اين شهر در ميان جلگه اي گسترده و هموار با خاكي بسيارارزشمند است و پايه پيدايش و ساخت آن پيش از همه زمين هاي حاصلخيز و سپس راه هاييكه ازاين جا مي گذشته اند، بوده است. سادگي و آساني دسترسي و رسيدن به آن زمان هايدور و درازي است كه از اين شهر يك كانون خريد و فروش و بازاري پويا و پررونق برايبسياري از شهرها و روستاهاي استان پديد آورده است. همچنين زمين هاي هموار و گياهخيز و بسيار بارده با سفره هاي آب زيرزميني فراوان نيز از آن يك قطب مهم كشاورزي دراستان ساخته است.    
در سمت شمال برازجان روستاي دهقايد با تپه ماهورهاي زيبا و پراز نشانه هاي باستاني و تاريخي است، در سمت جنوب آن روستاي بنداروز با كشتزارها وباغ هاي سرسبز چشم انداز بسيار زيبايي دارد. در فصول بارندگي و زمستان ها اين سمتشهر بسيار ديدني و دل انگيز مي شود و همه روزه كسان و خانواده هاي بسياري را به سويخود مي كشاند. در سمت مشرق نيز كوه بلند و باشكوه گيسكان با قله هاي سر به آسمانكشيده و پرشمارش همچون سپري برازجان را در برگرفته است. اين كوه جداي از تماشاگاههاي طبيعي بي شمار، داراي بناها و نشانه هاي باستاني و تاريخي بسياري نيز مي باشد وبرخي از بخش ها و جاهاي آن يادگار و يادآور رخدادهاي تاريخي و به يادماندنيگوناگوني است. در سمت مغرب برازجان باغ هاي شاداب و پرخرما و كشتزارهاي سرسبزفراوان و پرشمار چهره و سيمايي كشاورزي و زنده و بسيار زيبا به اين شهر داده اند. باغ ها و كشتزارهايي كه روز به روز از شمار آن ها كاسته و زمين هاي بسيار ارزشمند وكم مانند آن ها براي هميشه زير ساختمان ها و كوچه و خيابان هاي شهر پنهان مي شوند. در ميان اين باغ ها و كشتزارها نشانه هاي به جا مانده از كاخ زيبا و باشكوه كوروش وتل هاي بزرگ باستاني رازهايي از گذشته ي درخشان و باشكوه اين ديار را بازگو ميكنند. كمي آن سوتر جاده ي شيراز بوشهر و شهرك صنعتي و سپس دشت هاي گسترده و پهناوريكه بدون ناهمواري تا درياي پارس كشيده شده اند به چشم مي آيد.  
برازجان از ديدساختار و شهري داراي دو بخش است، بافت كهن و بافت تازه.    
بافت كهن جداي از تك وتوك ساختمان هايي كه پس از زمين زدن خانه هاي كهنه و سالخورده به جاي آن ها ساختهشده اند، ساختمان هايي فرسوده با كوچه هاي تنگ و پرپيچ و خمي است كه چهره و سيماييروستايي دارد. اما با دانستن اين كه هنوز كمتر از پنجاه سال از پيشينه ي برنامهريزي شهري در ايران مي گذرد، بنابراين در بخش هاي كهنه ي شهري كه ديرينگي برخي ازكوچه ها و خانه هاي آن از يك و نيم سده بيشتر است نبايد به دنبال يافتن اصولشهرسازي باشيم. بخش هاي كهنه و ديرين شهر برازجان اينهايند: قلعه، چرخاب، بكركي،غني آهنگري، تل جوري، سنگار و احشام. تنها ساختمان ارزشمند و پايدار و تاريخي بافتكهنه شهر، ساختمان سرشناس(دژ) است. اين ساختمان زيبا و استوار در آغاز براي كاربردكاروانسرا ساخته شده بود اما در دوره هاي گوناگون كاربردهاي بسياري چون پايگاهنيروهاي ژاندارمري، شهرباني و زندان داشته و يادگار و يادآور رخدادها و پيشامدهايتلخ و شيرين بسياري مي باشد.  
برپايه ي كتاب (تاريخ و جغرافياي برازجان ـعليمراد فراشبندي) در زمان محمدرضاشاه در اين ساختمان دگرگوني هايي پديد آمد و بناگرديد كه از آن براي زندان مخالفين سياسي حكومت استفاده شود. پس از آن مبارزين وانقلابيون سرشناسي همچون زنده يادان مهندس بازرگان و سحابي در آن به بند كشيدهشدند. ساختمان دژ از نگاه سبك ساخت و پايداري در گونه ي خود در ايران كمتر ماننديدارد و اكنون سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري از آن براي دفتر خود در برازجان وبرپايي نمايشگاه و موزه بهره مي برد.  
تنها بازار شهر كه ديرزماني از ساخت آن ميگذرد و ساليان دراز كانون خريد و فروش مردم دشتستان و برخي از شهرستان هاي ديگربوده و هست، با اين كه بسيار پير و فرسوده گشته اما كماكان با همان ريخت و سر و رويگذشته كارخود را انجام مي دهد. اين بازار راستايي شمالي ـ جنوبي دارد و درازاي آننزديك به 200 متر است بازار ميوه و سبزي كه (دره) ناميده مي شود و راستايي شرقي ـغربي دارد از ميان آن مي گذرد و اين بازار را دو بخش مي كند. بازار ميوه و سبزي ازاين روي (دره) ناميده مي شود كه از آغاز در كناره و در دو سمت رودخانه اي خشك كه ازاين جا مي گذشته است پديد آمده بود. بازار كهنه تر برازجان كه بنيانگذار آن زندهياد "سالم خان" از نيكوكاران نام آور بوده است با مسجد و حمامش كه سبك و شيوه ي آنبرگرفته از بازار وكيل شيراز اما در اندازه اي بسيار كوچك تر و ساده تر بوده است،از سهل انگاري مردم و برخي از مسوولين گذشته و به بهانه هاي واهي نزديك به همگي آناز ميان رفته و جز اندك نشانه اي و يادي از آن برجاي نمانده است. سالم خان پس ازساخت اين بازار، صنعتگران گوناگوني همچون آهنگر، زرگر و درودگر را از شهرهاي كازرونو شيراز و جاه هاي ديگر به برازجان آورد و با دادن كارگاه و زمين براي ساخت خانه بهآنان، ماندگاري آن ها در برازجان و رفاه و آسايش مردم شهر را فراهم نمود.       
محمدعلي خان سديد السلطنه كيابي كه يك سده پيش (1328هـ ق) از شهر برازجان ديدن نموده درسفرنامه ي خود به نام (سرزمين شمالي خليج فارس و درياي عمان ـ ص 86 ) دربارهبرازجان مي نويسد: «... از احمدي به برازجان آيند پنج فرسنگ است، راه صاف و در اينمنزل كاروانسرايي است رفيع البناء كه ابوالحسن خان مشيرالملك بنا كرده و مشروب آبچاه است و گوارا. جمعيت اين قصبه هزار خانوار شود. سه كاراوانسرا و حمامي دارد و درداخل قصبه آذوقه فراوان است». لوريمر جان گوردن از كاركنان بلند پايه كنسول گريانگليس كه بر روي روستاها و شهرهاي كناره ي خليج فارس كاوش هاي بسياري در راهپيشبرد برنامه هاي استعماري دولت بريتانيا انجام داده است در كتاب خود به نام (راهنماي خليج فارس ـ ترجمه ي سيد حسن نبوي) كه كار نوشتن آن در 1914 ميلادي پايانيافته، پيرامون شهر برازجان مي نويسد: «برازجان بر دشت دشتستان با ارتفاع 250 پا ازسطح دريا واقع شده. نخلستان هاي بسيار گسترده سمت مغرب آن را فرا گرفته. خانه هايمعمولي مردم نامرغوبند اما منازل زيبا با بناي سنگي وجود دارد. ديوارهايي با روزنههايي كه به منظور تيراندازي ساخته اند زير شهر مسلط است و صلاحيت دارد كه قلعه شهرباشد. هنگامي كه مسوولين رده بالاي ايراني گذرشان به برازجان افتد از آن براي اقامتاستفاده مي كنند. آب برازجان از چاه هاي بلند به دست مي آيد. آبش خوب و چاه هاآبدار است. سطح فرهنگ مردم كمي نسبت به آن چه در مناطق ساحلي بوشهر معمولا مشاهدهمي شود بالاتر است. بازار برازجان داراي 170 دكان است. برازجان وابسته است به كشتعلوفه و محصولات كشاورزي و به بازرگاني كه از اين جا مي گذرد و به شيراز مي رود. برازجان حدود 300 قاطر دارد كه در راه شيراز به كار مي گيرند. پيش از اين بيش از 500 قاطر داشته اما به سبب پيش آمد قحطي سال 1904 ـ 1903 ميلادي خيلي از آن هافروخته شد. برازجان محصولاتش را به بوشهر مي فرستد بخصوص گندم، جو، باقلا، خربزه،تنباكو، كتيرا، پشم، هيزم، زغال و گچ. واردات به عكس از بوشهر به برازجان فرستادهمي شود. مهمترين آن ها پارچه هاي رنگين، برنج، قهوه، شكر، چاي، ترياك و ادويه غذايياست. پول رايج طبعا پول ايران و آن (قِران) نقره اي است».     
بافت تازه ي شهر برازجان از بافت كهنه ي آن بسيار گسترده تر است و رشدو گسترش شهر نيز بيشتر در سمت مشرق آن انجام گرفته و مي گيرد. بافت تازه ي شهر گرچهپير و فرسوده نيست و زمان زيادي از ساخت آن نمي گذرد اما بسياري از جاهاي آن چهرهاي چندان زيبا هم ندارد و بخش هايي از آن مانند جواني است كه دچار بيماري پيريزودرس گرديده است. اين كمبودها و كاستي و نارسايي ها شايد از رشد و گسترش تند وشتابانه شهر، پايبند نبودن بسياري از شهروندان به شيوه ها و دستورها و راهكارهايخانه سازي و شهرسازي، بها ندادن به زيبا سازي به ويژه نماي ساختمان ها، بكاربردنمواد و مصالح ناهمگون با طبيعت و محيط منطقه، نارسايي و كمبود كنترل و ديدبانيبرساخت و سازها، كمبود بودجه و كارشناس و ابزارهاي مورد نياز در انجام كارها،پرداخت نكردن به هنگام و به اندازه ي عوارض و ماليات ها و مانند آن ها باشد. از بخشهاي تازه ساخت شهري مي توان به شهرك هاي فتح، فرهنگيان، شهيد اسدي، رزمندگان،آزادگان، امام، بيست و هشت هكتاري و محله هاي نيمه تازه فردوسي، آيت، آبرساني،سازماني، و... اشاره نمود. زيباترين و برخوردارترين محله هاي شهر در سمت جنوب شرقيآن هستند. همه روزه از صبح گاه تا چاشت گاه و از پسين گاه تا نزديكي هاي شب شماربسياري از شهروندان برازجاني و از مردم شهرها و روستاهاي پيرامون، براي انجامكارهاي گوناگون به سمت بافت كهن اين شهر سرازير مي شوند و در اين زمان ها ميدانشهرداري پيشين و خيابان هايي كه به آن ها مي پيوندند، بازار و خيابان هاي پيرامونآن از پررفت و آمدترين و پرسر و صداترين بخش هاي برازجان هستند و پس از اين ساعاتدوباره آرامش به اين بخش ها برمي گردد. پررفت و آمد ترين خيابان هاي برازجان با نامهايي كه مردم به آن ها داده اند اين ها هستند: خيابان بيمارستان، خيابان شريعتي (نجاران)، خيابان سازماني، خيابان فردوسي، خيابان علي آباد، خيابان حسين آباد،خيابان بازار، خيابان منبع خيابان بهداشت و بولوار پاسداران (ورودي از سمت بوشهر وگناوه).
جمعيت: در سال هاي 36 ـ1335 شمسي بر اساس سرشماري رسمي كه انجام گرديدشمار شهروندان 10236 سر بوده است اما مردم، اين سرشماري را نپذيرفته و باور داشتهاند كه شمار شهروندان بيش از 16000 نفر است (تاريخ و جغرافياي برازجان ـ عيلمرادفراشبندي) براساس كتاب (شناسنامه شهرهاي استان بوشهر ـ استانداري بوشهر) برازجان درسال هاي1365،1355،1345و1375 داراي 20357، 32564، 67061 و79859 نفرجمعيت بوده است. بالاترين درصد رشد در اين سال ها 1/7 درصد از سال 55 تا 65 و كمترين آن 8/1 درصد ازسال 65 تا 75 بوده است. پيش بيني سازمان مديريت و برنامه ريزي براي جمعيت برازجاندر سال 1380 نزديك به 000/90 نفر بوده است. (جمعيت كنوني هيچ كدام از شهرها در اينمقاله نوشته نمي شود).    

 

وجه تسميه و سابقه تاريخي:

 برازجان شكل عربي شده يبرازگان است كه واژه و نامي پارسي و بسيار كهن است. با نگاه به اين و برپايه ونشانه هاي پرشمار و فراوان به جامانده از دوران گذشته و كهن چون دوره هاي ايلامي،هخامنشي، ساساني و غيره در نزديكي و پيرامون شهر برازجان همچون آثار تل مر، تل پهن،تل خندق، تنب گرو، كاخ چرخاب و بسياري از نشانه هايي كه سال ها پيش در زير ساختمانها و كوچه و خيابان هاي شهر ناپديد گرديده اند و همچنين زمين هاي هموار و بسيارگياه خيز و بارده با سفره هاي آب زيرزميني فراوان و رودخانه اي كه تا گذشته اي نهچندان دور از نزديكي اين شهر مي گذشته است كه از روزگاران بسيار دور انگيزه هاييبزرگ براي گردآمدن مردم و پيدايش و بنيانگذاري و ساخت آبادي وشهر در اين جا بودهاست، برازجان بايد داراي ديرينگي و پيشينه اي بسيار دور و دراز باشد. اما با همه ياين ها در كتاب ها و نوشته هاي كهن كمتر يا هيچ اشاره اي به نام اين شهر نگرديدهاست. شايد در گذشته اين شهر نام ديگري داشته و واژه ي برازگان با توجه به معنايگسترده ي آن براي ناميدن و اشاره به منطقه اي گسترده چون دشتستان كنوني يا دشتستانگذشته و بزرگ به كار مي رفته، شايد مورخين و سفرنامه نويس ها نام و جاي اين شهر رادرست يادداشت نكرده اند، شايد در آن زمان ها برازگان شهري كوچك بوده كه در كنار شهربزرگ و بسيار پرآوازه ي تا اوكه(بعدها توز/توج) آن چنان به چشم نمي آمده و بسياريشايد هاي ديگر شهر برازجان گويا در دوره ها و زمان هاي گوناگون در يك پهنه و گسترهبارها از نقطه اي به نقطه ي ديگر جا به جا شده است اما براساس گفته ي برخي ازسالمندان و آگاهان نزديك به سال 1175 هـ ق برازجان كنوني به دست ملك منصورخان نام وبنيان گذاري شده و هسته آغازين محله كهن قلعه بوده است.در مورد نام گذاري برازگانسخن هاي بسياري گفته و شده و ايده ها و باورهاي بسياري هست. برخي برازگان را بهمعني شهر و جاي زندگي مردم دلير و رزمنده دانسته اند.«بُراز» شكل كهن واژه ي گرازاست كه با پسوند «گان» معني ماندگاه و جاي زندگي گراز مي دهد. به باور اين دسته،گراز در ايران باستان نماد و سمبل دليري و زورمندي و نزد مردم جانوري مقدس بوده استو از اين روي براي ناميدن اين شهر بكار رفته است. گروهي براين باورند كه نام اينشهر در آغاز گرازدان بوده كه كم كم به بُرازگان گراييده شده است. اين گروه چنين ميپندارند كه در گذشته اين جا ماندگاه و جاي گردآمدن و زندگي گله هاي بسيار گراز بودهاست. دسته اي ديگر چنين گمان كرده اند كه نام اين شهر در گذشته و آغاز گدازه گان بهمعناي ديار و سرزميني گرم وسوزان بوده است كه با گذشت زمان به برازگان گرايش پيداكرده است. برخي هم براين باورند كه نام اين شهر برازه گان به معني جاي آتش ها بودهو از ديد آن ها در گذشته آتشكده هاي بسياري كه با سوخت نفت طبيعي كار مي كرده انداين جا بوده است. برخي نام آن را برگرفته از برازندگان، گروهي آن را برگرفته ودگرگون شده ي برترازجان دانسته اند و بسياري از اين دست باورها و ايده ها و گمانها. آقاي دكتر سيد جعفر حميدي در كتاب (استان زيباي بوشهر) برازگان را به معني شهرو جايگاه روشن و درخشان دانسته است. مرحوم عليمراد فراشبندي در (تاريخ و جغرافيايبرازجان) آن را به معناي برازندگي و نيكويي و زيبايي دانسته است، آقاي سروش اتابكزاده در(جايگاه دشتستان در سرزمين ايران) احتمال داده كه برازگان برگرفته از پرچم ونشان ويژه جنگجويان اين شهر در دوره هاي باستاني باشد كه تصوير گراز به عنوان سمبلو نماد قدرت و شجاعت بر روي آن بوده است. آقاي حبيب قاسمي در (جغرافياي تاريخيدشتستان) اين نام را برگرفته از نام بُراز بزرگ اين شهر در زمان يورش اسكندر كهجنگويي بسيار دلير و نترس بوده است مي داند، خانم طيبه برازجاني در (سيري در گويشدشتستان) نام اين شهر را به معني برازندگي و آراستگي و نيكويي دانسته است، و... باتوجه به گستردگي معنا و مفهوم واژه ي برازگان شايد بسياري از باورها وديدگاه هايبالا را در برگيرد. اما نام اين شهر كه گويش درست آن «بَرازگان» يعني با فتح (ب) ميباشد داراي معنايي بسيار ساده و زيباست كه برگرفته از چگونگي طبيعي اين منطقه است،جايگزين كردن فتحه ي حرف آغازين واژه ها با ضمه در گويش بومي دشتستان بسيار استمانند مقابل به مُقابل، علاقه به عُلاقه، شراكت به شُراكت، تل به تُل، سواد بهسُواد و بسياري ديگر كه بُرازگان نيز يكي از اين دست واژه هاست. واژه ي (بَراز) و (بَرازه) در پارسي كهن و باستان هم رديف گرما و حرارت و زمين گسترده و هموار و بازو روشن و بي درخت و گرمازا بوده است. بلازه و بلازه كشيدن اكنون نيز در گويش مردمدشتستان به معناي شعله و شعله كشيدن است. تنش بلازه كشي (آتش زبانه كشيد) وقتي كسيزياد گرمش باشد مي گويد: (بَرزلارم راس واوي = آتش از بدنم برخاست) وقتي مي خواهندبگويند سوختم مي گويند(بِرگرفتم) وقتي مي خواهند بگويند آتش روشن كن مي گويند تشيبِركن. براز يا برازه وقتي كه با «گان» كه پسوند جا است بيايد سرزمين گسترده و روشنو گرمازا معني مي دهد. بنابراين برازگان يعني ديار دشت هاي گرم و روشن، سرزمين دشتو آفتاب، دشت هاي تفتيده و سوزان، دشت هاي گسترده و زيبا و روشن و سرانجام برازگانيعني دشتستان و دشتستان يعني برازگان.

 

 

شهر كاخ هاي باستاني

شهرستان دشتستان وسيع ترين و پرجمعيت ترين شهرستان استان بوشهر، به مركزيت برازجان، در مدارهاي ۵۱ درجه و ۱۲ دقيقه طول و ۲۹ درجه و ۱۶ دقيقه جغرافيايي قرار دارد. همسايگان آن در شمال گناوه، در غرب بوشهر، در جنوب تنگستان و در شرق استان فارس است. وسعت دشتستان ۶‎/۳۷۱ كيلومتر مربع و جمعيت آن بيش از 31۰‎/۰۰۰ نفر است. اين شهرستان تقريباً در وسط راه هاي ارتباطي شمال به جنوب استان قرار دارد؛ همچنين جاده شيراز - بوشهر از ميان آن مي گذرد. دشتستان داراي ۷ شهر، ۵بخش و ۱۹۲ روستا است. كوهستان گيسكان با دو قله گيسكان (به ارتفاع: ۲۶۰۰) و قله بزپر (به ارتفاع: ۱۴۲۰ متر) در شرق برازجان قرار دارد؛ دو رود دالكي و شاپور سيراب كننده دشتستان پنهاورند. دماي دشتستان بين ۰ تا ۵۰درجه در طول سال متغير است؛ بارش سالانه نيز حدود ۲۵۰ ميليمتر است. نژاد اهالي اكثريت پارس و گويش آنها پارسي آميخته با لري است. برازجان، مركز دشتستان، دومين شهر بزرگ استان بيش از ۱۵۵‎/۰۰۰نفر جمعيت و ۱۵۳۸ هكتار وسعت دارد كه در نزديكي كوهستان گيسكان واقع شده است.

پيشينه تاريخي: برازجان داراي پيشينه تاريخي بسيار كهن است كه مي توان آن را به سه دوره تقسيم كرد. در دوره اول از عيلاميان تا ظهور اسلام، در قلب خود شهر باستاني توزوتا اوكه را داشته است كه پارچه بسيار معروف توزي و آثار تاريخي بسياري كه از اين دوره طلايي به جا مانده حاكي از همين نكته است. دوره دوم از ظهور اسلام تا آغاز صفويه است كه دشتستان موقتاً در تاريخ فراموش مي شود. دوره سوم از آغاز صفويه تاكنون را شامل مي شود. در اين دوره خوانيني خوشنام و ميهن پرست همچون ملك منصورخان، شهيد سالم خان، شهيد ميرزامحمدخان غضنفرالسلطنه برازجاني و... بر برازجان در دوره اي متلاطم حكمراني مي كنند؛ سالم خان كمر همت به آباداني برازجان مي بندد و غضنفرالسلطنه برازجاني به ياري رئيسعلي دلواري و جنگ با انگليسي هاي متجاوز برمي خيزد و پس از رشادت هاي بسيار و به خاك ماليدن پوزه انگليسي ها در جنگ لرده، به عنوان آخرين نفر از سرداران وطن پرست متحد در برابر متجاوزان، به دست يك خائن به شهادت مي رسد.

جاذبه هاي تاريخي: در برازجان با توجه به تاريخ كهن و پربار آن، آثار تاريخي مهمي وجود دارد ازجمله: ۱- كاخ زمستاني كوروش هخامنشي: در جنوب غربي برازجان، با قدمتي حدود ۲۵۰۰ سال كه تلاش براي يافتن بقاياي آن ادامه دارد. ۲- گوردختر: در روستاي پشت پر، بخش ارم، مشابه مقبره كوروش، متشكل از ۲۴ قطعه سنگ؛ متعلق به مادر يا دختر كوروش هخامنشي. ۳- كاخ بردك سياه: در ۱۲ كيلومتري شمال غرب برازجان، روستاي درودگاه؛ مربوط به داريوش هخامنشي كه تلاش براي يافتن بقاياي آن ادامه دارد. ۴- كوشك اردشير: در مجاورت گوردختر؛ مربوط به عهد اردشير ساساني، ساخته شده با سنگ و ساروج. ۵- كاروانسراي مشيرالملك: در قلب برازجان، مربوط به اوايل قاجاريه، ساخته شده از سنگ با نماي بسيار زيبا و منحصر به فرد. اين بنا در زمان پهلوي زندان بوده (از زندانيان معروف: آيت الله طالقاني، مهندس بازرگان، آیت الله هاشمی رفسنجانی بهرمانی و...) و اكنون در حال بازسازي است. همچنين كوه قلعه (در ارتفاعات شرق برازجان)، پل مشيرالملك (۲۴ كيلومتري شمال برازجان)، كاروانسراي دالكي، چهل خانه سعد آباد، قصر دختر و گوري گاه در تنگ ارم، قلعه سبز در شبانكاره، سد سبا در روستاي كان سرخ وحدتيه (مربوط به هخامنشيان)، قلعه غضنفر السلطنه در كوه قلعه، بازار قديمي و سرپوشيده برازجان ازجمله آثار تاريخي دشتستان هستند.

جاذبه هاي طبيعي: گيسكان، كوهستان سر به فلك كشيده و استوار چون مردم دشتستان، در شرق برازجان قرار دارد. رود شاپور (با ۲۳۰ كيلومتر طول) و دالكي (با ۲۱۵ كيلومتر طول و رود فصلي معروف آرد و در برازجان، از رودهاي معروف شهرستان هستند. از درختان معروف اين سرزمين نخل، گز، كوير و كنار (سدر) را مي توان برشمرد. از حيوانات بومي هم مي توان به گراز، بزكوهي، مارمولك و گوسفند و از پرندگان هم به كلاغ زاغي (قلاسوزوك)، فنچ تاجدار، فنچ مجنون، تيهو، چغول و سينه سرخ اشاره كرد. مهمترين جاذبه هاي طبيعي دشتستان عبارتند از: نخلستانهاي سرسبز، شاهزاده ابراهيم(ع) در ۱۸ كيلومتري جنوب شرقي برازجان و ارتفاعات اطراف آن، كوهستان گيسكان (دشت نرگسي و بام بلند)، آبشار فارياب در پشتكوه، چشمه زيرراه در ۱۵ كيلومتري برازجان (روستاي زيرراه)، چشمه آب گوگردي در دالكي، پارك جنگلي سركره در ۸ كيلومتري جنوب برازجان، امامزاده شاه پسرمرد در بوشكان، سد انحرافي سرقنات، سد رئيسعلي دلواري (شبانكاره).

كشاورزي: برازجان قطب كشاورزي استان است و كشاورزي آن قدمتي 7000 ساله دارد. مجموع اراضي مزروعي اين شهرستان ۲۴۰‎/۰۰۰ هكتار است. مهمترين محصول كشاورزي آن خرما است كه از بيش از 10‎/0۰۰‎/۰۰۰ اصله نخل به دست مي آيد. مهمترين انواع نخل در اين منطقه كبكاب، خاصه، قصب و شيخالي هستند. بيشترين كلزا، كاهو، تنباكو و گندم استان در دشتستان به دست مي آيد.

سوغات: مهمترين سوغاتي برازجان عبارت است از: خرما، رطب، خارك، حصير و ساير محصولات بافته شده با برگ نخل، ظروف سفالي، قالي، قاليچه، گبه، گليم، نمد، گيوه، عبا، ملحفه، قبا، ارده (شيره كنجد)، قليه ماهي و ميگو، انواع حلوا، گرده و مشتك و انواع ديگر نان محلي، لورك و ماست و ساير لبنيات محلي، خاك شير (درمان درد معده)، زيره (دفع باد شكم)، بنگو، گل گاوزبان و شنبليله.

صنعت: شهرك صنعتي بزرگ برازجان و شهرك صنعتي خوشاب دو شهرك صنعتي دشتستان هستند. از مهمترين كارخانه هاي آن مي توان به سيمان دشتستان، گچ، دو كارخانه آرد، موادغذايي، دستمال كاغذي مبارک و وسايل بهداشتي، ايزوگام، لوله پلي اتيلن و صنايع مرتبط با نخيلات اشاره كرد.

شخصيت هاي مهم فرهنگي:

شهيد صادق گنجي (رايزن فرهنگي ايران در پاكستان)، سيد ابراهيم و محمد رضا مساوات، آيت الله مجاهد برازجاني، آيت الله مهدوي سعدآبادي، حاجي خان صمصام الملك، محمد جعفر واجد برازجاني و اسماعيل مرتضوي برازجاني،منوچهر آتشی (شاعر برگزیده ایران و انتخاب شده به عنوان چهره های ماندگار)و...

نگاهی به آثار دیدنی و زیارتی شهرستان دشتستان

شهرستان دشتستان در شمال شرقی استان بوشهر قرار دارد و حدود یک سوم مساحت استان را در برمی‌گیرد و بیش از دویست و چهل هزار نفر جمعیت دارد. این شهرستان از پنج بخش مرکزی، سعدآباد، شبانکاره، ارم و بوشکان تشکیل شده است. سابقه‌ی سکونت در این شهرستان بسیار طولانی است و با توجه به آثار تاریخی به دست آمده در دوره‌های مختلف می‌توان به طور یقین گفت که این شهرستان از اولین نقاطی است که پس از عقب‌ نشینی خلیج فارس آباد شده است. با توجه به زمین‌های حاصلخیز و وجود چند رودخانه‌ی دائمی در شهرستان باعث شده که در زمستان و اوائل بهار یکی از زیباترین شهرستان‌های ایران زمین باشد و مهمان‌های بی‌شماری را به طرف خود دعوت نماید. مهم‌ترین محصول کشاورزی این شهرستان خرما است که علاوه بر استفاده در داخل کشور به خارج از کشور هم صادر می‌شود. علاوه بر خرما محصولات دیگری از جمله: پرتقال، لیمو ترش، نارنج، سیب، نارنگی، بادمجان، کدو، گوجه‌فرنگی، کنجد و… در این شهرستان تولید می‌شود. قرار گرفتن این شهرستان در مسیر راه‌های اصلی بر اهمیت آن افزوده است. بهار "دشتستان" بسیار زیبا و دیدنی‌ست به خصوص سالی که بارندگی خوب باشد. گندمزارهای زیبا و گل‌های سرسبز و رنگارنگ و خوش‌بو به استان طراوت و شادابی می‌بخشند و کسی که اولین بار به این شهرستان سفر می‌نماید به یاد سرزمین‌های شمال ایران می‌افتد که همیشه سر سبز و خرم است.   
شهرستان دشتستان دارای مردمانی مهمان نواز، شجاع و با تقوا است که این خصوصیات آن‌ها زبان زد خاص و عام است. همان‌طور که ذکر شد این شهرستان دارای آثار تاریخی متعددی است که به تعدادی از این آثار اشاره می‌شود:    
گور دختر 
این اثر مهم و دیدنی در روستای "پشت پر" از توابع بخش ارم قرار دارد و با توجه به نام آن و نظر باستان‌شناسان، آرمگاه دختر کورش هخامنشی است که در دشت پشت پر به خاک سپرده شده است. بنای آن کاملاً سنگی است و از چند تکه سنگ حجاری شده ساخته شده است. این اثر تقریبا شبیه به آرامگاه کورش در استان فارس است و با همان زیبایی ساخته شده است.
کاخ کورش هخامنشی برازجان 
ته ستون‌های کاخ کورش درجنوب غربی شهر برازجان و در پانصدمتری ابتدای جاده‌ی برازجان – بوشهر قرار دارد. این کاخ در سال 529 قبل از میلاد مسیح به دستور کورش سر سلسله‌ی هخامنشیان در نزدیکی شهر برازجان ساخته شده است ولی براثر مرگ کورش کار آن نا تمام مانده است. ته‌ستون‌های این کاخ در سال 1380 هجری شمسی توسط استاد علی اکبر سرفراز باستان‌شناس معروف ایران حفاری شد. این ته ستون‌های کاملاً سنگی از دو نوع سنگ زرد و سیاه با حجاری بسیار زیبا ساخته شده است.
کاروان‌سرای مشیرالملک برازجان   
این بنای زیبا در دوره قاجاریه به فرمان مشیرالملک شیرازی ساخته شده است و دارای چهار برج دیده‌بانی است و از دو طبقه ساخته شده است. معماری بنا بسیار زیبا و دیدنی است و یکی از کاروان سرا‌های زیبا و بی‌نظیر است و به علت قرار گرفتن شهر برازجان در مسیر راه‌های اصلی این بنا، در کنار این شهر تاریخی ساخته شده است.
پل مشیر
این پل زیبا و دیدنی در شمال شهر دالکی قرار دارد و در نوع خود بی‌نظیر است. ساخت آن دوره‌ی ساسانیان صورت گرفته. گرچه قبلاً تاریخ ساخت آن را دوره‌ی قاجاریه می‌دانستند ولی در بازدید جدید دکتر "سرفراز" از این بنا معلوم شده که این بنای مهم مربوط به زمان ساسانیان است. این بنا در سمت چپ جاده‌ی برازجان به شیراز قرار دارد.  
کوشک اردشیر 
این بنا در کنار روستای پشت پر از توابع بخش ارم قرار دارد و مربوط به اردشیر ساسانی است و تا "گور دختر" فاصله‌ی چندانی ندارد و از بنا‌های زیبا و دیدنی شهرستان دشتستان محسوب می‌شود.   
آثار در شهر صفاره    
این آثار در شمال روستای دهقاید از توابع بخش مرکزی شهرستان قرار دارد که قسمتی از آن در سال گذشته توسط باستان‌شناسان حفاری شد که نوع معماری این بنا‌ها در نوع خود بی‌نظیر هستند. شهر صفاره در کنار رودخانه قرار داشته و در دوران اسلام شهری آباد بوده است.  
تل مر   
این تل عظیم در جنوب غربی برازجان و در شرق کاخ زمستانی کورش قرار دارد و از این تل بلند برای دیده‌بانی استفاده می‌نموده‌اند.  
آرمگاه شیخ منصور خزاعی   
این اثر در جنوب روستای زیارت از توابع بخش مرکزی شهرستان دشتستان قرار دارد و مربوطه به دوره‌ی اسلامی است. این بنا که در سال‌های اخیر مرمت و بازسازی شده یکی ازبناهای بسیار زیبا است که دیدن آن لازم به نظر می‌رسد.   
بقعه آقا میر اهداف   
این بقعه مربوط به میرهداف یا پیرهداف است که مردم شهرستان دشتستان اعتقاد خاصی به آن دارند. این بنا مربوط به دوره‌ی اسلامی است و می‌گویند این پیر در حمله مسلمانان به شهر توز کشته شده است. این بقعه در نزدیکی شهر سعدآباد قرار دارد.   
قلاسوز   
این اثر در 5 کیلومتری شرق شهرشبانکاره قرار دارد و بسیار و دیدنی است.   
آثار تاریخی شهر توز  
آثار شهر "توز" یا "توج" در نزدیکی روستای زیراه از توابع بخش سعدآباد قرار دارد. این شهر تا قرن پنجم هجری آباد بوده است و پارچه و لباس آن معروف بوده است و هزاران مغازه پارچه فروشی در این شهر قرار داشته است و از پارچه‌ی این شهر برای ساخت لباس پادشاهان استفاده شده که در کتب مختلف تاریخی به آن اشاره شده است. آثار متعددی از جمله : سفال، کوزه، لوله آبی، اشیاء قیمتی و … در این منطقه به دست آمده و آثار متعددی هم در زیر زمینی مدفون است و نیاز به حفاری دارد. کاروان‌سرای دالکی این بنا مربوط به دوره‌ی قاجاریه است که در کنار شهر دالکی ساخته شده است. با توجه به این که جاده‌ی برازجان ‏شیراز از قدیم تا کنون از کنار این شهر تاریخی می‌گذرد این امر باعث ساخت چنین کاروانسرایی در این مکان شده است.
این کاروانسرا بسیار زیبا و دیدنی است گر چه در سال‌های گذشته قسمتی از آن تخریب شده و همت مسئولین جهت مرمت آن بسیار لازم به نظر می‌رسد .   
چهل‌خانه 
غار چهل خانه در شمال شهر سعدآباد قراردارد و مربوط به دوره‌ی قبل از اسلام است. این غار‌ها به "چهل خانه" معروف شده است و می‌گویند در زمان آبادانی شهر توز که در نزدیکی آن قرار داشته است از این غار‌ها برای انبار و یا ندامتگاه استفاده می‌کرده‌اند.‌
کاخ بردک سیاه   
این کاخ زیبا و دیدنی در کنار روستای درودگاه قرار دارد و در سال 1384 حفاری شده است. ستون‌های کاخ که در نوع خود بی‌نظیر هستند شامل دورگه سنگ است که تقریباً معماری آن با کاخ کورش در برازجان شبیه به هم است. این کاخ مربوط به داریوش هخامنشی بوده است ودر حفاری سال گذشته تندیس داریوش و سنگ نوشته‌ای که حکایت از تعلق کاخ به داریوش است، پیدا شد.
شاهزاده ابراهیم (ع)  
این بقعه در جنوب شرقی شهر برازجان و در کنار روستای "نی‌نیزک" قرار دارد. شاهزاده ابراهیم (ع) فرزند امام موسی کاظم (ع) و برادر امام رضا (ع) است که در نزدیکی روستای نی‌نیزک به شهادت می‌رسد و روی تپه‌ای به نام "له‌له پرچین" در کنار این روستا دفن شده است. این مکان مقدس به علت داشتن طبیعتی زیبا و دیدنی و همچنین کرامت‌های امام‌زاده باعث شده زائران بی‌شمار را به طرف خود دعوت نماید.
منابع طبیعی سرکره    
یکی از دیدنی‌ترین مناطق شهرستان دشتستان منابع طبیعی "سر کره" است که در جنوب شهر برازجان قرار دارد و در اواخر زمستان و اوائل بهار یکی از زیباترین و سرسبزترین مناطق شهرستان دشتستان است که مسافران بی‌شماری را به طرف خود دعوت می‌نماید.
دیگر آثار تاریخی و زیارتی شهرستان دشتستان که فقط به نام آن‌ها اشاره می‌شود:
کوه قلعه درشرق برازجان ـ کاخ سنگ سیاه در کنار روستای ضبوط ـ تل پهن در جنوب غربی شهر یرازجان ـ شاهزاده محمد واقع در شهر ارم ـ امامزاده دو قلو در روستای خون ـ قصر دختر در نزدیکی شهر ارم ـ تل باغ شهید نزدیک روستای بنداروز ـ شاهزاده محمد و قبرستان قدیمی دهرود وسطی ـ چشمه‌های آ‌ب‌گرم دالکی ـ دره‌ی فاریاب ـ امامزاده جعفر روستای دهقاید ـ پیر مختک در روستای نظر آقا ـ حمام قدیمی در هروی سفلی ـ شاهزاده نورالله در غرب بنداروز ـ شاهزاده ابوالقاسم در روستای گندم ریز ـ بی بی خاتون در روستای نظر آقا ـ شاه صادق و راه حسنعلی در روستای خوش مکان ـ شاه غیب‌الدین حیدر در روستای درودگاه ـ شاه پیرمرد در بخش بوشکان ـ آغا بابا کوسه در نزدیکی روستای پلنگی ـ شاهزاده ابراهیم در نزدیکی شهر کلمه ـ امام‌زاده محمدباقر در روستای دشتی اسماعیل خانی ـ شاه نورالدین در روستای چاه عرب ـ شاهزاده احمد شهر دالکی ـ شاه حسین روستای چاه‌خانی ـ خلیل خالق در روستای دهرود علیا ـ قلعه شهر شبانکاره ـ قلعه روستای زیراه ـ بازار سرپوشیده شمالی و جنوبی برازجان ـ باغ شیرین روستای طلحه

تاریخچه و مشخصات عمومی استان بوشهر

تاریخچه و مشخصات عمومی استان بوشهر
استان بوشهر با وسعت 5/23167 كیلومتر مربع در جنوب غربی جمهوری اسلامی ایران و در حاشیه خلیج فارس به طول 625 كیلومتر وقاع شده است . جمعیت استان بوشهر مطابق آخرین برآوردهای انجام شده بالغ بر 800 هزار نفر است . این استان پیش از ورود آریاییها به ایران محل سكونت اقوام و گروههای نژادی گوناگون بوده است . گویش غالب مردم استان بوشهر به زبان فارسی لهجه دار ، در برخی مناطق گویش لری و زبان تعدادی از ساكنین مناطق جنوبی عربی است . بیش از 99 درصد ساكنین استان بوشهر مسلمان و شیعه ، در برخی مناطق جنوبی استان اهل تسنن و تعداد اندكی نیز شامل اقلیت های مذهبی می باشند .
براساس آخرین اصلاحات صورت گرفته در تقسیمات كشور ، استان بوشهر دارای نه شهرستان به این شرح است كه در ادامه درباره آنها توضیحاتی ارائه خواهد شد : شهرستانهای بوشهر ( مركز استان ) دیلم ع گناوه ، دشتستان ، تنگستان ، دشتی ، دیر ، كنگان ، جم.
آب و هوای غالب مناطق استان بوشهر گرم و بیابانی است . میانگین دمای سالانه 27 درجه ساتنی گراد ، رطوبت نسبی حدود 65 درصد و میانگین بارندگی 250 میلیمتر می باشد.
سابقه سكونت بر كرانه های دریای پارس به حدود شش هزار سال قبل بر می گردد . از زمان شروع امپراتوری ایلام ، لیان ( بوشهر كنونی ) از وزنه های مهم ایلام در استان ساحلی جنوبی ( از حدود بندر دیلم تا بندر سیراف قدیم كه آثار بر جای مانده از آن در حوالی بندر طاهری در شهرستان كنگان واقع است ) از لحاظ حفاظت دریایی مرزهای جنوبی ، تجارت با حوزه جنوب شرقی دریای پارس شامل نواحی اقیانوس هند و جنوب شرقی آسیا و موقعیت مهم مذهبی به لحاظ وجود معبد ایزد بانوی بزرگ لیان به شمار می رفت بندر بوشهر بعلاوه پنج بندر مهم دیگر واقع در این استان ساحلی در دوران هحامنشیان ، سلوكیان ، اشكانیان و ساسانیان نیز به لحاظ موقعیت ویژه خود خمورد توجه قرارداشتند لیكن در زمان افشاریه و قاجار بندر بوشهر مركز توجه قرار گرفت و بتدریج از اهمیت سایر بنادر كاسته شد تا جائیكه اكنون از برخی از آنها فقط نامی باقی مانده است .
استان بوشهر به لحاظ موقعیت جغرافیایی خود دارای ویژگیهایی منحصر بفرد است كه ساختار اقتصادی و سرمایه گذاری و اشتغال غالب استان براساس آنها شكل گرفته است .
ذخایر عظیم نفت و گاز و استقرار پالایشگاه گاز فجر جم ، مجتمع پتروشیمی خارگ ، استقرار بزرگترین پایانه نفتی خاورمیانه در جزیره خارگ ، سرمایه گذاریهای عظیم صورت گرفته در نطقه ویژه اقتصادی پارس، تولید 70 درصد نفت فلات قاره كشور ، استقرار میادین گازی متعدد از جمله پارس جنوبی و شمالی، و كنگان با مجموع ذخیره ای معدل 12 میلیارد متر مكعب گاز ه واقع شدن درصد ذخایر گازی كشور و 7 درصد ذخایر در منطقه عسلویه ، استان بوشهر را به قطب اصلی تولید انرژی كشور و مبنای بسیاری از برنامه ریز های توسع ای نطقه مبدل و برنامه ریزیهای گسترده نیز جهت استقرار صنایع انرژی بر با پیش بینی 500 هزار فرصت شغلی در سند توسعه استان پیش بینی شده است .
گستردگی مرزهای استان بوشهر با دریا ، مزایای حمل و نقل دریایی ، ارتباطات گذشته و فعلی بازرگانی با كشورهای حوزه خلیج فارس ، آسیاس جنوب شرقی و شرق دور موجب شده است تا بازرگانی خارجی و فعالیت های مرتبط با آن بویژه حمل و نقل دریایی به عنوان یكی از مهمترین شاخص های استان مطرح و مورد توجه قرار گیرد .
ارتباط با رمزهای طولانی آبی ، تنوع چشمگیر انواع آبزیان خلیج فارس ، استعداد اراضی حاشیه ساحل برای پرورش میگو و فعالیت گسترده صید و صیادی و آبزی پروری ، صنایع شیلاتی را بهعنوان یكی از مهمترین محورهای توسعه استان بوشهر مطرح نموده است . هم اكنون بالغ بر 60000 هكتار از اراضی استان بوشهر در هفت شهرستان ساحلی شناسایی شده كه از این میان 23000 هكتار در حال مطالعه ، 13500 هكتار در حال واگذاری ، 6000 هكتار در دست ساخت ، 2200 هكتار در مرحله بهره برداری و 1500 هكتار زیر كشت می باشد .
استان بوشهر به عنوان بخشی از حاشیه جنوب غربی رشته كوه زاگرش كه در جبهه كوهستانی این ارتفاعات و در كنار خلیج فارس قرار دارد ، دارای معادن شناسایی شده متعدد و قابلیت مصرف داخلی و صادرات از انواع رسوبی آهكی ، گچی ، مارنی و نمكی و انواع اندیسها از قبیل سنگ های ساختمانی ، سنگ گچ ، مارن ، سنگ نمك ، فسفات ، بوكسیت ، دولومیت ، سلستین و مرمریت و میان برآورد شده بالغ بر 1600 میلیون تن می باشد . این مزیت موجب شكل گیری انواع صنایع مرتبط و احداث اسكله های اختصاصی صادراتی و اشتغال قابل توجه در این بخش گردیده است .
وضعیت آب و هوایی مناطقی از استان بوشهر موجب ایجاد مخلستان های متعدد و تولید خرما گردیده است كه بر هین اساس استان بوشهر با دارا بودن بالغ بر 6 میلیون تن می باشد . این مزیت موجب شكل گیری انواع صنایع مرتبط و احداث اسكله های اختصاصی صادراتی و اشتغال قابل توجه در این بخش گردیده است .
وضعیت آب و هوایی مناطقی از استان بوشهر موجب ایجاد نخلستانهای متعدد و تولید خرما گردیده است كه بر همین اساس استان بوشهر با دارا بودن بالغ بر 6 میلیون اصله نخل و تولید 130 هزار تن خرما بین 12 تا 14 درصد از سطح زیر كشت و تولید خرمای كشور را بخود اختصاص داده است . در این بخش علاوه بر اشتغال فعلی ، امكان سرمایه گذاری در چرخه های مختلف كاشت ، داشت و برداشت این محصول علی الخصوص در بخش بسته بندی ، فرآوری و صنایع جانبی و تبدیلی وجود دارد .
شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی استان ، كوتاه بودن فصل كشاورزی و امثالهم موجب گرایش بخش قابل توجهی از اشتفال به صنایع دستی گردیده است كه بر همین اساس تولید مصنوعات دست ساز از قبیل قالی ، قالیچه ، گلیم و گبه ، عبا و تزیینات دریایی و صنایع حصیری و غیره از جایگاه خاصی برخوردار است كه در این میان گلیم و گبه و عبای تولیدی مناطقی از استان دارای وجوه تمایز با سایر تولیدات كشور است و صادر می شود .
استان بوشهر بدلیل سابقه سكونت اقوام و تمدن های مختلف بویژه در عد ایلامیان ، هخامنشیان و ساسانیان دارای جاذبه های گردشگری و میراث فرهنگی گرانقدر است و سالانه مورد بازدید جهانگردان و ایرانگردان قرار می گیرد . همچنین وجود جزایر متعدد در استان بوشهر موجب ایجاد جاذبه های طبیعی ، زیستگاهها و محل مهاجرت انواع پرندگان و گونه های نادر دریایی گردیده و مناطقی از استان بوشهر به عنوان مناطق حفاظت شده مامن این جاذبه های اكولوژیك می باشد . در مناطق جنوبی استان بوشهر جنگل مانگرو ( حرا) با زیبایی خاص خود از جاذبه های منحصر بفرد این استان در سطح جهانی قرار دارد.

ب: معرفی شهرهای اصلی استان بوشهر
1- شهرستان بوشهر – بندر بوشهر : قدمت این بندر تاریخی به عهد ایلام ( حدود 4000 سال قبل ) می رسد كه در آن زمان با عنوان لیان شناخته می شده است . در دوره ساسانی نام آن بخت اردشیر بوده و چنانكه می گویند روستایی بوده كه بدست اردشیر ساسانی توسعه یافته است . هم اكنون ویرانه های قلعه ریشهر كه از آثار بجای مانده از ان دوران است در 12 كیلومتری جنوب بندر بوشهر واقع است .
این بندر كه مركز شهرستان بوشهر و استان بوشهر است ، در دوران های مختلف به لحاظ اقتصادی و نظامی مورد توجه بوده است . بندر بوشهر به لحاظ موقعیت جغرافیایی و استقرار در حاشیه خلیج فارس و مركزیت آن در بین بنادر جنوب نسبت به داخل كشور و كشورهای حوزه خلیج فارس از یك طرف دارای موقیت مناسب تجاری بین سواحل خلیج فارس با كشورهای شرق دور و سایر مناطق جهان بوده كه این موقعیت را تاكنون نیز حفظ نموده است و از طرف دیگر به لحاظ ویژگیهای سوق الجیشی خود از زمان نادرشاه افشار به عنوان محل استقرار پایگاه دریایی جهت مبارزه با امپراطوری عثمانی بوده و در اخیر نیز از این منظر مورد توجه قرار داشته است .
بندر بوشهر در دوران حیات خود شاهد حضور گسترده نمایندگیهای شركتهای تجاری خارجی و كنسولگریهای دولتهای بیگانه بوده است كه ساختمان بعضی از آنها هنوز پابرجاست.
بندر بوشهر دارای فرودگاه بین المللی است مه از نظر سطوح پروازی و دستگاههای ناوبری و مراقبت پرواز جز فرودگاههای درجه اول كشور است و دارای امكانات مناسب جهت سرویس دهی تا رده هواپیمایی 747 است و ضمن دایر بودن خطوط پروازی روزانه به شهرهای تهران ، شیراز و اصفهان و پروازهای خارجی به مقصد دبی ، عربستان سعودی و سوریه آمادگی دارد تا به مقصد كلیه كشورهای حوزه خلیج فارس ارائه سرویس نماید .
فرودگاه بین المللی بوشهر تا منطقه ویژه اقتصادی بوشهر هشت كیلومتر مسافت دارد . بندر بوشهر از امكانات بندری مناسب جهت تخلیه و بارگیری انواع كالا در محوطه و اسكله و پایانه های مسافری برخوردار است و علاوه بر ناوگان سنتی فعال در این بندر ، شركت كشتیرانی والفجر با بهره گیری از كشتی های مجهز نسبت به حمل بار و مسافر ، ترانزیت كالا و خودرو سواری بصورت حمل مركب و میوه و تره بار با استفداه از كانتینرهای یخچالی و سوریس های عظیم بار و مسافر با كشتی های رو – رو اقدام می كند .
با هدف فراهم نمودن امكانات زیربنایی لازم مانند محوطه سازی ، شبكه خیابانها ؟، خطوط انتقال و شبكه های توزیع آب و برق ، مركاز مخابرات ، آتش نشانی و سایر مشوق های سرما یه گذاری و تجمیع و هماهنگی واحدها و طرحهای صنعتی ، تولیدی و خدماتی علاوه بر احداث پنج شهرك صنعتی در مناطق مختلف استان بوشهر جمعاً به وسعت 807 هكتار كه دو شهرك آن با مسحتی بالغ بر 400 هكتار در هشت كیلومتری بندر بوشهر قرار دارد ، در راستای فراهم نمودن زمینه های سرما یه گذاری صنعتی و جذب سرما یه گذاری كشورهای حوزه خلیج فارس و پردازش كالا و توسعه صادرات و برخورداری از مزیت های قانونی آن منطقه ویژه اقتصادی بوشهر در سه نقطه جمعاً با مساحتی بالغ بر 2500 هكتار به تصویب هیأت دولت رسیده و با فراهم نمودن امكانات زیربنایی فوق الذكر مقدمات حضور واحدهای تولیدی را آماده نموده است كه هم اكنون تعداد قابل توجهی از طرحهای صنعتی در این منطقه در حال احداث است و تعدادی نیز به مرحله بهره برداری رسیده است . از مزیت های منحصر بفرد منطقه ویژه اقتصادی بوشهر علاوه بر امكان استفاده از اسكله اختصاصی ، دسترسی به انرژی فراوان و ارزان باتوه به نزدیكی منطقه به منابع عظیم انرژی و ساتفاده از محور ارتباطی حمل و نقل زمینی مناسب به نواحی مركزی ایران و در موازات سواحل خلیج فارس بوسیله دو محور به ساتانهای خوزستان و هرمزگان اشاره كرد .
جزیره خارگ : جریزه خارگ در شهرستان بوشهر محل استقرار بزرگترین پایانه صادرات مواد نفتی در خاورمیانه است كه بخش عمده نفت تولیدی استانهای بوشهر و خوزستان و فلات قاره از این طریق صادر می شود . این جزیره در فاصله 57 كیلومتری شمال غربی بندر بوشهر واقع است و در حدود 40 كیلومتر مربع مساحت دارد . هم اكنون مجتمع پتروشیمی خارگ با تولید روزانه 600 تن گوگرد و 5 تا 6 هزار تن انواع هیدروكربورها در این جزیره در حال فعالیت می باشد .
مناطق تابعه شهرستان بوشهر علاوه بر جاذه ها و چشم اندازهای طبیعی دریا و وجود جزایر مسکونی و غیر مسکونی، زیستگاه آهوان در جزیره خارگ، به لحاظ سابقه حضور تمدن های مختلف دارای میراث فرهنگی گرانقدری است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد: آثار باستانی ریشهر مربوط به هزاره سوم تا هزاره اول پیش از میلاد، بات قدیمی شهر بوشهر، گورستان شغاب مربوط به دوره ایلامی، بسیاری از آثار تاریخی جزیره خارگ شامل گور دخمه های قرون سوم میلادی، معبد پوزئیدن (خدای دریاها)، کلیسا و صومعه دوران ساسانیان.
2- شهرستانهای کنگان و جم- بندر کنگان و شهر جم:
شهرستانهای کنگان و جم اخیراً و بر اساس آخرین تقسیمات کشوری به عنوان دو شهرستان مستقل از هم تفکیک شده اند. این منطقه در جنوبی ترین قسمت استان بوشهر قرار دارد و با بخشهایی از استانهای هرمزگان و فارس همسایه است. این منطقه یکی از سرزمین های کهنسال ایران با قدمت 2350 ساله(350 سال قبل از میلاد) است. بندر تاریخی سیراف (نزدیک بندر طاهری فعلی) در 40 کیلومتری کنگان واقع شده و در دوره ساسانی و اردشیر بابکان ساخته شده است و به لحاظ تجاری، نظامی و زراد و شبکه های آبیاری اشتهار داشته است.
مناطق کنگان و جم طی سالهای گذشته به دلیل منابع عظیم گاز مورد توجه ویژه قرار گرفته است. پالایشگاه گاز فجر، میادین گازی پارس جنوبی و شمالی، نار و کنگان با مجموع ذخیره ای معادل 12 میلیارد متر مکعب که معادل 70 درصد از کل گاز کشور است، این منطقه و استان بوشهر را به قطب اصلی تولید انرژی کشور مبدل نموده است.
میدان گازی پارس جنوبی در عسلویه (کنگان) به تنهایی 67 درصد ذخایر گازی کشور و 7 درصد ذخایر گاز جهان را در اختیار دارد. با تصویب منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس سرمایه گذاری داخلی و خارجی در صنایع نفت و گاز و میدان مشترک گازی با قطر وارد فصل تازه ای گردیده است به نحویکه این پروژه در فاز نخست خود در مساحتی بالغ بر 14 هزارهکتار اجرا می گردد و ارزش قراردادهای منعقده 10 فاز بیش از 8 میلیارد دلر خواهد رسید و با آغاز بهره برداری از ده فاز پروژه مذکور سالانه 10 درصد به تولید ناخالص داخلی افزوده می شود. بر همین اساس نفت و گاز به عنوان اصلی ترین محور توسعه استان مورد توجه قرار گرفته و این ظریفیت ها همراه مجاورت با مرزهای دریایی و دسترسی آسان به بازارهای بین المللی و وفور مواد اولیه و انرژی باعث گردیده است تا مناطق ساحلی استان به عنوان مطلوبترین گزینه جهت استقرار صنایع انرژی بر مانند فولاد، آلومینیم، سیمان و کلینکر و ایجاد کریدور صنایع انرژی بر در وزارتخانه های ذیربط در حال تدوین است که نهایتاً زمینه مناسبی را جهت استقرار صنایع بالادستی و پایین دستی نفت و گاز فراهم مینماید.
در شهرستان جم به لحاظ تفاوت قابل توجه آب و هوایی با شهرستان کنگان که به دلیل موقعیت جغرافیایی و واقع شدن در قسمت پشتکوه آن منطقه دارد، علاوه بر صنایع مرتبط با گاز و نفت در بخش کشاورزی بویژه تولید مرکبات نیز زمینه فعالیت وجود دارد.
3- شهرستانهای دیر، گناوه، دیلم:
شهرستان دیر در مجاورت شهرستان کنگان در بخش کشاورزی از نظر تولید گوچه فرنگی و تأمین نیاز مصرفی فصول سرد سال حایز اهمیت است و امکان سرمایه گذاری در تولید و عمل آوری آن وجود دارد.
همچنین بزرگترین اسکله صیادی در سطح کشور در بندر دیر واقع است و انواع ماهیان خوراکی و تجاری در این منطقه صید می شود.
بنادر گناوه و دیلم در منتهی الیه قسمت شمالی استان بوشهر و در مرکزیت شهرستانهای گناوه و دیلم واقع می باشند و غالب اشتغال ساکنین مناطق مذکور از طریق دریا و شامل صیادی و بازرگانی و مشاغل مرتبط با آنها از جمله صنایع لنج سازی است.
شهرستانهای گناوه، دیلم و دیر به دلیل وجود مرز مشترک و طولانی با دریا دارای زمینه و شرایط لازم جهت سرمایه گذاری در امر تکثیر و پرورش آبزیان بویژه میگوی پرورشی و عمل آوری ابزیان و تولید غذای آبزیان می باشند و در حال حاضر سایت های پرورش میگوی بویرات، بندر ریگ، مزین جنوبی، حله، طرح توسعه حله، بتانه و طرح توسعه آن، دمیگز و بردستان در شهرستانهای مذکور در حال مطالعه، واگذاری, بهره برداری و یا زیر کشت می باشند.
4- شهرستانهای دشتستان، دشتی، تنگستان:
شهرستانهای فوق الذکر هر یک دارای توانمندیهای خاص خود می باشند بنحویکه شهرستانهای دشتستان و دشتی به لحاظ وجود انواع ذخایر معدنی مانند سنگ لاشه، سنگ گچ، مارن، سنگ آهک و شن و ماسه قابل توجه هستند. از طرفی شهرستانهای دشتی و تنگستان به لحاظ مرز مشترک با دریا دارای اراضی مستعد جهت پرورش میگو می باشند. در عین حال به لحاظ قرار گرفتن مستعدترین اراضی کشاورزی استان در این مناطق، شهرستانهای فوق الذکر در بخش کشاورزی وجه مشترک دارند. از طرفی علیرغم مشکلاتی که بعضاً در سایر نقاط استان برای تأمین آب کشاورزی وجود دارد، شهرستانهای مذکور از این لحاظ مشکل کمتری همچنین به لحاظ غالب بودن کشت باغی اصولاً به آب کمتری نیاز می باشد هم اکنون 5/1 درصد از کل اراضی زیر کشت محصولات کشاورزی کشور و معادل حدود 120 هزار هکتار در استان بوشهر واقع است. ضمن اینکه هشت دشت بزرگ استان در شهرستانهای فوق الذکر قرار دارد که سهم عمده ای از تولیدات بخش کشاورزی از آنها حاصل می شود.
بین 12 تا 14 درصد سطح زیر کشت و تولید خرمای کشور در استان بوشهر و غالباً در مناطق یاد شده قرار دارد . سطح زیر کشت نخیلات این استان حدود 34 هزار هکتار و بالغ بر 6 میلیون اصله نخل است که تولید سالانه آن حدود 130 هزار تن می باشد.
با توجه به ویژگیهای موجود عمده ترین زمینه سرمایه گذاری این مناطق در بخش کشاورزی و صنایع وابسته به آن است که از آن جمله می توان بخ واحدهای بسته بندی خرما، صنایع تبدیلی مانند الکل و سرکه و تولید نئوپان از ضایعات خرما اشاره کرد.
شهرستانهای دشتستان، تنگستان و دشتی به لحاظ گردشگری نیز دارای جاذبه های متعدد است. وجود آثار تاریخی بجای مانده از دوران هخامنشی، مادها و ساسانیان و دوران متأخر و معاصر نمایانگر اهمیت این مناطق طی چندین قرن می باشد. کاخ متعلق به کورش کبیر بنیانگذار هخامنشیان و آثار بجای مانده از شهر توّز(توج) که یکی از مراکز شهری- صنعتی و تجاری مهم ایران در دوران ساسانیان و قرون اسلامی تا دوران حکومت دیلمیان به شمار می رفته است و سایر آثار بجای مانده از دوران باستان و قرون میانه تاریخ ایران و آثار ابنیه تاریخ معاصر ایران در شهرستان دشتستان از نقطه نظر تاریخی و معماری از ارزش و اهمیت خاصی برخوردار است.
سرزمین دشتی بر اساس شواهد موجود به احتمال زیاد در دوره ایلامیها، سلوکیان, اشکانیان و ساسانیان جزء مناطق آباد و مهم محسوب می گردیده است که وجود آثار خرابه ها و بقایای سدها و بندها موید این امر است. نیایشگاه مند، قلعه دختر، عمارت شیرینه و چشمه های آب گرم نیکو و گنویه از جمله جاذبه های توریستی شهرستان دشتی است.
شهرستان تنگستان نیز بخشی از پیکره مراکز قدیمی تمدن بشری در حاشیه خلیج فارس و کرانه های آن می باشد استعداد طبیعی و موقعیت ساحلی، این منطقه را آماده ایجاد شهرهایی برای نظارت بر راه بازرگانی کاروان رو ساحلی ساخته شده بوده است. همگونی و شباهت نام فعلی برخی از مناطق تنگستان یادآور قوم بازرگان بسیار معروف آسیای میانه یعنی تدمر و پالمیر روزگار باستان می باشد. مشرف بر جلگه اهرم آثار و ویرانه های بر جای مانده از قلعه، برج دیدبانی مرتفع، مخازن آب و علوفه و سد و بند آبرسانی مربوط به دوران پرماجرا و پر از حادثه پیش از اسلام و یا اوایل دوره اسلامی این منطقه به چشم می خورد. نام منطقه تنگستان و تنگسیر یادآور قیام شجاعانه مردم این مناطق به رهبری رئیسعلی دلواری در مبارزه با نیروهای متجاوز و اشغالگر انگلیسی در بهبوهه جنگ جهانی اول است که آثار و اسناد این مجاهدات در موزه ای که در منزل مسکونی شهید رئیسعلی دلواری تأسیس شده است، نگهداری می شود که علاقه مندان بسیاری از داخل و خارج از ایران از این موزه بازدید می نمایند. از دیگر جاذبه های گردشگری شهرستان تنگستان می توان به سه چشمه آبگرم که دارای خواص درمانی است اشاره نمود.
نهایت مطلب اینکه استان بوشهر علاوه بر زمینه های مستعد برای سرمایه گذاری در بخش های مختلف تولید، حمل و نقل و بازرگانی که شمه ای از آن در این نوشتار آورده شد، دارای جاذبه های دل انگیز طبیعی است که دوستداران طبیعت از مشاهده زیباییهای آن لذت می برند. ساحل 625 کیلومتری صخره ای و ماسه ای، هوای دل انگیز پاییزی و زمستانی، چشمه های آب گرم و سرد، نخلستانهای بلند و زیبا، تنوع حیات وحش، تالاب های فراوان، جزایر مرجانی و ماسه ای، درختان گرمسیری و جنگلهای مانگرو(حوّا)، نرگس زارهای دشتستان و دشتی و مناطق حفاظت شده استان قسمتی از طبیعت این استان گرمسیری را تشکیل می دهند

آشنایی با نیروگاه اتمی بوشهر

آشنایی با نیروگاه اتمی بوشهر

نیروگاه اتمی بوشهر، اولین نیروگاه هسته‌ای ایران است

همشهری نوشت در سال ۱۳۵۵ و ۲ سال بعد از تاسیس سازمان انرژی اتمی ایران، این سازمان با بخش تکنولوژی و تحقیقات سازمان انرژی اتمی آلمان‌غربی موافقتنامه‌ای برای همکاری‌های بلند مدت امضا کرد.

در پی آن شرکت کرافت ورک یونیون، یکی از شرکت‌های وابسته به زیمنس آلمان ساخت ۲ واحد نیروگاه اتمی هر یک به توان اسمی ۱۲۹۳ مگاوات و توان خالص ۱۱۹۶ مگاوات را در بوشهر برعهده گرفت.

اما در سال ۱۳۵۷ در شرایطی که حدود ۷۵ درصد از واحد اول و ۶۰ درصد واحد دوم نیروگاه ساخته شده بود با پیروزی انقلاب اسلامی در ایران طرف آلمانی کار بر روی پروژه را متوقف کرد.

ایران از شرکت آلمانی در دادگاه داوری بین‌المللی شکایت کرد و براساس رای ۱۳ مارس سال ۱۹۸۲ دادگاه بین‌المللی، مقرر کرد، کلیه قطعات و دستگاه‌های ساخته شده دو نیروگاه بوشهر تا آن زمان، به اضافه نیمی از سوخت هسته‌ای به مالکیت ایران درآید و پیمانکار موظف شد که این قطعات را به صورت تحویل در بندر بوشهر، به ایران تحویل دهد.

در دهه ۶۰ بار دیگر کار درنیروگاه بوشهر از سر گرفته شد، اما همزمان با حضور کارشناسان آلمانی در نیروگاه، حمله موشکی عراق به بخشی از ساختمان نیروگاه بوشهر، آلمان را از ادامه پروژه منصرف کرد.

در اوایل سال ۱۳۶۸، موافقتنامه همکاری هسته‌ای میان ایرن و روسیه تدوین شد و متعاقب آن در سال ۱۳۷۱ موافقتنامه کاملی از همکاری‌های هسته‌ای ایران و روسیه امضا شد.

در نوامبر ۱۹۹۴ قرارداد تکمیل واحد اول نیروگاه بوشهر ایران و روسیه به امضا رسید. به موجب این قرارداد مقرر شد ساخت نیروگاه تا پایان ۲۰۰۰ به پایان برسد.

این قرار داد در ژانویه ۱۹۹۶ میان سازمان انرژی اتمی ایران و شرکت اتم استوری اکسپورت روسیه اعتبار اجرایی پیدا کرد. طرف روس متعهد شد تا سال ۲۰۰۰ ساخت نیروگاه را به پایان برساند.

مشخصات نیروگاه

ژنراتور نیروگاه اتمی بوشهر از نوع سنکرون سه فاز می‌باشد. سیستم خنک کنندگی در استاتور آب و در روتور و هسته استاتور آن نیز هیدروژن است.

قدرت خروجی آن ۱۰۰۰ مگاوات و دارای دو قطب است. ولتاژ خروجی استاتور آن نیز ۲۷ کیلوولت می‌باشد.

نیروگاه اتمی بوشهر دارای دو پست ۲۳۰ کیلوولت و ۴۰۰ کیلوولت می‌باشد. پست ۴۰۰ کیلوولت از طریق دو خط به پست چغادک و شبکه سراسری متصل می‌گردد و اتصال پست ۲۳۰ کیلوولت به شبکه سراسری توسط دو خط و از طریق پست بوشهر صورت می‌پذیرد.

منع -سایت صبا

نگاهی دیگر به استان بوشهر

استان‌ بوشهر با مساحتي‌ در حدود 23168 كيلومتر مربع‌ در سواحل‌ جنوبي‌ ايران‌ واقع‌ شده‌ است‌. از شمال‌ به‌ استانهاي‌ خوزستان‌، كهكيلويه‌ و بويراحمد، از مشرق‌ به‌ استان‌ فارس‌، از جنوب‌ شرقي‌ به‌ استان‌ هرمزگان‌ و از جنوب‌ و مغرب‌ به‌ خليج‌فارس‌ محدود است‌. جمعيت‌ اين‌ استان‌ طبق‌ سرشماري‌ آبان‌ ماه‌ سال‌ 1385 برابر 886،267  نفر مي‌باشد. تقريبا تمام‌ مردم‌ اين‌ استان‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ و با لهجه‌هاي‌ محلي‌ صحبت‌ مي‌كنند. برخي‌ از اهالي‌ جزيره‌ شيف‌، بنادر كنگان‌ و عسلويه‌ نيز به‌ زبان‌ عربي‌ سخن‌ مي‌گويند.
 براساس‌ مطالعات‌ باستان‌شناسي‌، سابقه‌ تاريخي‌ اين‌ استان‌ به‌ زمان‌ تمدن‌ عيلام‌ برمي‌گردد. مقاومت‌ مردم‌ اين‌ استان‌ و دليرمردان‌ دلواري‌ در مقابل‌ نيروهاي‌ بيگانه‌، خاطره‌اي‌ به‌ ياد ماندني‌ در اذهان‌ مردم‌ ايران‌ است‌. اين‌ استان‌ بيش‌ از 600 كيلومتر مرز دريايي‌ دارد كه‌ از بعد سياسي‌، نظامي‌ و اقتصادي‌ بسيار با اهميت‌ است‌.

استان‌ بوشهر به‌ عنوان‌ يكي‌ از استانهاي‌ بسيار مهم‌ و استراتژيك‌ كشور تاكنون‌ توانسته‌ است‌ گام‌هاي‌ بلندي‌ را در مسير توسعه‌ بردارد. توسعه‌ صنعتي‌ شامل‌ صنايع‌ دريايي‌، صنايع‌ سيمان‌، صنايع‌ مختلف‌ نفت‌ و گاز و پتروشيمي‌، صنايع‌ انرژي‌بر و صنايع‌ مختلف‌ توليدي‌ در قالب‌ 8 شهرك‌ صنعتي‌ و منطقه‌ ويژه‌ اقتصادي‌ تجاري‌ و صنعتي‌ بوشهر و رونق‌ تجارت‌ و بازرگاني‌ از طريق‌ گمركات‌ استان‌، رشد سرمايه‌گذاري‌ و افزايش‌ چشمگير تعداد واحدهاي‌ صنعتي‌ و توليدي‌، توليد و صادرات‌ 60 درصد ميگو و 14 درصد خرماي‌ كشور، اجراي‌ بزرگترين‌ و طولاني‌ترين‌ پروژه‌ انتقال‌ آب‌ از سد كوثر و عبور آن‌ از سرتاسر استان‌، احداث‌ پست‌هاي‌ مختلف‌ برق‌ و ايجاد نيروگاه‌هاي‌ متعدد در نقاط‌ مختلف‌ استان‌، بهسازي‌ و توسعه‌ خطوط‌ انتقال‌ برق‌ فشار قوي‌ و متوسط‌ در همه‌ نقاط‌ استان‌، اجراي‌ خطوط‌ 20 و 56 اينچ‌ انتقال‌ گاز براي‌ مصارف‌ خانگي‌ و صنعتي‌، توسعه‌ و بهسازي‌ راه‌ها به‌ويژه‌ ايجاد آزادراه‌ بويژه‌ آزادراه‌ بوشهر ـ عسلويه‌ و بوشهر ـ كنار تخته‌ و شروع‌ بخش‌هايي‌ از مسير بوشهر ـ خوزستان‌، ايجاد و توسعه‌ شبكه‌ ارتباطي‌ و مخابراتي‌، ايجاد زيرساخت‌هاي‌ لازم‌ براي‌ سرمايه‌گذاري‌ در شهرك‌هاي‌ صنعتي‌ و منطقه‌ ويژه‌ اقتصادي‌، تجاري‌ و صنعتي‌ بوشهر، غني‌سازي‌ ذخاير دريايي‌ و توسعه‌ و كيفي‌سازي‌ نيروي‌ انساني‌ استان‌، همه‌ از اراده‌ قاطع‌ دولت‌ و مديران‌ كارآمد استان‌ مي‌باشد كه‌ تاكنون‌ در كنار زيرساخت‌هاي‌ گوناگون‌ فرهنگي‌، اجتماعي‌، اقتصادي‌ و زيربنايي‌ استان‌ صورت‌ پذيرفته‌ و يا در حال‌ انجام‌ مي‌باشد.

    مهمترين‌ شهرهاي‌ اين‌ استان‌ از نظر تاريخي‌ و جاذبه‌هاي‌ طبيعي‌ عبارتند از:
  شهر بوشهر:  با ديدنيهاي‌ بسياري‌ از جمله‌ منطقه‌ باستاني‌ سيراف‌، آب‌ انبار قوام‌، خانه‌ قديمي‌ قاضي‌، عمارت‌ ملك‌، منطقه‌ باستاني‌ ري‌شهر، گورستان‌ شغاب‌، مسجد شيخ‌ سعدون‌، كليساي‌ مسيح‌ مقدس‌.
  شهر تنگستان‌:  خانه‌ رئيس‌ علي‌ دلواري‌، قلعه‌ كلات‌، آب‌ گرم‌ اهرم‌.
    بندر دير
  شهر برازجان‌:  با ديدنيهاي‌ بسياري‌ از جمله‌ چشمه‌هاي‌ آب‌ گرم‌ دالكي‌، كاخ‌ كوروش‌، غار چهل‌ خانه‌.
  شهر خورموج‌:  با ديدنيهاي‌ بسياري‌ از جمله‌ كلات‌مند، شيرينو و عمارت‌.
    بندر گناوه‌
    بندر ديلم‌
    بندر كنگان‌:  اين‌ شهر مركز شهرستان‌ كنگان‌ مي‌باشد و قدمت‌ تاريخي‌ آن‌ را به‌ سال‌ 350 قبل‌ از ميلاد منتسب‌ مي‌دانند. از جمله‌ آثار تاريخي‌ و طبيعي‌ آن‌، قلعه‌ طاهري‌، گور دخمه‌ در بندر طاهري‌، چشمه‌ آبگرم‌ ميانلو، مركبات‌ و نخلستانهاي‌ زيباي‌ شهرهاي‌ جم‌ و ريز، سواحل‌ ديدني‌ بنادر كنگان‌ و طاهري‌ مي‌باشد. شغل‌ تمامي‌ مردم‌ بومي‌ اين‌ شهرستان‌ ماهي‌گيري‌ و تجارت‌ است‌ و سفال‌پزي‌ عمده‌ترين‌ صنعت‌ دستي‌ آنان‌ به‌شمار مي‌رود. كشف‌ ميدان‌ گازي‌ نار و كنگان‌ و پارس‌ شمالي‌ و ميدان‌ عظيم‌ پارس‌ جنوبي‌ طي‌ دهه‌هاي‌ اخير نقش‌ و اهميت‌ ويژه‌اي‌ را به‌ اين‌ منطقه‌ داده‌ است‌.

 با توجه‌ به‌ اهميت‌ استراتژيك‌ استان‌ بوشهر در كشور، گام‌هاي‌ بلندي‌ در مسير توسعه‌ زيرساخت‌هاي‌ اين‌ استان‌ برداشته‌ شده‌ است‌ كه‌ عبارتند از:

    شبكه‌ راه‌هاي‌ زميني‌
 عمده‌ترين‌ شبكه‌ راه‌هاي‌ زميني‌ استان‌ عبارتند از:
  بوشهر ـ گناوه‌ ـ ديلم‌ ـ اهواز ـ تهران‌
  بوشهر ـ گناوه‌ ـ ديلم‌ ـ آبادان‌ ـ خرمشهر
  بوشهر ـ برازجان‌ ـ شيراز ـ آبادان‌
  بوشهر ـ كنگان‌ ـ لنگه‌ ـ بندرعباس‌
 به‌ منظور تسهيل‌ ارتباطات‌ زميني‌ استان‌ در حال‌ حاضر پروژه‌هاي‌ بزرگراه‌ جم‌ ـ فيروزآباد، بزرگراه‌ بوشهر ـ شيراز از محور برازجان‌ و جاده‌ اهرم‌ ـ فراشبند و بزرگراه‌ درون‌ استان‌ چغادك‌ ـ عسلويه‌ در حال‌ انجام‌ مي‌باشد.

    شبكه‌ راه‌آهن‌
 مطالعات‌ اجراي‌ پروژه‌ راه‌آهن‌ شيراز ـ بوشهر به‌ پايان‌ رسيده‌ و براساس‌ برنامه‌هاي‌ ارائه‌ شده‌، اين‌ استان‌ از طريق‌ محور فيروزآباد ـ بوشهر به‌ شبكه‌ راه‌آهن‌ سراسري‌ ملحق‌ خواهد شد.

  فرودگاهها
 مهمترين‌ فرودگاههاي‌ استان‌ عبارتند:
  فرودگاه‌ بين‌المللي‌ بوشهر
  فرودگاه‌ بين‌المللي‌ خارك‌
  فرودگاه‌ بين‌المللي‌ پارس‌ در شرق‌ شهر عسلويه‌
 فرودگاه‌ بين‌المللي‌ خليج‌فارس‌ كه‌ جديد التاسيس‌ بوده‌ و با دارا بودن‌ امكانات‌ بسيار مطلوب‌ ناوبري‌ ترابري‌ با بهره‌گيري‌ از تاسيسات‌ و امكانات‌ رفاهي‌ و خدماتي‌ در سطح‌ بين‌المللي‌، در حال‌ بهره‌برداري‌ مي‌باشد.

    بنادر
 مهمترين‌ بنادر استان‌ شامل‌ بندر بوشهر، بندر گناوه‌، بندر ديلم‌، بندر ريگ‌، بندر خارك‌، بندر ديّر، بندر كنگان‌، بندر نخل‌ تقي‌، بندر عسلويه‌ و بندر عامري‌ مي‌باشد.
  بندر بوشهر با دارا بودن‌ 7 پست‌ اسكله‌ به‌ طول‌ بيش‌ از 1170 متر، ظرفيت‌ پذيرش‌ كشتي‌هاي‌ پانزده‌ هزار تني‌ و تخليه‌ و بارگيري‌ بيش‌ از 3 ميليون‌ تن‌ كالا در سال‌ را دارد. اين‌ بندر داراي‌ فضايي‌ بالغ‌ بر 37 هزار مترمربع‌ انبار سرپوشيده‌ مي‌باشد.
  اسكله‌ مسافرتي‌ والفجر نيز به‌ جابجايي‌ بار و مسافر ميان‌ اين‌ استان‌ و كشورهاي‌ حاشيه‌ خليج‌ فارس‌ مي‌پردازد.
 
  نيروگاهها
 نيروگاههاي‌ گازي‌ توليد برق‌ كنگان‌، بوشهر، خارك‌ و نيروگاه‌ اتمي‌ بوشهر كه‌ در صورت‌ بهره‌برداري‌ بيش‌ از هزار مگاوات‌ برق‌ در فاز اول‌ توليد و به‌ ظرفيت‌ توليد برق‌ كشور مي‌افزايد، توان‌ فعلي‌ و اصلي‌ توليد انرژي‌ استان‌ را شامل‌ مي‌گردد.

   منابع‌ تأمين‌ آب‌
 عمده‌ترين‌ منابع‌ تأمين‌ آب‌ شرب‌ استان‌، چشمة‌ ساسان‌ كازرون‌ است‌ كه‌ از طريق‌ 40 حلقه‌ چاه‌ قسمتي‌ از آب‌ مورد نياز منطقه‌ را تأمين‌ مي‌نمايد. همچنين‌ 6465 حلقه‌ چاه‌ عميق‌ و نيمه‌ عميق‌ به‌ همراه‌ 8 رودخانه‌ بزرگ‌ فصلي‌ و دائمي‌، بخشي‌ از مصارف‌ كشاورزي‌ منطقه‌ را پوشش‌ مي‌دهد.

 احداث‌ سد بزرگ‌ مخزني‌ چم‌شير بر روي‌ رودخانه‌ زهره‌ بالغ‌ بر 112 هزار هكتار اراضي‌ مستعد كشاورزي‌ را تحت‌ پوشش‌ آبياري‌ و احياء خود قرار داده‌ و سد بزرگ‌ رئيسعلي‌ دلواري‌ با حجم‌ 685 ميليون‌ مترمكعب‌ به‌ بهره‌برداري‌ رسيده‌ است‌. همچنين‌، آب‌گيري‌ كامل‌ سد كوثر نيز نياز استان‌ در زمينه‌ شرب‌، كشاورزي‌ و مصارف‌ صنعتي‌ را به‌ طول‌ كامل‌ مرتفع‌ مي‌نمايد.

  واحدهاي‌ بزرگ‌ صنعتي‌ در استان‌ بوشهر
با توجه‌ به‌ ظرفيت‌هاي‌ مطلوب‌ و قابل‌ دسترس‌ بخش‌ نفت‌ و گاز، پالايشگاه‌ گاز جم‌، مجتمع‌ پتروشيمي‌ خارك‌، طرح‌هاي‌ عظيم‌ در دست‌ اجراي‌ پارس‌ جنوبي‌ و سرمايه‌گذاري‌هاي‌ فراوان‌ صورت‌ گرفته‌ در منطقه‌ ويژه‌ اقتصادي‌ انرژي‌ پارس‌، از سوي‌ ديگر استقرار بزرگترين‌ پايانه‌ نفتي‌ خاورميانه‌ در جزيره‌ خارك‌ و صدور بيش‌ از 95 درصد نفت‌ خام‌ كشور از اين‌ پايانه‌ از طريق‌ مجاورت‌ استان‌ با دريا و امكان‌ دستيابي‌ آسان‌ به‌ مواد اوليه‌، فرصت‌هاي‌ سرمايه‌گذاري‌ ممتازي‌ در زمينه‌ ايجاد صنايع‌ پايين‌ دستي‌ نفت‌ و گاز، صنايع‌ پتروشيمي‌ و صنايع‌ انرژي‌ در مقياس‌هاي‌ مختلف‌ در منطقه‌ امكان‌پذير گرديده‌ است‌ كه‌ روند مطلوب‌ اجرايي‌ و پيشرفتهاي‌ حاصله‌ در تاسيسات‌ و كارخانجات‌ فوق‌ به‌ عنوان‌ واحدهاي‌ بزرگ‌ صنعتي‌ در سطح‌ استان‌، رشد و شكوفايي‌، استقلال‌ و توسعه‌ استان‌ را سرعت‌ بيشتري‌ خواهد بخشيد.                            

واحدهاي بزرگ صنعتي در قالب صنايع دريايي ، صنايع معدني ، صنايع كاني غيرفلزي ، صنايع كشاورزي و تبديلي
وجود ميادين عظيم نفت و گاز استان باعث گرديده تا صنايع دريايي به عنوان يك امكان بالقوه در زمينه صنعت ساخت سكوها و ساز‌ه‌هاي دريايي مطرح گردد. سرمايه‌گذاري در اين صنعت مي‌تواند باعث فعال شدن و توسعه فعاليت‌هايي نظير قطعه‌سازي (ريخته‌گري و تراشكاري) توليد فولادهاي كشتي‌سازي ، توليد رزين و ساير صنايع مرتبط گردد. جزيرة صنعتي صدرا نيز به عنوان يك امكان بالفعل استان در زمينه ساخت و تعمير شناور ، ساخت سكو و سازه‌هاي دريايي مطرح بوده و در حال حاضر كارگاه‌ها و كارخانجات مختلفي از جمله كارخانه كشتي‌سازي و كارخانه سكوسازي در جزيره (صدرا) فعال مي‌باشد.

در حال حاضر چند واحد عمده فرآوري مواد معدني با ايجاد اسكله‌هاي اختصاصي در امر صادرات مصالح توليدي معدني فعاليت دارند.
بيش از 160 هزار تن ميگوي پرورشي در استان ، زمينه پرورش ميگو است ، امكان توليد 84 هزارتن ميگوي پرورشي در استان ، زمينه پرورش محصولات زراعي توليد گوجه‌فرنگي ، توليد خرماي كشور به ميزان 14 درصد سطح اراضي زيركشت كشور و توليد 120 هزار تن خرما در سال در شهرستان‌هاي دشتستان ، تنگستان و دشتي و امكان توليد فرآورده‌هاي متنوع از خرما شامل: شيره خرما ، قند مايع ، سركه و... از ديگر دستاوردهاي صنايع كشاورزي و صنايع تبديلي استان بوشهر است.

  شهرك هاي صنعتي
با توجه به مزيت‌هاي نسبي استان در زمينه صادرات مواد معدني و از طرفي تقاضاي بالاي اين نوع محصولات در بازارهاي كشورهاي حوزه خليج‌فارس ، انجام سرمايه‌گذاري بيشتر در اين بخش و در زمينه ايجاد واحدهاي توليد سيمان ، فرآوري آهك ، آهك اسفنجي خشته ، فرآورده‌هاي نمك ، فرآوري سولفات استرانسيم ، كائولن ، نمك‌هاي فلدكروم ، آجر و ماسه آهكي ، مقرون به صرفه و اقتصادي است. در حال حاضر 10 شهرك صنعتي با مساحتي بالغ بر 1400 هكتار در استان بوشهر وجود دارد.
شهرك صنعتي مكاني است داراي حدود و مساحت معين براي استقرار مجموعه‌اي از واحدهاي صنعتي ، پژوهشي و فن‌آوري ، خدماتي و پشتيباني كه تمام يا پاره‌اي از امكانات زيربنايي و خدمات ضروري را با توجه به نوع صنعت و وسعت شهرك و تركيب فعاليت‌هاي آن در اختيار متقاضي واحدهاي مذكور قرار مي‌دهد.
وضعيت شهرك‌ها و نواحي صنعتي در سطح استان بوشهر به شكل زير است:
  شهرك صنعتي شماره 1 بوشهر در ناحيه صنعتي چغادك (بوشهر)
  شهرك صنعتي شماره 2 بوشهر در ناحيه صنعتي گزبلند (دشتستان)
  شهرك صنعتي برازجان در ناحيه صنعتي بنه‌گز (تنگستان)
    شهرك صنعتي ديلم در ناحيه صنعتي بويرات (ديلم)
    شهرك صنعتي بندر ريگ در ناحيه صنعتي عربي (دشتي)
    شهرك صنعتي خور موج ، دير ، كنگان و گناوه ، دلوار در ناحيه صنعتي لمبدان (دير)

  مراكز آموزش عالي و دانشگاهها
16 مركز آموزش عالي ، مراكز آموزش فني و حرفه‌اي و مؤسسات تحقيقاتي ، نقش مهمي در تأمين نيروي انساني متخصص موردنياز بخش‌هاي اقتصادي استان و مناطق همجوار ايفا مي‌كنند كه مهمترين آنها عبارتند از:
  دانشگاه خليج‌فارس
  دانشگاه علوم پزشكي بوشهر
  دانشگاه آزاد اسلامي بوشهر
  دانشگاه آزاد اسلامي خارك
  دانشگاه پيام نور برازجان
  دانشگاه آزاد اسلامي خور موج
  دانشگاه آزاد اسلامي گناوه
  دانشگاه پيام نور بوشهر
  دانشگاه پيام نور گناوه
  دانشگاه پيام نور خور موج
  دانشگاه پيام نور كنگان
  دانشگاه آزاد اسلامي كنگان
  مركز مديريت آموزش و پرورش
  مركز آموزش كشتيراني
  دانشگاه جامع علمي كاربردي بوشهر
  مركز آموزش عالي شيلات

  بيمارستانها
تعدادي از بيمارستانهايي كه در سطح استان مشغول خدمات‌رساني هستند عبارتند از:
  بيمارستان فاطمة زهرا (س) بوشهر
  بيمارستان تأمين اجتماعي بوشهر
  بيمارستان سوانح سوختگي گناوه
  بيمارستان پايگاه هوايي بوشهر
  بيمارستان خور موج
  بيمارستان برازجان
  بيمارستان كنگان

گالری

جاذبه های گردشگری استان بوشهر قسمت دوم

کاخ کوروش دشتستان - برازجان

 

آدرس:

جنوب خاوری برازجان

مکان:

تاریـخی باستانی

این کاخ در سال 1350 به وسیله ی هیات باستان شناسی ایران حفاری شد.

با توجه به شیوه های معماری و استفاده از سنگ سیاه و سفید زمان احداث آن را به دوره کوروش بنیان گذار سلسله هخامنشی منسوب کرده اند. این کاخ که در جنوب خاوری برازجان و در کنار رودخانه خشک آردی قرار دارد یکی از پایگاه های مهم ایران دوره ی هخامنشی در ساحل خلیج فارس بوده است. کاخ برازجان بر طبق تحقیقاتی که شده در اواخر سلطنت کوروش ساخته و پرداخته شده است و از نظر حجاری و هنر معماری آن چنان که از پایه ستون ها و اشیاء کشف شده بر می آید جدیدتر و ظریف تر از پاسارگاد است. بنابراین می توان گفت که این بنا هنگامی ساخته شده که هنر اصیل حجاری و معماری عصر کوروش به تکامل رسیده است. متاسفانه به علت ناتمام ماندن بنا چنین به نظر می رسد که علل عقیم ماندن این کاخ مصادف با مرگ او به سال 529 پیش از میلاد است. بنابراین می توان تاریخ بنای کاخ برازجان را در همین حدود یعنی 529 ق. م دانست

ادامه نوشته

جاذبه های گردشگری استان بوشهر قسمت اول

جاذبه های گردشگری استان بوشهر

 

جاذبه های گردشگری استان بوشهر

 

 

 

وسعت: 23167 کیلومتر مربع
جمعیت: 832067 نفر
آب و هوا: گرم و در نواحی ساحلی گرم و نمناک و در قسمتهای داخلی گرم وخشک
رود خانه های مهم: مند، دالکی، شور، شاپور، حله، اهرم
استانهای همجوار: خوزستان، کهکیلویه و بویراحمد، فارس، هرمزگان
شهرستانها: بوشهر، دشتی، دیر، کنگان، دشتستان، تنگستان، گناوه، دیلم، جم
گویش: فارسی لهجه دار و برخی نواحی گویش لری و عربی محلی
غذاهای محلی: قلیه ماهی، ماهی سرخ کرده، چلو ماهی، دال عدس، للک، رنگینک
انواع آبزیان مشهور استان: حلوا سفید، شوریده، سنگسر، حامور، شیرماهی، ماهی مرکب(خساک)، خرچنگ(گب گو)، میگو صورتی
سوغاتی: خرما، مسقطی ، ارده، حلوراشی، ماهی، میگو، عروسکهای صدفی، خارک
صنایع دستی: گبه، قالی، جاجیم، گلیم، حصیر، سفال، گیوه، مشک
حمل و نقل: هوایی، دریایی، زمینی

 

 

ادامه نوشته

سیراف

سیراف شهري است در استان بوشهر در جنوب ايران. اين شهر در بخش مرکزي از توابع شهرستان کنگان قرار دارد.
جمعيت اين شهردر سال 1385، برابر با 8781 نفر بوده است.

هويت شهري بندر باستاني سيراف
امواج زيبا ، همراه با نسيم ملايم وزش باد كه قطرات ريز آب دريا را به صورت ساحل نشينان و مرزداران رشيد خطه خليج هميشه فارس مي تراود ، طراوت وشادابي خاصي به اين چهره هاي زيبا و نيم سوخته داده است .اينجا سيراف است، سيرافي كه روزگاري ابهت وهيمنه اش تاريخ را درنورديده بود ، بندري كه نقش مهمي در تجارت ، دريانوردي ، صدور فرهنگ و هنر ايراني و اسلام به جنوب شرق آسيا ، شرق آفريقا و كشورهاي خاور دور داشته و مانند نگيني درخشان در ساحل سينوس پرسيكوس (خليج فارس) متلألو بوده است . اين بندر كهن كه در بين چهار مركز صنعتي و گازي عسلويه،پارسيان،جم و كنگان قرار گرفته مي رود تا با احيا مجدد خود همچون سرزميني افسانه اي و اسطوره اي در ايران زمين فرياد بزند كه پس از يك هزاره باز هم سيراف. و هم اكنون چهار اثر تاريخي آن شامل قبور سنگي و چاهها ، گور سيبويه ، مسجد جامع و قلعه نصوري به ثبت ملي رسيده و با توجه تصويب هيأت دولت ، نام بندر طاهري به بندر سيراف تبديل گرديده و اين بندر واجد شرائط ثبت در فهرست آثار جهاني و يونسكو مي باشد. اين بندر در فاصله ٢٤٥كيلومتري جنوب شرقي بوشهر،در ٤٠ كيلومتري كنگان،در ٣٤كيلو متري پارس جنوبي (غرب عسلويه) و ٣١٠ كيلومتري فيروزآباد ودر كنار ساحل نيلگون خليج فارس قرار گرفته است . خليج فارس از روزگاران كهن تاريخ،به دليل قرار گرفتن در مسير تجارت غرب و شرق و امكان رسيدن به مهد فرهنگ هاي بزرگ تاريخ نخستين ،يكي از حساس ترين مناطق و هميشه مطمع نظر فاتحان بزرگ تاريخ ، تجار و بازرگانان و حتي راهزنان بوده است تاريخ سيراف با اساطير و باورهاي ايراني پيوند يافته و سيراف بر يك بنيان بازرگاني بنياد گرفت ، هر چند گسترش تجارت و اقتصاد مستلزم امنيت است و سنگ بناي توسعه اين بندر براي بسط و گسترش بازرگاني و دريانوردي توسط اردشير بابكان نهاده شد.و به سبب ايجاد امنيت،تجارت و كشتيراني آزاد،مورد توجه همه كشورها قرار گرفت ، كشورهايي مانند هند،چين،جنوب شرقي آفريقا و كشورهاي حاشيه مديترانه كه سيرافي ها با آنها مبادلات تجاري در سطح وسيعي داشتند و آزادي تجارت بر قراري روابط آزادانه انسانها را فراهم ساخت و از اين رو زرتشتيان،مسيحيان،يهوديان،چيني ها،رومي ها و سپس مسلمانان در كمال آزادي و انصاف به كار تجارت مشغول مي شدند و با توجه به حضور تمدن ها ، اديان و مذاهب مختلف و زندگي مسالمت آميز در كنار يكديگر،سيراف را شهر گفتگوي تمدن ها نيز مي نامند

وضعیت عمومی استان بوشهر

استان بوشهر

ویژگیهای جمعیت

الف: جمعیت و پراكندی آن

جمعیت استان بوشهر كه در مساحتی حدود 23167 كیلومتر مربع زندگی می كنند در سرشماری 1375 خورشیدی 743675 نفر بوده كه از این تعداد 9/50 درصد در نقاط شهری و 1/49 درصد در نقاط روستایی سكونت داشته و كمتر از یك دهم درصد آنان غیر ساكن بوده اند.

ب: ساخت جنسی و سنی

در این استان در مقابل هر 100 زن 104 نفر مرد وجود داشته است. این نسبت در بین اطفال كمتر از یك ساله برابر 105 و در بین بزرگسالان (65ساله و بیشتر) برابر 107 بوده است.

ج : وضع زناشویی

در مهر ماه 1365 ش در بین جمعیت 10 ساله و بیشتر نقاط شهری استان بوشهر 1/56 درصد از مردان و 4/65 درصد از زنان ، حداقل یك بار ازدواج كرده بودند . این نسبت در نقاط روستایی برای مردان 3/56 درصد و برای زنان 6/63 درصد بوده است. نسبت افراد هرگز ازدواج نكرده در جمعیت ده ساله و بیشتر در نقاط شهری ، برای مردان 9/41 درصد و برای زنان 1/33 درصد و درنقاط روستایی ، برای مردان 3/42 درصد و برای زنان 1/35 درصد بوده است.

د: مهاجرت

منطقه بوشهر به لحاظ موقعیت سوق الجیشی و وجود شركتهای بزرگ نفتی و اجرای طرحهای صنعتی بزرگ مانند نیروگاه اتمی ، كشتی سازی ، نیروی انسانی فعال استانهای مجاور و مناطق دیگر را به خود جذب كرده است. در داخل منطقه نیز جا به جایی جمعیت افزایش یافته است. زیرا به علت كمبود امكانات كشاورزی ، خصوصاً كمبود آب اراضی مورد نیاز و عدم امكانات رفاهی و پائین بودن سطح درآمد كشاورزان مهاجرت روستائیان به مراكز و شهرهای استان صورت گرفته است. به علت نزدیك بودن این استان به شیخ نشینهای خلیج فارس عده ای از اهالی منطقه برای كار و امرار معاش به كشورهای واقع در كرانه جنوبی خلیج فارس و دریای عمان مهاجرت كرده اند.

بندر دیر

                 

دیر یکی از شهرستان‌های استان بوشهر است، که مرکز آن بندر دیر می باشد. و بین ۲۷ درجه و ۵۱ دقیقه عرض شمالی و ۶۱ درجه و ۵۸ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته‌است. فاصله آن تا تهران حدود ۱۳۰۰ کیلومتر می‌باشد. شهرستان دیر از شمال به شهرستان‌های دشتی و تنگستان و از طرف مشرق به شهرستان‌های گنگان و جم و از ناحیه جنوب به و غرب به آب‌های نیلگون خلیج فارس منتهی می‌گردد. مرز آبی شهرستان دیر در حاشیه خلیج فارس حدود ۸۲ کیلومتر می‌باشد.
گسلها، شکستگیهای دامنه کوه‌ها و وجود صدف‌های دریایی در شیارها حکایت از پایین رفتن سطح آب دریا، حرکات زمین و مدفون شدن مواد آلی با گل‌های آهکی در ته دریا می‌باشد.
جنس خاک منطقه قلیایی است و به همین علت گیاهان نمیتوانند مواد مورد نیاز خود را جذب نمایند. کمی رطوبت زمین، حرارت زیاد هوا و کمبود مواد آلی نیز مزید بر علت شده‌است. وجود توده های نمکی سبب شور شدن آبهای روان گردیده‌است. ناهمواریهای این منطقه جزء نواحی پست زاگرس جنوبی‌اند که ارتفاع آنها نسبت به زاگرس بلند، کمتر و قوس و چین‌ها نیز بسیار ملایم و به تدریج به طاقدیس و ناودیس‌ها ختم می‌شود.
قله درانگ با ارتفاع ۱۲۲۳ متر در ميانه شهرستان واقع است. رود مند که از انار واقع در ۲۸ کیلومتری شمال شرقی کازرون سرچشمه می گیرد در منطقه «زیررود» بخش بردخون به دریا می ریزد. در منطقه آّبدان و لمبدان سفره‌های آّب‌های زیرزمینی وجود دارد که بارندگی فصل زمستان نیز بستگی دارد و با کم و زیاد آمدن باران نوسان پیدا می‌کند. چشمه آب گرم در کوه‌های «گنوی» و چشمه‌های دیگر نیز «لوحک»، «تنگ دوراهک»، «تنگ هیخ» و «گرگم» وجود دارد.

شهرستان‌دير يكي ديگر از شهرستان هاي مهم استان بوشهر است كه بر اساس سرشماری سال 1375 ؛ 41986 نفر جمعيت داشته است. مردم دير مسلمان و شيعه مذهبند و به زبان فارسی با گويش محلی سخن می گويند. صيادي مهم ترين شغل ساكنين اين ناحيه را تشكيل مي دهد. قلعه جلال خان حاكم، امام زاده شاه محمد در چند فرسخی شمال غرب دير نزديك محلی معروف به نام برد‌خون، تل سوزو، روستای ابدان (اودون) و مسجد بردستان به علاوه‌ي سواحل زيباي خليج فارس مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان دير به شمار مي روند.

مکان های دیدنی و تاریخی

قلعه جلال خان حاكم، امام زاده شاه محمد در چند فرسخی شمال غرب دير نزديك محلی معروف به نام برد خون، تل سوزو، روستای ابدان (اودون) و مسجد بردستان به علاوه‌ي سواحل زيباي خليج فارس از مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان دير به شمار مي روند.  

صنايع و معادن

صنايع دريايي مهم ترين صنعت اين ناحيه را تشكيل مي دهند. از معادن اين منطقه اطلاعات مستندي در دست نيست.  

 

کشاورزی و دام داری

در شهرستان دير به سبب نزديكی به دريا ماهی گيری از رونق خاصی برخوردار است. از طرفی چون شهر دير شهری بندری است، بازرگانی و پيله وری از مشاغل اصلی مردم دير محسوب می شود. اين بندر از نظر صيد ميگو و ماهی در استان بوشهر از اهميت ويژه ای برخوردار است. هم چنين كشاورزی در اين شهرستان رونق داشته و محصولات كشاورزی آن عبارتند از : غلات، خرما و تنباكو. 

مشخصات جغرافيايي

شهرستان دير در 50 كيلومتری شمال غرب بندر طاهری از شهرستان كنگان و در 51 درجه و 56 دقيقه درازای جغرافيايی، 50 درجه و 27 دقيقه پهنای جغرافيايی و بلندی 12 متری از سطح دريا واقع است. شهر بندری كوچك دير مركز شهرستان دير در 208 كيلومتری شهر بوشهر قراردارد و دارای بندرگاه خوب با عمق كافی آب، برای لنج هاست. هم چنين دارای بازار، كاروان سرا و چند نخلستان و تعدادی چاه كم عمق آب شيرين است. شهرستان دير از شمال به خورموج و تنگستان و از شرق به بندر كنگان و از غرب و جنوب به آب های خليج فارس محدود می باشد. آب و هوای دير در كل گرم و مرطوب است. راه هاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
ـ راه بندر دير ـ بند كنگان به سمت خاور.
ـ راه بندر دير ـ بردخون به سمت شمال باختری به درازای 65 كيلومتر.
ـ راه بندر دير ـ كاكی ـ خورموج ـ اهرم ـ بندر بوشهر به سمت شمال باختری و به درازای حدود 217 كيلومتر 

 شهرستان‌دير يكي ديگر از شهرستان هاي مهم استان بوشهر است كه بر اساس سرشماری سال 1375 ؛ 41986 نفر جمعيت داشته است. مردم دير مسلمان و شيعه مذهبند و به زبان فارسی با گويش محلی سخن می گويند. صيادي مهم ترين شغل ساكنين اين ناحيه را تشكيل مي دهد. قلعه جلال خان حاكم، امام زاده شاه محمد در چند فرسخی شمال غرب دير نزديك محلی معروف به نام برد‌خون، تل سوزو، روستای ابدان (اودون) و مسجد بردستان به علاوه‌ي سواحل زيباي خليج فارس مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان دير به شمار مي روند.

مکان های دیدنی و تاریخی

قلعه جلال خان حاكم، امام زاده شاه محمد در چند فرسخی شمال غرب دير نزديك محلی معروف به نام برد خون، تل سوزو، روستای ابدان (اودون) و مسجد بردستان به علاوه‌ي سواحل زيباي خليج فارس از مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان دير به شمار مي روند.  

صنايع و معادن

صنايع دريايي مهم ترين صنعت اين ناحيه را تشكيل مي دهند. از معادن اين منطقه اطلاعات مستندي در دست نيست.  

 

کشاورزی و دام داری

در شهرستان دير به سبب نزديكی به دريا ماهی گيری از رونق خاصی برخوردار است. از طرفی چون شهر دير شهری بندری است، بازرگانی و پيله وری از مشاغل اصلی مردم دير محسوب می شود. اين بندر از نظر صيد ميگو و ماهی در استان بوشهر از اهميت ويژه ای برخوردار است. هم چنين كشاورزی در اين شهرستان رونق داشته و محصولات كشاورزی آن عبارتند از : غلات، خرما و تنباكو. 

مشخصات جغرافيايي

شهرستان دير در 50 كيلومتری شمال غرب بندر طاهری از شهرستان كنگان و در 51 درجه و 56 دقيقه درازای جغرافيايی، 50 درجه و 27 دقيقه پهنای جغرافيايی و بلندی 12 متری از سطح دريا واقع است. شهر بندری كوچك دير مركز شهرستان دير در 208 كيلومتری شهر بوشهر قراردارد و دارای بندرگاه خوب با عمق كافی آب، برای لنج هاست. هم چنين دارای بازار، كاروان سرا و چند نخلستان و تعدادی چاه كم عمق آب شيرين است. شهرستان دير از شمال به خورموج و تنگستان و از شرق به بندر كنگان و از غرب و جنوب به آب های خليج فارس محدود می باشد. آب و هوای دير در كل گرم و مرطوب است. راه هاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
ـ راه بندر دير ـ بند كنگان به سمت خاور.
ـ راه بندر دير ـ بردخون به سمت شمال باختری به درازای 65 كيلومتر.
ـ راه بندر دير ـ كاكی ـ خورموج ـ اهرم ـ بندر بوشهر به سمت شمال باختری و به درازای حدود 217 كيلومتر 

شهرستان جَم

شهرستان جَم یکی از شهرستان‌های جنوب ایران است که در استان بوشهر جا دارد و مرکز آن نیز شهر جم است.
جم از مناطق کوهستانی و خوش آب وهوای استان بوشهر است.


تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی شهرستان جم
  • دهستان جم

شهرستان دشتی

شهرستان دشتي يكي از مناطق مهم استان بوشهر است كه بر اساس سرشماری سال 1375؛ 69530 نفر جمعيت داشته است. اهالی از نژاد آريايی هستند و طوايف بومی، سادات، كللی ها، خواجه ها، و اميری ها در اين شهر ساكن هستند. مردم دشتی مسلمان و شيعه مذهبند و فارسی را با گويش محلی صحبت می کنند. صنايع دستی در شهرستان دشتی بيش تر شامل صنايع دستی عشايری است که اغلب آن ها را دست بافت ها تشکيل می دهند. از اين ميان می توان به حصيربافی، گليم و جاجيم بافی اشاره نمود. در شهرستان دشتی بوميان با استفاده از شاخه و برگ و نی های موجود در اطراف رودها به بافت حصير و سبد می پردازند. در بافت حصير و سبد معمولا از طرح و نقشه های به خصوصی استفاده نمی شود و بيش تر طرح ها ناشی از تخيلات بافندگان بومی است. گليم بافی در ايران شيوه های گوناگون دارد و در اغلب نقاط ايران همه شيوه ها رايج‌ است‌،‌ ولی نقش ها و رنگ‌ آميزی هايی که‌ بافندگان مناطق مختلف به کار می برند هر يک‌ دارای ويژگی های ‌خاص خود بوده‌ و اغلب از روی نقش و رنگ‌آميزی يک‌ گليم، می توان به‌ محل توليد آن پی ‌برد.‌ گليم های قشقايی معمولا دارای رنگ های بسيار زيبا و شاد است‌ و بيش تر رنگ های زنده طبيعت ‌را می توان در آن مشاهده کرد. نقوش اين‌ گليم ها معمولا نقوش متنوع هندسی است‌. در شهرستان دشتی بافت گليم در كارگاه های افقی و در روی زمين انجام می گيرد و گليم مرغوب معمولا از پشم تهيه می ‏شود. جاجيم يک گونه پارچه زبر است كه جنبه فرش هم دارد. ‌بافت‌ جاجيم در اکثر قريب‌ به اتفاق دهات و مناطق روستايی ايران مرسوم است‌ تنها تفاوت‌ و ‌امتياز جاجيم بعضی از مناطق نسبت به‌ ساير جاها ترکيب رنگ‌ و ظرافت‌ نخ‌ و نقوشی است‌ که‌ ‌روی آن ايجاد می کنند. در شهرستان دشتی نيز جاجيم های زيبا بانقوش متنوع توليد می شود.

مکان های دیدنی و تاریخی

امام زاده ميرارم‏، معبد كلات، عمارت كوشك اردشير و برج قلعه خورموج مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي شهرستان دشتي را تشكيل مي دهند.  

 

صنايع و معادن

صنايع دريايي و لنج سازي مهم ترين صنايع اين شهرستان را تشكيل مي دهند. هم چنين در منطقه خورموج معادن گچ و شن وماسه وجود دارد كه به روش صنعتی از آن ها بهره برداری می شود. 

 

کشاورزی و دام داری

اقتصاد شهرستان دشتی بر پايه كشاورزی و باغ داری استوار است. آب كشاورزی از كاريز و چاه های معمولی فراهم می شود و فرآورده های كشاورزی و باغ داری آن عبارتند از : گندم، جو، كنجد، تنباكو، پياز، باقلا، خرما، ليمو و سبزيجات. خرما، ليمو، سبزيجات، گچ و ماسه از جمله كالاهای صادراتی اين شهرستانند.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان دشتی در درازای جغرافيايی 51 درجه و 22 دقيقه و پهنای جغرافيايی 28 درجه و 39 دقيقه و در بلندی 60 متری از سطح دريا قرار دارد. شهرستان دشتی از شمال به شهرستان های دشتستان و تنگستان، از شرق به شهرستان فيروزآباد (استان فارس)، از جنوب به كنگان و دير و از غرب به تنگستان و دير محدود است. آب و هوای دشتی گرم وخشك و بيش ترين درجه حرارت در تابستان ها 50 درجه و كم ترين درجه در زمستان ها 15 درجه بالای صفر است. ( برای اطلاعات بيش تر نگاه کنيد به اطلاعات جغرافيايی دشتی ) 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

كاكی مركز بلوك دشتی است كه در زمان قديم به آن ماندستان می گفتند. ماندستان از نام رودخانه «مند» يا «ماند» گرفته شده است. اين رودخانه در مناطقی كه به خليج فارس می ريزند به علت همواری و كم شيب بودن زمين، سرعت چندانی نداشته به نظر می رسد آب رودخانه از حركت باز ايستاده است. به همين جهت به اين رودخانه مند يا ماند نام داده اند و كناره های آن را كه نزديك خليج فارس است ماندستان گفته اند.
 

دَشتی یکی از شهرستان‌های استان بوشهر ایران است، وشهر خورموج مرکز این شهرستان است. مساحت این شهرستان ۵۰۰۸ کیلومتر مربع است.
از نظر تاریخی، قومی و فرهنگی شهرستان دشتی از جهت تاریخی خود جزیی از منطقه دشتی می‌باشد.



جمعیت

جمعیت این شهرستان ۶۹٬۳۵۰ (سال ۱۳۸۳خ.) نفر است. مرکز بخش مرکزی شهر خورموج و مرکز بخش کاکی شهر کاکی است

ادامه نوشته

برازجان

شهرستان دشتستان بزرگ ترین و پرجمعیت ترین شهرستان استان بوشهر است. مرکز این شهرستان شهر برازجان است.
شهرستان دشتستان از نظر مساحت، بزرگ‌ترین شهرستان استان بوشهر با وسعت ۳۷۱/۶ کیلومتر مربع است.


جمعیت

دشتستان پرجمعیت ترین شهرستان استان بوشهر می‌باشد جمعیت این شهرستان در حدود ۰۰۰/۳۱۰ نفر می‌باشد. شهرستان دشتستان در شرق بندر بوشهر و بر سر راه ارتباطی و بازرگانی شیراز به بوشهر و شیراز به عسلویه واقع شده‌است. این شهرستان از سه بخش و هشت شهر و ۱۹۲ روستا تشکیل شده‌است. خرماکشاورزی این منطقه بوده و نقش مهمی در اقتصاد این شهرستان و استان و کشور دارد.این شهر قبلا به دشتستان بزرگ معروف بود. مهم‌ترین محصول



وسعت

دشتستان از نظر وسعت بزرگترین شهرستان استان بوشهر می‌باشد که شامل جغرافیای بسیار متنوعی می‌باشد



تاریخ

دشتستان از قدیمی ترین مناطق ایران است.شهرستان دشتستان قدیمی ترین شهرستان استان و از قدیمی ترین شهرستان ایران می‌باشد که قدمت آن تقریبا تا ۷هزار سال می‌رسدو که در آن زمان از مهمترین مناطق ایران بوده. از آثار تاریخی می‌توان به کاخ زمستانی کورش در شهر برازجان- شهر تاریخی توز یا توج - تل مر - تل خندق - گور دختر( آرامگاه دختر کورش ) - آتشکده (در نزدیکی تل خندق) - کاروانسرای مشیرالملک (در شهر برازجان) و... که تمامی این آثار در دشتستان و اطراف برازجان قرار دارند اشاره کرد

جاذبه‌های تاریخی

در برازجان آثار تاریخی مهمی وجود دارد ازجمله:

۱- کاخ زمستانی کوروش هخامنشی: در جنوب غربی برازجان، با قدمتی حدود ۲۵۰۰ سال که تلاش برای یافتن بقایای آن ادامه دارد.

۲- گوردختر: در روستای پشت پر، بخش ارم، مشابه مقبره کوروش، متشکل از ۲۴ قطعه سنگ؛ متعلق به مادر یا دختر کوروش هخامنشی.

۳- کاخ بردک سیاه: در ۱۲ کیلومتری شمال غرب برازجان، روستای درودگاه؛ مربوط به داریوش هخامنشی که تلاش برای یافتن بقایای آن ادامه دارد.

۴- کوشک اردشیر: در مجاورت گوردختر؛ مربوط به عهد اردشیر ساسانی، ساخته شده با سنگ و ساروج.

۵- کاروانسرای مشیرالملک: در قلب برازجان، مربوط به اوایل قاجاریه، ساخته شده از سنگ با نمای بسیار زیبا و منحصر به فرد. این بنا در زمان پهلوی زندان بوده (از زندانیان معروف: آیت‌الله طالقانی، مهندس بازرگان، آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بهرمانی و...) و اکنون در حال بازسازی است. همچنین کوه قلعه (در ارتفاعات شرق برازجان)، پل مشیرالملک (۲۴ کیلومتری شمال برازجان)، کاروانسرای دالکی، چهل خانه سعد آباد، قصر دختر و گوری گاه در تنگ ارم، قلعه سبز در شبانکاره، سد سبا در روستای کان سرخ وحدتیه (مربوط به هخامنشیان)، قلعه غضنفر السلطنه در کوه قلعه، بازار قدیمی و سرپوشیده برازجان ازجمله آثار تاریخی دشتستان هستند.

جاذبه‌های طبیعی

گیسکان، کوهستان سر به فلک کشیده و استوار چون مردم دشتستان، در شرق برازجان قرار دارد. رود شاپور (با ۲۳۰ کیلومتر طول) و دالکی (با ۲۱۵ کیلومتر طول و رود فصلی معروف آرد و در برازجان، از رودهای معروف شهرستان هستند. از درختان معروف این سرزمین نخل، گز، کویر و کنار (سدر) را می‌توان برشمرد. از حیوانات بومی هم می‌توان به گراز، بزکوهی، مارمولک و گوسفند و از پرندگان هم به کلاغ زاغی (قلاسوزوک)، فنچ تاجدار، فنچ مجنون، تیهو، چغول و سینه سرخ اشاره کرد. مهمترین جاذبه‌های طبیعی دشتستان عبارتند از: نخلستانهای سرسبز، شاهزاده ابراهیم(ع) در ۱۸ کیلومتری جنوب شرقی برازجان و ارتفاعات اطراف آن، کوهستان گیسکان (دشت نرگسی و بام بلند)، آبشار شول ، آبشار فاریاب در پشتکوه، چشمه زیرراه در ۱۵ کیلومتری برازجان (روستای زیرراه)، چشمه آب گوگردی در دالکی، پارک جنگلی سرکره در ۸ کیلومتری جنوب برازجان، امامزاده شاه پسرمرد در بوشکان، سد انحرافی سرقنات، سد رئیسعلی دلواری (شبانکاره).

 کشاورزی

برازجان قطب کشاورزی استان است و کشاورزی آن قدمتی ۷۰۰۰ ساله دارد. مجموع اراضی مزروعی این شهرستان ۲۴۰‎/۰۰۰ هکتار است. مهمترین محصول کشاورزی آن خرما است که از بیش از ۱۰‎/۰۰۰‎/۰۰۰ اصله نخل به دست می‌آید. مهمترین انواع نخل در این منطقه کبکاب، خاصه، قصب و شیخالی هستند. بیشترین کلزا، کاهو، تنباکو و گندم استان در دشتستان به دست می‌آید.

سوغات

مهمترین سوغاتی برازجان عبارت است از: خرما، رطب، خارک، حصیر و سایر محصولات بافته شده با برگ نخل، ظروف سفالی، قالی، قالیچه، گبه، گلیم، نمد، گیوه، عبا، ملحفه، قبا، ارده (شیره کنجد)، قلیه ماهی و میگو، انواع حلوا، گرده و مشتک و انواع دیگر نان محلی، لورک و ماست و سایر لبنیات محلی، خاک شیر (درمان درد معده)، زیره (دفع باد شکم)، بنگو، گل گاوزبان و شنبلیله.

صنعت

شهرک صنعتی بزرگ برازجان و شهرک صنعتی خوشاب دو شهرک صنعتی دشتستان هستند. از مهمترین کارخانه‌های آن می‌توان به سیمان دشتستان، گچ، دو کارخانه آرد، موادغذایی، دستمال کاغذی مبارک و وسایل بهداشتی، ایزوگام، لوله پلی اتیلن و صنایع مرتبط با نخیلات اشاره کرد.

 مراکز آموزش عالی

دانشگاه آزاد واحد برازجان، دانشگاه پیام نور، دانشکده کشاورزی، مرکز تربیت معلم شهید رجایی، مدرسه علمیه ۱۴ معصوم (ع) آقایان و حضرت رقیه (س) (بانوان)، مراکز آموزش عالی دشتستان هستند که همگی در برازجان قرار دارند.

[ویرایش] وضعیت فرهنگی

 نشریه‌ها

اتحاد جنوب، دریای جنوب، آوای توّج

کتابخانه‌ها

مرکزی (۱۵٬۰۰۰ جلد)، شهید بهشتی (۷‎٬۰۰۰ جلد) و شهرداری (۵‎٬۰۰۰ جلد)؛ کتابخانه سایر شهرها نیز به تناسب جمعیت آن شهر کتاب دارد.

 

ادامه نوشته

بندر بوشهر

شهرستان بندر بوشهر یکی از شهرستان‌های استان بوشهر در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان شهر بوشهر است. این شهرستان دارای ۱/ ۱۷۷۱ کیلومتر مربع وسعت می‌باشد.



جمعیت

جمعیت شهرستان بندر بوشهر در حدود 2۸۷۹۱۴نفر می‌باشد. این شهرستان از دو بخش مرکزی و خارک تشکیل شده‌است بوشهر بین ۲۸ درجه و۵۹ دقیقه و۳۰ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و۵۱ دقیقه و ۱۵ ثانیه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد.



بخش‌ها

• شهرستان بندر بوشهر شامل ۲ بخش به نامهای زیر است:

• بخش مرکزی
  • دهستان انگالی
  • دهستان حومه

شهرها: بوشهر و چغ

جزیره لاوان

جزیره لاوان

این جزیره از شمال شرقی به بندر مقام، از شرق به جزیره شتور و از جنوب به حوزه‌ های نفتی رسالت، رشادت و سلمان محدود می‌ شود. وسعت این جزیره 76 كیلومتر مربع است و پس از قشم و كیش بزرگترین جزیره ایران در آب ‌های خلیج فارس است. فاصله این جزیره تا بندر لنگه 91 و تا بندرعباس حدود 198 مایل دریایی است. جزیره لاوان دورترین جزیره نسبت به مركز استان هرمزگان است. آب و هوای آن گرم و مرطوب و دمای آن در تابستان به حدود پنجاه درجه سانتیگراد می رسد و رطوبت هوای آن نیز بسیار زیاد است. ذخایر نفتی آب ‌های نزدیك جزیره لاوان بسیار قابل توجه است. در حال حاضر صنایع جزیره منحصر به تأسیسات نفتی است كه با نام «مجتمع پالایشی لاوان» فعالیت دارد.

یكی از شگفتی‌های این جزیره وجود كندوهای

جزایر و شبه جزایر در استان بوشهر

مهمترین جزایر خلیج فارس كه در قلمرو استان بوشهر قرار دارند عبارتند از ...

جزیره خارگ :

این جزیره در فاصله 57 كیلومتری شمال غربی بوشهر واقع گردیده است. طول تقریبی آن 8 كیلومتر و عرض آن 4 تا 5 كیلومتر و جزیره ای مرجانی است.

تأسیسات نفتی در این جزیره قرار دارد و سواحل عمیق آن جهت ایجاد لنگرگاه مطلوب می باشد. جزیره خارگ یكی از بخشهای شهرستان بوشهر است و بیش از ده هزار نفر جمعیت دارد. این جزیره از مناطق بسیار قدیمی استان است و آثار تاریخی و باستانی متعددی را در خود جای داده است.

جزیره خارگو :

این جزیره در شمال شرق جزیره خارگ قرار دارد و از نظر اقتصادی دارای اهمیت ویژه ای است.

جزیره عباسك :

این جزیره بین بندر بوشهر و شبه جزیره شیف قرار دارد و خالی از سكنه می باشد.

جزیره ام الگرم و نخیلو :

این دو جزیره خالی از سكنه در حدود ناحیه بردخون در سواحل جنوبی استان بوشهر ، در فاصله كمی نسبت به یكدیگر قرار گرفته اند.

جزیره نخیلو در حال حاضر بیش از هر چیز محل زیست لاكپشتان خلیج فارس می باشد و از این نظر ، اهمیت زیست محیطی قابل توجهی دارد.

جزیره گُرم :

جزیره گرم مقابل شهرستان دیر در خلیج فارس واقع شده و به علت وجود انبوه درختان جنگلی (موسوم به گرم) به همین نام نیز مشهور شده است.

جزایر مطاف ، مرغی ، تهمادو ، و چراغی كه در مقابل ناحیه بردخون قرار دارند و خالی از سكنه اند از دیگر جزایر استان بوشهر هستند.

شبه جزیره شیف :

این شبه جزیره در شمال بندر بوشهر قرار دارد و شبه جزیره ای ماسه ای است.

جزیره میر مهنا :

این جزیره خالی از سكنه می باشد. و در سواحل جنوبی بندر ریگ واقع شده است

بندر بوشهر

شهرستان بندر بوشهر یکی از شهرستان‌های استان بوشهر در جنوب ایران است. مرکز این شهرستان شهر بوشهر است. این شهرستان دارای ۱/ ۱۷۷۱ کیلومتر مربع وسعت می‌باشد.



جمعیت

جمعیت شهرستان بندر بوشهر در حدود 2۸۷۹۱۴نفر می‌باشد. این شهرستان از دو بخش مرکزی و خارک تشکیل شده‌است بوشهر بین ۲۸ درجه و۵۹ دقیقه و۳۰ ثانیه عرض شمالی و ۵۰ درجه و۵۱ دقیقه و ۱۵ ثانیه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد.



بخش‌ها

• شهرستان بندر بوشهر شامل ۲ بخش به نامهای زیر است:

• بخش مرکزی
  • دهستان انگالی
  • دهستان حومه

شهرها: بوشهر و چغ

ادامه نوشته

بندر گناوه

گناوه يكي از شهرستان هاي ساحلي استان بوشهر است. چرخ اقتصاد گناوه بر مدار‌ ماهی‌گيری، كشاورزی و دام‌داری در گردش است. بر اساس سرشماری سال 1375 جمعيت گناوه 72331 نفر و جمعيت شهر گناوه (مركز شهرستان) 40252 نفر و شامل 8489 خانوار بوده است. نژاد بيش تر مردم آريايی است. اما گروه نسبتا كمی از اهالی دارای نژاد سامی و از اعراب بين اسدی هستند. در ضمن گروه كوچكی نيز كه موسوم به انكاری هستند مربوط به پرتغالی هايی می شوند كه سابقا در جزيره خارك سكنا گزيده بودند. مردم گناوه به زبان های فارسی، محلی و عربی صحبت کرده و مسلمان و شيعه مذهبند. شهرستان گناوه از بنادر مهم استان بوشهر است که صنايع دستی آن منحصر به صنايع دستی ساحلی است. مهم ترين صنايع دستی اين شهرستان را قايق سازی، حصير بافی و عبا بافی تشکيل می دهد. علاوه بر آن قالی بافی نيز از صنايع دستی مهم اين شهرستان محسوب می شود.
لنج سازی و قايق سازی از قديمی ترين و مهم ترين صنايع دستی استان بوشهر است که دارای قدمت زيادی بوده و در بيش تر بنادر اين استان به عنوان صنعتی دستی به توليد آن می پردازند. اين صنعت در سال های اخير به واسطه افزايش مبادلات دريايی و صيد ماهی از رونق زيادی برخوردار شده است نيروی شاغل اين صنعت منحصر به همان گلافان(سازندگان لنج و قايق) قديمی است مصالح اوليه مورد نياز چوب های جنگلی مقاوم در مقابل رطوبت برای اسكلت و تخته‏های مرغوب هندی به نام سای برای بدنه است. بقيه مصالح مورد نياز از محل تهيه می شود. هنوز وسيله كار گلافان بسيار ابتدايی است كه سبب كندی كار و كمی توليد ساليانه می ‏شود. حصير در روستای دالكی از توابع شهرستان گناوه، ‌روستای چشمه دو راهی، كه در جاده گناوه به برازجان قرار گرفته نيز در روستاهای خيرآباد، سربست، تپه چاموشی، مزارع بهرحاج و جم از الياف خرما بافته می شود. نوعی فرش حصيری به نام « تك» است كه معمولا با عرض 10 سانتی متر و طول 30 متر بافته می شود. بعد به نسبت اندازه فرش كه توليد آن مورد نظر است چيده و در كنار يكديگر دوخته می شود. فرش های حصيری معمولا دارای ابعاد 200× 200 سانتی متر است و بافت هر قطعه آن حدود هشت وقت لازم دارد. از اين نوع حصير به عنوان پوشش سقف كپرهای روستايی نيز استفاده می شود. نوع ديگری از توليدات حصيری كه نقش موثر در اقتصاد روستاها دارد نوعی فرش حصيری شبيه گليم است كه با ساقه گياهان خودرويی همانند ساقه گندم ، بافته می شود . اين گياهان كه به گويش محلی «خامه» ناميده می شوند معمولا در اراضی شور می رويند و شيوه استفاده از آن چنين است : پس از دروكردن ساقه و خشكاندن در آفتاب آن را به وسيله رنگ های جوهری ( قرمز ، سبز ، بنفش ، آبی ) رنگرزی كرده سپس چند ساقه را به يكديگر تابيده و از آن ها به عنوان چله استفاده نموده و بر روی دارهای مخصوص كه دارای عرض 80 سانتی متر است عمل چله كشی را انجام می دهند آنگاه رشته تار خام را از لابه لای الياف چله عبور داده و با شاخه های فلزی بدان فر می زنند تا درگيری الياف مستحكم شود. محصول اين دار، عرضی حدود 5/1 سانتی متر و به طول حدود 6 متر دارد كه در پايان كار از وسط نصف شده و با دوختن قطعات آن در كنار هم فرشی به ابعاد 15× 300 سانتی متر به دست می آيد.

مکان های دیدنی و تاریخی

سواحل زيباي خليح فارس و غروب هاي سحر انگيز آن مهم ترين مكان هاي ديدني استان بوشهر را تشكيل مي دهند. جزيره خارک که در شهرستان گناوه واقع شده است از مهم ترين جاذبه های طبيعی منطقه و يکی از جزاير زيبای خليج فارس به شمار مي آيد. اين جزيره از مناطق بسيار قديمی منطقه بوده و دارای آثار تاريخی متعددی است.  

 

صنايع و معادن

بيش تر صنايع شهرستان گناوه را صنايع دستي تشكيل مي دهند و صنايع ماشيني كمي در اين منطقه وجود دارند.  

کشاورزی و دام داری

چرخ اقتصاد گناوه بر مدار ماهی گيری، كشاورزی و دامداری در گردش است. ماهی گيری كه مهم ترين درآمد بيش تر اهالی اين بخش را تشكيل می دهد، مهم ترين رشته اقتصادی بخش گناوه را به وجود آورده است. ماهی های صيد شده كه بيشتر شامل ماهی شوريده، حلوا، و شير می شود، علاوه بر تأمين مصارف داخلی به ساير نقاط نيز صادر می شود. كشاورزی به علت كمبود آب كشاورزی، منحصر به هرس و نگه داری درختان خرما و كشت ديمی گندم و جو بوده است و به زحمت تكاپوی احتياجات محلی را می نمايد. اما خرما مانند بيش تر نواحی ساحلی خليج فارس بازده خوبی داشته و جزواقلام صادراتی اين بخش محسوب می شود. دام داری نيز با بهره اندك در بعضی نقاط رايج بوده و شامل گاو و بز می گردد. بر روی هم بندر گناوه هم از جهت كشاورزی و هم از نظر تجاری و عمليات بندری و ترخيص كالا و نيز از نظر توسعه صنايع كوچك دارای استعداد بسيار است.

 

مشخصات جغرافيايي

شهر بندری گناوه در طول جغرافيايی 50 درجه و 31 دقيقه و عرض جغرافيايی 20 درجه و 34 دقيقه قرار دارد. بندر‌گناوه مركز شهرستان گناوه در160 كيلومتری شمال باختري بوشهر و در كرانه خليج فارس واقع است. بندر گناوه از شمال به ديلم از جنوب به بوشهر از شرق به نورآباد در استان فارس و از غرب به آب های خليج فارس محدود است. آب و هوای گناوه گرم و مرطوب است و ميزان بارندگی سالانه به طور متوسط 150 ميلی متر است. راهی به طول 88 كيلومتر به سمت جنوب شرقی كه تا برازجان امتداد دارد.
راه فرعی به طول 213 كيلومتر به سمت شمال شرقی كه بندر گناوه را به مركز شهرستان ممسنی پيوند می دهد. راه اصلی به طول 67 كيلومتر به سمت شمال غربی كه تا بندر ديلم كشيده شده است.
 

 

ادامه نوشته

بندر بوشهر

شهرستان بوشهر مهم ترين منطقه‌ي استان بوشهر است كه بر اساس سرشماری سال 1375 جمعيت آن 187914 نفر و جمعيت شهر بوشهر 143641 نفر بود كه 28081 خانوار داشت. اهالی دارای آريايی نژادند و به زبان فارسی با گويش محلی همراه با گويش لری بختياری صحبت می کنند. مردم بوشهر مسلمان و شيعه مذهب هستند. شهرستان بوشهر که در کنار آب های نيلگون خليج فارس قرار دارد بندری است کهن با صنايع دستی ديرين و منحصر به فردی که از تنوع زيادی برخوردار هستند. اين صنايع دستی شامل صنايع دريايی، بندری و عشايری است. مهم ترين صنايع دستی شهرستان بوشهر لنج ‏سازی و قايق ‎سازی، حصيربافی، توربافی، گبه بافی، قليان (چليم)، عبا‏، گليم، جاجيم، سوزن دوزی، گلابتون دوزی، منبت کاری، مسقطی و ساختن ظروف گلی و سفالی است که در روستاهای تابعه شهرستان رواج دارد.
لنج سازی و قايق سازی از قديمی ترين و مهم ترين صنايع دستی شهرستان بندر بوشهر است و سابقه آن به دوره افشاريه می رسد. اين صنعت در سال های اخير به واسطه افزايش مبادلات دريايی و صيد ماهی از رونق زيادی برخوردار شده است نيروی شاغل اين صنعت منحصر به همان (گلافان) (سازندگان لنج و قايق) قديمی است مصالح اوليه مورد نياز چوب های جنگلی مقاوم در مقابل رطوبت برای اسكلت و تخته‏های مرغوب هندی به نام سای برای بدنه است بقيه مصالح از محل تهيه می شود هنوز وسيله كار گلافان بسيار ابتدايی است كه سبب كندی كار و كمی توليد ساليانه می ‏شود.
تور يكی از مهم ‎ترين و ضروری ‎ترين وسايل ماهي‌گيری است كه مواد اوليه آن در تمام شهرهای ساحلی و بنادر ايران وجود دارد و متاسفانه برخلاف صنعت كشتی ‏سازی، توربافی دستی در مقابل صنعت تور ماشينی مقاومت نكرده است و در حال حاضر بيش تر توليدات منطقه، تورهای كوچك دستی است. به غير از بندر بوشهر، بندر ريگ، بندر گناوه، جزيره شيف، و برخی ديگر از بنادر استان بوشهر نيز از مهم‎ ترين مراكز توليد اين صنعت هستند.
در شهرستان بوشهر مجموعه‏ای از صنايع دستی توليد می شود كه نياز خانوارهای ايلی را فراهم می ‎كند. برای مثال از موی بز برای عشاير سياه چادر می ‏بافند و مرفج که وسايل خواب را در آن می ‏گذارند، سفره نان، تو برج و جل اسب نيز از ديگر توليدات منطقه است. گروه ديگر صنايع دستی كه علاوه بر مصرف روستاييان و ايلات مورد استفاده شهرنشينان نيز قرار می گيرد، قالی، قاليچه، خورجين و چنته می باشد.
گبه (خرسك) نوعی قالی است كه پودهای دراز دارد و برجسته ‌ترين صنعت دستی و خانگی استان بوشهر محسوب می ‌شود. گبه بافی تقريبا در بيش‌ تر نقاط روستايی و حتی شهری اين استان رايج است. گبه بافان برای ايجاد نقوش بر روی فرآورده‌های خود از نقشه استفاده نمی ‌كنند و بيش تر به طور ذهنی به اين كار می ‌پردازند. وجه مشترک تمامی گبه‌های توليدی در اين منطقه گونه‌ای نقش پردازی سنتی است كه طی هزاران سال شكل گرفته است و شامل اشكال هندسی و نگاره‌های پرندگان و حيوانات يا انواع گل (نقوش تركمنی) و يا راه راه (دستباف‌های قشقايی) و يا يک تا سه ترنج در هر گوشه است. گاهی نيز زمينه مركزی به چند مربع تقسيم می ‌شود و يا برحسب روش ديرينه و باورهای ذهنی هر هنرمند از رديف‌های بته جقه تركيب می ‌شود. گبه‌های بافت استان بوشهر بيش تر ‌دارای ابعادی به طول 200 سانتی ‌متر و عرض 100 سانتی ‌متر و برای بافت هر تخته آن همكاری يک ماهه دو بافنده با روزی شش ساعت كار الزامی است. گبه معمولا با پشم رنگ شده گوسفند و مخلوط با موی بز از نژاد عدنی بافته می ‌شود.
كشيدن نوعی قليان در بوشهر مرسوم است كه كوزه آن سفالی است و آب داخلی آن ديده نمی ‌شود. از نكات جالب اين كه هيچ يک از اعضای اين قليان با هم تناسبی ندارند و به وسيله دست نگه داشته می شود. به اين نوع قليان چليم می ‌گويند. اين نوع قليان جزو صنايع دستی بوشهر است. مسقطی، نيز نوعی شيرينی محلی است که مخصوص بندر بوشهراست و به عنوان سوغات اين منطقه معروفيت دارد.

مکان های دیدنی و تاریخی

منطقه حفاظت شده نای بند که در شهرستان بوشهر واقع شده، از نظر تنوع جانوران وحشی منحصر به فرد است. مسجد توحيد (مسجد برازجانی ها) از قديمی ترين مساجد بوشهر است. امام زاده عبدالمهيمن در شهر بوشهر واقع شده و كليسای بوشهر نيز متعلق به ارامنه گريگوری است. قدمت آثار كشف شده در برخی از مناطق قديمی استان به هزاره اول تا سوم پيش از ميلاد می رسد. وجود تپه های تاريخی قديمی مانند تل خندق و تل مرو حاکی از قدمت طولانی منطقه است. 

 

صنايع و معادن

صنايع‌بوشهر‌به‌دو‌‌دسته‌ماشيني‌و‌دستي‌تقسيم‌مي‌شوند. صنايع‌ماشينی اين شهرستان‌عبارتند از: موزاييك سازی، ساخت سكوی دريايی، ساخت و تعمير كشتی، ريسندگی و بافندگی. صنايع دستی شهرستان بندر بوشهر عبارتند از : بافت عبا، حصير، جاجيم و گليم و نيز ساختن ظروف گلی و سفالی. در بعضی نقاط اين شهرستان به خصوص بخش حومه ذخاير نفتی قابل توجهی وجود دارد كه بيش تر مورد بهره برداری قرار می گيرد،‌ هم چنين معدن سنگی در نزديكی بوشهر قرار دارد.  

 
کشاورزی و دام داری

اقتصاد‌شهرستان بوشهر بر كشاورزی و ماهی‌گيری استوار است. كشاورزی دارای اعتبار خاص بوده و با وجود عدم تنوع محصولات كشاورزی از اهميت حياتی برخوردار می باشد. نوع كشت آبی و آب كشاورزی بيشتر از چاه معمولی و رودخانه تامين می شود. فرآورده های كشاورزی بوشهر عبارتند از : ليمو، خرما، گندم، جو و تره بار. از نظر ماهی گيری وضع اين شهرستان نسبتا خوب بوده و بعلت موقعيت ساحلی بخش های آن، ماهی گيری از مشاغل عمده و رايج اهالی و ماهی جزء صادرات بندر بوشهر بشمار می رود.  

 

مشخصات جغرافيايي

شهرستان بوشهر مركز استان بوشهر است كه در طول جغرافيايی 50 درجه و 51 دقيقه و عرض جغرافيايی 28 درجه و 59 دقيقه و ارتفاع 5 متری از سطح دريا قرار دارد. بندر بوشهر بصورت شبه جزيره‌ای بر كرانه خليج فارس است. در اطراف اين شبه جزيره خورهای سلطانی، لشكری و پودر اهميت دارد. شهرستان بوشهر از شمال و شمال خاوری به شهرستان دشتستان، از شمال باختری به شهرستان بندرگناوه، از شرق به شهرستان تنگستان و از غرب و جنوب به آب های خليج فارس محدود است. آب و هوای بوشهر بطور كلی گرم و مرطوب است. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
ـ راه بندر بوشهر – كازرون به سمت شمال شرقی و به طول 162 كيلومتر.
ـ راه بندر بوشهر – بندر گناوه 72 كيلومتر.
ـ راه بندر بوشهر – اهرم به سمت شرق 52 كيلومتر.
ـ راه بندر بوشهر – اهرم – خورموج به طول 82 كيلومتر.
ـ‌ فرودگاه بوشهر كه پروازهای داخلی در آن وجود دارد. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

به نظر مي رسد كه بوشهر تحريف شده ريشهر ـ همان شهر قديمی ـ است. بنای بوشهر را به اردشير ساسانی نسبت داده اند كه نام اصلی آن ‹‹رام اردشير›› بود. گفته می شود كه ‹‹رام اردشير›› به مرور زمان به ‹‹ريشهر›› تبديل شد. در سال 1150 هـ. ق ‹‹ابومهيری›› پسر شيخ ناصر خان، ناخدا باشی كشتی های نادر شاه، طرح اصلی بوشهر را پی ريزی كرد و اين شهر را مقر نيروی دريايی نادر شاه قرار داد. از اين زمان به بعد بوشهر به عنوان يكی از بنادر مهم خليج فارس مطرح شد. در زمان كريم خان زند بوشهر چنان اهميت يافت كه رقيب قدرتمندی برای بندر بصره در عراق شد. اين بندر در زمان اوج خود از مراكز عمده تجارت خليج فارس به حساب می آمد و تجار بوشهر قسمت عمده بازرگانی خليج فارس و اقيانوس هند را به عهده داشتند. حتی ‹‹حاج محمد شفيع›› اجازه چاپ و نشر اسكناس رايج بوشهر را به دست آورد و اين امتياز تا برقراری بانك شاهی، در بوشهر به قوت خود باقی بود. بوشهر يكی از نخستين شهرهايی است كه در آن چاپخانه چاپ سنگی داير شد و پيش از بسياری از شهرهای مهم ايرانی، صنايع جديدی چون يخ سازی و برق در آن ايجاد شد. مردم بوشهر از اولين ايرانيانی بودند كه با مجله و روزنامه آشنا شدند. روزنامه های زيادی دراوايل ظهور اين پديده در بوشهر چاپ و نشر می شد كه از جمله روزنامه های مظفری، خليج ايران و ندای جنوب را می توان نام برد. هم چنين به علت موقعيت خاص اين بندر در تجارت و كسب ثروت فراوان، نماينده گی شركت های خارجی و نيز كنسولگری دولت های بيگانه از جمله بريتانيا، آلمان و روسيه و امپراطوری عثمانی در اين شهر وجود داشتند كه ساختمان بعضی از آن ها هنوز پابرجاست. با ايجاد راه آهن سراسری، امور تجاری اين بندر به خرمشهر انتقال يافت و به تدريج از رونق آن كاسته شد. بوشهر امروزی شهری توسعه يافته و نوسازی شده و يكی از شهرهای مهم ساحلی با اقتصاد دريايی و صنايع تبديلی است. 

 

بندر بوشهر مرکز استان بوشهر از استان‌های ایران است. این شهر همچنین مرکز شهرستان بندر بوشهر نیز می‌باشد. جمعیت این شهر بر پایه آمار سرشماری سال ۸۵ برابر با ۱۶۱٬۶۷۴ نفر است.[۱]
بیشتر مردم بوشهر به زبان فارسی(لهجه‌های گوناگون محلی از زبان فارسی)تکلم می‌کنند و اقلیت هایی از مردم استان هم متکلم به زبان های لری و ترکی قشقایی و عربی و... هستند بندر امروزی بوشهر را نادرشاه افشار در ۱۷۳۶ میلادی رونق دوباره بخشید. نام این محل پیش از آن ریشهر بود. خود نام بوشهر پیشینه‌ای دیرینه دارد.البته شکوه بوشهر راباید درزمان عیلامیان جست.


پیشینه تاریخی

دیرینگی بافت‌ تاریخی‌ بوشهر، به‌ دوره‌ی‌ حکومت‌ نادرشاه افشار برمی‌گردد که‌ در آن‌ هنگام‌ با تأسیس‌ پایگاه‌ دریایی‌ نادرشاه‌ در خور شرقی‌ بوشهر موسوم‌ به‌ خور نادری‌، بندر بوشهر از یک‌روستای‌ کوچک‌ ماهیگیری‌ (۱) به‌ یک‌ بندر مهم‌ تبدیل‌ گردید. مادام‌ دیولافوا در سفر اول‌ خود به‌ بوشهر به‌ کشتی‌هایی‌ اشاره‌ می‌کند که‌ به‌ احتمال‌ قوی‌ بازمانده‌ی‌ کشتی‌های‌ نادرشاه‌بوده‌اند (۲). از آن‌ تاریخ‌ رونق‌ و آبادانی‌ آن‌ ادامه‌ یافت‌ و در دوره‌ی‌ زندیه‌ به‌ دلیل‌ نزدیکی‌ به‌ پایتخت‌ ایران‌ در شیراز اهمیت‌ این‌ بندر دوچندان‌ شد. بافت‌ قدیم‌ بوشهر از شرق‌، شمال‌ و سمت‌مغرب‌ به‌ دریا محدود است‌ و از جنوب‌ به‌ خیابان‌ لیان‌ فعلی‌ محدود است. در گذشته‌ یعنی‌ در سال‌ ۱۲۷۱ هـ.ق‌ در محل‌ خیابان‌ لیان‌، حصار شهر با تعداد پانزده‌ باروی‌ نظامی‌ مستقر بوده‌ ودروازه‌ی‌ اصلی‌ شهر در محل‌ میدان‌ انقلاب‌ فعلی‌ قرار داشته‌ که‌ هنوز هم‌ در فرهنگ‌ و عرف‌ بومیان‌ بوشهر به‌ نام‌ دروازه‌ مشهور است‌

ادامه نوشته

نگاهی به استان بوشهر

           

هواي معتدل پاييز و زمستان، چشمه هاي آب معدني، سواحل درياي مشهور و زيباي خليج فارس، جزيره هاي متعدد، تالاب هاي کم نظير و ارزشمند، ويژگي هاي ژئومورفولوژي و زمين شناسي منحصر به فرد، پوشش گياهي نواحي گرمسيري، جانوران خاص مناطق خشکي و دريايي همراه با جاذبه هاي تاريخي و اجتماعي در اين منطقه؛ همگي دست به دست هم داده و يکي از پرجاذبه ترين نواحي طبيعي جمهوري اسلامي ايران را به وجود آورده است.

به گزارش ايستا؛ استان بوشهر همواره تعداد زيادي از دوست داران طبيعيت را به سوي خود جذب مي کند و نقش ارزنده اي در صنعت گردشگري کشور ايفا مي نمايد.

رودخانه هاي متعددي در اين استان جريان دارند که سواحل آن ها را مي توان جزو جاذبه هاي طبيعي و مهم استان به شمار آورد. علاوه بر اين موارد مي توان از چشمه هاي آب گرم استان نيز به عنوان مکان هاي جالب توجه استان نام برد که در اين ميان چشمه آب گرم نيلو و چشمه آب گرم گنويه اهميت بيش تري دارند.

جزيره خارک که در شهرستان گناوه واقع شده، از مهم ترين جاذبه هاي طبيعي منطقه و يکي از جزاير زيباي خليج فارس به شمار مي آيد. اين جزيره از مناطق بسيار قديمي منطقه بوده و داراي آثار تاريخي متعددي است.

بناهاي تاريخي و قديمي زيادي که در سراسر استان وجود دارند، باعث رونق جهانگردي در اين منطقه شده اند. اين بناها شامل مساجد، کليساها و عمارت‌هاي قديمي هستند که بيش تر در مرکز شهرستان قرار گرفته اند.

مکان های دیدنی و تاریخی 

استان بوشهر از جمله استان های مهم جنوب ايران است که از نظر تاريخی, طبيعی, اجتماعي و فرهنگي دارای جاذبه های متعددی است. تالاب حله يكی از تالاب های مشهور سراسر قلمرو جنوبی ايران محسوب می شود که فضای سرسبز و دل پذيری در اطراف خود دارد. منطقه حفاظت شده نای بند که در شهرستان بوشهر واقع شده، از نظر تنوع جانوران وحشی منحصر به فرد است. غار چهل خانه در شمال سعدآباد دشتستان، مجموعه بسيار زيبايی را دردل کوه تشکيل داده و يکی از جلوه های زيبای طبيعی استان محسوب می شود. رودخانه های متعددی نيز در اين استان جريان دارند که سواحل آن ها را می توان جزو جاذبه های طبيعی و مهم استان به شمار آورد. علاوه بر اين موارد می توان از چشمه های آب گرم استان نيز به عنوان مکان های جالب توجه استان نام برد که در اين ميان چشمه آب گرم نيلو و چشمه آب گرم گنويه اهميت بيش تری دارند. جزيره خارک که در شهرستان گناوه واقع شده است از مهم ترين جاذبه های طبيعی منطقه و يکی از جزاير زيبای خليج فارس به شمار مي آيد. اين جزيره از مناطق بسيار قديمی منطقه بوده و دارای آثار تاريخی متعددی است.
بناهای تاريخی و قديمی زيادی که در سراسر استان وجود دارند، باعث رونق جهانگردی در اين منطقه شده اند. اين بناها شامل مساجد، کليساها و عمارت های قديمی هستند که بيش تر درمرکز شهرستان قرار گرفته اند. مسجد توحيد (مسجد برازجانی ها) از قديمی ترين مساجد بوشهر است. امام زاده عبدالمهيمن در شهر بوشهر واقع شده و كليسای بوشهر نيز متعلق به ارامنه گريگوری است. قدمت آثار كشف شده در برخی از مناطق قديمی استان به هزاره اول تا سوم پيش از ميلاد می رسد. وجود تپه های تاريخی قديمی مانند تل خندق و تل مرو حاکی از قدمت طولانی منطقه است. ازميان بناهای قديمی که در استان بوشهر وجود دارند کاخ کوروش و کاخ سنگ سياه دارای اهميت بيش تری هستند. منطقه كوشک اردشير يکی از بناهای شهرستان دشتی است که بنای آن بسيار شبيه به كاخ اردشير در فيروزآباد است. برج قلعه خورموج نيز يكی از آثار شكوه مند تاريخی است که بقايای قلعه عظيم خورموج است و در مجموع جاذبه هاي متعدد استان بوشهر را تشكيل مي دهند.  

 

صنايع و معادن

اقتصاد استان بوشهر به بخش های كشاورزی، دام داری، شيلات و تا حدودی به صنعت متكی است. صنايع استان بوشهر به دو بخش صنايع دستی و صنايع ماشينی تقسيم می شود. صنايع جديد استان؛ غالبا متوسط كوچك و عموما تبديلی هستند. درصنايع متوسط بوشهر و دشتستان و در صنايع كوچك ابتدا شهرستان دشتستان و سپس بوشهر و شهرستان های دشتی و گناوه به ترتيب دارای اهميت هستند. به غيرازشركت ملی صنايع دريايی و نيروگاه اتمی، مالكيت صنايع استان؛ بيش تر به بخش خصوصی تعلق دارد. اين واحدهای صنعتی شامل صنايع غذايی و دارويی، شيميايی، كانی غير فلزی، برق و الكترونيك، فلزی و ريخته گری، ماشين سازی، ‌تجهيزات خودرو، نيروی محركه و لوازم و ابزار صيادی است كه عمده ترين آن ها را صنايع غذايی و دارويی و ماشين سازی تجهيزات تشكيل می دهند.
صنايع دستی از گذشته های دور نقش مهمی در زندگی و معيشت روستاييان داشته است. صنايع دستی استان بوشهر در حال حاضر بيش تر تأمين كننده نيازهای بومی منطقه است. مهم ترين صنايع دستی منطقه عبارتند از: كشتی و لنج سازی، توربافی، قالی بافی، گبه بافی، ‌گليم، نمد، كوزه، سفال، حصير بافی، سوزن دوزی، گيوه دوزی، زنبيل و سبدبافی، جارو (پيش وينگی)، سفال گری، نوعی قليان به نام چليم، غشك، ‌نوعی مشك مخروطی شكل سه پايه برای نگه داری آب بنام دولچه و نوعی شيرينی مخصوص بوشهر به نام مسقطی.  

  

کشاورزی و دام داری

كشاورزی استان از نظر نوع محصولات توليدی و روش های توليد به دو قسمت محصولات زراعی و محصولات درختی تقسيم می شوند. مهم ترين محصولات زراعی را گندم، جو آبی و ديم، تنباكو، پياز، كنجد، سبزی، صيفی و نباتات علوفه ای تشكيل می دهد. درزمينه باغ داری استان بوشهر امكانات زيادی ندارد. بيش ترين باغ های منطقه را نخلستان ها تشكيل می دهند، هم چنين باغ های محدود و كوچك مركبات نيز به طور پراكنده به چشم می خورند. شهرستان دشتستان ازلحاظ توليد سالانه خرما و مركبات مقام اول و دوم را در استان كسب كرده اند. ميزان توليد خرما در حدود هشتاد هزار تن و ميزان توليد مركبات حدود ده هزار تن است.
امكانات دام داری استان بوشهر ازنظر تأمين خوراك و علوفه دام اندك است. دام داری در اين منطقه به شيوه سنتی انجام می گيرد، درنتيجه توليد گوشت و شير آن ها قابل توجه نيست. بيش ترين دام های استان را بز، گوسفند و گاو و شتر تشكيل می دهد. پرورش زنبور عسل نيز در اين استان از اهميت نسبی برخوردار است و در حدود 1500 كندوی جديد و 1000 كندوی سنتی در استان وجود دارد. يكی از مهم ترين فعاليت های اقتصادی استان بوشهر صيد ماهی است. ولی به واسطه استفاده از وسايل قديمی و روش های سنتی صيادان، ‌امر صيد ماهی كه يك منبع مهم اقتصادی به شمار می رود، نقش واقعی خود را باز نيافته است. البته شركت شيلات ايران اقدام به صيد صنعتي در اين منطقه مي نمايد و به همين سبب كارخانه ها و مشاغل جنبي نيز در اين منطقه تشكيل شده است. 

  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

بنای بوشهر به اردشير ساسانی نسبت داده مي شود كه نام اصلی آن ‹‹رام اردشير›› بود. گفته می شود كه ‹‹رام اردشير›› به مرور زمان به ‹‹ريشهر›› تبديل شد. به نظر می رسد كه بوشهر تحريف شده ريشهر ـ همان شهر قديمی ـ است. به طوری كه از اسناد و اطلاعات بر می آيد، اين منطقه به علت موقعيت مناسب برای احداث پايگاه دريايی و بندرگاه، مورد استفاده پادشاهان عيلام قرار می گرفته است. در زمان هخامنشيان كه كشورايران به بيست ساتراپ نشين (استان) تقسيم می شد، سرزمين بوشهر جزء ساتراپ نشين پارس بود.
داريوش فرمان داد تا کانالی از خليج فارس به دريای سرخ حفر کنند. اين كانال محققا راهی بود كه به جای كانال سوئز امروز می توانست خليج فارس و دريای عمان را از طريق دريای سرخ مستقيما به مصر و مديترانه اتصال دهد. مقابر كنده شده بر سطح سنگی جزيره خارك دليل بر حضور سربازان هخامنشی در استان بوشهر است كه برای نگهبانی از چنين راه طولانی تدارك شده بود.
خليج فارس به دليل موقعيت سوق الجيشی و به لحاظ اهميت اقتصادی و بازرگانی، در طول تاريخ همواره از سوی كشورها و دولت ها برای تبادل علم و ثروت و گسترش قدرت مورد توجه قرار گرفته است. اولين يورش دولت های اروپايی به سواحل خليج فارس در سال 1506 ميلادی با حمله پرتغالی ها تحت عنوان محافظت و حراست از منافع پرتغال در برابر تجار مصری و ونيزی صورت گرفت. در سال 1031 هجری قمری شاه عباس با انگليسی ها متحد شد و دست پرتغالی ها را از خليج فارس كوتاه كرد. از سال 1148 هجری قمری نادر شاه بوشهر را كه آن زمان دهكده ای بيش نبود مورد توجه قرار داد و مشغول آماده كردن بوشهر به عنوان يك بندر و اسكله كشتی سازی با استفاده از چوب جنگل مازندران شد. هم چنين برای تامين ارتباط جزاير و سواحل خليج فارس در صدد تاسيس نيروی دريايی برآمد. در سال 1149 هجری قمری لطيف خان را به ايالت دشتستان و ناخدايی كل سواحل خليج فارس انتخاب و اعزام كرد. اين شخص برای تهيه ناوگانی در خليج فارس، بوشهر را مركز دريايی خود قرار داد. در اواخر سلطنت نادرشاه ايران 23 تا 25 فروند كشتی جنگی در خليج فارس داشت. بدين ترتيب از زمان نادر شاه بوشهر روی به پيشرفت نهاد و حتی مدتی بندر عباس را نيز تحت الشعاع خود قرار داد.
پس از قتل نادرشاه در اثر هرج و مرجی كه در ايران پديد آمد، كشتی های جنگی توسط حكم رانان و شيوخ اطراف خليج فارس ضبط شد. هم چنين بندر بوشهر و بندرعباس نيز اهميت سابق خود را از دست دادند. تجار هلندی كه در سال 1623 ميلادی روابط تجاری خود را با ايران شروع كرده بودند, پس از قتل نادر شاه ايران را ترك كردند و بصره را مركز تجارت خود قرار دادند.
اما پس از مدتی در اثر دسيسه رقبای انگليسی و به منظور نزديكی بيش تر با دهانه خليج فارس، تاسيسات تجاری خود را به خارك منتقل كردند و در عين حال از پرداخت اجاره بهای خارك به ميرمهنا حاکم بندر ريگ و جزيره خارک خودداری نمودند. مير مهنا در سال 1756 به تاسيسات هلندی ها حمله برد، دژ آن ها را تسخير كرد، و آن ها را از جزيره بيرون راند. اما به سبب اين كه در دفعات متعدد بنای سركشی و تمرد از دستورات كريم خان زند را گذاشت و آرامش خليج فارس را برهم زد، کريم خان او را شكست داد و جزيره خارك و بندر ريگ را تصرف كرد. درهمين زمان نفوذ انگليسی ها در سواحل و جزاير خليج فارس و به خصوص سرزمين بوشهر رو به گسترش نهاده موفق شدند اجازه تاسيس تجارت خانه ای را در بوشهر با امتيازات فوق العاده به دست آورند. سلسله قاجاريه كه پس از زنديه روی كار آمد چندان نفوذی در خليج فارس نداشت. در زمان ناصرالدين شاه ارتش ايران هرات را اشغال كرد و به دنبال آن حالت جنگی بين ايران و انگليس به وجود آمد. به دنبال اين مسأله ناوگان انگليس در خليج فارس مركب از هشت كشتی جنگی و تعدادی ناوگان بخاری و بادی به ايران حمله كردند و جزيره خارك را متصرف شدند.
پنج روز پس از آن قوای انگليسی در حوالی بوشهر در خاك ايران پياده شدند و شروع به پيش روی به سوی برازجان كردند. قوای ايران برازجان را تخليه و عقب نشينی كرده بود. بنابراين قوای انگليس انبار اسلحه و مهمات برازجان را منفجر كرد و سپس به بوشهر بازگشت. سرانجام در نبردی كه در نهم ژانويه 1857 ميلادی در خوشاب بين ايران و انگليس رخ داد، انگليسی ها موفق شدند سپاه ايران را شكست دهند. پيش از جنگ اول جهانی بار ديگر دولت انگليس منطقه بوشهر را مورد تجاوز قرار داد و در سال 1913 ميلادی جنگ سختی بين نيروی انگليس و دليران دلواری در گرفت. درجريان اين جنگ رييس علی دلواری و مردم تنگستان و دشتستان نقش برجسته ای ايفا كردند. رييس علی در سال 1327 هـ . ق با كمك تفنگ چی های تنگستانی، بوشهر را از عناصر مستبد وابسته به دربار محمد علی شاه پاك كرد و اداره گمرگ و انتظامات و ديگر ادارات را تسخير كرد. اين كار دليران تنگستان بر انگليسی ها كه اداره گمرك را در اجاره داشتند، گران آمد و آنان برای تضعيف مشروطه خواهان و استمرار سلطه بر حيات اقتصادی و سياسی جنوب ايران به جنگ با دليران تنگستانی پرداختند و در اين راه از ديگر خوانين جنوب ايران ياری جستند. جنگ بين رييس علی و دليران تنگستان از يك طرف و انگليسی ها و خوانين متحد آنان از سوی ديگر به طور متوالی و پراكنده تا شوال 1333 هـ . ق ادامه يافت و انگليسی ها نتوانستند بر رييس علی و يارانش تفوق يابند. تا اين كه در گير و دار حمله انگليسی ها به بوشهر در شب 23 شوال 1333 هـ . ق ( سوم سپتامبر 1915 م ) هنگامی كه رييس علی در محلی به نام «تنگك صفر» قصد شبيخون به قوای انگليسی ها را داشت، از پشت مورد هدف گلوله يكی از هم راهان خاين قرار گرفت و در دم به شهادت رسيد. بوشهر در زمان جنگ تحميلي عراق به ايران نيز ايفاگر نقش هاي اقتصادي و استراتژيكي مهمي بود و هم اكنو ن از نظر استراتژيكي, اقتصادي و گردشگري براي ايران داراي اهميت بسياري است. استان بوشهر در سال 1352 به استاني مستقل تبديل شد كه با دربرگرفتن شهرستان ها, شهرها و روستاهاي متعدد از جمله مناطق مهم جنوب ايران است. 

  

مشخصات جغرافيايي

استان بوشهر در جنوب ايران واقع شده و بين 27 درجه و 14 دقيقه پهناي شمالی و 50 درجه و 6 دقيقه تا 52 درجه و 58 دقيقه درازاي خاوري از نيم روز گرينويچ قرار گرفته است. اين استان از شمال به استان های خوزستان و كهگيلويه و بوير احمد، ‌از جنوب به خليج فارس و قسمتی از استان هرمزگان، از خاور به استان فارس و از باختر به خليج فارس محدود است. استان بوشهر با خليج فارس بيش از 600 كيلومتر مرز آبی دارد و از اهميت سوق الجيشی, اقتصادی و گردشگري قابل توجهی برخوردار است. به طور كلی آب و هوای بوشهر در نواحی ساحلی گرم و مرطوب و در قسمت های داخلی گرم و خشك صحرايی است. در استان بوشهر دو فصل محسوس وجود دارد: زمستان نسبتا خنك، شامل ماه های آذر، دی، بهمن، ‌اسفند و تابستان گرم و خشك و طولانی. پاييز و بهار اين استان نيز بسيار زودگذر است. شهرستان های استان بوشهر عبارتند از: بندر بوشهر, بندر ديلم, بندر گناوه, تنگستان(اهرم), دشتستان(برازجان), دشتی (خورموج), بندردير, بندر كنگان. اين منطقه به واسطه كمی ارتفاع از دريا- شهر بوشهر از سطح دريای آزاد تنها پنج متر بالاتر است - و نزديكی به خط استوا و دريای گرم، سرزمين گرم و مرطوبی است. بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسكن در سال 1375، جمعيت استان بوشهر 727373 نفر بوده است. دسترسي به استان بوشهر از سه طريق هوايي, زميني و دريايي امكان پذير است. مسيرهاي زميني دسترسي به اين راه ها عبارتند از:
راه ‌آسفالته بوشهر – برازجان به سمت شمال خاوري به درازاي 70 كيلومتر
راه آسفالته اصلی بوشهر – برازجان – گناوه به سمت شمال باختري به درازاي 158 كيلومتر
راه آسفالته اصلی گناوه – بندر ماه شهر به درازاي 201 كيلومتر
راه آسفالته اصلی بندر ماه شهر – اهواز به درازاي 153 كيلومتر
راه‌ آسفالته اصلی بوشهر – برازجان – گناوه – بندر ماه شهر – اهواز به درازاي 512 كيلومتر
راه آسفالته اصلی بوشهر – كازرون به سمت شمال خاوري به درازاي 162 كيلومتر
راه ارتباطی بين بوشهر – بندر گناوه 72 كيلومتر
راه اصلی گناوه – بندر ديلم به سمت شمال باختري به درازاي 67 كيلومتر
راه خورموج تا شهر اهرم به سمت شمال باختري به درازاي 30 كيلومتر و از همين راه به درازاي 52 كيلومتر تا بندر بوشهر ادامه دارد. در ميان شهرهاي استان؛ شهر بوشهر(مرکز استان) دارای فرودگاهی بين المللی است و پروازهاي گوناگوني در آن انجام مي شود. هم چنين از طريق لنج ها و كشتي ها از راه دريا نيز امكان دسترسي به اين منطقه وجود دارد

ادامه مطلب

دلوار

دِلوار شهري است بندري بر کرانه خليج فارس در استان بوشهر ايران. دلوار مرکز بخش دلوار شهرستان تنگستان است. شهر دلوار در جنوب خاوري شهر بوشهر و در فاصله کمي از دماغه هليله قرار گرفته‌است.

جمعیت :

3256

مردم دلوار اصالتا لر هستند و جزئي از ايل بزرگ ليراوي مي‌باشند.زبان مردم دلوار لري است که روز به روز تحت تاثير زبان فارسي به‌سوي فارسي شدن پيش مي‌رود.

دلوار زادگاه رئيس‌علي دلواري قهرمان مبارزه با انگليسي‌ها در جنوب ايران است. رئيس‌علي در زمان خود کدخداي روستاي دلوار بود.

پيشينه
انگليسي‌ها پس از اشغال بوشهر با چندين ناو جنگي و صدها سرباز هندي و بريتانيايي به تنگستان يورش بردند. آن‌ها به روستاي دلوار مركز تنگستان ساحلي نيز يورش بردند و خانه‌ها‌ را ويران كردند و نخل‌ها‌ي سبز را قطع نمودند. مبارزان تنگستان به رهبري رئيس‌علي به مقابله با نيروهاي بريتانيايي پرداختند و خسارت‌هاي سنگيني به آن‌ها زدند. در يكي از اين حمله‌ها رئيس علي دلواري از پشت سر هدف گلوله قرار مي‌گيرد و در سن 34 سالگي کشته مي‌شود

بندر دیلم

قدمت تاریخی دیلم :قرائن تاريخي نشان مي دهد كه قدمت اين بندر به دوره هخامنشي مربوط مي شود ، كه وجه تسميه آن به خوبي روشن نيست . چرا كه در ادوار مختلف اين منطقه اسمهايي داشته است . بندر تيلمون (ديلمون) برگرفته از: نام قديم بحرين و سـرانجام بنــدرديلم نــامهايي بوده انـد كه بـه اين شهرستان اتلاق گرديده است.
و نام هاي ذكرشده ديگري درتاريخ است كه اين شهر را ديـل، ديلـه هم ناميده اند.
در دوره هخامنشي دو رشته راه، پارسارگاد و تخت جمشيد را به هرمز، بندرديلمون و آستانه دركرانه خليج فارس مربوط مي ساخته كه بنادر ديلمون ، هرمز و ريشهر ( بوشهركنوني ) در دوره مذكور از مراكز تجاري بوده اند، صدور روغن چراغ ، نفت از بندر شينيز (سينيز) باقي مانده از دوره ساسانيان و پارچه هاي كتاني و فلزات گرانقيمت مرسوم بوده است.
آثــار پنج شهــر تاريخي با نامهاي سينيز (شينيز) ، اسلجان، مهروبان، سنجاهان و قوستان از دوره هاي قبل از اسلام در اين شهرستان كشف و به ثبت رسيده است كه با وجود اسناد تاريخي و سفرنامه هايي ازجمله
سفرنامه ناصرخسرو ، [وآثار باستانی ] تاريخ اين شهرستان بين 2300 الي 2500 سال اعلام گرديده است...

بندر ديلم يكي از شهرستان هاي استان بوشهر است. اهالی بندر ديلم آريايی نژادند و زبان فارسی‌را ‌با گويش لری و بندری صحبت می‌کنند. مردم اين شهرستان مسلمان و شيعه مذهبند. ازآن جايی که شهرستان ديلم بندری است در کنار آب های خليج فارس بيش ترين صنايع دستی اين منطقه، صنايع دستی ساحلی است که مهم ترين آن لنج سازی و قايق ‏سازی است. لنج سازی و قايق سازی از قديمی ترين و مهم ترين صنايع دستی اين شهرستان بندری است و که از قدمت زيادی برخوردار است. اين صنعت در سال های اخير به واسطه افزايش مبادلات دريايی و صيد ماهی از رونق زيادی برخوردار شده است نيروی شاغل اين صنعت منحصر به همان گلافان(سازندگان لنج و قايق) قديمی است. مصالح اوليه مورد نياز، چوب های جنگلی مقاوم در مقابل رطوبت برای اسكلت و تخته‏های مرغوب هندی به نام سای برای بدنه است. بقيه مصالح مورد نياز از محل تهيه می شود. هنوز وسيله كار گلافان بسيار ابتدايی است كه سبب كندی كار و كمی توليد ساليانه می ‏شود.

مکان های دیدنی و تاریخی

بندر قدیمی مهروبان در 24 كیلومتری شمال بندر دیلم قرار داشت. آثار خرابه های این بندر هم اكنون درمحلی به نام تل امام زاده مشهود است. حدود 20 كیلومتری بندر دیلم در حوالی خور امام حسین كه امروزه یكی از مراكز تاسیسات نفتی جنوب است آثار خرابنه های بندر سی نیز باقی مانده است. 

صنايع و معادن

از صنايع و معادن بندر ديلم اطلاعات مستندي در دست نيست.  

کشاورزی و دام داری

كشاورزی در اين منطقه از رونق چندانی برخوردار نيست و علت آن هم كمبود آب و وجود زمين های نامساعد و سست شنی است. تنها قسمت های كمی از اين بخش زير كشت گندم و جو قرار گرفته كه به صورت ديم كاشته می شود. تنها معادن اين بخش را يك معدن شن و ماسه در 20 كيلومتری غرب بندر ديلم و دو معدن سنگ در 30 و 35 كيلومتری شمال شرقی بندر ديلم تشكيل می دهند. اساس اقتصاد ديلم در درجه اول بر تجارت و در درجه دوم بر ماهی گيری و كشاورزی و دام داری استوار شده است. ديلم از ديرباز بندری بوده كه اهالی آن به كار تجارت می پرداختند و از طريق خليج فارس با كشورهای همسايه جنوبی به داد و ستد مشغول بودند. از اين بندر بيش ترين داد و ستد با كشورهای امارات متحده عربی و كويت صورت می گرفته است. علاوه بر آن ماهی گيری از مشاغل عمده اهالی است كه مقاديری از ماهی های صيد شده به ساير نقاط صادر می شود. 

 

مشخصات جغرافيايي

بندر ديلم در طول جغرافيايی 50 درجه و 9 دقيقه و عرض جغرافيايی 30 درجه و 3 دقيقه و ارتفاع 10 متری از سطح دريا قرار دارد. اين بندر در 232 كيلومتری شمال غربی بندر بوشهر و در 72 كيلومتری جنوب شهرستان بهبهان (در استان خوزستان) در ساحل خليج فارس قرار دارد. همسايه گان اين شهرستان از شمال شهرستان بهبهان و بندر ماهشهر (‌ از استان خوزستان ) از شرق استان كهگيلويه و بوير احمد، از جنوب بندر گناوه و از غرب آب های خليج فارس هستند. آب و هوای ديلم گرم و مرطوب است.  

 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

مهروبان، مهرويان، ماهی رويان و يا ماهی روان كه بعضی از جغرافی نويسان و مورخان در محل و موضع آن دچار ترديد و اشتباه شده اند، در حقيقت در چهار فرسخی يا 24 كيلومتری شمال بندر ديلم امروز قرار داشته است. اين بندر بندری پر رونق و معروف بود. پس از ويرانی بندر مهروبان، كه گويا در عصر مغول يا كمی قبل از آن روی داده است، بر رونق بندر ديلم افزوده شده است. اگر چه نام بندر ديلم را در نوشته های 150 سال اخير می بينيم اما از چند قرن قبل از اين نيز دارای رونق بوده است. اين بندر در 12 فرسخی جنوب شهرستان بهبهان در استان خوزستان، و در 36 فرسخی شمال غربی بندر بوشهر در ساحل دريا قرار گرفته است. آثار بازمانده بندر استخر و بندر ابوالهوا در فاصله هجده كيلومتری بين بندر ديلم و بهبهان ديده می شود. امروزه بندر ديلم مرواريدی كوچك بر تارك خليج بزرگ فارس است. مسيرهاي ارتباطي به اين شهرستان عبارت اند از:
راه اصلی بندر ديلم – گناوه به سمت جنوب شرقی به طول 67 كيلومتر
راه فرعی بندر ديلم – هنديجان – بندر ماهشهر به سمت شمال غربی
راه فرعی بندر ديلم – سردشت – بهبهان
 

 

ادامه نوشته

بندر کنگان

محدوده جغرافیایی و تاریخ کَنگان

از شمال به شهرستان جم در استان بوشهر، از جنوب خلیج فارس، از مغرب 'به بندردیر ، واز سمت مشرق به عوینات (تمبک فعلی)محدود می‌گردد.
=بندر کنگان در ۲۵ کیلومتری بندر سیراف (شهر باستانی ایرانی)قرار دارد ودر نوشته‏های تاریخی از زمان صفویان به این نام خوانده می‌شود. رضا طاهری از محققان تاریخ - جغرافیای خلیج فارس در کتاب از مروارید تا نفت به بررسی بندر کنگان و بندر سیراف در خلیج فارس می‌پردازد. و وجه تسمیه بندر کنگان را مرتبط با نام کهن کنگ و کنگ دزمی‌داند و بندر کنگان را بندری ایرانی و قدیمی از توابع بندر باستانی سیراف قدیم می‌شمارد که از دوره صفویان در تاریخ ایران و خلیج فارس حیات سیاسی خویش را آغاز کرده‌است

كنگان يكي‌از‌شهرستان‌هاي استان بوشهر است. بر اساس سرشماری سال 1375 جمعيت شهرستان كنگان 78318 نفر و جمعيت شهر كنگان 17986 نفر و شامل 3035 خانوار بوده است. مردم کنگان مسلمان و شيعه مذهبند و به زبان فارسی با گويش محلی سخن می گويند. بيش تر مردم كنگان به ماهی‌گيری و پيله وری و توليد محصولات صنايع دستی و سفال‌پزی اشتغال دارند. چشمه آب گرم ميانلو در شمال كنگان‌و‌قلعه نصوری‌در اين شهرستان مهم ترين مكان هاي ديدني و تاريخي را تشكيل مي دهند. صنايع دستی از دير باز در ميان روستاييان شهرستان کنگان رواج داشته و بيش تر توليدات، مورد استفاده بوميان قرار می گيرد. از صنايع دستی مهم اين شهرستان می توان گليم بافی، سوزن دوزی، تکه دوزی و سفالگری را نام برد. گليم بافی در روستای جم و ريز از توابع شهرستان كنگان رايج است. گر چه ميزان توليد آن محدود است، ولی ازاصالت هنری قابل توجهی برخوردار است. تارهای گليم اغلب از موی بز كه ا ستحكام بيش تری دارد انتخاب می‌شود، ولی پود مصرفی تماما از پشم است، گليم‌ها معمولا در ابعاد 110 × 400 سانتی‌ متر بافته می شود. گرچه ميزان توليد گليم محدود است ولی از لحاظ اصالت های هنری قابل توجه است.
گليم بافی در نواحی ياد شده حرفه خانگی و فرعی زنان و دختران است. از اوايل پاييز كه فصل چيدن پشم گوسفندان آغاز می شود زنان و دختران خود را برای شروع كار در زمستان آماده كرده و به تدريج شست و شو، ريسدن پشم و رنگرزی را آغاز می كنند و به طور متوسط اوايل دی ماه به كار بافت می پردازند. تار گليم روستايی اغلب از موی بز كه دارای استحكام بيش تری است‏، انتخاب می شود ولی پود مصرفی تماما از پشم است. مواد اوليه مورد مصرف برای هر تخته گليم به ابعاد 110× 400 سانتی متر حدود هشت كيلو پشم رنگرزی شده و يک كيلو موی بز است. در بيش تر روستاهای شهرستان كنگان نوعی سوزن دوزی رايج است كه از آن برای تزيين روی قوری، در قندان، كيسه چپق و رويه كوسن استفاده می شود و در پاره‌ای از موارد بر روی وسايل بزرگ تر نظير روی پشتی، روميزی و لبه پرده و... مورد استفاده قرار می ‌گيرد.علاوه بر سوزن دوزی، تكه دوزی نيز رواج دارد. پارچه مورد استفاده سوزن دوزی معمولا چلوار است و نخ مورد استفاده الياف رنگين دمسه است. به دليل اهميت آب در اين منطقه، ساخت وسايلی كه بتواند نقشی در خنک كردن و خنک نگاه داشتن آب داشته باشد، از گذشته‌های دور مرسوم بوده است. بيش تر فعاليت‌های سفال گری در بندر كنگان انجام می ‌گيرد و توليدات را عموما كوزه‌های آب، كوزه قليان، سرقليان، سبو و كشک ساب تشكيل می‌ دهد.

 

ادامه نوشته

دالکی

دالکي در بخش مرکزي شهرستان دشتستان در استان بوشهر قرار دارد. اين شهر به دليل قرارگرفتن در کنار مسير ارتباطي بنادر استان بوشهر با نواحي داخلي ايران از قديم داراي اهميت و رونقي نسبي بوده است. وجود چشمه آب شيرين در شمال دالکي وعبور رودخانه دالکي از کنار اين محل از دير باز سبب سکونت دراين ناحيه شده است. آثار يافته شده درنخلستان‌هاي دالکي و نقاطي همچون قلعه دختر دليلي بر اين مدعاست. از بزرگان اين شهر مي‌توان به محمد بحراني (خاور دشتستاني) شاعر و احمد دالکي (پدر علم نجوم آماتوري در ايران) اشاره کرد. جمعیت این شهر هفت هزار نفر است