ظرفيت تصفيه نفت‌خام در پالايشگاه‌هاي داخلي ایران(هزار بشكه

ظرفيت تصفيه نفت‌خام در پالايشگاه‌هاي داخلي(هزار بشكه)
پالايشگاه ١٣٧٠ ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٣ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧
جمع.............. ٣٦١٩٠٣ ٤٩٨٢٩٦ ٥٠١٥١٠ ٠٠٠ ٥٣٢٥٣٥ ٤٩١٦٥٥ ٤٨٨٠٠٥ ٥٢١٥٥٠
آبادان.............. ٨٧٨٥٩ ١٤٣٥٦٤ ٠٠٠ ٠٠٠ ١٤٦٠٠٠ ١٢٧٧٥٠ ١٢٧٧٥٠ ١٢٨١٠٠
اراك.............. × ٦٣٠٣٥ ٠٠٠ ٠٠٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٩٠٠
اصفهان.............. ١٢١٢٨٦ ١٣٠٠١٨ ٠٠٠ ٠٠٠ ٩١٢٥٠ ٧٣٠٠٠ ٧٣٠٠٠ ٧٣٢٠٠
بندرعباس.............. × × ٠٠٠ ٠٠٠ ٨٤٦٨٠ ٨٤٦٨٠ ٨٤٦٨٠ ١١٧١٢٠
تبريز.............. ٣٢٠٨٩ ٤١٠٩٨ ٠٠٠ ٠٠٠ ٤٠٨٨٠ ٤٠١٥٠ ٤٠١٥٠ ٤٠٢٦٠
تهران.............. ٨٦٦٥٠ ٨٥٠٧١ ٠٠٠ ٠٠٠ ٨٢١٢٥ ٨٠٣٠٠ ٨٠٣٠٠ ٨٠٥٢٠
شيراز.............. ١٥٦٩٦ ١٦٢٥٦ ٠٠٠ ٠٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٤٠
كرمانشاه.............. ١٠٤٣٦ ٨٥٦٤ ٠٠٠ ٠٠٠ ١٠٩٥٠ ٩١٢٥ ٥٤٧٥ ٥٤٩٠
لاوان(مجتمع تقطير).............. ٧٨٨٧ ١٠٦٩١ ٠٠٠ ٠٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٢٠
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

امارمصرف(١) فراورده‌هاي عمده نفتي برحسب استان:١٣٨٧ (مترمكعب)

مصرف(١) فراورده‌هاي عمده نفتي برحسب استان:١٣٨٧ (مترمكعب)

استان

بنزين موتور

نفت سفيد

نفت گاز

نفت كوره(٢)

گاز مايع(٣)

كل كشور..............

٢٤٤٨٢٦٩٢

٦٧٣٧٥١١

٣٣٥٩٩٨٩٨

١٧٢٠٨٠٣٩

٣٨٠٣٢٥٢

آذربايجان شرقي..............

١٠٢٠٧٣٧

٢٧٠٤٠١

١١٣٦٢٤٧

١٢٧٠٣٤٩

١٠٨٤٨٢

آذربايجان غربي..............

٨٨٥٠٦١

٩٣٧٩١٢

١٥٣٧٦٧٦

٣٧٥٠٧٧

١٦٩١٢٩

اردبيل..............

٣٤٥٢٤٨

١٧٧٤٠٠

٥٣٥٩٣٤

٣٥١٧٣

٣٩٠١٦

اصفهان..............

١٨٥٥٢٩١

٢٣٠٣٦٠

٣١٨٧٦٧٧

٣٤٢١٥٨٨

١٩٧٢٧٤

ايلام..............

١٥٣٥٠٠

١١٩٣١٦

٢٢٦٩٥٧

٨٠٥٥٧

٦٩٤٣٠

بوشهر..............

٣٦١٦٤٥

٣٦٩٦٦

١١٠٧٨٤٥

١٥٩١٠٠

٨٢٤٩٦

تهران..............

٥٥٤٥٠١٠

٣٣٣٦٨٢

٣٥٩٣٣٨٨

١٢٩٠٨٨٢

٤٣٦٣٠٩

چهارمحال و بختياري..............

٢٣٤٥٣٣

٧١٠٠٤

٢٤٢٨٤١

٣٤٨٠٧

٤٢٩٣٢

خراسان جنوبي..............

١٧٠٢٢٧

١٨٧٥٧٥

٣٥٠٤٨٢

١٨٦٤٠٤

٦٨٩٩١

خراسان رضوي..............

١٦٨٤٩٩١

٦٢٢٠٩٠

٢١٠٧٦١١

٧٢٤٣٥١

١٥٧٣٨٠

خراسان شمالي..............

١٨٤١٧١

١٣٠٠٧٩

٣٠٠٦٦٩

٨٤٥٠٩

٢١٨٥٠

خوزستان..............

١٢٦٠٦٨٧

٧٤٦٦٤

٢٠٨٥٢٨٥

٧٤٥٨٧١

٣٥٣٧٠٢

زنجان..............

٢٩٥٥٨٢

١٧٦٢٦٦

٤٤٠٢٩٨

١٠٠٦٨٧

٣٩٨٩٤

سمنان..............

٢٧٣١٨٢

٤٦٠٧٩

٥٨٢٠٨٦

٢١٩٠٥١

٢٤٦٣٢

سيستان و بلوچستان..............

٨٤١٧٦٣

٣٠٩٨٩٢

١٧٥٥٤٨٢

٨٠٠٦٢٥

٢٤٠٦٠٨

فارس..............

١٥٩٥٧٩٧

٢٩٦٧٥٣

٢١٧١٥١٥

٥٠٧٦٧٩

٣٠١٠٧٢

قزوين..............

٤٤٤١٤١

١٢٤٢٥٧

٩٢٩٢٧٤

١٤٣٨٦٣٦

٤٧٩٨٣

قم..............

٤٠٧٠٢٩

٢٦٠٢٣

٥٤٣٦٢٠

٢٢٥٨٩٥

٣٢١٣٥

كردستان..............

٤٢٠٧١٧

٤١٣٤٣٤

٧١٧٩٨٢

٤٤٤٣٢

٨١٣٩٨

كرمان..............

٩٤٤٤٦٣

٢٠١٠٨٠

١٨٨٤٦٨٠

٤٨٦١٥٨

١٤٥١٩٢

كرمانشاه..............

٥٣١١٣٩

٣٢٦٥٠٩

٧٤١٦٩٩

٥٨٥٣٠٧

١١١٠٠٨

كهگيلويه و بويراحمد..............

١٧٥٣١٤

٥٣٢١٦

١٢٤٢٩٤

٨٩٣٠

٢١٦٦٧

گلستان..............

٤٣٠٦٧٢

١٣٩٧٠٢

٥٠٥٠٨٠

١٠٢٢٦٠

٥٠٥٠٨

گيلان..............

٩٠٢٥٥٦

٣٩١٤٠٠

٧٧٨٩٢١

١٤٤٥٧

١١٢٢١٦

لرستان..............

٣٩٠٧٧٨

٢٠١٨١٢

٥٨٩٠٠٤

١٣٦٠٧٩

٩٩١٤٩

مازندران..............

١٢٦٧١٦٥

٤٠٤١٣٧

١١٠٤١٤٩

٩٠٢٨١٢

١٦١١٨٦

مركزي..............

٤٧٣٣١١

١١٧٥٥٩

١١٣٦١٣٧

١٢٥٠٨٠٥

٧٠١٩٩

هرمزگان..............

٥٠٧٠٥٦

٢١٩٦٠

١٣٦٩٩٧٥

٨٢٨٠٣٨

١٣٣٧٣٦

همدان..............

٤٣٩٠١٧

١٧٣١١٨

٦٠٤٧٤٢

٥٢٨٧٩٧

٧٦٧٥٠

يزد..............

٤٤١٩٠٨

١٢٢٨٦٦

١٢٠٨٣٤٩

٦١٨٧٢٣

٣٠٦٩٢٨

١) آمار مصرف با احتساب فروش‌هاي مرزي و بدون احتساب بانكرينگ و صادرات مي‌باشد.

٢)مصرف نيروگاه ها را نيز شامل مي شود.

٣) اطلاعات مربوط به برداشت محلي مي‌باشد.

ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

امارمتوسط توليد انواع فراورده‌هاي نفتي برحسب پالايشگاه

متوسط توليد انواع فراورده‌هاي نفتي برحسب پالايشگاه (مترمكعب در روز)

سال و فراورده

كل كشور

آبادان

اراك

اصفهان

بندرعباس

تبريز

تهران

شيراز

كرمانشاه

لاوان(مجتمع تقطير)

١٣٧٠..............

١٤٩٣٦٣

٣٦٨٤٢

×

٥٠٢٩٥

×

١٢٨٥٣

٣٥٥٧٨

٦١٤٥

٤٣١٣

٣٣٣٧

١٣٧٥..............

٢٠٦٧٥٢

٦١٠٠٩

٢٥٩٧٨

٥٣٧٨٨

×

١٦٩٤٤

٣٤٥٠٩

٦٥١٠

٣٥٦٣

٤٤٥١

١٣٨٠..............

٢٤٥٨٩١

٥٤٤٨٦

٢٥١٤٢

٥٣٩٤٧

٤١٦٤٠

١٦٦٦٨

٣٧٦٥٩

٩١١٣

٣٣٥٠

٣٨٨٥

١٣٨٣..............

٢٤٦٨٠٢

٥٢٠٠٠

٢٨٠٥٨

٥٤٦١٤

٤١٢٤٩

١٧٤٣٠

٣٧٧٠٩

٧٨٠٣

٣٣٨١

٤٥٥٩

١٣٨٤..............

٢٥٠٩٨٧

٥٢٩٦١

٢٥٨٩١

٥٨٨٠١

٤٢٦٨٤

١٧٤٢٨

٣٧٢١٠

٨١١٤

٣٥٩٣

٤٣٠٥

١٣٨٥..............

٢٥٧٣١٣

٥٧٤٨٥

٢٨٢٣٢

٥٦٦٤٩

٤٢٤٨٨

١٧٠٣١

٣٨٣٨٠

٨٩٧٥

٣٦٥٨

٤٤١٧

١٣٨٦..............

٢٥٦٦٣٣

٥٩٧٨٩

٢٧٦٥٤

٥٨١٩٦

٤٢٣٤٩

١٦٢٣٧

٣٥٧٤٨

٨٧٣٨

٣٤٣٤

٤٤٨٦

١٣٨٧..............

٢٦١٥٠٦(١)

٦٣٤٣١

٢٧٠٤٨

٥٦٥٥٤

٤٣٩٣٩

١٧٤٢٩

٣٦١٢٣

٨٨٢٠

٣٣٩٥

٤٧٦٧

گاز مايع..............

٨٠٧١

١٦٣٠

٩٥١

١٨٥٧

١٠٨٤

٥٧٥

١٢٨٥

٢٨٩

١٤٣

٢٥٤

بنزين موتور..............

٥١٤٩٦(١)

١٢٥٦٧

٤٤٨١

١١٥٦٧

٩١٦٧

٢٨٦١

٦٨٨٨

٢٠٤٩

٨٩٨

١٠١٨

نفت سفيد..............

٢١٣٤٧

٣٩٢٤

٢٩٩٧

٤٨٢٠

٣٦٨٥

٢٠٥٦

٢٧٥٢

٢٦٤

٨٥٠

٠

نفت گاز..............

٨٤٩٥٧

١٩٤٥٢

٩١٧٢

١٨٩٩٩

١٢١٣٧

٦٢٨٩

١٢٨٥٠

٣٢٨١

١٠١٨

١٧٥٩

نفت كوره..............

٧٧١٣٢

٢٤٨٩١

٦٦٢٢

١٢٣٨٤

١٦٢٥٦

٣٧٦٩

٨١٧٧

٢٠٨١

١٢١٦

١٧٣٦

سوخت‌هاي جت..............

٣٥١٩

٢٨

٤١٢

١٣٣٢

٢٣٤

٠

١٣٦٥

١٤٩

٠

٠

روغن‌هاي موتور و صنعتي..............

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

٠٠٠

قير..............

٦١٦

٣٦٨

٠

٠

٥

٠

٠

٢٤٤

٠

٠

ساير فراورده‌ها(٢)

٢٢٨٤٨

٤١٣٥

٢٤١٣

٩٣١٣

١٣٧١

٢٠٦٣

٣٢٢٣

٨٩٠

٠٠٠

٠

١) بنزين موتور، شامل بنزين پايه، MTBE، بنزين سوپر مصرفي و ... مي باشد كهMTBE و بنزين سوپرمصرفي در سر جمع به حساب نيامده است.

٢) ساير فراورده‌ها، شامل فراورده‌هاي نيمه نهايي، گاز، هيدروژن و گوگرد نمي باشد.

ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

ظرفيت مولدهاي نصب شده و بيشترين قدرت توليد شده همزمان نيروگاههاي تابع وزارت نيرو

ظرفيت مولدهاي نصب شده و بيشترين قدرت توليد شده همزمان نيروگاههاي تابع وزارت نيرو
شرح ظرفيت نامي (هزار كيلو وات) ظرفيت عملي( هزار كيلو وات ) توليد ناخالص (ميليون كيلو وات ساعت)
جمع.............. ٤٦٠٠٥ ٤١٩٥٣ ١٩٢٧٠٢
شركت آب و برق كيش(١).............. ١٩٨ ١٣٧ ٤٧٠
شركت برق منطقه اي آذربايجان.............. ٣٢٧٣ ٢٩١٥ ١٤٢١٤
شركت برق منطقه اي اصفهان.............. ٢٥٥٥ ٢٤٩٧ ١٨٤٤٧
شركت برق منطقه اي باختر.............. ٢٣٦٠ ٢٣٤٠ ١٣٣٢٣
شركت برق منطقه اي تهران.............. ٨٥٦٦ ٧٥٥٠ ٣٧٨٦٢
شركت برق منطقه اي خراسان.............. ٣٧٢٩ ٣٣٠٦ ١٦٤٥١
شركت برق منطقه اي خوزستان.............. ٢٣٩٧ ٢١٧٤ ١٢٠٥٨
شركت برق منطقه اي زنجان.............. - - -
شركت برق منطقه اي سمنان.............. ٢٥ ١٥ ١٨
شركت برق منطقه اي سيستان و بلوچستان.............. ٩٩٧ ٧٧٣ ٢٧٩٤
شركت برق منطقه اي غرب.............. ١٢٩١ ١٢١٢ ٦٣٧٨
شركت برق منطقه اي فارس.............. ٣٨٦٠ ٣٣٩٦ ١٧٨٥٨
شركت برق منطقه اي كرمان.............. ١٩٧٢ ١٦٨٩ ٨٣٣١
شركت برق منطقه اي گيلان.............. ١٦٦٦ ١٥٧٤ ٩٦٩٨
شركت برق منطقه اي مازندران.............. ٢٢١٥ ٢١٤٥ ١٤٠٦٦
شركت برق منطقه اي هرمزگان.............. ٢٣٧٢ ٢٢٠٠ ١٢٧٦٣
شركت برق منطقه اي يزد.............. ٧٩٤ ٦٤٤ ٣٠٢٢
نيروگاهاي برق آبي.............. ٧٦٧٢ ٧٣٢٤ ٤٧٥٣
نيروگاهاي برق بادي.............. ٦٣ ٦٢ ١٩٦
جمع بخش خصوصي.............. ٤٢٨١ ٣٤٧٣ ١٥٤٨٨
١)شركت آب و برق كيش زير نظر سازمان عمران كيش اداره ميشود.
مأخذ - وزارت نيرو. (ر. پ).
- وزارت نيرو. شركت مادر تخصصي توانير. معاونت منابع انساني و تحقيقات. دفتر فن آوري اطلاعات و آمار.

تعداد روستاها و خانوارهاي روستايي بر حسب شركتهاي برق منطقه اي و استان هاي تحت پوشش سال887

تعداد روستاها و خانوارهاي روستايي بر حسب شركتهاي برق منطقه اي و استان هاي تحت پوشش
شرح روستا خانوار داراي برق
١٣٧٠.............. ٢٥١٣٠ ٢٦٩٦٧٧٦
١٣٧٥.............. ٣٥٠٧٤ ٣٣١٨٨٣٢
١٣٨٠.............. ٤٥٣٥٩ ٤٠٥٦٠٧٢
١٣٨٣.............. ٤٩٣٩٩ ٤٣٩٣٨٢٢
١٣٨٤.............. ٥٠١٩٤ ٤٤١٠٢٧٨
١٣٨٥.............. ٥٠٩٨٥ ٤٤٢٧٨٤٩
١٣٨٦(١) ٥١١٤٠ ٤٢٠٣٠٣١
١٣٨٧.............. ٥١٥٩٥ ٤٢١٣٠٢٢
شركت برق منطقه اي آذربايجان.............. ٧٠٦٦ ٥٧٤٥٨٩
آذربايجان شرقي.............. ٢٧٠٧ ٢٩٥٤٢٧
آذربايجان غربي.............. ٢٨٤٠ ٢٠٩٤٦٤
اردبيل.............. ١٥١٩ ٦٩٦٩٨
شركت برق منطقه اي اصفهان.............. ٢٣٩٣ ٣٨٠٩٦٤
اصفهان.............. ١٦٩٢ ٢٩٦١٨٥
چهار محال و بختياري.............. ٧٠١ ٨٤٧٧٩
شركت برق منطقه اي باختر.............. ٤٦٥٠ ٣٨٦٩٨١
مركزي.............. ١١٦٧ ١٢٤١٠٠
همدان.............. ١١١٩ ١٦٤٩٢٠
لرستان.............. ٢٣٦٤ ٩٧٩٦١
شركت برق منطقه اي تهران.............. ١٠٠٤ ١٩٢٥٧١
تهران.............. ٨١٥ ١٧٤٣٣٧
قم.............. ١٨٩ ١٨٢٣٤
شركت برق منطقه اي خراسان.............. ٥٢٣٠ ٥٤٠٥٣٠
خراسان جنوبي.............. ١٢٦٣ ١٢٢٤٦٩
خراسان رضوي.............. ٣١١٠ ٣٢٥١٢٧
خراسان شمالي.............. ٨٥٧ ٩٢٩٣٤
شركت برق منطقه اي خوزستان.............. ٤٦٥٦ ٢٤٩٨٤٤
خوزستان.............. ٣١٥٦ ١٩٦٩٠٣
كهكيلويه و بوير احمد.............. ١٥٠٠ ٥٢٩٤١
شركت برق منطقه اي زنجان.............. ١٧٢٨ ١٦٣٥٧١
زنجان.............. ٩١٥ ٩١٣٧٤
قزوين.............. ٨١٣ ٧٢١٩٧
شركت برق منطقه اي سمنان.............. ٤٨٥ ٣٥٧١٥
سمنان.............. ٤٨٥ ٣٥٧١٥
شركت برق منطقه اي سيستان و بلوچستان.............. ٣٤٠٠ ٣١٩١٦
شركت برق منطقه اي غرب.............. ٤٧٤٥ ٢٩٧١٠٠
كرمانشاه.............. ٢٤٠٩ ١٢٥٨٥٥
كردستان.............. ١٧٥٦ ١٢٧١٦٤
ايلام.............. ٥٨٠ ٤٤٠٨١
شركت برق منطقه اي فارس.............. ٣٢٧٩ ٣١٦٦٢٠
فارس.............. ٢٨٠٧ ٢٧٧٠٩٢
بوشهر.............. ٤٧٢ ٣٩٥٢٨
شركت برق منطقه اي كرمان.............. ٤٠١٥ ٢٢٠٩٤٣
كرمان.............. ٤٠١٥ ٢٢٠٩٤٣
شركت برق منطقه اي گيلان.............. ٢٨٦٤ ٢٨٢٧٣٤
شركت برق منطقه اي مازندران.............. ٣٧٥٦ ٣٦٣١٨٥
گلستان .............. ٨٥٢ ١٠٣٧١٢
مازندران.............. ٢٩٠٤ ٢٥٩٤٧٣
شركت برق منطقه اي هرمزگان.............. ١٤٦٧ ١٢١٥٥٦
هرمزگان.............. ١٤٦٧ ١٢١٥٥٦
شركت برق منطقه اي يزد.............. ٨٥٧ ٥٤٢٠٣
يزد.............. ٨٥٧ ٥٤٢٠٣
١) ارقام توسط سازمان ذيربط تجديد نظر شده است.
مأخذ - وزارت نيرو. (ر. پ).
- وزارت نيرو. شركت مادر تخصصي توانير. معاونت منابع انساني و تحقيقات. دفتر فن آوري اطلاعات و آمار

طول انواع خطوط انتقال برق (كيلومتر مدار

طول انواع خطوط انتقال برق (كيلومتر مدار)
سال خط انتقال نيرو خط فوق توزيع
٤٠٠كيلو ولت ٢٣٠كيلو ولت ١٣٢كيلو ولت ٦٣و٦٦ كيلو ولت
١٣٧٠.............. ٤٧٧٠ ٩٥٧٤ ٨٣١٥ ١٧٥٦٨
١٣٧٥.............. ٦٧٣٠ ١٤١١٥ ١٠٦٤٧ ٢٣٣٣٦
١٣٨٠.............. ٩٩٢٤ ٢٠٧٣١ ١٣٨٥٧ ٢٩٤٠٠
١٣٨٣.............. ١١٨٤٨ ٢٤١٥١ ١٦٥١٣ ٣٥٢٧٤
١٣٨٤.............. ١٢١٣٨ ٢٤٩٣١ ١٧٠٤٧ ٣٦٧٢٠
١٣٨٥.............. ١٢٤٠٤ ٢٥٦٣٤ ١٨٥٨٢ ٣٧٩٧٤
١٣٨٦.............. ١٤١٩١ ٢٦٤٥٥ ١٩١٨٥ ٣٩٢٣٢
١٣٨٧.............. ١٤٩٧٣ ٢٧٢٤٧ ٢٠١٠٠ ٤٠٧٧٦
مأخذ - وزارت نيرو. (ر. پ).
- وزارت نيرو. شركت مادر تخصصي توانير. معاونت منابع انساني و تحقيقات. دفتر فن آوري اطلاعات و آمار.

بيش ترين بار مصرفي همزمان و غير همزمان شركتهاي برق منطقه اي ایران (هزار كيلو وات)

١٦-٨- بيش ترين بار مصرفي همزمان و غير همزمان شركتهاي برق منطقه اي (هزار كيلو وات)
سال و شركت برق منطقه اي بيش ترين بار مصرفي همزمان بيش ترين بار مصرفي غير همزمان
١٣٧٠.............. ٩٧٩٩ ××
١٣٧٥.............. ١٥٦١٦(١) ××
١٣٨٠.............. ٢٣٢٢٠(١) ××
١٣٨٣.............. ٢٧٩٠٣(١) ××
١٣٨٤.............. ٣٠٧٣١(١) ××
١٣٨٥.............. ٣٣٤٥٣(١) ××
١٣٨٦.............. ٣٤٥٨٢ ××
١٣٨٧.............. ٣٤٠٤٩ ××
شركت آب و برق كيش.............. ٩١ ١٠٣
شركت برق منطقه اي آذربايجان.............. ١٩٥٨ ٢١٦٢
شركت برق منطقه اي اصفهان.............. ٢٥١٩ ٢٦١١
شركت برق منطقه اي باختر.............. ١٩٩٢ ٢١٠٠
شركت برق منطقه اي تهران.............. ٥٩٥٦ ٧٠٢٠
شركت برق منطقه اي خراسان.............. ٢٥٥١ ٢٧٠١
شركت برق منطقه اي خوزستان.............. ٤٨٩٠ ٥٦٣٨
شركت برق منطقه اي زنجان.............. ٩٠٣ ١٠٧٤
شركت برق منطقه اي سمنان.............. ٣٣١ ٣٧٨
شركت برق منطقه اي سيستان و بلوچستان.............. ٧٢٨ ٨٠٦
شركت برق منطقه اي غرب.............. ١١٦٤ ١١٨٠
شركت برق منطقه اي فارس.............. ٢٩٤٢ ٣٠٩٠
شركت برق منطقه اي كرمان.............. ١١٨٩ ١٤٢٣
شركت برق منطقه اي گيلان.............. ٨٩٥ ٩٩٥
شركت برق منطقه اي مازندران.............. ١٩١٤ ٢١٤١
شركت برق منطقه اي هرمزگان.............. ١٣٨٥ ١٧٣٨
شركت برق منطقه اي يزد.............. ٦٦٠ ٦٣٥
صنايع بزرگ.............. ١٩٨١ ٠٠٠(١)
مأخذ - وزارت نيرو. (ر. پ).
- وزارت نيرو. شركت مادر تخصصي توانير. معاونت منابع انساني و تحقيقات. دفتر فن آوري اطلاعات و آمار.
١ -بيش ترين بار غير همزمان دربرق هاي منطقه اي منظور شده است و قابل تفکيک نمي باشد.
٠

مقدار و ارزش صادرات شركت ملي صنايع پتروشيمي برحسب گروه محصولات (هزارتن - ميليون

مقدار و ارزش صادرات شركت ملي صنايع پتروشيمي برحسب گروه محصولات (هزارتن - ميليون دلار)
گروه محصول ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧ ١٣٨٨
مقدار ارزش مقدار ارزش مقدار ارزش مقدار ارزش مقدار ارزش مقدار ارزش مقدار ارزش
جمع.............. ٢٦٥٦ ٥٠٧ ٤٠١١ ٧٩٥ ٥٢١٦ ٢٣٢٣ ٦٠٤٤(١) ٣٢٩٩(١) ٩٥٣٠(١) ٦٠٦٠(١) ١٢٢٥٤(١) ٧٨٤٣(١) ١٤١٩٨(١) ٩٢٧٤(١)
پليمر.............. ١٢٨ ٧٠ ١٤٢ ٧٣ ١٧٤ ١٩٣ ٣٦٠ ٤٢٩ ٣٠٠ ٣٩٨ ٨٢٦ ٨٥٨ ١٦٩٣ ١٧٢٩
شيميايي.............. ٣٣٢ ٩٣ ٦٥١ ١١٨ ١٣٩٨ ٤٨٠ ١٦٨٧ ٧٧٤ ٣٢٠٣ ١٤٣٢ ٣١٦٠ ١٧٥١ ٣٧٩٠ ٣١٣٣
آروماتيك.............. ١٧٥ ٤٨ ٣٨٥ ١١٧ ٥٦٤ ٤٧١ ٤٤٠ ٤٥٤ ٥٩٨ ٦٣٦ ٧٣٢ ٦١٠ ٦٨٧ ٥٥٣
سوخت.............. ١٢٥٥ ٢٣٥ ٢٠١٠ ٤٤٢ ٢٣٢٥ ١٠٨٤ ٣٠١٠ ١٥٤٥ ٤٤٧١ ٣٣٣٦ ٦١١٥ ٤٠٢٦ ٦٢١٠ ٣٤٥٦
كود و سموم و مواد وابسته.............. ٧٦٦ ٦١ ٨٢٣ ٤٥ ٧٥٥ ٩٥ ٥٤٧ ٩٧ ٩٥٨ ٢٥٨ ١٤٢١ ٥٩٩ ١٨١٨ ٤٠٣
١)شامل مجتمع‌هاي موجود و سه مجتمع واگذار شده اراك، اصفهان و خارك مي‌باشد.
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

امارتحويل گاز مايع از پالايشگاه براي توزيع (هزارتن درسال88

تحويل گاز مايع از پالايشگاه براي توزيع (هزارتن)
سال جمع آبادان اراك اصفهان بندرعباس تبريز تهران شيراز كرمانشاه مراكز ذخيره‌سازي(١)
١٣٧٠.............. ١٤٩٨(٢) ٢٣٧ × ٤٦٥ × ١١٨ ٢٢٥ ٣٨ ١٥ ٢٦١
١٣٧٥.............. ١٨٢٩ ٣١٢ ١٧٣ ٤٩٢ × ١٣٠ ٢٥٧ ٤٧ ٢٨ ٣٨٩
١٣٨٠.............. ١٣٩٥ ٣١٠ ١٧٥ ٤٤٢ ٢٣٥ ١٣٤ ٢٣ ٤٩ ٢٦ ٠
١٣٨٤.............. ١٦٠٩ ٢٨٩ ١٧٨ ٤٤٤ ٢٠٧ ١٣٠ ٢٨٣ ٥٤ ٢٤ ٠
١٣٨٥.............. ١٤٨٩ ٢٩٥ ١٨٩ ٣٩٢ ٢٠١ ١٠١ ٢٣٤ ٥٤ ٢٣ ٠
١٣٨٦.............. ١٥٧١ ٢٩٣ ٢٠٩ ٤٢٦ ١٩٨ ١١٠ ٢٦٠ ٥٠ ٢٥ ٠
١٣٨٧.............. ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠
١٣٨٨.............. ١٩٠٣ ٣٠٤ ١٩١ ٤٢٣ ٢٦٧ ١١٦ ٥٢٣ ٥٢ ٢٧ ٠٠٠
١) از سال ١٣٧٠ به بعد، ميزان برداشت از تاسيسات هجده هزارتني ري در ديگر مبادي منظور شده است.
٢) اختلاف سرجمع با اجزا مربوط به تحويل ١٣٩ هزارتن گاز مايع مركز ماهشهر و مارون بوده است.
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

امارتحويل گاز مايع از پالايشگاه براي توزيع (هزارتن درسال88

تحويل گاز مايع از پالايشگاه براي توزيع (هزارتن)
سال جمع آبادان اراك اصفهان بندرعباس تبريز تهران شيراز كرمانشاه مراكز ذخيره‌سازي(١)
١٣٧٠.............. ١٤٩٨(٢) ٢٣٧ × ٤٦٥ × ١١٨ ٢٢٥ ٣٨ ١٥ ٢٦١
١٣٧٥.............. ١٨٢٩ ٣١٢ ١٧٣ ٤٩٢ × ١٣٠ ٢٥٧ ٤٧ ٢٨ ٣٨٩
١٣٨٠.............. ١٣٩٥ ٣١٠ ١٧٥ ٤٤٢ ٢٣٥ ١٣٤ ٢٣ ٤٩ ٢٦ ٠
١٣٨٤.............. ١٦٠٩ ٢٨٩ ١٧٨ ٤٤٤ ٢٠٧ ١٣٠ ٢٨٣ ٥٤ ٢٤ ٠
١٣٨٥.............. ١٤٨٩ ٢٩٥ ١٨٩ ٣٩٢ ٢٠١ ١٠١ ٢٣٤ ٥٤ ٢٣ ٠
١٣٨٦.............. ١٥٧١ ٢٩٣ ٢٠٩ ٤٢٦ ١٩٨ ١١٠ ٢٦٠ ٥٠ ٢٥ ٠
١٣٨٧.............. ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠
١٣٨٨.............. ١٩٠٣ ٣٠٤ ١٩١ ٤٢٣ ٢٦٧ ١١٦ ٥٢٣ ٥٢ ٢٧ ٠٠٠
١) از سال ١٣٧٠ به بعد، ميزان برداشت از تاسيسات هجده هزارتني ري در ديگر مبادي منظور شده است.
٢) اختلاف سرجمع با اجزا مربوط به تحويل ١٣٩ هزارتن گاز مايع مركز ماهشهر و مارون بوده است.
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

امار حمل ونقل فراورده های نفتی برحسب نوع وسیله درسال88

حمل و نقل فراورده هاي نفتي برحسب نوع وسيله(ميليون تن كيلومتر)
نوع وسيله ١٣٧٠ ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧ ١٣٨٨
جمع.............. ١٩٥٧٥ ٢٢٨٠٩ ٣٢٤٢٩ ٣٥٢٩٧ ٣٩١٨٥ ٣٨٠٠١ ٤١٨١٣ ٤٠٨٩٩
خطوط لوله.............. ١٢٥٣٤ ١٥٣٤٧ ٢١٠٥٦ ٢٣٨٧٧ ٢٥١٩٤ ٢٥١٣٨ ٢٧٤٩٢ ٢٧٧٢١
راه آهن.............. ١٥٦٠ ١٨٠٤ ١٩٧٧ ١٧٨٢ ٢٥٤٧ ٢١٧١ ٢٢٨٢ ١٩١٤
وسايل حمل جاده‌اي.............. ٤٥٣١ ٥٦٤٣ ٧٨٩٣ ٧٩٦٨ ٨٩٩٥ ٨٧٢٦ ٨٢٦٨ ٨٥٧٤
وسايل حمل آبي.............. ٩٥٠ ١٥(١) ١٥٠٣ ١٦٧٠ ٢٤٤٩ ١٩٦٦ ٣٧٧١ ٢٦٩٠
١) شامل حمل فراورده‌ها با كشتي‌هاي بزرگ نمي‌باشد.
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري

مصرف انواع فراورده‌هاي نفتي (هزارمتر مكعب

مصرف انواع فراورده‌هاي نفتي (هزارمتر مكعب)
فراورده ١٣٧٠ ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧ ١٣٨٨
بنزين موتور(١) ٨٩٩١ ١٢٠٥٦ ١٦٧٢٣ ٢٤٤١٥ ٢٦٨٨٧ ٢٣٥٢٦ ٢٤٤٨٢ ٢٣٦٥٢
سوخت سبك جت.............. ٢٣٧ ١٦٥ ١٥٧ ١٢٠ ٩٩ ٩٣ ١٠٥ ٩٤
سوخت سنگين جت.............. ٤٤٥ ٧١٦ ٩٤٣ ١٠٢٨ ١١٥٥ ١١٨٠ ١١٨٣ ١٣٨٤
نفت سفيد.............. ٨٧٧٤ ١١١٤٨ ٨٩٥٤ ٧٤٤٦ ٧١٩٩ ٧٤٧٠ ٦٧٤٠ ٦٤٩٦
نفت گاز.............. ٢٠١٦٤ ٢٢٨٧٣ ٢٥٢١٥ ٢٨٧١٨ ٣١٤٧١ ٣٢٧٦٠ ٣٣٦٠٦ ٣٣٨١٧
نفت كوره.............. ١٢٨٤٢ ١٥٥٨٠ ١٥٢٤٥ ١٣٣٥٥ ١٥٦٤٤ ١٦٥٣٩ ١٧٢١٠ ١٦٤٠٨
روغن‌هاي موتور و صنعتي.............. ٣٤٦ ٣٣٠ ٣٩٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠ ٠٠٠
قير.............. ٢٠٣٨ ٢٧١٣ ٢١٠٠ ٠٠٠ ٤٢٠٢(٢) ٤٣٦٤ ٣٦٢٩ ٤٥٠٧
گاز مايع.............. ٢٦٩٤ ٣٣٦٦ ٤١٦٣ ٤٠٢٦ ٣٩٢٢ ٣٩٩٠ ٤٠١٦ ٤٣٨٠
روغن خام.............. ٢٩٧ ٣٩٢ ٣٥١ ٠٠٠ ١٦٦٨ ١٥٩٧ ١٢٩٠ ٧٨٤
حلال‌هاي بنزيني.............. ١٣ - ١٢ ٠٠٠ ٤٢ ٥٠ ٣٧ ٢٧
حلال‌هاي نفتي.............. ٦٠ ١٤٣ ٢ ٠٠٠ ٤٢ ٤٩ ٣٧ ٣٦
١) بنزين موتور شامل بنزين معمولي، بنزين سوپر و بنزين بدون سرب است.
٢) واحد اندازه‌گيري هزارتن و شامل VB (مواد اوليه قير) نيز مي‌باشد.
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري

امارصادرات مستقيم نفت خام و فراورده‌هاي نفتي

صادرات مستقيم نفت خام و فراورده‌هاي نفتي
شرح ١٣٧٠ ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧ ١٣٨٨
نفت خام(هزاربشكه).............. ٩٠١٦٧٨ ٩٣٠٠٠٦ ٧٣٠٠٠٠ ٩٦١١٥٥ ٨٨٧٨٨١ ٩٠٥٠٨٦ ٨٦٥٣٤٢ ٧٥٠٥٣٧
فراورده‌هاي نفتي(ميليون ليتر در روز).............. ١٤ ٢٨ ٤٢ ٣٨ ٤٢ ٣٢ ١٦ ٤/١٧
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري

امارظرفيت تصفيه نفت‌خام در پالايشگاه‌هاي داخلي(هزار بشكه)

ظرفيت تصفيه نفت‌خام در پالايشگاه‌هاي داخلي(هزار بشكه)
پالايشگاه ١٣٧٠ ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧ ١٣٨٨
جمع.............. ٣٦١٩٠٣ ٤٩٨٢٩٦ ٥٠١٥١٠ ٥٣٢٥٣٥ ٤٩١٦٥٥ ٤٨٨٠٠٥ ٥٢١٥٥٠ ٥٢٠١٢٥
آبادان.............. ٨٧٨٥٩ ١٤٣٥٦٤ ٠٠٠ ١٤٦٠٠٠ ١٢٧٧٥٠ ١٢٧٧٥٠ ١٢٨١٠٠ ١٢٧٧٥٠
اراك.............. × ٦٣٠٣٥ ٠٠٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٩٠٠ ٥٤٧٥٠
اصفهان.............. ١٢١٢٨٦ ١٣٠٠١٨ ٠٠٠ ٩١٢٥٠ ٧٣٠٠٠ ٧٣٠٠٠ ٧٣٢٠٠ ٧٣٠٠٠
بندرعباس.............. × × ٠٠٠ ٨٤٦٨٠ ٨٤٦٨٠ ٨٤٦٨٠ ١١٧١٢٠ ١١٦٨٠٠
تبريز.............. ٣٢٠٨٩ ٤١٠٩٨ ٠٠٠ ٤٠٨٨٠ ٤٠١٥٠ ٤٠١٥٠ ٤٠٢٦٠ ٤٠١٥٠
تهران.............. ٨٦٦٥٠ ٨٥٠٧١ ٠٠٠ ٨٢١٢٥ ٨٠٣٠٠ ٨٠٣٠٠ ٨٠٥٢٠ ٨٠٣٠٠
شيراز.............. ١٥٦٩٦ ١٦٢٥٦ ٠٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٤٠ ١٤٦٠٠
كرمانشاه.............. ١٠٤٣٦ ٨٥٦٤ ٠٠٠ ١٠٩٥٠ ٩١٢٥ ٥٤٧٥ ٥٤٩٠ ٥٤٧٥
لاوان(مجتمع تقطير).............. ٧٨٨٧ ١٠٦٩١ ٠٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٢٠ ٧٣٠٠
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

امارظرفيت تصفيه نفت‌خام در پالايشگاه‌هاي داخلي(هزار بشكه درسال88

ظرفيت تصفيه نفت‌خام در پالايشگاه‌هاي داخلي(هزار بشكه)
پالايشگاه ١٣٧٠ ١٣٧٥ ١٣٨٠ ١٣٨٤ ١٣٨٥ ١٣٨٦ ١٣٨٧ ١٣٨٨
جمع.............. ٣٦١٩٠٣ ٤٩٨٢٩٦ ٥٠١٥١٠ ٥٣٢٥٣٥ ٤٩١٦٥٥ ٤٨٨٠٠٥ ٥٢١٥٥٠ ٥٢٠١٢٥
آبادان.............. ٨٧٨٥٩ ١٤٣٥٦٤ ٠٠٠ ١٤٦٠٠٠ ١٢٧٧٥٠ ١٢٧٧٥٠ ١٢٨١٠٠ ١٢٧٧٥٠
اراك.............. × ٦٣٠٣٥ ٠٠٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٧٥٠ ٥٤٩٠٠ ٥٤٧٥٠
اصفهان.............. ١٢١٢٨٦ ١٣٠٠١٨ ٠٠٠ ٩١٢٥٠ ٧٣٠٠٠ ٧٣٠٠٠ ٧٣٢٠٠ ٧٣٠٠٠
بندرعباس.............. × × ٠٠٠ ٨٤٦٨٠ ٨٤٦٨٠ ٨٤٦٨٠ ١١٧١٢٠ ١١٦٨٠٠
تبريز.............. ٣٢٠٨٩ ٤١٠٩٨ ٠٠٠ ٤٠٨٨٠ ٤٠١٥٠ ٤٠١٥٠ ٤٠٢٦٠ ٤٠١٥٠
تهران.............. ٨٦٦٥٠ ٨٥٠٧١ ٠٠٠ ٨٢١٢٥ ٨٠٣٠٠ ٨٠٣٠٠ ٨٠٥٢٠ ٨٠٣٠٠
شيراز.............. ١٥٦٩٦ ١٦٢٥٦ ٠٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٠٠ ١٤٦٤٠ ١٤٦٠٠
كرمانشاه.............. ١٠٤٣٦ ٨٥٦٤ ٠٠٠ ١٠٩٥٠ ٩١٢٥ ٥٤٧٥ ٥٤٩٠ ٥٤٧٥
لاوان(مجتمع تقطير).............. ٧٨٨٧ ١٠٦٩١ ٠٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٠٠ ٧٣٢٠ ٧٣٠٠
ماخذ-وزارت نفت. معاونت برنامه‌ريزي و نظارت بر منابع هيدروكربوري.

نگاهی اجمالی به سدهای ایران

آمار تعداد سدهای کشور به تفکیک دستگاه اجرایی در مراحل مختلف
دستگاه اجرایی مطالعاتی اجرایی بهره برداری مجموع
آب منطقه‏ای آذربایجان شرقی ۴۴ ۱۲ ۵۵ ۱۱۱
آب منطقه‏ای آذربایجان غربی ۳۳ ۱۴ ۱۵ ۶۲
آب منطقه‏ای اردبیل ۲۷ ۵ ۲۰ ۵۲
آب منطقه‏ای اصفهان ۱۹ ۲ ۱۷ ۳۸
آب منطقه‏ای ایلام ۱۰ ۳ ۱ ۱۴
آب منطقه‏ای بوشهر ۶ ۰ ۱ ۷
آب منطقه‏ای تهران ۲ ۴ ۶ ۱۲
آب منطقه‏ای چهارمحال و بختیاری ۱۲ ۶ ۳ ۲۱
آب منطقه‏ای خراسان جنوبی ۹ ۳ ۷ ۱۹
آب منطقه‏ای خراسان رضوی ۲۷ ۷ ۳۸ ۷۲
آب منطقه‏ای خراسان شمالی ۱۵ ۱ ۶ ۲۲
آب منطقه‏ای زنجان ۲۸ ۶ ۱۴ ۴۸
آب منطقه‏ای سمنان ۳ ۳ ۳ ۹
آب منطقه‏ای سیستان و بلوچستان ۲۵ ۴ ۱۸ ۴۷
آب منطقه‏ای فارس ۱۰ ۵ ۸ ۲۳
آب منطقه‏ای قزوین ۶ ۱ ۰ ۷
آب منطقه‏ای قم ۱۴ ۰ ۳ ۱۷
آب منطقه‏ای کردستان ۱۸ ۸ ۳ ۲۹
آب منطقه‏ای کرمان ۹ ۲ ۵ ۱۶
آب منطقه‏ای کرمانشاه ۲۲ ۸ ۴ ۳۴
آب منطقه‏ای کهگیلویه و بویراحمد ۲۱ ۱ ۲ ۲۴
آب منطقه‏ای گلستان ۹ ۳ ۱۲ ۲۴
آب منطقه‏ای گیلان ۹ ۳ ۱ ۱۳
آب منطقه‏ای لرستان ۲۷ ۵ ۳ ۳۵
آب منطقه‏ای مازندران ۸ ۳ ۹ ۲۰
آب منطقه‏ای مرکزی ۱۳ ۳ ۱۴ ۳۰
آب منطقه‏ای هرمزگان ۷ ۱ ۹ ۱۷
آب منطقه‏ای همدان ۹ ۵ ۴ ۱۸
آب منطقه‏ای یزد ۲ ۱ ۵ ۸
آب و برق خوزستان ۲۰ ۳ ۶ ۲۹
توسعه آب و خاک سیستان ۰ ۰ ۱ ۱
توسعه منابع آب و نیروی ایران ۲۵ ۱۲ ۳ ۴۰
جهاد کشاورزی ۵۶ ۳ ۲۹۲ ۳۵۱
موسسه عمران رفسنجان ۱ ۰ ۰ ۱
مجموع
منبع- سایت مدیریت اب

اشنایی بانیروگاههای برق  ایران وجهان- قسمت اول

انواع نیروگاه‌هایی كه در سطح جهان به امر تولید برق اشتغال دارند عبارتند از:

1. نیروگاههای بخاری

2. نیروگاههای آبی

3. نیروگاههای گازی

4. نیروگاههای سیكل تركیبی

5. نیروگاههای اتمی

6. نیروگاههای خورشیدی

7. نیروگاههای بادی

8. نیروگاههای پمپ ذخیره ای

9. نیروگاههای جذر و مدی دریا

10. نیروگاههای زمین گرمایی ( ژئوترمال)

11. نیروگاههای موجی ( موج دریا )

12. نیروگاههای دیزلی

13. نیروگاههای مگینتوهیدرودینامیكMHD

14. نیروگاههای بیوماس

15. و…

به طوری كه از نام این نیروگاهها بر می‌آید هریك ازآنها برای تولید برق، فن آوری ویژه ای دارند كه درجای خود توضیح خواهیم داد. در حال حاضر انواع نیروگاههایی كه در كشور ما ایران دردست بهره برداری قراردارند عبارتند از: نیروگاههای آبی، گازی، دیزلی، بادی، خورشیدی، سیكل تركیبی و به زودی نوع اتمی آن نیز شروع به كارخواهد كرد.

ولی قبل ازاینكه وارد بحث نیروگاهها، تولید، انتقال و توزیع برق شویم، بهتراست كمی درباره كاربردهای گوناگون انرژی ها و تبدیل آنها به انرژی برق و روشهای تولید آن سخن بگوییم.

استفاده از انرژیهای خدادادی موجود درطبیعت، همیشه مورد نظربوده است. مطالعات گوناگونی برای تغییر شكل انرژی، به طوری كه به كارگیری آن ساده باشد، صورت گرفته است. حاصل این كوشش ها، انرژی الكتریكی است كه ازتبدیل سایر انرژی ها به دست می آید.

امروزه یكی ازمهم ترین شكل های انرژی كه درتمام جهان مود استفاده قرار می گیرد ، انرژی برق است. همان طور كه دركتاب های علوم خوانده ایم، انرژیها قابل تبدیل به یكدیگرند. مثلاً انرژی مكانیكی را می توان به انرژی الكتریكی تبدیل كرد. به همین ترتیب انرژی شیمیایی و حرارتی را و برعكس.

عوامل زیرسبب می شوند كه استفاده ازبرق ساده تر و راحت تر از سایر انرژیها باشد:

1. برق را می توان به سهولت از نقطه ای به نقطه دیگر انتقال داد. به عنوان مثال توسط دو رشته سیم انرژی الكتریكی به خانه ما راه می یابد.

2. كاركردن با برق ساده تر است.

3. دستگاههای متعددی می توان ساخت كه با برق كار كنند.

4. درتبدیل انرژی الكتریكی به انرژیهای دیگرمواد زاید ایجاد نمی شودو…

انرژی الكتریكی كاربردهای گوناگونی دارد كه اهم آنها عبارتند از:

مصارف صنعتی

تقریباً بیش از نصف برق تولیدی برای رفع احنیاجات صنعتی به كار می رود. موتورهای الكتریكی در اندازه های كوچك و بزرگ چرخ صنایع را به حركت درمی آورند. الكترومغناطیس های بزرگ در جرثقیل ها كار جابه‌جا كردن قطعات بزرگ فلزی را به عهده دارند.

كاربرد در كشاورزی

اگر شما فرزند یك كشاورز باشید می توانید بسیاری از كاربردهای برق درمزارع را نام ببرید. می دانیم تا چندی قبل بسیاری از كارهای مزرعه توسط كشاورزان و خانواده های آنان با كمك حیواناتی مثل اسب انجام می شد. اینك چه تغییری پیدا شده است؟ مواد غذایی با بهای كمتری از نظرهزینه نیروی انسانی تهیه می شود، كشاورزان از وسایل زندگی بهتر استفاده می كنند و انرژی برق در كشاورزی به كار گرفته شده است.

برق ـ البته توع خاصی از آن ـ تراكتور كشاورز را راه می اندازد. باراو را حمل می كند. آب را به مزارع و محل مسكونی می رساند. بادبزن های الكتریكی هوای گرم تابستان را خنك می كنند. برق، گرمابخش زمستان سرد است. مانع فاسد شدن مواد غذایی می شود. صنایع غذایی را گسترش می دهد.

كاربرد در شهرها

شهرها معمولاً 10 درصد برق تولیدی را مصرف می كنند. فروشگاهها، خانه ها ،‌ هتلها، مساجد، بیمارستانها،‌ ادارات و دیگرمراكز شهری برق مصرف می كنند. درشهر سیستم هوای مطبوع، هوای ادارات، بیمارستانها، هتل ها و آپارتمان ها را درتابستان خنك و سالم نگه می دارد. یك بیمارستان خوب بدون داشتن دستگاههای برقی نظیر اشعة ایكس، آسانسورها،‌ تخت های جراحی‌، دستگاههای استرلیزه كردن‌، لامپ های مخصوص و دیگر وسایل نمی تواند خدمت لازم را در اختیار بیماران قرار دهد.

روشنایی اماكن و معابر در شب، كه نعمت بزرگی است فراموش نشود.

كاربرد درحمل و نقل

حمل و نقل زمینی، دریایی، هوایی به صورت پیشرفته امروزی فقط با استفاده از نیروی برق مقدور است. ماشین های سواری، اتوبوس ها، لكوموتیوها، مستقیم یا غیر مستقیم از انرژی برق استفاده می كنند. در خطوط كشتیرانی از پختن غذا گرفته تا تهویه هوای كشتی از برق استفاده می شود.

هواپیما های مسافربری یا نظامی، روشنایی، گرما، تهویه، كنترل فشار وقدرت خود را توسط نیروی برق تأمین می كنند.

كاربرد ارتباطاتی ( مخابرات )

تلگراف، تلفن، رادیو و برنامه های فضایی قدرت خود را از برق دریافت می كنند. بدون برق نفوذ به داخل فضا و شناخت نادیده های فضایی و ارتباط با كرات آسمانی امكان پذیر نیست. امروزه كشورهای جهان توسط دستگاههای مخابراتی به هم وصل هستند. از ایستگاههای رادیویی مختلف می توان اخبار را شنید.

فكر می كنیم همین مختصر توضیح دربارة اهمیت صنعت برق و شناخت آن كافی باشد و حال به سروقت روش های تولید برق می رویم و سپس به درون نیروگاه گاه برمی داریم.

به طوری كه می دانیم، انرژی الكتریكی قابل دیدن نیست. با وجود این اطراف ما را پوشانیده است. می توان گفت الكتریسیته همه جا هست. در حقیقت قسمتی از ساختمان تمام مواد طبیعی الكتریسیته است. تنها كاری كه باید انجام دهیم این است كه الكتریسیته را از درون مواد بیرون بیاوریم و به كارگیریم.

همان طور كه گفتیم برق شكلی از انرژی است كه از تبدیل سایر انرژی ها به وجود می آید. دستگاهی را كه سایر انرژی ها را به انرژی برق تبدیل می كند، مولد می نامند.

پیل، یك مول برق است. این مولد، انرژی شیمیایی را به انرژی الكتریكی تبدیل می كند. درباره پیل ( باتری ) دركتاب های علوم به طور مفصل بحث شده است. پیل به دو صورت،‌ پیل خشك و پیل تر موجود است. هریك از شما برای یك بار هم كه شده پیل را به كار برده اید. پیل خشك برای به كار انداختن وسایل بازی، رادیوها، چراغ قوه ها و ضبط صوت ها و گروه دیگری از وسایل الكتریكی مورد استفاده قرار می گیرند. پیل های مزبور در اندازه و شكل های مختلف ساخته می شوند. این پیل ها پس از مدتی برق آنها تمام می‌شود و دیگر نمی‌توان از آنها استقاده كرد.

یكی دیگر از انواع مولدهای شیمیایی، انباره یا باتری اتومبیل است كه آن را باتری تر نیز می نامند. از این باتری های تر امروزه علاوه بر اتومبیل، درمراكز صنعتی و از جمله در داخل نیروگاهها نیز برای موارد اضطراری استفاده می كنند. این باتری ها طوری طراحی شده اند كه می توانند در دفعات زیاد پر و خالی شوند.

برقی كه به روشهای مختلف تولید می شود به نام برق جریان مستقیم یا برق D.C برق جریان متناوب A.C نامگذاری شده است . برق D.C مانند یك خیابان یك طرفه است. الكترون ها مانند وسایط نقلیه فقط دریك جهت حركت دارند. برق A.C یا برق جریان متناوب در صنعت و مصارف خانگی مورد استفاده قرارمی گیرد.

دستگاهی را كه برق A.C تولید می كند، مولد یا ژنراتور می نامند. برحسب اینكه انرژی لازم برای به حركت درآوردن مولد از چه منبعی دریافت شود،‌ مولد را با آن نام می خوانند. مانند نیروگاههایی كه قبلاً انواع آنها را نام برده ایم. به عنوان مثال اگر برای گرداندن مولد، از انرژی حرارتی استفاده شود، مولد را توربوژنراتور حرارتی می گویند كه از جمله آنها توربوژنراتورهای بخاری است.

طرز كار این نوع مولد به این ترتیب است كه ابتدا آب را به وسیله سوختی مانند زغال سنگ، گاز و مواد نفتی مانند مازوت به بخارتبدیل می كنند. بخارتولید شده پس از عبور از لوله های مخصوص با فشارزیاد به پره های توربین برخورد می كند و آن را به گردش درمی آورد. چون محور توربین و محور ژنراتور به هم متصلند، درنتیجه ژنراتور شروع به چرخیدن كرده و برق تولید می كند.

مولد برقی كه به وسیلة موتور دیزلی به گردش درمی آید به نام دیزل ژنراتور نامیده می شود. به همین ترتیب می توان برای تولید برق از انرژی باد، خورشید، آب و همچنین از انرژی هسته ای استفاده كرد كه دراین باره، هنگام توضیح دربارة كار این نوع نیروگاهها مفصل تر صحبت خواهیم داشت.

یادمان نرود كه دینام دوچرخه هم یك ژنراتور كوچك برق است كه محور آن توسط انرژی پاهایمان هنگام ركاب زدن به حركت درمی آید و مقداری از انرژی ما به برق تبدیل می شود و ما می توانیم در روشنایی لامپ دوچرخه، به حركت خود در شب ادامه دهی

اشنایی با نیروگاههای ایران وجهان -قسمت دوم

ساختار نيروگاه هاي اتمي جهان

برحسب نظريه اتمي عنصر عبارت است از يك جسم خالص ساده كه با روش هاي شيميايي نمي توان آن را تفكيك كرد. از تركيب عناصر با يكديگر اجسام مركب به وجود مي آيند. تعداد عناصر شناخته شده در طبيعت حدود 92 عنصر است.
در این روش معمولاً 3/1 از انرژی الکتریکی را به توربین بخار و 3/2 آن را توربین گاز تولید می نماید .
گاز داغ خروجی از هر توربین گاز وارد مستقیماً وارد بویلر مخصوص به خود می گردد. بخار خروجی از بویلر نیز وارد هدر (Header) مشترک شده و توربین بخار را تغذیه می نماید .
از آنجایی که قابلیت بهره برداری بویلر و توربین بخار بیش از توربین گاز می باشد در این آرایش این امکان وجود دارد که در صورت توقف یک واحد گازی ، واحدهای گازی دیگر بتوانند به همراه توربین بخار کار کنند .
قدرت ژنراتور واحدهای گازی و واحد بخار دو توربین گاز مشابه می باشد . متناسب با سلیقه بهره برداری می توان با تعبیه اگزوز کمکی در حد فاصل توربین گاز و بویلر ، کارکرد مستقل توربین گاز را ( در صورت توقف توربین بخار یا بویلر ) فراهم نمود .
در این روش ایجاد امکان تعمیرات بر روی بویلر ضروری می باشد که مستلزم تعبیه دمپرهای مناسب است . ( دمپر وسیله ای است که در محل خروج گاز داغ از توربین گاز قرار می گیرد و با ایستادن در وضعیت های مختلف ، امکان انتقال گاز داغ را به اگزوز و یا بویلر فراهم می آورد .) البته وجود دمپر مستلزم انجام تعمیرات خاص و بازدیدهای ویژه می باشد که این امر به نوبه خود باعث کاهش قابلیت بهره برداری می گردد. همچنین وجود دمپر پس از مدتی بهره برداری باعث تلفات گاز داغ می گردد که نهایتاً کاهش راندمان را در پی خواهد داشت .
برخی سازندگان و تولید کنندگان انرژی الکتریکی جهت ایجاد امکان بهره برداری غیر هم زمان توربین گاز و بخار ، به جای اگزوز کمکی کندانسور کمکی را توصیه می نماید . حسن این روش در این است که ضمن ایجاد امکان بهره گیری از توربین گاز در مواقع توقف توربین بخار و جلوگیری از تلفات گاز داغ از طریق اگزوز کمکی ، راه اندازی سریع بویلر و توربین بخار را باعث می گردد . این روش بیشتر در مواردی که فروش بخار و یا آب گرم مصرف شهری و صنعتی نیز مد نظر باشد مورد استفاده قرار می گیرد .



4- یک توربین گاز ، یک بویلر و چند توربین بخار
قدمت زیاد واحدهای بخاری و امکان باز سازی مجدد آنها و شرایط کار این گونه واحدها باعث شد که غالب تولیدکنندگان انرژی الکتریسیته به فکر بازسازی این گونه واحدها با استفاده از واحدهای گازی بیفتند. در این روش ضمن ایجاد امکان به کار گیری مجدد از سرمایه گذاری انجام شده ، می توان نسبت به افزایش راندمان واحدهای قدیمی تر نیز اقدام کرد .
این روش بازسازی و نوسازی تنها برای واحدهای گازسوز و یا با سوخت مایع امکان پذیر است . این روش بدان جهت قوت گرفت که غالباٌ قسمت حساس واحدهای بخاری یعنی بویلر آنها ، معمولاً پس از مدتی کارکرد نیاز به بازسازی کامل دارد در صورتی که توربین و سایر متعلقات آن با انجام تعمیرات جزیی قابل استفاده مجدد می باشند. بدین ترتیب با تلفیق تکنولوژی قدیمی ( توربین بخار ) که دارای شرایط کار قابل انطباق با شرایط تکنولوژی جدید توربین گاز می باشد ، شرایظ بهره برداری مناسبی از توربین گاز جدید و توربین بخار قدیمی فراهم می آید. به عنوان مثال در صورتی که هدف بازسازی سه واحد بخار 20 مگاواتی باشد ، می توان به جای نوسازی سه بویلر، با نصب یک واحد توربین گاز 120 مگاواتی و یک بویلر بدون مشعل ، ضمن افزایش قدرت مجموعه به 180 مگاوات ، با جزئی سرمایه گذاری بیشتر راندمان مجموعه را از 30 درصد ، که در صورت کارکرد مستقل هر کدام حاصل می شود ، به بیش از 40 درصد افزایش داد که البته این افزایش 10 درصدی در راندمان هزینه های سوخت را به میزان 3/1 کاهش خواهد داد .


مدل مربوط به این طرح در شکل زیر آورده شده است :

ساختار نيروگاه هاي اتمي جهان

برحسب نظريه اتمي عنصر عبارت است از يك جسم خالص ساده كه با روش هاي شيميايي نمي توان آن را تفكيك كرد. از تركيب عناصر با يكديگر اجسام مركب به وجود مي آيند. تعداد عناصر شناخته شده در طبيعت حدود 92 عنصر است.
هيدروژن اولين و ساده ترين عنصر و پس از آن هليم، كربن، ازت، اكسيژن و... فلزات روي، مس، آهن، نيكل و... و بالاخره آخرين عنصر طبيعي به شماره 92، عنصر اورانيوم است. بشر توانسته است به طور مصنوعي و به كمك واكنش هاي هسته اي در راكتورهاي اتمي و يا به كمك شتاب دهنده هاي قوي بيش از 20 عنصر ديگر بسازد كه تمام آن ها ناپايدارند و عمر كوتاه دارند و به سرعت با انتشار پرتوهايي تخريب مي شوند. اتم هاي يك عنصر از اجتماع ذرات بنيادي به نام پرتون، نوترون و الكترون تشكيل يافته اند. پروتون بار مثبت و الكترون بار منفي و نوترون فاقد بار است.

تعداد پروتون ها نام و محل قرار گرفتن عنصر را در جدول تناوبي (جدول مندليف) مشخص مي كند. اتم هيدروژن يك پروتون دارد و در خانه شماره 1 جدول و اتم هليم در خانه شماره 2، اتم سديم در خانه شماره 11 و... و اتم اورانيوم در خانه شماره 92 قرار دارد. يعني داراي 92 پروتون است.


ساختار نيروگاه اتمي

به طور خلاصه چگونگي كاركرد نيروگاه هاي اتمي را بيان كرده و ساختمان دروني آنها را مورد بررسي قرار مي دهيم.

طي سال هاي گذشته اغلب كشورها به استفاده از اين نوع انرژي هسته اي تمايل داشتند و حتي دولت ايران 15 نيروگاه اتمي به كشورهاي آمريكا، فرانسه و آلمان سفارش داده بود. ولي خوشبختانه بعد از وقوع دو حادثه مهم تري ميل آيلند (Three Mile Island) در 28 مارس 1979 و فاجعه چرنوبيل (Tchernobyl) در روسيه در 26 آوريل 1986، نظر افكار عمومي نسبت به كاربرد اتم براي توليد انرژي تغيير كرد و ترس و وحشت از جنگ اتمي و به خصوص امكان تهيه بمب اتمي در جهان سوم، كشورهاي غربي را موقتاً مجبور به تجديدنظر در برنامه هاي اتمي خود كرد.

نيروگاه اتمي در واقع يك بمب اتمي است كه به كمك ميله هاي مهاركننده و خروج دماي دروني به وسيله مواد خنك كننده مثل آب و گاز، تحت كنترل درآمده است. اگر روزي اين ميله ها و يا پمپ هاي انتقال دهنده مواد خنك كننده وظيفه خود را درست انجام ندهند، سوانح متعددي به وجود مي آيد و حتي ممكن است نيروگاه نيز منفجر شود، مانند فاجعه نيروگاه چرنوبيل شوروي. يك نيروگاه اتمي متشكل از مواد مختلفي است كه همه آنها نقش اساسي و مهم در تعادل و ادامه حيات آن را دارند. اين مواد عبارت اند از:

1- ماده سوخت متشكل از اورانيوم طبيعي، اورانيوم غني شده، اورانيوم و پلوتونيم است.

عمل سوختن اورانيوم در داخل نيروگاه اتمي متفاوت از سوختن زغال يا هر نوع سوخت فسيلي ديگر است. در اين پديده با ورود يك نوترون كم انرژي به داخل هسته ايزوتوپ اورانيوم 235 عمل شكست انجام مي گيرد و انرژي فراواني توليد مي كند. بعد از ورود نوترون به درون هسته اتم، ناپايداري در هسته به وجود آمده و بعد از لحظه بسيار كوتاهي هسته اتم شكسته شده و تبديل به دوتكه شكست و تعدادي نوترون مي شود. تعداد متوسط نوترون ها به ازاي هر 100 اتم شكسته شده 247 عدد است و اين نوترون ها اتم هاي ديگر را مي شكنند و اگر كنترلي در مهار كردن تعداد آنها نباشد واكنش شكست در داخل توده اورانيوم به صورت زنجيره اي انجام مي شود كه در زماني بسيار كوتاه منجر به انفجار شديدي خواهد شد.

در واقع ورود نوترون به درون هسته اتم اورانيوم و شكسته شدن آن توام با انتشار انرژي معادل با 200 ميليون الكترون ولت است اين مقدار انرژي در سطح اتمي بسيار ناچيز ولي در مورد يك گرم از اورانيوم در حدود صدها هزار مگاوات است. كه اگر به صورت زنجيره اي انجام شود، در كمتر از هزارم ثانيه مشابه بمب اتمي عمل خواهد كرد. اما اگر تعداد شكست ها را در توده اورانيوم و طي زمان محدود كرده به نحوي كه به ازاي هر شكست، اتم بعدي شكست حاصل كند شرايط يك نيروگاه اتمي به وجود مي آيد. به عنوان مثال نيروگاهي كه داراي 10 تن اورانيوم طبيعي است قدرتي معادل با 100 مگاوات خواهد داشت و به طور متوسط 105 گرم اورانيوم 235 در روز در اين نيروگاه شكسته مي شود و همان طور كه قبلاً گفته شد در اثر جذب نوترون به وسيله ايزوتوپ اورانيوم 238 اورانيوم 239 به وجود مي آمد كه بعد از دو بار انتشار پرتوهاي بتا (يا الكترون) به پلوتونيم 239 تبديل مي شود كه خود مانند اورانيوم 235 شكست پذير است. در اين عمل 70 گرم پلوتونيم حاصل مي شود. ولي اگر نيروگاه سورژنراتور باشد و تعداد نوترون هاي موجود در نيروگاه زياد باشند مقدار جذب به مراتب بيشتر از اين خواهد بودو مقدار پلوتونيم هاي به وجود آمده از مقدار آنهايي كه شكسته مي شوند بيشتر خواهند بود. در چنين حالتي بعد از پياده كردن ميله هاي سوخت مي توان پلوتونيم به وجود آمده را از اورانيوم و فرآورده هاي شكست را به كمك واكنش هاي شيميايي بسيار ساده جدا و به منظور تهيه بمب اتمي ذخيره كرد.

2- نرم كننده ها موادي هستند كه برخورد نوترون هاي حاصل از شكست با آنها الزامي است و براي كم كردن انرژي اين نوترون ها به كار مي روند. زيرا احتمال واكنش شكست پي در پي به ازاي نوترون هاي كم انرژي بيشتر مي شود. آب سنگين (D2O) يا زغال سنگ (گرافيت) به عنوان نرم كننده نوترون به كار برده مي شوند.

3- ميله هاي مهاركننده: اين ميله ها از مواد جاذب نوترون درست شده اند و وجود آنها در داخل رآكتور اتمي الزامي است و مانع افزايش ناگهاني تعداد نوترون ها در قلب رآكتور مي شوند. اگر اين ميله ها كار اصلي خود را انجام ندهند، در زماني كمتر از چند هزارم ثانيه قدرت رآكتور چند برابر شده و حالت انفجاري يا ديورژانس رآكتور پيش مي آيد. اين ميله ها مي توانند از جنس عنصر كادميم و يا بور باشند.

4- مواد خنك كننده يا انتقال دهنده انرژي حرارتي: اين مواد انرژي حاصل از شكست اورانيوم را به خارج از رآكتور انتقال داده و توربين هاي مولد برق را به حركت در مي آورند و پس از خنك شدن مجدداً به داخل رآكتور برمي گردند. البته مواد در مدار بسته و محدودي عمل مي كنند و با خارج از محيط رآكتور تماسي ندارند. اين مواد مي توانند گاز CO2 ، آب، آب سنگين، هليم گازي و يا سديم مذاب باشند.

غني سازي اورانيم

سنگ معدن اورانيوم موجود در طبيعت از دو ايزوتوپ 235 به مقدار 7/0 درصد و اورانيوم 238 به مقدار 3/99 درصد تشكيل شده است. سنگ معدن را ابتدا در اسيد حل كرده و بعد از تخليص فلز، اورانيوم را به صورت تركيب با اتم فلئور (F) و به صورت مولكول اورانيوم هكزا فلورايد UF6 تبديل مي كنند كه به حالت گازي است. سرعت متوسط مولكول هاي گازي با جرم مولكولي گاز نسبت عكس دارد اين پديده را گراهان در سال 1864 كشف كرد. از اين پديده كه به نام ديفوزيون گازي مشهور است براي غني سازي اورانيوم استفاده مي كنند.در عمل اورانيوم هكزا فلورايد طبيعي گازي شكل را از ستون هايي كه جدار آنها از اجسام متخلخل (خلل و فرج دار) درست شده است عبور مي دهند. منافذ موجود در جسم متخلخل بايد قدري بيشتر از شعاع اتمي يعني در حدود 5/2 انگشترم (000000025/0 سانتيمتر) باشد. ضريب جداسازي متناسب با اختلاف جرم مولكول ها است.روش غني سازي اورانيوم تقريباً مطابق همين اصولي است كه در اينجا گفته شد. با وجود اين مي توان به خوبي حدس زد كه پرخرج ترين مرحله تهيه سوخت اتمي همين مرحله غني سازي ايزوتوپ ها است زيرا از هر هزاران كيلو سنگ معدن اورانيوم 140 كيلوگرم اورانيوم طبيعي به دست مي آيد كه فقط يك كيلوگرم اورانيوم 235 خالص در آن وجود دارد. براي تهيه و تغليظ اورانيوم تا حد 5 درصد حداقل 2000 برج از اجسام خلل و فرج دار با ابعاد نسبتاً بزرگ و پي درپي لازم است تا نسبت ايزوتوپ ها تا از برخي به برج ديگر به مقدار 01/0 درصد تغيير پيدا كند. در نهايت موقعي كه نسبت اورانيوم 235 به اورانيوم 238 به 5 درصد رسيد بايد براي تخليص كامل از سانتريفوژهاي بسيار قوي استفاده نمود. براي ساختن نيروگاه اتمي، اورانيوم طبيعي و يا اورانيوم غني شده بين 1 تا 5 درصد كافي است. ولي براي تهيه بمب اتمي حداقل 5 تا 6 كيلوگرم اورانيوم 235 صددرصد خالص نياز است.

عملا در صنايع نظامي از اين روش استفاده نمي شود و بمب هاي اتمي را از پلوتونيوم 239 كه سنتز و تخليص شيميايي آن بسيار ساده تر است تهيه مي كنند. عنصر اخير را در نيروگاه هاي بسيار قوي مي سازند كه تعداد نوترون هاي موجود در آنها از صدها هزار ميليارد نوترون در ثانيه در سانتيمتر مربع تجاوز مي كند. عملاً كليه بمب هاي اتمي موجود در زراد خانه هاي جهان از اين عنصر درست مي شود.روش ساخت اين عنصر در داخل نيروگاه هاي اتمي به صورت زير است: ايزوتوپ هاي اورانيوم 238 شكست پذير نيستند ولي جاذب نوترون كم انرژي (نوترون حرارتي هستند. تعدادي از نوترون هاي حاصل از شكست اورانيوم 235 را جذب مي كنند و تبديل به اورانيوم 239 مي شوند. اين ايزوتوپ از اورانيوم بسيار ناپايدار است و در كمتر از ده ساعت تمام اتم هاي به وجود آمده تخريب مي شوند. در درون هسته پايدار اورانيوم 239 يكي از نوترون ها خودبه خود به پروتون و يك الكترون تبديل مي شود.بنابراين تعداد پروتون ها يكي اضافه شده و عنصر جديد را كه 93 پروتون دارد نپتونيم مي نامند كه اين عنصر نيز ناپايدار است و يكي از نوترون هاي آن خود به خود به پروتون تبديل مي شود و در نتيجه به تعداد پروتون ها يكي اضافه شده و عنصر جديد كه 94 پروتون دارد را پلوتونيم مي نامند. اين تجربه طي چندين روز انجام مي گيرد.
خورشید از نو ع متمرکز کننده‌های سهموی خطی قرار خواهند گرفت.

.


 







 

نیروگاه های آبی

اینگونه مولدها در مناطقی که دارای آب جاری فراوان باشند بکار گرفته می گردد. متناسب با میزان آب جاری رودخانه در طول سال و حداقل و حداکثر دبی آب رودخانه ، سدی بر روی رودخانه احداث می گردد و این سد توسط مجاری خاصی آب را از توربین عبور می دهد و محور آن را به گردش در می آورد . این محور گردان به نوبه خود ژنراتوری را که با آن کوپله است به چرخش در می آورد و بدین ترتیب جریان الکتریسیته تولید می شود.
ظرفیت قابل بهره برداری لز تیرو گاههای آبی علاوه بر عامل نگهداری صحیح ، تابعی از میزان دبی رودخانه می باشد که آنهم متاثر از میزان ریزش باران است . ارتفاع موثر نیز عامل غیر قابل انکاری در این زمینه به شمار می آید . ظرفیت نیروگاههای آبی را سریعاٌٍ – که از چند دقیقه تجاوز نمی کند – می توان در اختیار شبکه قرار داد، در حالیکه این امر در مورد نیروگاههای حرارتی به مدت زمان بیشتری نیاز دارد .
از این نیروگاهها با توجه به میزان قدرت و انرژی قابل تولید و لزوم یا عدم لزوم و چگونگی کنترل آب برای مصارف کشاورزی ، صنعتی و شهری ، به عنوان مولد یکی از بارهای پایه ، میانی و یا پیک استفاده می گردد.
هزینه احداث اینگونه نیروگاهها در حدود هزار تا هزار و پانصد دلار به ازاء هر کیلو وات قدرت نصب شده می باشد ، لیکن به لحاظ ناچیز بودن هزینه های بهره برداری و نگهداری و تعمیرات ، هزینه تولید هر کیلو وات ساعت انرژی در این نوع نیروگاهها نصف هزینه تولید همین مقدار انرژی در نیروگاههای بخاری است .( با احتساب کلیه هزینه های تولید همچون هزینه استهلاک ، سود ، سوخت ، دستمزد و تعمیرات و ... )



 

 اساس نحوه استفاده از گاز خروجی ، نیروگاههای سیکل ترکیبی به سه دسته تقسیم بندی می شوند .

1- نیروگاههای سیکل ترکیبی بدون مشعل
در این نوع ، دود خروجی از اگزوز توربین گاز که حجم بالا و دمای زیادی ( دمای گاز خروجی در بار اسمی در حدود 500 درجه سانتی گراد است ) دارد به بویلری هدایت می شود و به جای مشعل و سوخت در واحدهای بخاری ، جهت تولید حرارت به کار می رود. بخار تولید شده نیز توربین بخار را به چرخش در می آورد. این امر باعث بالا رفتن راندمان مجموعه نیروگاهی می گردد ، ضمن آنکه هزینه های سرمایه گذاری به ازای هر کیلو وات تا حد قابل ملاحظه ای کاهش پیدا می کند . این مجموعه برای تولید برق پایه استفاده می شود و کارآیی آن در صورتی که فقط برای تولید برق به کار رود تا 50 درصد هم بالا می رود .
در مناطق سردسیر با بکارگیری توربین بخار با فشار خروجی زیاد (Back pressure) به جای کندانسور و برج خنک کن در تامین آب گرم و بخار مصرفی گرمایش مناطق شهری و صنعتی نیز استفاده می شود که در این صورت راندمان تا 80 درصد هم افزایش می یابد.


 * منبع- بانک اطلاعات انرزی الکتریک



 * منبع- بانک اطلاعات انرزی الکتریک

اشنایی با نیروگاههای برق ایران وجهان- قسمت دوم

نیروگاههای خورشیدی
مقدمه

خورشید نه تنها خود منبع عظیم انرژی است، بلکه سرآغاز حیات و منشاء تمام انرژیهای دیگر است. طبق برآوردهای علمی در حدود ۶۰۰۰ میلیون سال از تولد این گوی آتشین می‌گذرد و در هر ثانیه ۲/۴ میلیون تن از جرم خورشید به انرژی تبدیل می‌شود. با توجه به وزن خورشید که حدود ۳۳۳ هزار برابر وزن زمین است. این کره نورانی را می‌توان به‌عنوان منبع عظیم انرژی تا ۵ میلیارد سال آینده به حساب آورد.

قطر خورشید ۶۱۰ × ۳۹/۱ کیلومتر است و از گازهایی نظیر هیدروژن (۸/۸۶ درصد) هلیوم (۳ درصد) و ۶۳ عنصر دیگر که مهم‌ترین آنها اکسیژن – کربن – نئون و نیتروژن است تشکیل شده‌است.

میزان دما در مرکز خورشید حدود ۱۰ تا ۱۴ میلیون درجه سانتیگراد می‌باشد که از سطح آن با حرارتی نزدیک به ۵۶۰۰ درجه و به صورت امواج الکترو مغناطیسی در فضا منتشر می‌شود.
ادامه نوشته

خلاصه وضعیت صنعت برق ایران در سال85

خلاصه وضعیت صنعت برق ایران

اطلاعات سال 1385براساس 9ماه عملکرد و3ماه برآورد تهیه شده است .

شرح

 سال 1385

قدرت و تولید 

قدرت نصب شده ( مگاوات ) 

46543

قدرت نصب شده حرارتی (مگاوات)

39575

قدرت نصب شده آبی (مگاوات)

6968

تعداد واحدهای نیروگاهی (مگاوات)

445

حداکثر بار تامین شده همزمان (مگاوات) 

33640

تولید انرژی برق ( میلیون کیلووات ساعت) 

187181

تولید انرژی برق صنایع بزرگ ( میلیون کیلووات ساعت) 

4750

ضریب بار تولیدی (درصد) 

66.6

سوخت مصرفی نیروگاه ها 

گاز مصرفی (میلیون مترمکعب) 

36186

گازوئیل مصرفی (میلیون لیتر)

3431

نفت کوره مصرفی (میلیون لیتر)

7530

متوسط راندمان واحدهای حرارتی (درصد) 

35.8

انتقال و فوق توزیع 

طول خطوط انتقال ( کیلومترمدار) 

38587

طول خطوط فوق توزیع (کیلومترمدار)

55096

ظرفیت پست های انتقال (مگاولت آمپر)

82501

ظرفیت پست های فوق توزیع ( مگاولت آمپر) 

61261
توزیع 

فروش انرژی برق (میلیون کیلووات ساعت)

143749

تعداد مشترکین (هزارمشترک)

20666

طول خطوط شبکه توزیع (کیلومتر)

573646

ظرفیت ترانسفورماتورهای توزیع (مگاولت آمپر) 

65727

تعداد کل روستاهای برقدار شده (روستا) 

50725

تعداد خانوار روستاهای برقدار شده ( خانوار) 

4420593

نیروی انسانی 

نیروی انسانی  (نفر) 

48622

نیروی انسانی شاغل کمتر از لیسانس (نفر)

36877

نیروی انسانی شاغل با تحصیلات عالی 

11745

شاخص ها 

قدرت سرانه (وات)

664

تولید سرانه (کیلووات ساعت )

2730

متوسط مصرف مشترکین (کیلووات ساعت) 

6900

سهم مصرف بخش خانگی (درصد) 

34

سهم مصرف بخش صنعتی  (درصد) 

32.4

سهم مصرف بخش سایر (درصد) 

33.7

سهم واحدهای حرارتی در تولید برق (درصد)

89.7

سهم واحدهای آبی  در تولید برق (درصد)

10.3

تلفات کل انرژی (درصد)

19.5

سهم نیروی انسانی با تحصیلات عالی (درصد) 

24.

مشخصات سدهای ایران -قسمت دوم

سد دز

سد شهرکرد


 

سد شهید عباس‌پور
سد شهید عباس‌پور ـ پر آبی
سد شهید عباس‌پور ـ کم آبی


 

سد شوسف نهبندان ـ پر آبی
سد شوسف نهبندان ـ کم آبی


 

سد طالقان
سد طالقان ـ کم آبی


 

سد قوری چای اردبیل



 

سد کرخه ـ پر آبی
سد کرخه ـ کم آبی


 

سد کریت یزد ـ کم آبی


 

سد گیلارلو اردبیل


 

سد مارون ـ پر آبی
سد مارون ـ کم آبی


 

سد منجیل سپید رود


 



 

سد نهرین یزد ـ کم آبی
سد نهرین یزد ـ پر آبی


 

سد هاله لرستان


قوسی وزنی کارون 4

سد قوسی وزنی کارون 4 و نیروگاه آن بر روی رودخانه کارون در استان چهارمحال بختیاری در فاصله حدود 180 کیلومتر جنوب غرب شهرکرد، بالادست تلاقی دو رودخانه کارون و منج واقع شده است. هدف از احداث این طرح تولید انرژی برقابی و کنترل جریانات سطحی بالادست است.
مشخصات سد
سد بتنی قوسی وزنی کارون 4 با ارتفاع 222 متر از پی بلندترین سد ایران است. طول تاج سد 5/574 متر و ضخامت آن در تاج و پی به ترتیب 7 متر و 118 متر می باشد. رویه بالادست سد قائم و شیب رویه پائین دست آن 1 قائم به 4/0 افقی است. حجم کل بتن مصرفی سد 40/2 میلیون متر مکعب است.

ادامه نوشته

مشخصات سدهای بزرگ ایران

مشخصات سدهای بزرگ ایرانعکس : از سدهای ایران
سد اکباتان همدان


----------------------------------------------------------
سد پیشین ـ کم‌آبی


سد پیشین ـ پرآبی
-----------------------------------------------
سد حاج‌آباد قائن خراسان جنوبی



----------------------------------------------------------
سد دز ـ پرآبی
سد دز ـ کم آبی

ادامه نوشته

نگاهی اجمالی به سدهای ایران

آمار تعداد سدهای کشور به تفکیک دستگاه اجرایی در مراحل مختلف
دستگاه اجرایی مطالعاتی اجرایی بهره برداری مجموع
آب منطقه‏ای آذربایجان شرقی ۴۴ ۱۲ ۵۵ ۱۱۱
آب منطقه‏ای آذربایجان غربی ۳۳ ۱۴ ۱۵ ۶۲
آب منطقه‏ای اردبیل ۲۷ ۵ ۲۰ ۵۲
آب منطقه‏ای اصفهان ۱۹ ۲ ۱۷ ۳۸
آب منطقه‏ای ایلام ۱۰ ۳ ۱ ۱۴
آب منطقه‏ای بوشهر ۶ ۰ ۱ ۷
آب منطقه‏ای تهران ۲ ۴ ۶ ۱۲
آب منطقه‏ای چهارمحال و بختیاری ۱۲ ۶ ۳ ۲۱
آب منطقه‏ای خراسان جنوبی ۹ ۳ ۷ ۱۹
آب منطقه‏ای خراسان رضوی ۲۷ ۷ ۳۸ ۷۲
آب منطقه‏ای خراسان شمالی ۱۵ ۱ ۶ ۲۲
آب منطقه‏ای زنجان ۲۸ ۶ ۱۴ ۴۸
آب منطقه‏ای سمنان ۳ ۳ ۳ ۹
آب منطقه‏ای سیستان و بلوچستان ۲۵ ۴ ۱۸ ۴۷
آب منطقه‏ای فارس ۱۰ ۵ ۸ ۲۳
آب منطقه‏ای قزوین ۶ ۱ ۰ ۷
آب منطقه‏ای قم ۱۴ ۰ ۳ ۱۷
آب منطقه‏ای کردستان ۱۸ ۸ ۳ ۲۹
آب منطقه‏ای کرمان ۹ ۲ ۵ ۱۶
آب منطقه‏ای کرمانشاه ۲۲ ۸ ۴ ۳۴
آب منطقه‏ای کهگیلویه و بویراحمد ۲۱ ۱ ۲ ۲۴
آب منطقه‏ای گلستان ۹ ۳ ۱۲ ۲۴
آب منطقه‏ای گیلان ۹ ۳ ۱ ۱۳
آب منطقه‏ای لرستان ۲۷ ۵ ۳ ۳۵
آب منطقه‏ای مازندران ۸ ۳ ۹ ۲۰
آب منطقه‏ای مرکزی ۱۳ ۳ ۱۴ ۳۰
آب منطقه‏ای هرمزگان ۷ ۱ ۹ ۱۷
آب منطقه‏ای همدان ۹ ۵ ۴ ۱۸
آب منطقه‏ای یزد ۲ ۱ ۵ ۸
آب و برق خوزستان ۲۰ ۳ ۶ ۲۹
توسعه آب و خاک سیستان ۰ ۰ ۱ ۱
توسعه منابع آب و نیروی ایران ۲۵ ۱۲ ۳ ۴۰
جهاد کشاورزی ۵۶ ۳ ۲۹۲ ۳۵۱
موسسه عمران رفسنجان ۱ ۰ ۰ ۱
مجموع
فهرست سدهای غیرمرزی ایران (تعداد: 995 مورد)
آب قابل تنظیم سالیانه استان مرحله دستگاه اجرایی عنوان سد ردیف
۱ خراسان رضوی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای خراسان رضوی سد چشمه ایوب ۱
۱۸/۵ چهارمحال و بختیاری در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای چهارمحال و بختیاری سد دره سیر گرگک ۲
  کرمان در دست مطالعه (شناسایی) جهاد کشاورزی سد آب بخشاء ۳
۲۵۰ چهارمحال و بختیاری در دست بهره برداری آب منطقه‏ای اصفهان سد انحرافی و تونل کوهرنگ۲ ۴
۲۲ آذربایجان شرقی در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد اربطان ۵
۱/۵ اردبیل در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد اینانلو ۶
۳۹/۳ خراسان شمالی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای خراسان شمالی سد اسفراین (بیدواز) ۷
۰/۵ مرکزی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای مرکزی سد جیریا ۸
۲ هرمزگان در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد رویدر ۹
  تهران در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد زیارت ۱۰
۱/۸ خراسان رضوی در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد شهید وفایی روچی ۱۱
  کرمان در دست مطالعه (شناسایی) جهاد کشاورزی سد فتح آباد شهر بابک ۱۲
۳۲/۲ کرمانشاه اجرایی (سیستم انحراف آب) آب منطقه‏ای کرمانشاه سد آناهیتا (کبوتر لانه) ۱۳
۴۲۰۰ خوزستان در دست بهره برداری توسعه منابع آب و نیروی ایران سد کرخه ۱۴
۱۸ کرمانشاه در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای کرمانشاه سد دینور ۱۵
۹ کرمانشاه در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای کرمانشاه سد جوانرود ۱۶
  کرمانشاه در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای کرمانشاه سد راوند کرمانشاه ۱۷
  خراسان رضوی در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای خراسان رضوی سد گلار تربت جام ۱۸
۱۹/۱۲ کردستان در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای کردستان سد ماویان ۱۹
  کردستان در دست مطالعه (شناسایی) آب منطقه‏ای کردستان سد اوریه ۲۰
  کهکیلویه و بویراحمد در دست مطالعه (شناسایی) توسعه منابع آب و نیروی ایران سد چم باستان ۲۱
  خراسان رضوی در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای خراسان رضوی سد کوه سفید تایباد ۲۲
  کهکیلویه و بویراحمد در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای کهگیلویه و بویراحمد سد مهریان (آب نهر) ۲۳
۱۴/۶ اردبیل در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای اردبیل سد سنگ آباد ۲۴
۸ اردبیل در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای اردبیل سد نیاخرم ۲۵
۵/۲ اردبیل در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای اردبیل سد تبریزک ۲۶
۶/۶ اردبیل در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای اردبیل سد هشتجین۲ ۲۷
۲۷ سیستان و بلوچستان در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای سیستان و بلوچستان سد اسفند ۲۸
۴/۸۵ زنجان در دست مطالعه (مرحله دوم) آب منطقه‏ای زنجان سد نورآباد زنجان ۲۹
۹۶/۲ کهکیلویه و بویراحمد در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای کهگیلویه و بویراحمد سد شیو (گل بابکان) ۳۰
۱۴۳ چهارمحال و بختیاری در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای چهارمحال و بختیاری سد ونک ۳۱
۱ آذربایجان غربی در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای آذربایجان غربی سد زره شوران ۳۲
۵/۹ آذربایجان غربی در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای آذربایجان غربی سد عربشاه گروس تکاب ۳۳
۰/۵ مرکزی در دست مطالعه (شناسایی) جهاد کشاورزی سد واران ۳۴
۱/۷ مرکزی در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد واشقان ۳۵
  اصفهان در دست بهره برداری آب منطقه‏ای اصفهان سد وانشان ۳۶
۰/۸۵ مرکزی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای مرکزی سد ور محلات ۳۷
۳ مرکزی در دست بهره برداری جهاد کشاورزی سد ورامه ۳۸
۴۲۵ آذربایجان غربی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای آذربایجان غربی افزایش ارتفاع سد شهید کاظمی ۳۹
۲۱/۳ اصفهان در دست مطالعه (مرحله دوم) آب منطقه‏ای اصفهان سد سرداب ۴۰
  خوزستان در دست مطالعه (شناسایی) آب و برق خوزستان سد زال ۴۱
۴/۳۶ سیستان و بلوچستان در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای سیستان و بلوچستان سد آبخوان (چاه شهی) ۴۲
۰/۵ اصفهان در دست بهره برداری آب منطقه‏ای اصفهان سد ریزآب فرخی ۴۳
۱/۵ مرکزی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای مرکزی سد انجیرک ۴۴
۲ خراسان شمالی در دست بهره برداری آب منطقه‏ای خراسان شمالی سد جربت ۴۵
۷ سیستان و بلوچستان در دست بهره برداری آب منطقه‏ای سیستان و بلوچستان سد مهران ۴۶
۳ فارس در دست بهره برداری آب منطقه‏ای فارس سد تنگ توجیه و سروک ۴۷
۷ یزد در دست بهره برداری آب منطقه‏ای یزد سد ابرکوه ۴۸
۳ یزد در دست بهره برداری آب منطقه‏ای یزد سد مروست (بند تغذیه‌ای) ۴۹
۳/۴۸ قزوین در دست مطالعه (مرحله اول) آب منطقه‏ای قزوین سد بهجت آباد ۵۰
تعداد نمایش: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ بعدی >
منبع- سایت شرکت مدیریت اب
۵۴۶

۱۳۷

 

 

۵۸۸ ۱,۲۷۱

وضعیت صنعت گاز و گازرسانی در ایران

ذخاير نفت و گاز ايران در سال 81 معادل 270 ميليارد بشكه معادل نفت خام برآورد گرديده است كه 37 درصد ان به نفت خام و 63 درصد آن به گاز طبيعي اختصاص يافته است.
48 درصد در مناطق خشكي مي باشند. منابع و ذخاير گاز طبيعي ايران عمدتا در مناطق جنوبي كشور و در نزديكي آبهاي خليج فارس قرار گرفته اند.
توليد گاز طبيعي در جهت پاسخگويي به تقاضاي داخلي و يا صادراتي عمدتا از منابع گازي مستقل انجام مي گيرد و گازهاي همراه توليدي از منابع مشترك نفت و گاز عمدتا جهت تزريق به ميادين نفتي مورد استفاده قرار مي گيرند. بهره گيري از مزيت نسبي گاز طبيعي در جهت تامين انرژي داخل كشور و نيز گسترش برنامه هاي مبادلات بين المللي گاز طبيعي در راستاي ارتقاي جايگاه ايران در بازارهاي بين المللي از اهداف مهم و استراتژيك صنعت گاز كشور در آينده بشمار مي رود.
با توجه به روند مصرف گاز طبيعي در كشور سهم گاز طبيعي در سبد انرژي مصرفي كشور از 26 درصد در سال 1370 به 46 درصد در سال 80 افزايش يافته است ( و در مقابل سهم فراورده هاي نفتي در اين دوره از 64 درصد به 47 درصد كاهش يافت ) رشد مصرف گاز طبيعي در ايران در طي دهه اخير همواره بيش از رشد مصرف جهاني گاز بوده است. مصرف گاز طبيعي در ايران در طي دهه 70-80 از متوسط رشد سالانه اي به ميزان 12 درصد برخوردار بوده است و اين امر در حالي است كه مصرف جهاني گاز در اين دوره تنها داراي رشد سالانه اي به ميان 1.8 درصد مي باشد.
در راستاي تحقق سياست جايگزيني گاز با ساير حاملهاي انرژي تلاشهاي گسترده اي جهت توسعه هر چه بيشتر سيستم گازرساني در كشور انجام گرفته است شركت ملي گاز ايران از طريق ايجاد سيستم گازرساني در بسياري از مناطق مختلف كشور عهده دار تامين اين هدف مي باشد.
ويژگيهاي سيستم گازرساني در كشور متاثر از ويژگيهاي خاص جغرافيايي ميادين نفت و گاز است و لذا با توجه به اين امر در حال حاضر ايران از يك سيستم بهم پيوسته گسترده گازرساين برخوردار مي باشد توسعه اين سيستم در جهت تحقق و هدف جايگزيني گاز با سبد حاملهاي انرژي و در راستاي تامين امنيت عرضه انرژي همچنان در برنامه هاي آينده شركت ملي گاز ايران مد نظر خواهد بود.
 
   ü پالايش گاز طبيعي
ظرفيت پالايش و نم زدائي گاز طبيعي ايران با برخورداري از متوسط رشد سالانه 9 درصدي در دهه اخير در سال 1380 به 211 ميليون متر مكعب در روز رسديه است . با توجه به تمركز قابل ملاحظه ميادين گاز كشور در مناطق جنوبي امكانات پالايشي و نم زدائي كشور نيز عمدتا در اين ناحيه مستقر مي باشند.
پالايشگاه بيد بلند با ظرفيت 22/5 ميليون متر مكعب در روز پالايشگاه فجر با ظرفيت 110 ميليون متر مكعب در روز و پالايشگاه سرخون با ظرفيت 7/1 ميليون متر مكعب ظرفيت نم زدائي در مناطق جنوبي و پالايشگاه شهيد هاشمي نژاد با ظرفيت 44.5 ميليون متر مكعب در روز در شمال شرق كشور از جمله مهمترين تاسيسات پالايشي كشور به شمار مي روند.
بر اساس پيش بيني هاي انجام شده در برنامه پنج ساله توسعه ظرفيت پالايش و نم زدائي گاز كشور در سال 1383 با متوسط رشد سالانه به ميزان 18 درصد به 345 ميليون متر مكعب در روز خواهد رسيد. برخي از طرحهاي پالايشي كه طي برنامه پنجساله سوم توسعه به اجرا درخواهد امد به شرح زير است:
  - احداث پالايشگاه عسلويه به ظرفيت 75 ميليون متر مكعب در روز جهت بهره برداري از فازهاي 1 و 2 و 3 پارس جنوبي كه در حال حاضر در دست اقدام است و بهره برداري از فازهاي 2و3 انجام گرفته و فاز 1 تا انتهاي سال به بهره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه ديگري در عسلويه به ظرفيت 50 ميليون متر مكعب در روز جهت بهره گيري از فازهاي 4 و 5 پارس جنوبي در دست اقدام مي باشد و اين طرح در سال 1384 به بهره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه دوم بيدبلند به ظرفيت 56 ميليون متر مكعب در روز به منظور پالايش گازهاي حوزه پازنان ، گچساران و بي بي حكيمه اين طرح در سال 1384 به بهره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه پارسيان ( فاز اول ) به ظرفيت 55 ميليون در روز كه در سال 84 به بهره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه پارسيان ( بخش اول از فاز دوم ) به ظرفيت 21 ميليون متر مكعب در روز كه در سال 81 به بهره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه پارسيان ( بخش دوم از فاز دوم ) به ظرفيت 20 ميليون متر مكعب در روز كه در برنامه پنجساله چهارم به بهره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه ايلام به ظرفيت 6.8 ميليون متر مكعب در روز جهت بهره برداري از منابع گازي تنگ بيجار اين پالايشگاه در سال 83 به بره برداري خواهد رسيد.
  - احداث پالايشگاه گشوي جنوبي به ظرفيت 14 ميليون متر مكعب در روز كه در دست مطالعه مي باشد.
 
   ü سيستم انتقال گاز طبيعي
سيستم انتقال گاز كشور شامل خطوط انتقال فشار قوي و ايستگاه هاي تقويت فشار گاز نيز طي دهه هاي اخير از افزايش قابل ملاحظه اي برخوردار بوده است. بطوريكه خطوط انتقال گاز كشور طي دهه اخر با متوسط رشد سالانه به ميزان 8.2 درصد در پايان سال 80 به 15.3 هزار كيلومتر رسيده است. ايران در حال حاضر داراي سه خط لوله اصلي فشار قوي سراسري (IGAT I&II&III) مي باشد و احداث خطوط چهارم و پنجم سراسري نيز در مرحله اجرا قرار دارد. ضمنا مطالعات مربوط به احداث خط ششم سراسري شروع شده است .
علاوه بر اين در مناطق شمال شرق و شمال غرب كشور نيز دو خط لوله فشار قوي سرخس-نكا- رشت-به قطر 36ً و 30ً و نيز خطوط انتقال گاز آذربايجان به اقطار 48ً و 30ً جهت انتقال گاز مورد نياز مناطق ياد شده و صادرات احداث گرديده اند.
در برنامه سوم توسعه كشور ( 83-79) احداث 5000 كيلومتر خط لوله فشار قوي جديد پيش بيني گرديده است و لذا با تحقق اين برنامه مجموع كل خطوط انتقال گاز كشور به 18300 كيلومتر خواهد رسيد.
برخي از پروژه هاي احداث خط انتقال در برنامه سوم توسعه بشرح زير است:
  - احداث خط انتقال 56ً سوم سراسري بطول 870 كيلومتر
  - احداث خط انتقال 56ً چهارم سراسري بطول 815 كيلومتر
  - احداث خط انتقال 56ً پنجم بطول 500 كيلومتر
  - احداث خط انتقال 48ًدوم آذربايجان بطول 440 كيلومتر
  - احداث خط انتقال 36ً سرخس - مشهد بطول 145 كيلومتر
  - طراحي ، خريد و احداث 30 ايستگاه تقويت فشار گاز با قدرت 2400 هزار اسب بخار
 
   ü سيستم توزيع گاز طبيعي
سيستم توزيع گاز طبيعي ايران طي دهه اخير(1380-1370) از گسترش قابل ملاحظه اي برخوردار گرديده است.شبكه گذاري گاز طبيعي كشور در اين دوره با متوسط رشد سالانه اي به ميزان 10.3 درصد در پايان سال 1380 به 69 هزار كيلومتر رسيده است. انشعابات نصب شده گاز نيز در اين دوره از متوسط رشد سالانه اي به ميزان 10.4 درصد برخوردار بوده و در پايان سال 1380 به بيش از 3.72ميليون انشعاب افزايش يافته است.
سيستم توزيع گاز ايران تا پايان سال 1380 بالغ بر 392 شهر و 416 روستا را تحت پوشش قرار داده است و تا پايان سال 80 مجموع واحدهاي صنعتي و مصرف كننده عمده گاز طبيعي كشور به 3500 واحد و تعداد شهركهاي صنعتي گازرساني شده به 30 عدد رسيده است.
در اين سال 7/4 ميليون خانوار كشور ( معادل 32 ميليون نفر ) از مزاياي گاز طبيعي استفاده نموده اند. گازرساني به نيروگاهها همواره به عنوان يكي از سياستهاي مهم بخش انرژي بوده و در حال حاضر 36 نيروگاه كشور تحت پوشش گازرساني قرار گرفته اند.
 
   ü مصرف گاز طبيعي
مصرف گاز طبيعي كشور در دهه اخير با متوسط رشد سالانه 11.9 درصد در سال 1380 به 67.8 ميليارد متر مكعب رسيده است بخش نيروگاهي تاكنون بزرگترين مصرف كننده گاز بوده است مصرف گاز اين بخش طي دهه اخير از متوسط رشد سالانه بيش از 10 درصد برخوردار بوده به طوري كه از 9.5ميليارد متر مكعب در سال 1368 به 25.5 ميليارد متر مكعب در سال 80 افزايش يافته است بر اساس پيش بيني هاي انجام شده در برنامه پنجساله سوم توسعه اقتصادي كشور در پايان اين برنامه مجموع كل مصرف گاز كشور به 92 ميليارد متر مكعب خواهد رسيد.
سهم گاز طبيعي در سبد مصرف انرژي نيروگاهي طي سالهاي اخير از افزايش قابل ملاحظه اي برخوردار بوده به طوري كه از 61 درصد در اغاز برنامه دوم توسعه به 76 درصد در سال 1380 رسيده است.
تركيب مصرف گاز طبيعي در سال 80 نشان مي دهد كه نيروگاهها باجذب 37.6 درصد از كل سبد مصرف گاز كشور بزرگترين بخش مصرف كننده بشمار مي روند. بخش خانگي ، تجاري و صنعت به ترتيب با دارا بودن سهمي به ميزان 33.3 درصد و 29.1 درصد از كل سبد مصرف گاز در مراتب بعدي قرار گرفته اند.
 
   ü مبادلات تجاري گاز طبيعي
ايران در حال حاضر داراي دو قرار داد مبادلات گاز طبيعي با دو كشور همسايه تركمنستان و تركيه مي باشد. قرار داد واردات گاز از تركمنستان با حجم سالانه اي به ميزان حداكثر 8 ميليارد متر مكعب در سال 1374 به امضا رسيد و واردات گاز از سال 76 آغاز گرديده است.
واردات گاز ايران از تركمنستان با حجمي به ميزان 0.4 ميليارد متر مكعب در سال 1376 آغاز و در سال 1380 به 4.5 ميليارد متر مكعب رسيده است در طي دوره 1376 تا 1380 مجموع كل واردات گاز از تركمنستان 12.1 ميليارد متر مكعب بوده است در سال 1380 قريب 6 درصد از كل مصرف گاز كشور از طريق واردات تامين گرديده است.
قرارداد صادرات گاز به تركيه نيز از سال 75 با شركت بوتاش تركيه به امضا رسيد . حجم گاز تحويلي بر اساس اين قرار داد از 3 ميليارد متر مكعب در سال شروع و پس از سه سال به 7 ميليارد متر مكعب در سال افزايش يافته و به حداكثر 10 ميليارد متر مكعب در سال خواهد رسيد. در راستاي تحقق اين طرح خط لوله اي بطول 253 كيلومتر و قطر 40 اينچ در مسير تبريز به مرز بازرگان احداث گرديده است. صادرات گاز به تركيه از دوم بهمن ماه 1380 با حضور وزير محترم نفت و وزير انرژي و منابع طبيعي تركيه رسما اغاز گرديد بر اساس پيش بيين هاي انجام شده و در چارچوب مفاد قرار داد صادرات گاز ايران در سال 1381 به 1.3 ميليارد متر مكعب افزايش خواهد يافت.
شروع صادرات گاز ايران به تركيه نقطه عطفي در روابط تجاري ايران با بازارهاي بين المللي انرژي و گاز بشمار مي رود و اين امر از ابعاد اقتصاي ، سياسي و ارتباطات بلند مدت بين المللي از اهميت ويژه اي برخوردار مي باشد. تركيه در واقع پل ارتباطي ميان ايران و بازارهاي بالقوه گاز طبيعي در اروپا بشمار مي رود. مطالعات انجام شده نشان مي دهند كه تقاضاي گاز طبيعي منطقه اروپادر طي سه دهه اينده بطور فزآينده اي بيش از عرضه گاز اين منطقه خواهد بود و اين امر نشان دهنده تلاش بيشتر كشورهاي اين منطقه در جهت دستيابي به منابع جديدتر و تنوع سازي در منابع عرضه گاز و ايجاد امنيت عرضه در منطقه مي باشد. كشورهاي واقع در منطقه خاورميانه و خصوصاً ايران در اين ميان بعنوان بزرگترين پتانسيل هاي عرضه گاز به بازارهاي جهاني با فراهم نمودن زمينه مناسب مي توانند در طي دهه هاي اينده در اين منطقه مهم اقتصادي جهان ايفاي نقش نمايند.
 
   ü طرح بيع متقابل در صنعت گاز
بر اساس مصوبات مجلس شوراي اسلامي در سال 1377 استفاده از تسهيلات بيع متقابل ( فاز اول جهت تسريع در گسترش عمليات گازرساني كشور اغاز گرديد افزايش 44 ميليون متر مكعب در روز ظرفيت پالايشي احداث بيش از 2000 كيلومتر خط لوله فشار قوي گاز طبيعي ،احداث 6 ايستگاه تقويت فشار به ظرفيت كل 376 هزار اسب بخار نصب 1.1 ميليون انشعاب جديد خانگي ( حدود 2 ميليون خانوار) گازرساني به 1800 واحد صنعتي از اهداف مهم تعريف شده در اين طرح بشمارمي رود.
تحقق اين طرح و جايگزين نمودن گاز طبيعي در سبد مصرف انرژي كشور علاوه بر ايجاد اشتغال در بخشهاي مختلف كشور قريب 1/3 ميليارد دلار در هر سال صرفه جوئي بهمراه داشته است و با تحقق كامل اين طرح دو ميليون خانوار كشور تحت پوشش سيستم گازرساني قرار گرفته اند. دستاوردهاي اين طرح بشرح زير بوده است:
  - افزايش 1.5 ميليون مشترك جديد به سيستم گازرساني
  - افزايش 2 ميليون خانوار گاز سوز( معادل 10 ميليون نفر جمعيت )
  - افزايش مصرف سالانه گاز طبيعي به ميزان 20 ميليارد متر مكعب ( شامل 8.2 ميليارد متر مكعب در بخش خانگي - تجاري ، 8.6 ميليارد متر مكعب در بخش صنعت و 4.2 ميليارد متر مكعب در بخش نيروگاه)
بدنبال موفقيت نخستين طرح بيع متقابل گازرساني فاز دوم اين طرح نيز در سال 80 بررسي و در اسفند 80 به تصويب شوراي اقتصاد رسيد. بر اساس برنامه ريزي هاي انجام شده اين طرح طي پنج سال انجام خواهد شد.
اهم فعاليت هاي گازرساني در اين طرح بشرح زير مي باشد:
  - افزايش ظرفيت پالايش گاز به ميزان 50 ميليون متر مكعب در روز
  - احداث قريب به 4500 كيلومتر خط انتقال فشار قوي
  - ظرفيت سازي جديد ايستگاه هاي تقويت فشار به ميزان 1.1 اسب بخار
با تكميل فاز دوم طرح بيع متقابل گازرساني مصرف گاز طبيعي كشور به ميان 25 ميليارد متر مكعب افزايش خواهد يافت ( 30 درصد در بخش نيروگاه ، 40 درصد در بخش صنعت و 30 درصد در بخش خانگي - تجاري) يكي از ويژگيهاي خاص صنعت گاز طبيعي ايران ، توانمنديهاي قابل ملاحظه فني و عملياتي متخصصان ايراني جهت انجام بسياري از پروژه هاي گازرساني و بويژه طرحهاي بيع متقابل مي باشد اين امر ضمن تاثير گذاري بر اقتصاد اين طرحها بر سرعت انجام فعاليتها نيز تاثير قطعي داشته است.
بر اساس گزارش آژانس بين المللي انرژي تا سال 2030 در ميان انرژي هاي اوليه، تقاضاي گاز طبيعي در 30 کشوري که در آينده، اروپاي بزرگ را تشکيل خواهند داد، بيشترين رشد را تجربه کرده و از 450 ميليون تن معادل نفت خام در سال 2003 به حدود 760 ميليون تن معادل نفت خام در سال 2030 خواهد رسيد. اين در حالي است که تقاضاي گاز طبيعي اروپاي بزرگ در سال 1970 فقط 110 ميليون تن معادل نفت بود.

مطالعه وضعيت توليد و عرضه گاز طبيعي نشان مي دهد که با گذشت زمان و شدت گرفتن تقاضاي گاز طبيعي در 30 کشور اروپايي بزرگ ياد شده، وابستگي به منابع گازي وارداتي به شدت افزايش خواهد يافت. در همين راستا و بر اساس نتايج مطالعات آژانس بين المللي انرژي، در حاليکه اروپاي بزرگ تا سال 1973 از واردات گاز طبيعي بي نياز بوده در سال 2000 بخش مهمي از عرضه 520 ميليارد متر مکعبي به اروپاي 30 عضوي از طريق واردات از کشورهاي خارج از اروپا تأمين شده است. اما وابستگي اروپا به گاز طبيعي وارداتي در سال 2030 بسيار بيشتر خواهد شد. در اين سال توليد گاز طبيعي در اروپاي بزرگ کمتر از 300 ميليارد متر مکعب خواهد بود. حال آنکه در حدود 600 ميليارد متر مکعب گاز طبيعي نيز از خارج از اتحاديه اروپا به اين مجموعه وارد مي شود. به اين ترتيب سهم واردات در عرضه گاز طبيعي به اتحاديه اروپا که در آغاز 1970 چيزي در حدود صفر درصد بود، در سال 2005 به حدود 36% رسيده و پيش بيني مي شود که تا سال 2030 به 70% افزايش يابد.

بر اساس برآوردهاي صورت گرفته، آمريکا با مصرف 657 ميليارد و 200 ميليون متر مکعب گاز طبيعي معادل 22 درصد از کل گاز جهان در سال 2008 جايگاه نخست، روسيه با مصرف 430 ميليارد و 200 ميليون متر مکعب معادل 9.13 درصد از کل گاز طبيعي توليد شده در جهان رتبه دوم و ايران با مصرف 132 ميليارد و 700 ميليون متر مکعب گاز طبيعي معادل 4.4 درصد از کل گاز توليدي جهان در سال 2008 جايگاه سومين کشور پر مصرف گاز طبيعي در جهان را به خود اختصاص داده است.

اين گزارش حاکي است، کشور کانادا با مصرف 100 ميليارد معادل 3.13 در صد از کل گاز توليدي، انگلستان با مصرف 93 ميليارد و 900 ميليون متر مکعب، ژاپن با 93 ميليارد و 700 ميليون متر مکعب، آلمان با 82 ميليارد متر مکعب، چين با مصرف 80 ميليارد و 700 ميليون متر مکعب و عربستان با مصرف 78 ميليارد و 100 ميليون متر مکعب گاز طبيعي در سال 2008 به ترتيب رتبه هاي بعدي بزرگ ترين مصرف کنندگان گاز طبيعي جهان را به خود اختصاص داده اند.


جايگاه ايران در ميان ده کشور اول مصرف کننده گاز طبيعي جهان در سال 2008

 

رديف

نام کشور

ذخاير(تريليون متر مکعب)

درصد از کل

1

آمريکا

2/657

22

2

روسيه

2/420

9/13

3

ايران

7/132

4/4

4

کانادا

100

3/3

5

انگلستان

9/93

1/3

6

ژاپن

7/93

1/3

7

آلمان

82

7/2

8

چين

7/80

7/2

9

عربستان

1/78

6/2

10

ساير

25/1280

7/42


 

جايگاه ايران در ميان ده کشور اول مصرف کننده گاز طبيعي جهان در سال 2008

رديف

نام کشور

ذخاير(تريليون متر مکعب)

درصد از کل

1

روسيه

7/601

6/19

2

آمريکا

2/582

25/19

3

کانادا

2/175

7/5

4

ايران

4/144

7/4

5

نروژ

2/99

2/3

6

الجزاير

5/86

8/2

7

عربستان

1/78

5/2

8

قطر

6/76

49/2

9

چين

1/76

47/2

10

ساير

7/1173

توزيع و مصرف گاز طبيعي

در کنار سيستم به هم پيوسته و گسترده شبکه گازرساني ايران در بخش خانگي و تجاري که بخش عمده اي از مجموع گاز طبيعي توليد و پالايش شده را مصرف مي کند، بخش هاي ديگري شامل نيروگاه ها، صنايع عمده، صنايع پتروشيمي، نيز هستند که بخش اعظمي از گاز پالايش شده را به خود اختصاص مي دهند کل مصرف مجموعه مورد نظر در حال حاضر سهم گاز در سبد مصرف انرژي فسيلي کشور را به 62 درصد رسانده و پيش بيني مي شود اين سهم در آينده اي نزديک به رشد خود ادامه دهد.

در حال حاضر بيش از 172 هزار کيلومتر شبکه توزيع گاز شهري احداث شده است  که وظيفه گاز رساني به 790 شهر، 8704 روستا و 25 هزار و 834 واحد از واحدهاي صنعتي را بر عهده دارد. در حال حاضر حدود 60 ميليون نفر از جمعيت کشور در قالب 4/15 ميليون خانوار از گاز طبيعي استفاده مي کنند.

طي سال گذشته 1/141 ميليارد متر مکعب گاز به مصرف کنندگان داخلي تحويل شده است که از اين مقدار 42 ميليارد و 200 ميليون متر مکعب به بخش نيروگاهي و 37 ميليارد و 500 ميليون متر مکعب به بخش صنايع و 57 ميليارد متر مکعب گاز طبيعي نيز در بخش خانگي و تجاري هزينه شده است، ضمن آنکه 55 نيروگاه نيز طي سال 88 تحت پوشش گاز رساني قرار داشتند. بر اساس برآوردها و پيش بيني هاي صورت گرفته حجم گاز مصرفي در بخش خانگي و تجاري طي سال 89 به ميزان 385 ميليارد متر مکعب، سال 90 به مقدار 396 ميليارد متر مکعب، سال 91 حدود 407 ميليارد متر مکعب، سال 92 به مقدار 418 ميليارد متر مکعب و ميزان مصرف گاز طبيعي در سال 1393 در بخش خانگي و تجاري حدود 429 ميليارد متر مکعب تخمين زده شده است.

مقدار مصرف گاز در بخش صنايع طي سال 89 حدود 114 ميليارد متر مکعب، سال 89 به ميزان 142 ميليارد، در سال 90 حدود 175 ميليارد متر مکعب، 195 ميليارد متر مکعب براي سال 91 به مقدار 207 ميليارد متر مکعب براي سال 92 و مقدار حجم گاز مصرفي در بخش صنايع در سال 93 حدود 218 ميليارد کتر مکعب برآورد شده است.

ميزان گاز مصرفي در بخش صنايع پتروشيمي بر اساس پيش بيني هاي صورت گرفته در سال 88 حدود 42 ميليارد متر مکعب سال 89 به ميزان 57 ميليارد متر مکعب، براي سال 90 حدود 91 ميليارد متر مکعب، سال 91 به مقدار 123 ميليارد متر مکعب، سال 92 حدود 145 ميليارد متر مکعب و براي سال 1393 به ميزان 157 ميليارد متر مکعب برآورد شده است. بر اساس پيش بيني هاي صورت گرفته حجم گاز مصرفي نيروگاه ها براي سال 88 حدود 150 ميليارد متر مکعب، سال 89 به ميزان 182 ميليارد متر مکعب، سال 90 به مقدار 241 ميليارد متر مکعب، سال 91 حدود 240 ميليارد متر مکعب، سال 92 به ميزان 525 ميليارد متر مکعب و براي سال 1393 به مقدار 267 ميليارد متر مکعب برآورد شده است.

پيش بيني هاي مزبور حاکي از اين مطلب دارند که به طور متوسط حدود 34 ميليارد متر مکعب گاز نيز طي سال هاي مزبور ازطريق خطوط انتقالي به ترکيه و ارمنستان صادر خواهد شد. حجم مصرفي CNG در بخش حمل و نقل در سال 88 حدود 10 ميليارد متر مکعب و براي سال 89 حدود 14 ميليارد متر مکعب، سال 90 به ميزان 17 ميليارد متر مکعب، سال 91 به مقدار 20 ميليارد متر مکعب، سال 92 حدود 24 ميليارد متر مکعب و براي سال 1393 به ميزان 28 ميليارد متر مکعب تخمين زده شده است

جايگاه ايران در منابع گازي جهان

رونق اقتصاد جهان؛ نيازمند منابع انرژي است و مطالعات مختلف نشان مي دهد منابع هيدروکربوري تا سال 2050 همچنان به عنوان عمده ترين منابع تأمين انرژي باقي خواهند ماند. بررسي روند اين منابع و توزيع جغرافيايي آنها نشان مي دهد تا افق 2025 ميلادي تنها پنج کشور حوزه خليج فارس شامل جمهوري اسلامي ايران/عربستان سعودي/ کويت/عراق و امارات متحده عربي به عنوان عمده ترين توليدکنندگان نفت و کشورهاي ايران؛ روسيه، قطر، عربستان سعودي؛ و امارات متحده عربي پنج توليدکننده اصلي گاز در آن زمان خواهند بود.

ذخاير گاز مانند ذخاير نفتي به سه دسته ذخاير تثبيت شده، ذخاير احتمالي و ذخاير ممکن تقسيم مي شوند و بر همين مبنا حجم ذخاير تثبيت شده گاز طبيعي طي سه دهه اخير بالغ بر سه برابر شده است اين ذخاير از حدود 45 تريليون متر مکعب در سال 1970 به بيش از 155 تريليون متر مکعب در پايان سال 2001 رسيده است.

بنا به گزارشي که تا پايان سال 2008 وجود دارد، ميزان ذخاير گاز جهان در حدود 185 تريليون متر مکعب برآورد شده است. که کشور روسيه با 3/43 تريليون متر مکعب و با سهم 4/23 درصد، داراي بيشترين منابع گازي و پس از آن ايران با 61/29 تريليون متر مکعب و با سهم 16 درصد، دومين منبع گازي جهان محسوب مي شوند.

از ميان مخازن گازي و بهره برداري شده اي که در ايران وجود دارد اشاره به دو مخزن گازي مارون خامي در جنوب شرقي اهواز و پروزه پارس جنوبي، اهميت فوق العاده اي دارند. به ويژه پارس جنوبي که به عنوان دومين و مهمترين مخزن گازي ايران، گفته مي شود، حدود 50 درصد منابع گازي اين کشور و حدود 8 درصد از کل منابع جهان در اين منطقه متراکم و متمرکز شده است.



رديف

نام کشور

ذخاير (تريليون متر مکعب)

درصد از کل

1

روسيه

 43.3

23.4

2

ايران

29.61 

 16

3

قطر

25.46 

13.8

4

ترکمنستان

7.94 

4.3

5

عربستان

7.57 

4.1

6

آمريکا

6.73 

3.6

7

امارات متحده عربي

6.43 

3.5

8

نيجريه

5.22 

2.8

9

ونزوئلا

4.84 

 2.6

10

ساير

47.9 

نگاهي کوتاه به امکانات و تأسيسات توليدي و پالايشي شرکت ملي گاز براي دستيابي به جايگاه برتر در تراز تجارت جهاني

شرکت ملي گاز ايران با توجه به سهم گاز طبيعي در سبد انرژي حامل هاي ميان تقطير و تجارب ارزشمند 40 ساله در عرصه فعاليتي صنعت گاز از منظر سخت افزاري و نرم افزاري داراي توان بالايي بوده و در زمره شرکت هاي بزرگ ايران و خاورميانه به شمار مي رود. به تناسب افزايش مصرف در داخل کشور و نيز متناسب با افق هاي ترسيمي در سند چشم انداز توسعه، همواره ظرفيت توليد، پالايش و نم زدايي گاز طبيعي در ايران از روند  رو به رشد مناسبي برخوردار بوده است که با تأکيدات صورت گرفته و متناسب با طرح هاي توسعه اي تداوم روند رو به رشد اين صنعت ادامه خواهد يافت.

برآوردها مبين اين واقعيت است که در سال 2012 ميلادي ظرفيت پالايش گاز ايران بالغ بر 274 ميليارد متر مکعب در سال خواهد بود که برابر با رشد 55 درصدي طي سال هاي آتي خواهد بود. شرکت ملي گاز ايران در حال حاضر بدون بهره برداري از طرحهاي توسعه اي خود، توان پالايشي روزانه حدود 500 ميليون متر مکعب گاز را داراست.

اين شرکت در حال حاضر مديريت و بهره برداري از هفت شرکت پالايشي مستقل و اختصاصي گاز طبيعي را بر عهده دارد و ضمن آنکه بر اساس برآوردها قرار است با اجراي طرح هاي توسعه اي تا سال 1404 تعداد آنها به دو برابر کنوني افزايش يابد. پيش بيني ها حاکي از اين موضوع است که در صورت تحقق تمامي طرح هاي توسعه اي پالايشي در پايان سال 1404 مجموع ظرفيت پالايشي شرکت ملي گاز ايران به بيش از 1200 ميليون متر مکعب در روز بالغ شود.


انتقال گاز طبيعي


انتقال گاز طبيعي از مبادي توليد و پالايشگاه ها تا مراکز مصرفي در بخش هاي مختلف از حساسيت و  اهميت بالايي برخوردار است. مجموع خطوط فشار قوي انتقال گاز در اين کشور هم اينک بالغ بر 32 هزار کيلومتر است که توان انتقال آن روزانه بيش از 500 ميليون متر مکعب برآورد مي شود. بر اساس تأکيدات صورت گرفته در قالب سند چشم انداز 20 ساله، طول خطوط انتقالي از 30 هزار کيلومتر فعلي بايد به حدود 65 هزار کيلومتر افزايش يابد.

از همين رو شرکت انتقال گاز ايران به عنوان يکي از شرکت هاي تابعه شرکت ملي گاز ايران با بهره مندي از امکانات وسيع اجرايي – خدمات پشتيباني و ماشين آلات متنوع تمام پروژه هاي عمومي در زمينه هاي مهندسي، طراحي بنيادي و طراحي تفصيلي به ويژه در ارتباط با طراحي و اجراي خطوط انتقال گاز، شبکه هاي تغذيه و توزيع، ايستگاه هاي تقليل فشار گاز را در سراسر کشور منطبق با استانداردهاي بين المللي به انجام مي رساند.


طرح هاي افزايش ظرفيت پالايش گاز طبيعي ايران


شرکت ملي گاز ايران براي پالايش گاز و پالايشگاه هاي زيادي را در دست احداث دارد که از آن جمله مي توان به پروژه بيد بلند 2 با ظرفيت توليد روزانه 57 ميليون متر مکعب گاز اشاره کرد. بر اساس پيش بيني هاي صورت گرفته، با هدف افزايش ظرفيت پالايشي گاز کشور بهره برداري از پالايشگاه بيد بلند 2 در سال 2011 و توسعه پالايشگاه ايلام با افزايش ظرفيت توليد روزانه سه ميليون و 400 هزار متر مکعب گاز تا سال 2010، انجام خواهد شد.

همچنين مي توان به بهره برداري از پروژه هاي گازي فازهاي 6، 7 و 8 پارس جنوبي با ظرفيت توليد 100 ميليون متر مکعب گاز تا سال 2008، بهره برداري از فازهاي 9و10 پارس جنوبي تا سال 2008 با ظرفيت توليد 50 ميليون متر مکعب گاز، بهره برداري از فازهاي 18،17،16،15 پارس جنوبي با ظرفيت توليد 100 ميليون متر مکعب گاز تا سال 2012، بهره برداري از فازهاي 21،20،19 پارس جنوبي تا سال 2013 با ظرفيت توليد 80 ميليون متر مکعب گاز در روز و بهره برداري از فازهاي 24،23،22 پارس جنوبي با ظرفيت 40 ميليون متر مکعب گاز در روز تا سال 2014 اشاره کرد.


طرح هاي مهم توسعه اي خطوط انتقال فشار قوي گاز طبيعي


خط لوله سراسري ششم عسلويه، بيد بلند، اهواز به طول 625 کيلومتر و قطر 56 اينچ با هدف ظرفيت انتقال 95 ميليون متر مکعب گاز طبيعي در روز و پنج ايستگاه تقويت فشار با سرمايه اي معادل يک ميليارد و يکصد ميليون دلار يکي از مهمترين طرح هاي توسعه اي خطوط، انتقال فشار قوي گاز طبيعي در حال احداث است.

در ادامه اين مسير مي توان به خطوط لوله هفتم سراسري عسلويه، سرخون، ايرانشهر به طول 902 کيلومتر و قطر 42و56 اينچ با ظرفيت انتقالي 110 ميليون متر مکعب در روز با حداکثر 10 ايستگاه تقويت فشار گاز با سرمايه گذاري دو ميليارد و 200 ميليون دلار در حال احداث، خط لوله سراسري هشتم عسلويه، نائين، تهران به طول هزار و 50 کيلومتر و قطر 56 اينچ با ظرفيت 100 ميليون مکعب در روز با 10 ايستگاه تقويت فشار گاز با سرمايه گذاري سه ميليارد و 300 ميليون دلار در حال احداث، خط لوله سراسري نهم عسلويه، اهواز، دهگلان، بازرگان، به طول تقريبي 1860 کيلومتر با قطر 56 اينچي و ظرفيت انتقالي 110 ميليون متر مکعب در روز با 117 ايستگاه تقويت فشار گاز و تخصيص اعتباري در حدود هشت ميليارد دلار با هدف بهره برداري در سال 2014 که در مرحله طراحي است اشاره کرد، خط لوله سراسرس دهم کنگان، پناوه، تيران به طول 590 کيلومتر با قطر 56 اينچ با ظرفيت انتقال 65 ميليون متر مکعب در روز با تعداد چهار ايستگاه تقويت فشار گاز و سرمايه اي معادل 635 ميليون دلار در حال اجرا است، خط لوله يازدهم سراسري عسوليه، نائين، ميامي به طول هزار و 320 کيلومتر با قطر 56 اينچ با ظرفيت انتقال 110 ميليون متر مکعب در روز با 12 ايستگاه تقويت فشار گاز در روز اجرا قرار دارد، خط لوله دوم شمال، شمال شرقي پاراچين، ميامي، سنگ بست مشهد به طول تقريبي 900 کيلومتر و قطر 42و48 اينچ با شش ايستگاه تقويت فشار گاز با صرف اعتباري بالغ بر يک ميليارد و 500 ميليون دلار در مرحله بهره برداري و خط لوله سوم آذربايجان، ساوه، همدان، بيجار، مياندوآب به طول 470 کيلومتر با قطر 40و48 اينچ به سه ايستگاه تقويت فشار گاز با سرمايه اي معادل 800 ميليون دلار در مرحله بهره برداري نيز از جمله پروژه هاي مهم توسعه اي خطوط انتقال فشار قوي گاز طبيعي قلمداد مي شوند.

شرکت انتقال گاز ايران با برخورداري از تعداد 60 ايستگاه تقويت فشار گاز فعال، به منظور بالا بردن توان انتقال گاز طبيعي مورد نياز در بخش مصارف داخلي و صادرات نسبت به برنامه ريزي احداث ايستگاه هاي جديد اقدام کرده است، که در صورت تحقق طرح هاي مزبور که بالغ بر 35 هزار و 200 کيلومتر تا پايان سال 2025 ميلادي علاوه بر مجموع خطوط ذکر شده بهره مند از 140 ايستگاه فعال خواهد بود.

در مجموع، موقعيت راهبردي ذخاير گازي ايران در سواحل جنوبي کشور و مشترک بودن ميدان بزرگ گازي پارس جنوبي با کشور قطر، اهميتي خاص به منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس بخشيده است. سهم ذخاير گازي ايران در ميدان گازي مشترک پارس جنوبي حدود 14/2 تريليون متر مکعب (حدود 7 درصد کل ذخاير گاز جهان و 50 درصد ذخاير گاز کشور) برآورد شده است؛ بر اين اساس، جايگاه و نقش محوري منطقه ويژه اقتصادي انرژي پارس در اقتصاد کلان و توسعه کشور انکار ناپذير است

 منبع-سایت شرگت گاز ایران