پارس اباد مغان

معرفی شهر پارس‌آباد

پارس‌آباد مغان یکی از شهرهای استان اردبیل در شمال غربی ایران است. نام این شهر از کلمه پارسا، که نام خانوادگی مدیرعامل شرکت شیار آذربایجان که در سال ۱۳۳۰ شمسی این شهر را بنیان نهاد، برگرفته شده امّا بعدها به دلیل اشکال در تلفّظ دو حرف آ بصورت پشت سرهم یکی از الفها حذف و شکل نوشتاری پارس‌آباد صورت امروزی خود را یافت.

شهر پارس‌آباد منطقه‌ای است که در جلگه‌ای هموار با آب و هوایی معتدل تا گرم قرار دارد. فاصله آن تا اردبیل ۲۲۰ کیلومتر می‌باشد. جلگه پارس‌آباد مستعدترین خاک و مطلوب‌ترین شرایط آب و هوایی را برای زراعت دامپروری و باغداری داراست. شرکت بزرگ کشت و صنعت و دامپروری مغان بزرگترین شرکت در نوع خود در کشور و در خاورمیانه با حجم عملیات زراعی، دامی و صنعتی در همین شهرستان دایر است همچنین وجود کارخانه قند، کمپوت سازی، مرباسازی، پنبه پاک کنی و کارگاه تولید لبنیات رونق خاصی به این شهرستان داده‌است. پوشش گیاهی منطقه بیشتر بصورت علفهای مرتع مرغوب می‌باشد و عشایر شاهسون که بقایای ۳۲ طایفه اصلی اند با حفظ نژاد و سنتهای خویش هنوز در دشت مغان به حیات خویش ادامه می‌دهند. از محصولات کشاورزی و دامی مغان می‌توان به پنبه، چغندر قند، ذرت، گندم، برنج هاشمی، حبوبات، دانه‌های روغنی، کنجد، و میوه جات اشاره کرد.

در تاریخ

در کتاب مسالک و ممالک تألیف ابواسحق ابراهیم اصطخری در قسمت مربوط به ذکر دریای خزر چنین آمده‌است:

«جانب شرقی دریای خزر بهری از دیلمان، طبرستان، گرگان و حدود آن و بهری از بیابان خوارزم دارد؛ و جانب غربی آذربایجان، مغان ، حدود سریر، دریای خزر، بهری از بیابان غزیه و… و اما از جانب دست چپ دریا از برابر آبسکون تا زمین دریای خزر همه آبادانی و پیوسته‌است از آبسکون بر حدود گرگان و طبرستان و دیلمان بروند. آنگه در حدود آذربایجان بیله سوار (در فاصله ۵۵ کیلومتری جنوبی) شوند و چون مغان بگذرند تا دربند دو روز راه ولایت شروان‌شاهان است و از آنجا گفته شد تا به سمندر چهار روزه راه است و تمام و…»

مقدسی نیز می‌نویسد:

«مغان شهری است که دو نهر به دور آن است. پیرامون آن باغهای زیبا است که گویی دشت را بهشت ساخته برای رحاب در کشور اسلام فخرآور هستد…. حومه‌اش خشک و دلگشا و دو نهر آن روان است، روی مردمش همچون لؤلؤ و مرجان است بخشایشگر و کریمند.

حمدالله مستوفی در ذکر دیار اران مغان می‌نویسد:

«هوایش گرمسیر است و به عفونت مایل و حدودش با ولایات ارمن ،شروان ، آذربایجان و دریای خزر پیوسته‌است. حقوق دیوانیش در عهد اتابکان زیاد از ۳۰۰ تومان این زمان بوده‌است و اکنون ۳۰ تومان و ۳۰۰۰ دینار است که بر روی دفتر آمده.»

مستوفی، با جروان و بزرند را دیه‌های معمور نوشته و می‌گوید: «برزند هوایش به گرمی مایل است و حاصلش غله می‌باشد.

صنایع دستی

فرش بافی مهم‌ترین صنایع دستی منطقه است. عشایر و روستاییان منطقه مغان در استان اردبیل ورنی‌های نفیسی تولید می‌کنند که نقش و نگارهای زیبای روی بدنه آن‌ها بیش تراز طبیعت منطقه و شیوه زندگی عشیره‌ای آن‌ها الهام گرفته‌است.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۰۰٬۳۸۳ نفر (در ۲۶٬۵۰۵ خانوار) بوده‌است.

بیشتر مردم پارس آباد را عشایر تشکیل می دهند که بزرگترین و قدیمی ترین طایفه مغان به ترتیب پیرایواتلو ، و مغانلو است.

زبان

مردم این شهرستان مسلمان و ۱۰۰٪ شیعه آذربایجانی می‌باشند و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می‌کنند.

آموزش عالی پارس‌آباد

پارس‌آباد شامل یک دانشکده دولتی، دانشگاه پیام نور، مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی مغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشکده سماء، دو مرکز جامع علمی کاربردی 1 و ۲ می‌باشد. اما با توجه به ظرفیت‌های عظیم منطقه در حوزه کشاورزی ضرورت ارتقای دانشکده دولتی به دانشگاه کشاورزی انکار ناپذیراست.

فرودگاه

فرودگاه پارس‌آباد مغان به جهت حاصل خیز بودن منطقه و آمدوشد کارشناسان مختلف و توریست‌ها احداث شده که پروازهای هفتگی به تهران و بالعکس را دارا می‌باشد. این فرودگاه به عنوان قدیمی‌ترین فرودگاه استان اردبیل در سال ۱۳۵۲ تأسیس و در سال ۱۳۸۱ از شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان منفک و تحویل شرکت مادر تخصصی فرودگاه‌های کشور شد؛ که سند آن پس از ۱۲ سال، در سال ۱۳۹۲ به نام این شرکت ثبت شد.و در دی ماه 1396 با تلاش مسئولا ۱,۶۳۹

معرفی جاذبه های گردشگری پارس آباد

در این مطلب از جاذبه های گردشگری پارس آباد و جاهای دیدنی پارس آباد برایتان گفته‌ایم. شهرستان پارس‌آباد در استان اردبیل قرار دارد و دومین شهر پرجمعیت این استان است. پارس‌آباد مغان از جلگه‌ها و دشت‌های پهناور و حاصلخیز تشکیل شده است که درشمالی‌ترین نقطه ایران با کشور آذربایجان مرز آبی و خاکی دارد. این شهر نسبت به دیگر شهرهای اردبیل آب‌و‌هوای گرم‌تری دارد. بهترین زمان برای سفر به پارس‌آباد فصل بهار است چون در این فصل طبیعت جانی تازه می‌گیرد و جلوه‌ای بی‌نظیر از طبیعت چشم هر بیننده ای را به خود خیره می‌کند.

عکس از گوگل

ساحل ارس یکی از جاهای دیدنی پارس آباد

حاشیه و ساحل رودخانه مرزی ارس یکی از جاذبه‌های طبیعی پارس آباد است. این رود از نظر اقتصادی و کشاورزی در این منطقه اهمیت زیادی دارد. کناره‌ی رود ارس و جنگل‌های اطرافش یکی از مناسب‌ترین تفرجگاه‌های طبیعی منطقه است. جزیره‌های کوچکی که در مسیر رودخانه قرار دارند زیستگاه مناسبی برای پرندگان بومی و مهاجرند. همچنین در نزدیکی رودخانه آثار باستانی زیادی مانند تپه نادری، که محل تاج‌گذاری نادرشاه افشار است، و قلعه تاریخی اولتان وجود دارد. جاذبه طبیعی تالاب تپراق‌ کندی هم در اطراف رودخانه زیبای ارس قرار دارد.

شما می‌توانید برای اجاره سوئیت در اردبیل و رزرو ویلا شهر پارس آباد در صفحه اصلی سایت ما نام این شهر را جستجو کنید و اقامتگاه‌های منطقه را ببینید.

عکس از گوگل

قلعه اولتان

دژی تاریخی به نام اولتان در شهرستان پارس آباد قرار دارد که قدمت آن متعلق به دوران اشکانیان است. بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که اولتان یک قلعه نظامی بوده که در دوران اشکانیان ساخته شده اما در دوران ساسانی بیشتر مورد استفاده قرار گرفته و به اوج رشد خود رسیده است. بنای این قلعه مساحتی در حدود ۳۲۰ هزار متر‌ مربع دارد و با توجه مساحت زیادش از نوع قلعه‌ شهر‌ها به‌ حساب می‌آید که در گذشته قابلیت سکونت داشته است. داخل قلعه تپه‌هایی وجود دارد که احتمال داده می‌شود در گذشته محل سکونت بوده‌اند و در اثر حوادث طبیعی از بین رفته‌اند. همچنین در دژ اولتان اتاق‌های متعدد، تنور نانوایی و بخاری به چشم‌ می‌خورد. کارشناسان عقیده دارند که ممکن است هنوز قسمتی از قلعه زیر خاک مانده باشد. قلعه اولتان در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

عکس از گوگل

تالاب تپراق کندی

تالاب زیبای تپراق کندی، که از نظر زیست‌‌محیطی ارزش زیادی دارد، در یک کیلومتری روستای تپراق کندی و نزدیک به رود ارس قرار گرفته است. در فصل پاییز و شروع بارندگی در اروپا و سیبری این تالاب میزبان پرندگان مهاجر کمیابی مانند حواصیل، خوتکا، اردک سر‌سبز، غاز وحشی، بوتیمار،‌ قرقاول و چنگر است. تالاب تپراق کندی علاوه‌بر جلوه زیبایی که به منطقه بخشیده است نقش سیل‌گیر رودخانه ارس را هم دارد؛ برای محافظت از آب تالاب یک آب‌بند هم در قسمتی از آن ساخته شده است. وسعت این تالاب در حدود پانزده هکتار است.

منابع- ویکی پدیا

سایت اتاقک

بیله سوار

بیله‌سُوار شهر همیشه آفتابگیر و شهر دشتهای سبز بهاری و مزارع حاصلخیز و دروازه ورود به جمهوری آذربایجان و قفقاز، در بخش مرکزی شهرستان بیله‌سوار در شمال استان اردبیل واقع شده‌است. بیله سوار دارای آب و هوای معتدل و مرطوب در زمستان و نسبتاً گرم در تابستان است. کشاورزی و بازرگانی از طریق گمرک، پیشه اصلی ساکنان بیله سوار است بیله سوار سالانه میلیون‌ها نفر جذب‌خود می‌کند و علل اصلی آن گمرک است که طبق آمار هر سال حدودا ۵میلیون نفر از مرز این شهر عبور می‌کنند.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۸٬۱۸۸ نفر (در ۵٬۲۳۷ خانوار) بوده‌است.

تاریخچه

پیله در زبان تاتی و آذری باستان (زبانی آریایی که زبان باستانی این منطقه بوده و با ترکی آذربایجانی متفاوت است) به معنی بزرگ است. شهر پیله‌سوار را امیری به نام پیله‌سوار (سوار بزرگ) ساخته است. در نزهةالقلوب حمدالله مستوفی دربارهٔ این شهر آمده‌است که آن را «امیری پیله‌سوار نام یعنی سوار بزرگ از امرای آل بویه ساخت و اکنون به‌قدر دیهی مانده‌است.»

برخی گمان برده‌اند که بیله‌سوار را پیل‌سوار هم می‌نامیده‌اند که گویا نادرشاه افشار هنگام تاجگذاری در سال ۱۱۴۸ هجری قمری در اصلاندوز، مدتی با فیل‌هایش در این منطقه اتراق کرده‌است. در زمان‌های خیلی قدیم قبل از ورود آریایی‌ها به فلات ایران (در الواح سومر ترجمه «ساموئیل کریمر» در سال ۱۳۴۴ترجمه «دادرد رسائی» در سال ۲۴۵۰ قبل میلادی نام بیله سوار قید شده) قوم بزرگی به نام «بیل» در کنار رود «کورا» رود ارس و باد کوبه وآران و مغان تا سبلان و اردبیل زندگی می‌کرد و ۳ نوع رب النوع را ستایش می‌کرد که زبانشان به تورانی (ترکستان) آلتایی (اورال) نزدیک بود و یکی از نام خدایان، بیل (خدای زمین) بود. این طائفه «بیل» که آثاری تابحال از آن‌ها باقی‌مانده وجود چندین شهر است معلوم می‌گردد که اردبیل از ۱۲ طائفه تشکیل شده‌است که یکی «ارد» و دیگری «بیل» بوده‌است.

بیلجه نزدیک باکو و در آران بیلقان در کنار رود کورا و سعید بیل در گرجستان کنار رود کورا و در مغان بیله سوار، از نمونه‌های آنان است.

نام قدیمی بیله سوار قبل از تسلط اعراب «بلسکان» بود و بعد از تسلط اعراب به «بلسکان» و «بلسجان» تغییر یافت در زمان آل بویه «بیله سوار» شد که به سوار بزرگ می‌گفتند پس برای ما روشن می‌شود حدود زندگی قوم بیل تا چه اندازه وسعت داشته‌است و بیله سوار هم بازمانده از آن ایل بزرگ می‌باشد شاید هم نام بیله سوار بنا به گفته بعضی از محققین مأخوذ از قوم «سووار» باشد که در اطراف رود ارس در هزاره اول شگرف داشتند.

قدمت این شهرستان همچنان که در پیشینه تاریخ آمده به دوران‌های خیلی قدیم بازمی‌گردد و این از سکه‌های کشف شده در تپه‌های مختلف این منطقه مشخص شده‌است.

سپس پیل سوار یا پیله سوار نامیدند که پیله سوار واژه‌ای پارسی وار ۲ پاره «پیله» و «سوار» تشکیل شده‌است.

پیله، به معنای زمین خشک پهناوری که در میان دوآب یا دورودخانه قرار گرفته باشد و سوار هم به معنی کرانه رود است و شهر بیله سوار هم بین رودخانه بالهارود و آقا بیگلر (علی بیگ لر) قرار گرفته‌است؛ بنابراین پیله سوار، یعنی مردمی که ساکن واهل پیله (سرزمین بین دورود) هستند.

بعضی‌ها نیز براین باور اند که نادر شاه افشار در ۱۱۴۸ هجری قمری، هنگامیکه برای تاج‌گذاری در مغان رهسپار اصلاندوز بود، لشکریانش دارای پیل یا فیل بوده و مدتی در این ناحیه اردو زده بودند از این رو به پیل سوار، پیله سوار سرشناس شده بودند.

در دوران قاجار نیز قسمت اعضم شهربیله سوار به نام قریه سردار آباد بود که پس از ویرانی، کربلایی عبدالله بیگ طالش میکائیل نسبت به مرمت و بنیاد روستاهای بزرگ سردار آباد و طالش میکائیل کندی (باباش کندی) درحاشیه قلعهٔ نظامی قدیمی بیله سوار دست زد(۱۲۸۱قمری) و اما پس از پیمان ننگین و تحمیلی ترکمن چای در بیله سوار قراولخانه گمرک ایجاد شد.

درسال ۱۲۶۸شمسی گمرک در بیله سوار احداث و تلگراف آن در سال ۱۳۳۲ قمری (ص۸۰ گنج شایگان) ما بین بیله سوار و تبریز دایر و هنگامی که ارتش سرخ خاک گیلان را اشغال نموده بود وزیر خارجه آن زمان مشاور الملک می‌خواست مابین تهران و مسکو رابطه‌ای باشد تا به وسیلهٔ تلگراف تماس برقرار وارتش سرخ را از گیلان بیرون کنند ملاحظه می‌کنند می‌بینند در شهر بیله سوار تلگراف دایر است منشورالملک که در ترکستان کنسول ایران بود به بیله سوار آمده واسطه مخابره بین تهران و مسکو می‌شود.

تاریخ قرنطینه در گمرک بیله سوار (ص۴۲۶ چاپ یونسکو نشریه۲۲ چاپخانه دانشگاه تهران سال ۱۳۴۲ شمسی) در سال ۱۳۰۸هجری قمری هم‌زمان با ساختن قرنطینه در جزیره هنگام وبندر جاسک در خلیج فارس می‌باشد. پس از پیمان ترکمن چای بیله سوار حاکم نشین شد و از دامنه کوه سبلان تا دشت مغان حکمرانی می‌کردند. یعنی تمامی کارهای ایلات (۳۲ایل شاهسون) و انتظامات آن به وسیله حاکم بیله سوار رسیدگی می‌شد. در سال۱۲۹۱هجری قمری قاسم خان حاکم بیله سوار و تمامی ایلات عشایر بین مغان بود.

قبل از سال ۱۲۷۲ شمسی شهر بیله سوار در کنار بالهارود (بالهارلو یا بلغارچایی) دارای عمارت حکومتی بود که آن را مرحوم جنرال ساخته بعد آتش زدند، شاهزاده جهانسوز میرزا تعمیر نموده، بعد علی خان حاکم آن را خراب کرده و در جای آن عمارت بسیار عالی ساخت.

مدرسه پهلوی بیله سوار (امام خمینی فعلی) جزو ۱۳مدرسه تاریخی استان اردبیل به‌شمار می‌آید که در دوران سلطنت محمد علی شاه و احمد شاه از این مدرسه که یک بنای خشتی بوده به عنوان مکتب استفاده می‌شده و توسط آخوند ملا جواد به بچه‌های بیله سوار قرآن و سایر علوم تدریس می‌گردید.

در اواخر سلطنت احمد شاه مدرسه خشتی قدیمی تخریب و مدرسه موجود ظرف ۲ سال بامعماری «یاور دوستعلی ماکویی» که از مرزبانان منطقه بوده‌است ساخته شد. هزینه ساخت این مدرسه که در سال ۱۳۰۵هجری شمسی تأسیس شده‌است از خودیاری مردم تأمین می‌شود این بنا در تاریخ ۱۷/۱۲/۱۳۸۱تحت شماره۷۵۱۷به ثبت رسیده وکد اثر ۱۸۰۴۰می‌باشد علت انتخاب سوم شهریور برای شهرستان بیله سوار از این قرار می‌باشد:

سپیده دم سوم شهریور ۱۳۲۰شمسی هنگام تجاوز نیروهای شوروی به ایران از هوا وزمین با تمام امکانات و تجهیزات بیله سوار نیز مورد تجاوز قرار می‌گیرد. بیله سوار که قبل از این ماجرا در سال ۱۳۱۱ دارای نظمیه (شهربانی) بوده‌است در حمله روس‌ها این شهر دارای اداراتی چون شهربانی به ریاست سرهنگ امیر قاسمی، پست و تلگراف، گمرک و دارایی به کفالت حسین محامد و پاسگاه مرزی درجه یک بوده به سرکلانتری سروان یاور دوستعلی ماکویی که بیله سوار مرکز بخش مغان و قصبات معروف آن اصلاندوست (اصلاندوز) و حسن قافله بوده و جمعیت کلی آن در حدود ۲هزار نفر می‌باشد (کتاب تاریخ شهدای ایران)

نیروهای ارتش سرخ با بی رحمی در شهر بیله سوار ۱۲ سرباز ۵ آژان ۷ امنیه و یک نفر کارمند گمرک و رئیس پست و زن و نوزادش و دختر۱۸ساله را شهید کردند همچنین در روستاهای قره قاسملو و گوگ تپه (جواد کندی سابق)۸نفر کادر و سرباز (فرمانده پاسگاه سید اصلی) و پاسگاه مرادلو۱۱نفر فرمانده و سرباز را شهید کردند. در بیله سوار ۱۱نفر اسیر (۶سرباز ۲ آژان و ۳ امنیه) رئیس پاسگاه زرگر به همراه چند نفر سرباز زخمی و رشید بیگ آقاجانی عسی لو (معاون پاسگاه مرادلو) که اکثر شهدای مرزدار این شهرستان از شهرهای پارس‌آباد، اردبیل، آستارا، همدان، تهران، شیراز، قوچان، اصفهان و نیشابور ربوده‌اند.

سروان خلیلی عراقی که در سال ۱۳۲۷ به بیله سوار سفر کرده در سفرنامه خود این شهر را این چنین معرفی می‌کند: بیله سوار، قصبه‌ای که از شهرستان مهم‌تر است. سروان جمشیدغریب از ارامنه ایرانی وبسیار وطن‌پرست کلانتر مرز درجهٔ بیله سوار می‌باشد… این شهرستان درزمان دموکرات‌ها دارای بخشدار دموکرات به نام میرزا کیشی مجردی بادکوبه بوده‌است که توسط رژیم شاه در آذرماه ۱۳۲۵بهمراه دوتن دیگر از افراد دموکرات بدون محاکمه به اعدام محکوم و در حومه بیله سوار تیرباران شدند.

درسال۱۳۵۵شمسی بیله سوار مرکز شهرستان مغان وبخش‌های گرمی وپارس آباد تابع بیله سوار بودند ولی پس از یک سال مرکزیت فرمانداری به گرمی انتقال یافت و فقط تابلوی فرمانداری آن در جلوی در بخشداری بیله سوار مانده بود ونشانه لکه ننگین از دوران پهلوی بود که حقوق بیله سوار را پایمال کرده بود. (تصویبیه ۳۹۱۶(۲۷/۲/۱۳۵۵)هیئت وزیرات –آثار باستانی آذربایجان –سیدجمال ترابی طباطبایی) که در نتیجه خرداد ماه ۱۳۷۰بیله سوار تبدیل به شهرستان ومرکز آن شهربیله سوار شد.

در جنگ تحمیلی ۸ساله استکبار جهانی با ایران با اعزام نزدیک۱۶۰۰نفر رزمنده از این شهرستان ۱۱۰شهید والا مقام ومفقودالاثر ۳۴۶جانباز ۱۲ آزاده نقش بسزایی دردفاع مقدس داشت.

این شهر از نظر تاریخی شاهد رویدادهای زیادی بوده‌است. از جملهٔ این رویدادهای تاریخی می‌توان به حمله روس‌ها در زمان عباس‌میرزای قاجار و اشغال آذربایجان توسط قشون روس در جنگ جهانی اول و دوم اشاره کرد.

جغرافیا

بیله‌سوار در شمال غربی ایران و در قسمت شمالی استان اردبیل واقع شده‌است. وسعت شهر ۱٫۹۴۵ کیلومتر مربع و جمعیت آن طبق برآورد سال ۱۳۹۰، پانزده هزار و صد و هشتاد و سه نفر بوده‌است. ارتفاع متوسط آن از دریا حدود ۱۲۰ متر است.

آب و هوای بیله‌سوار در تابستان‌ها گرم و در سایر فصول به ویژه در زمستان‌ها معتدل می‌باشد. به دلیل نزدیکی به دریای خزر و ارتفاع کم، این شهر منطقه نیمه مرطوب محسوب می‌شود و به همین علت منطقهٔ بیله‌سوار دارای مراتع سرسبز و خرم قشلاقی است.

کشاورزی و تاریخچه کشت و صنعت و دامپروری مغان

اولین شرکت در منطقه درسال۱۳۲۸به نام «شرکت شیارآذربایجان» باخرید ماشین آلات کشاورزی در محلی معروف به شاه آباد مغان (یوشان آباد و کبر آباد سابق) است.{درزمان انقلاب جهت نارضایتی از رژیم پهلوی خان بابا جعفر خانی از طایفه جلودار در راه پیمایی منطقه شهید ونام این محل پس از انقلاب به جعفرآباد تغییر یافت}فعالیت خود را آغاز کرد در این سال‌ها به دلیل قحطی وخشک سالی، مردم منطقه زندگی سخت وطاقت فرسایی داشته وتأسیس این شرکت سبب شد که از دهات وقشلاقات منطقه مردم جهت کارگری وامرار معاش به سوی آن روبیاورند. به خاطر بارندگی‌های کم ونا منمظم آن سال نتیجه کار چندان رضایت بخش نبود تا اینکه مسئولین، مهندسین شرکت (مدیرعامل شرکت مهندس پارسا بنیانگذار شهر پارس‌آباد) تصمیم گرفتند با استفاده از آب رودخانه آراز اقدام به کشت آبی نمایند.

در نتیجه شرکت مجبور شد به قسمت‌های شمالی تر و اطراف رودخانه مذکور تغییر مکان دهد. اولین سیلوی منطقه در بخش جعفرآباد که بزرگ‌ترین سیلوی استان هم به‌شمار می‌رود توسط پیمانکاران روسی ساخته شد. این بخش همچنین دارای یک ایستگاه هواشناسی بود که دسال ۱۳۳۰ تأسیس گردیده است.

شغل اصلی ساکنان بیله سوار کشاورزی و بازرگانی می‌باشد. خاک حاصل خیز و آب و هوای مساعد برای کشاورزی و دام پروری و وجود نیروی انسانی فعال سبب رونق کشاورزی و دام پروری در منطقه شده‌است. آب کشاورزی از رودها تأمین می‌شود و گندم و جو، کنجد، پنبه، بنشن، گیاهان علوفه‌ای، چغندر قند و سیب از عمده‌ترین محصولات کشاورزی بیله سوار هستند. دام پروری نیز در این شهرستان رونق دارد و انواع فرآورده‌های دامی جزو فرآورده‌های صادراتی شهرستان محسوب می‌شود. کشاورزی بیله سوار دارای رونق فراوانی است. بیشتر زمین‌های شرکت‌های کشت و صنعت مغان و کشت وصنعت پارس در محدوده شهرستان بیله سوار است. بیله سوار به انبار غله استان اردبیل معروف است.

آثار تاریخی

از آثار تاریخی به‌دست آمده چنین برمی‌آید که بیله‌سوار به دلیل مساعدت آب و هوایی، در اعصار قدیم محل زندگی انسان‌های اولیه بوده‌است. حملات روس‌ها و جنگ‌های ایران و روسیه در زمان فتحعلی‌شاه، اشغال آذربایجان توسط روس‌ها در جنگ جهانی اول و دوم از اتفاقات مهم تاریخی در بیله‌سوار بوده‌است. تپه‌های باستانی مربوط به دوران قبل ازاسلام، قیزقالاسی (قلعه دختر) مربوط به دوران گذشته، کاروانسرای مخروبه در منطقه خروسلو ازدوران صفویه، مزار سربازان گمنام در جریان کشتار سوم شهریور ۱۳۲۰ توسط روس‌ها در جنگ جهانی دوم، مدرسه امام خمینی (پهلوی سابق که در سال ۱۳۰۴ تأسیس شده و اخیراً به عنوان یکی از مدارس ماندگار کشور انتخاب شد) از آثار تاریخی این شهرستان به‌شمار می‌روند. نام بیله سوار به دفعات در کتاب‌های تاریخی، از آن جمله در کتاب نزهت القلوب حمدالله مستوفی (قرن هشتم هجری) آمده‌است.

مشکلات

این شهرستان و شهرستان‌های مجاور پارس‌آباد و گرمی که مجموعاً منطقه مغان را تشکیل می‌دهند به دلیل مرزی بودن از برخی صنایع و کارخانجات محروم شده‌اند و کمبود سرمایه‌گذاری در بخش‌های غیرکشاورزی به تضعیف صنعت منجر گشته است. با تصویب منطقه آزاد تجاری استان اردبیل یا الحاق این منطقه به منطقه آزاد تجاری ارس (به مرکزیت جلفا) می‌توان شاهد پیشرفت صنعت و همچنین پیشرفت روزافزون تجارت با قفقاز و اروپا در این منطقه بود. از تحولات امید بخش این شهرستان قابلیت بلقوه طلای سیاه (نفت) می‌باشد در آیندهٔ نزدیک که از دوران پهلوی اثری از آن به جا مانده و حتی توسط بیگانگان در چندین نقطه از روستاهای بیله سوار خصوصاًدر روستای مرادلو اکتشاف شده‌است با استخراج وپالایش نفت و طرح احداث مجتمع پتروشیمی وسایر واحدهای مربوط عوض شده وموجب اشتغال ورفع مشکلات مردم منطقه شود. گمرک بین‌المللی این شهرستان که بیش از ۱۰۰سال قدمت دارد انتظار می‌رود اداره کل گمرکات استان به این شهرستان انتقال یافته واداره شود. (تبدیل گمرک شهرستان به اداره کل گمرک استان)

گردشگری

شهر بیله سوار دارای بازارچه مرزی ای می‌باشد که اجناس خارجی به قیمت مناسب در آن به فروش می‌رسد. اجناسی که بازارچه بیله سوار با آن شهرت یافته‌است، کت و شلوار مردانه، لباس زنانه و لوازم آرایشی و بهداشتی است. شهرستان بیله سوار در بهار طبیعت بسیار زیبایی دارد. دشتهای سرسبز و مراتع زیبا، بیله سوار را در بهار به بهشتی زمینی تبدیل می‌کند. دریاچه شورگل در منطقه خروسلو شهرستان بیله سوار، کوه‌های خروسلو، جنگلهای حاشیه رود مرزی بالهارود، پارک جنگلی تپه نرگس (که در داخل شهر است و به عنوان یکی از پارکهای مرزی کشور محسوب می‌شود)، به عنوان گردشگاه‌های طبیعی بیله سوار محسوب می‌شوند.

راه‌ها

با حذف گردنه لنگان در شهرستان گرمی، راه بیله‌سوار به مرکز استان نزدیک‌تر شده‌است. فاصله بیله سوار با شهرهای مهم به ترتیب زیر است:

• اردبیل ۱۵۵
• ارومیه ۶۶۴
• اصفهان ۱۱۸۵
• بندرعباس ۲۰۸۰
• تبریز ۳۷۴
• تهران ۷۴۶
• رشت ۴۲۱
• زنجان ۵۳۲
• شیراز ۱۶۷۰
• قم ۸۷۸
• کرمانشاه ۹۴۶
• مشهد ۱۴۸۸
• باکو (پایتخت جمهوری آذربایجان) ۲۲۰

گمرگ بیله سوار

این گمرک یکی از دو گمرک مشترک بین ایران و جمهوری آذربایجان است و قدمتش به بیش از ۲۰۰ سال می‌رسد. در زمان اتحاد جماهیر شوروی این گمرک برای مدتی تعطیل شد و بعد از استقلال کشور جمهوری آذربایجان، فعالیتش را از سر گرفت. فعالیت گمرک مزبور شبانه‌روزی است، با این حال علی‌رغم قول مساعد مسئولان دربارهٔ توسعه هر چه بیشتر این گمرک، بسیاری از وعده‌های داده شده عملی و اجرایی نشده‌است. بازارچه مشترک بین بازرگانان ایران و آذربایجان نیمه تعطیل است؛ ولی بازارچه گمرک در سه فاز فعالیت می‌کند و هر روز هزاران نفر را از نقاط مختلف کشور برای داد و ستد به این شهرستان می‌کشاند. عمده اجناس ارائه شده در این بازارچه لباس زنانه و کت و شلوار مردانه و لوازم آرایشی و بهداشتی است. ورود به ایران برای آذربایجانی‌ها بدون صدور روادید صورت می‌گیرد، ولی برای ایرانی‌ها داشتن روادید (ویزا) الزامی است. ساکنین و متولدین شهرستان بیله سوار می‌توانند با جواز گذر مرزی ۴۵ کیلومتری بدون داشتن روادید تردد نمایند. فاصله گمرک بیله سوار از مرکز استان اردبیل ۱۵۹ کیلومتر، فاصله آن تا نزدیک‌ترین فرودگاه (در شهرستان پارس‌آباد) ۵۰ کیلومتر و تا باکو (پایتخت کشور جمهوری آذربایجان) حدود۲۲۰ کیلومتر است.

معرفی دیدنی های بیله‌ سوار

در این مطلب از جاذبه ها گردشگری بیله‌ سوار و جاهای دیدنی بیله‌ سوار برایتان گفته‌ایم. بیله‌سوار، که در استان اردبیل قرار دارد، با کشور آذربایجان همسایه است و در جنوب رود ارس قرار گرفته. نام قدیم این شهر آران، به معنی دشت آفتاب‌گیر، بود. حادثه‌های تاریخی زیادی مانند حمله قوم اوغور که باعث تغییر دین و زبان مردم شد، حمله روس در زمان قاجار و اشغال آذربایجان توسط روسیه در هر دو جنگ جهانی در این شهر اتفاق افتادند. سفر به شهر بیله‌‌سوار، دیار حوادث تاریخی، سرشار از خاطره‌های ماندگار خواهد بود.

عکس از گوگل

بازارچه مرزی بیله‌سوار

بازارچه مرزی و بازار گمرک شهر بیله‌سوار بیش از ۲۰۰ سال است که فعالیت دارد و یکی از پر‌بازدیدترین جاذبه‌های گردشگری و بین‌المللی استان اردبیل است. گمرک بیله‌سوار بین ایران و کشور آذربایجان مشترک و به‌صورت ۲۴ ساعته فعال است. در بازارچه مرزی اجناس به قیمت مناسبی به فروش می‌رسند. کت و شلوار مردانه، لباس زنانه و لوازم آرایشی و بهداشتی در این بازارها فروش بیشتری دارند.

شما می‌توانید برای رزرو ویلا و سوئیت در بیله‌سوار و نزدیک به بازارچه مرزی در صفحه اصلی سایت ما نام این شهر را جستجو کنید و اقامتگاه‌های منطقه را ببینید.

عکس از گوگل

کاروان سرای شورگل

کاروان‌سرای شورگل در روستایی با همین نام در شهر بیله‌سوار قرار دارد. این کاروان‌سرا با لاشه‌سنگ‌های بزرگ ساخته شده و حتی در قسمت‌های گنبدی آن نیز همین سنگ‌ها به‌کار رفته‌اند. قدمت این بنا به‌درستی مشخص نیست اما اشیاء کشف‌شده در این کاروان‌سرا متعلق به دوران اشکانی بوده‌اند. نزدیک این کاروان‌سرا چشمه آب معدنی قابل شربی وجود دارد که با استفاده از لوله کشی، آب آشامیدنی مورد نیاز روستای شورگل تأمین می‌کند.

یاریم تپه سفلی

بیله‌سوار شهری کهن و حافظ آثار تاریخی متعلق به دوران‌های مختلف است. چندین تپه‌ تاریخی در این شهر هست که یاریم تپه سفلی یکی از قدیمی‌ترین آن‌هاست. یاریم تپه سفلی در روستای اودلو قرار دارد و پس از بررسی‌های انجام‌شده مشخص شده است که این تپه متعلق به عصر آهن و دوره اشکانیان است. یاریم تپه سفلی در سال ۱۳۸۶ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

منابع- ویکی پدیا

سایت اتاقک

اردبیل

معرفی شهر اردبیل

اَردَبیل تلفظ (نام باستان: آرتاویل) یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان اردبیل در شمال غربی این کشور است.

این شهر در قبل و پس از اسلام، مرکز آذربایجان بوده‌است.

شهرت و اهمیّت اردبیل تنها از آن جهت نیست که چند تن از پادشاهان ایران آن شهر را قرارگاه خود ساختند، بلکه از آن لحاظ است که سر حلقه فرقه صفویه، شیخ صفی‌الدین اردبیلی، از این‌جا برخاست و در همین‌جا به خاک سپرده شد.

با ظهور شیخ صفی‌الدّین و خاندان صفوی، اردبیل اعتبار ویژه‌ای یافت، به‌طوری‌که این شهر در زمان تیمور، دارالارشاد و در زمان سلاطین صفوی با عنوان دارالامان از جایگاه خاصّ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برخوردار گردید. حکومت صفوی بسیاری از هرج و مرج‌ها را که در ایران وجود داشت، برانداخت و یک حکومت دینی و مذهبی را پایه‌گذاری کرد که به گفته بسیاری از کارشناسان تاریخ، تشکیل دولت یکی از وقایع تاریخ ایران به‌شمار می‌آید.

واژهٔ اردبیل یک واژه ایرانی است که ریشه در اوستایی دارد که از واژه «آرتا» (به‌معنی مقدس که در فارسی میانه تبدیل به «ارد» شده‌است و در کلماتی نظیر اردشیر، اردوان، اردستان، اردکان آمده‌است) و «ویل» به معنی شهر تشکیل شده‌است. وسعت این شهرستان ۳۸۱۰ کیلومتر مربّع است و چهرهٔ عمومی شهرستان اردبیل متأثّر از ارتفاعات کوهستان‌های ساوالان (سبلان)، باغرو (تالش) و بزغوش است که این عوامل طبیعی سبب محصور شدن آن شده‌اند. اردبیل از مناطق با اهمیّت ایران به‌شمار می‌آید و دارای آثار و ابنیّه تاریخی و جاذبه‌های طبیعی بسیار زیادی است.

این شهر همچنین مرکز شهرستان اردبیل است. اردبیل از شهرهای باستانی و تاریخی ایران است. این شهر در نزدیکی مرز جمهوری آذربایجان قرار گرفته و از سردترین شهرهای ایران محسوب می‌گردد که جاذبه‌های طبیعی زیادی دارد. این شهر در ۲۱۹ کیلومتری تبریز و ۵۷۸ کیلومتری تهران واقع شده‌است.

جغرافیا

شهر اردبیل در میان دشتی با همین نام در ارتفاع ۱۵۰۰متری از سطح دریا و در میان کوه‌های باغرو (تالش) و سبلان در شمال غرب فلات ایران جای گرفته و دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل است.

مردم

مردم اردبیل آذربایجانی‌ هستند و زبان مردم شهر اردبیل ترکی آذربایجانی است، دین اکثر مردم این شهر، اسلام مذهب (شیعه دوازده‌امامی) هستند. هم‌چنین مسیحیان شهر که اغلب ارمنی بوده‌اند در دهه‌های گذشته مهاجرت نموده‌اند.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۵۲۹٬۳۷۴ نفر (در ۱۵۸٬۶۲۷ خانوار) بوده‌است.

نام

اردبیل یا آرتاویل واژه‌ای اوستایی است که از ترکیب دو کلمه «آرتا» به‌معنی «مقدس» که در پارسی میانه تبدیل به «ارد» تبدیل شده‌است و «ویل» که به معنای «شهر» است تشکیل شده‌است. . آدام اولئاریوس در سفری که به اردبیل داشته‌است عنوان نموده که اهالی شهر که ترک‌زبان هستند، نام شهر را آردویل تلفظ می‌کنند. در مناطق تالش نشین استان، هنوز هم به اردبیل، «آردویل» می‌گویند که به معنای "ناحیّه مقدس" است.

مجموعه ورزشی تختی

این مجموعه در مرکز شهر اردبیل واقع شده‌است که دارای زمین فوتبال چمن - سالن کشتی - وزنه‌برداری - سالن چند منظوره آسمانی و یک زمین تنیس خاکی می‌باشد که به تازگی توسط بخش خصوصی احداث گردیده‌است.

شناسه‌ها

اردبیل در طول تاریخ، به نام‌های گوناگونی ازجمله «دارالارشاد»، «دارالملک»، «دارالعرفان»، «دارالامان» و «شهر مقدس (آرتاویل)» ملقب بوده‌است و در دوره‌های مختلف، مرکز ایالت آذربایجان بوده و به‌علت قرارداشتن در مسیر جاده ابریشم، از رونق اقتصادی بسیار خوبی، برخوردار بوده‌است.

پیشینه

اردبیل تمدنی ۳۰۰۰ ساله در حاشیه جادهٔ ابریشم دارد که سابقهٔ تاریخی و باستانی آن را کاروانسراهای بی‌نظیر به جهت نوع معماری و تجمیع هنرهای ظریف ایرانی بیان می‌کند. اردبیل در گذشته گذرگاه کاروان‌های تجاری و نظامی متعددی بوده که زمینهٔ احداث کاروانسراها را فراهم کرده‌است. به عقیدهٔ کارشناسان وجود کاروان‌سرا در شهرستان‌های مختلف این استان بیانگر رونق اقتصادی تمامی شهرهای این منطقه در گذشته‌است. از جملهٔ مهم‌ترین کاروانسراهای اردبیل می‌توان به کاروانسرای سنگی صائین در نیر، شاه عباسی شورگل در بیله سوار، عباسی نقدی کندی و قانلی بولاغ در مشگین‌شهر اشاره کرد.

این شهر در زمان حکومت بنی‌امیه مرکز حکومت آذربایجان و در زمان بنی‌عباس مرکز قیام بابک خرمدین بوده‌است. در سال ۶۱۸ هجری مورد حمله مغولان قرار گرفت. در دوران باستان نیز که ایران به چهار ولایت تقسیم شده بود اردبیل مرکز ولایت باختر شامل آذربایجان بوده‌است. اما در زمان تیموریان و صفویان، نهضت تشیع و جنبش‌های سیاسی ایران از این شهر برخاست. اردبیل در زمان صفویان آباد گردید و به اوج اعتبار، عزت، و عظمت خود رسید، اما پس از انقراض این سلسله در پیشامدها و تحولات تاریخی دورهٔ نادرشاه و اوایل قاجار و به‌خصوص با ورود قشون روسیه به ایران و حوادث دوران مشروطیت، از رونق و اهمیت افتاد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، در ۲۴ فروردین ۱۳۷۲ به مرکز استان تبدیل شد.

از آثار تاریخی اردبیل که برخی به دورهٔ پیش از اسلام می‌رسد، می‌توان از دهکده آتشگاه، شهر هیر، شهریور، و مسجد جمعه اردبیل که در قدیم آتشکده بوده‌است، نام برد. با توجه به این‌که این مسجد، بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین مسجد اردبیل است، یکی از واحدهای آن، کتابخانه بوده‌است.

بسیاری از مؤلفان دورهٔ اسلامی، بنای شهر اردبیل را به فیروز، پادشاه ساسانی نسبت می‌دهند و می‌نویسند که اردبیل به دستور این پادشاه، که در سدهٔ پنجم میلادی می‌زیست، ساخته شده‌است. فردوسی در شاهنامه بنای اردبیل را به پیروز ساسانی نسبت می‌دهد.

اما تاریخ اردبیل خیلی قدیمی‌تر از زمان فیروز ساسانی‌است. زیرا که فیروز در سال ۴۵۹ میلادی به سلطنت رسیده‌است و ۳۴ سال قبل از این تاریخ، بهرام پنجم ملقب به بهرام گور در مقابل حملهٔ هیاتله از راه اردبیل به آمل وگرگان و سپس به خراسان رفته و در آن‌جا، خاقان هیاتله را کشته‌است. این موضوع در شاهنامه فردوسی آمده‌است:

در زمان فیروز به دلیل حملهٔ طوایف شمال (هونها) ویران گردید و به دستور فیروز، آباد گردید و برج و بارو در آن ساخته شد و از این‌رو بنای آن را به فیروز نسبت می‌دهند.

در داستان سیاوش در شاهنامه فردوسی نیز نام اردبیل آمده‌است.

در قرن ششم قبل از میلاد زرتشت پیامبر بزرگ ایران ظهور کرد و بنا به روایت اوستا، کتاب یسنا در بالای کوه سبلان بر او نازل شده‌است.

شهر اردبیل به علت نزدیکی به قفقاز و گرجستان و ارمنستان، جایگاه ویژه‌ای داشت به‌طوری‌که در زمان جنگ‌های ایران و روس در عهد قاجار، اردبیل مرکز استقرار نیرو و ستاد عملیات سپاه ایران در برابر طوایف شمال بوده‌است. شهر اردبیل در سال ۲۷۲ (شمسی) در اثر زمین لرزه‌ای قدرتمند لرزید و در اثر آن به‌طور کامل ویران شد که در طی آن زمین لرزه ۱۵۰۰۰۰ از ساکنان آن کشته شدندزمین‌لرزه اردبیل (۲۷۲).

باستان‌شناسی اردبیل

منطقهٔ اردبیل حداقل از هزارهٔ ششم قبل از میلاد مسکونی بوده‌است. براساس پژوهش، سراسر منطقه از تپه‌های باستانی پوشیده شده‌است. کاوش‌های مقدماتی در برخی از نواحی اردبیل به ویژه در قسمت‌های شمالی و شرقی آن نشان می‌دهد که اردبیل از کانون‌های مهم فرهنگ مگالی تیک یا سنگ افراشتی بوده‌است. مردم مگالی تیک شرق آذربایجان که ماهیت قومی آن‌ها می‌باید از عناصر کاسی و هوری بوده‌باشد، ده‌ها اثر مگالی تیک پرارزش از خود به یادگار گذاشته‌اند. یافته‌های اخیر در محوطهٔ باستانی شهر یئری مشگین‌شهر، پرتو تازه‌ای به تمدن و فرهنگ هشت هزارسالهٔ اقوام ساکن در اردبیل و اطراف آن افکنده‌است و انتشار نتیجهٔ این یافته‌ها می‌تواند ارتباط تمدن و فرهنگ مگالی تیک اردبیل را با دیگر مناطق ایران و آذربایجان تاریخی و قفقاز و شرق آسیای صغیر مشخص کند. تصاویر هیکل‌های سنگی شهر یئری با تصاویر هیکل‌ها و سرهای آدمیانی که بر روی اجاق‌های نعل اسبی ایغدیر (ایگدیر درشمال شرقی ترکیه در نزدیکی مرز ایران و ارمنستان) نقش بسته، شباهت تام دارد. آثار یافت شده درموزهٔ باستان‌شناسی اردبیل قرار دارند.

اردبیل در دوران مفرغ

آثار به‌دست‌آمده در حفاری‌های صورت گرفته در اردبیل، نشان از حیات در دوره مفرغ را به اثبات می‌رساند. آثار به‌دست‌آمده شامل شمشیرهای مسی، خنجرهای مختلف، تیر و سرنیزه، حلقه برای گرفتن زه کمان و تیردان‌های مسی، از نوع تبری که در لرستان پیدا شده و باستان‌شناسان، تاریخ آن را قریب سه‌هزار سال قبل از میلاد معین کرده‌اند، در ناحیه اردبیل نیز پیداشده‌است؛ چون این اشیا از مفرغ‌های به‌دست آمده لرستان ساده‌ترند، این امر قدمت اردبیل را فراتر هم می‌برد. باستان‌شناسان در یکی از گورها تعدادی مهره عقیق، لاجورد، شیشه، یک دکمه طلا و سفال به دست آورده‌اند.

درضمن حفاری در تپه نادری اردبیل، باستان شناسان موفق شدند، بقایای معماری عصر مفرغ را به دست آورند. این بقایا از دوره‌های عصر آهن ۲ و ۳ و نمونه‌هایی از دوره‌های اشکانی، ساسانی، سلجوقی و اوایل دوره اسلامی هستند. این نوع معماری بسیار شناخته شده‌است و در بسیاری از نقاط دنیا به ویژه در معماری شرق ترکیه بسیار دیده شده‌است.

در دیگر کاوش‌ها درمنطقهٔ گیلوان اردبیل مواردی به شرح ذیل کشف گردیده‌اند:

• دو گور مربوط به دورهٔ مفرغ جدید (حدود سال ۱۶۰۰ پیش از میلاد)
• یک گور مربوط به عصر آهن (حدود سال‌های ۱۲۰۰ تا ۱۵۰۰ پیش از میلاد)
• چهار گور مربوط به دورهٔ هخامنشی
• ۹۹ گور مربوط به عصر آهن (سال‌های ۲۲۰۰ تا ۲۸۰۰ پیش از میلاد)

موضوع قابل توجه در گورهای عصر آهن تدفین‌های دسته جمعی است که در گورهای این عصر بی‌نظیر است که این موضوع نشان از همان تداوم فرهنگی از عصر مفرغ جدید تا عصر آهن است. سازه‌های گورهای گیلوان از نوع سازه‌های چاله‌ای‌است و تدفین اسکلت‌ها به صورت چمباتمه‌ای انجام شده‌است. جهت قرارگیری سر این اسکلت‌ها نشان دهندهٔ این مطلب است که: اجسادی که در صبح دفن شده‌اند سرشان به طرف شرق و آن‌هایی که در ظهر دفن شده‌اند، سرشان به طرف جنوب بوده‌است.

از اشیایی که همراه با اسکلت‌ها به دست آمده می‌توان به: خنجر، سرنیزه و پیکان در گور مردان و سنجاق سینه، مهره‌های تزئینی، پولک و … در گور زنان اشاره کرد.

اردبیل در سده‌های نخستین اسلامی

اردبیل در زمان حمله اعراب مقرّ مرزبان آذربایجان بوده و حذیفه بن یمان، سردار عرب آن را در سال ۲۲ه‍.ق /۶۴۳. م، به صلح گشود. در این دوره، اردبیل مرکز آذربایجان بود و از میانه تا باجروان در کنار رود ارس و شهر شیز نزدیک مراغه جزو این ایالت محسوب می‌شد. پس از چندی حذیفه به دستور عمر بن خطّاب عزل شد و عتبه بن فرقد به جای او منصوب گشت. در زمان او، مردم اردبیل علیه اعراب شورش کردند. عتبه بن فرقد چون به اردبیل رسید با شورشیان جنگید و بر آن‌ها پیروز شد و غنایم بسیاری از آن‌ها گرفت.

در زمان خلافت علی بن ابیطالب، ولایت آذربایجان نخست با سعید بن ساریه خزاعی و سپس با اشعث بود. در زمان ولایت اشعث، اکثر مردم آذربایجان اسلام آورده بودند و قرآن می‌خواندند. او گروهی از اعراب اهل عطا و کسانی که از بیت‌المال حقوق سالانه می‌گرفتند را در اردبیل سکونت داد و به آنان دستور داد که مردم این سامان را به اسلام دعوت کنند. اشعث، اردبیل را پایتخت خود ساخت و در مدّت حکومت او اردبیل آباد شد. به دستور وی مسجدی در اردبیل بنا کردند و این مسجد بعدها توسعه یافت.

هنگامی که سپاهیان عرب در آذربایجان و اردبیل بودند، عشیره‌های عرب از کوفه، بصره و شام به آن جا روی آوردند. اینان هر چه قدر توانستند، برای خود زمین به دست آوردند و گروهی از ایشان زمین‌های ایرانیان را خریدند و عدّه‌ای از زارعین نیز برای حفظ خود، زمین‌ها را به آنان سپردند و خود، کشاورز آنان شدند.

در سال ۱۰۷ هجری قمری، یعنی در زمان هشام بن عبدالملک خلیفه اموی، خزرها از راه دربند گذشته به استان بیلقان در کنار رود ارس حمله بردند و سپس از ارس گذشته به سوی ایران عازم شدند و تمام آذربایجان را گرفته، غارت کردند و اردبیل را ویران ساختند. خزرها همه مردان بالغ شهر را کشتند و زن و فرزندان آنان را به اسیری بردند.

در آن زمان، سه هزار تن مسلمان در اردبیل سکونت داشتند. در اواخر قرن دوّم هجری، که آذربایجان همچنان به دست خلفای بغداد اداره می‌شد، یک نهضت مذهبی و اشتراکی به نام خرمدینان پدید آمد.

خرمدینان جمعی از مردم ایران بودند که بر اثر فشار اعراب و سختی‌های زندگی در صدد ترویج آیین مزدک برآمدند و تشکیلات وسیعی را در ایران به وجود آوردند. بابک خرمدین در حدود سال ۲۰۱ هجری قمری، به پیشوایی خرمدینان رسید و در اردبیل و حوالی آن مدّت ۲۲ سال مبارزه او با دولت عبّاسی طول کشید.

پیرامون علّت نام‌گذاری این نهضت به خرمّدینان، برخی از دانشمندان معتقدند که چون بابک از روستایی به نام خرّم در نزدیکی اردبیل برخاسته بود، از این جهت طرفداران وی به خرّمیان یا خرّمدینان معروف گشته‌اند و خواجه نظام الملک می‌گوید که خرّمدین از خوردین گرفته شده و بدان جهت این طایفه به خرّمدین شهرت یافته‌اند.

اردبیل در دورهٔ سلجوقیان

در اواخر عهد سلجوقیان که مصادف با قدرت یافتن دولت گرجستان بود، اردبیل از حملات گرجیان آسیب بسیار دید و در ۶۰۵ ه‍. ق، /۱۲۰۹م. غارت شد و گفته‌اند که دوازده هزار تن از مردم آن کشته شدند. حملهٔ گرجیان از حوادث ناگوار این عهداست. گرجیان در این دوران، که مدّت آن در کتاب‌ها متجاوز از یک قرن نوشته شده، بلای بزرگی برای مسلمانان آذربایجان به ویژه اردبیل بودند و از قتل و آزار آنان خودداری ننمودند. شهرها و روستاها را ویران کردند، مردم بی گناه بسیاری را کشتند. حتّی در اردبیل به انتقام سوخته شدگان نخجوان، جمعی را در آتش انداخته و سوزانیدند و از هیچ گونه رفتار ناشایست روی برنتافتند.

اردبیل در دورهٔ ایلخانان

اردبیل اندکی بعد از هجوم گرجیان، به دست مغولان فتح و غارت شد. چنگیز در سال ۶۱۶ هجری قمری، به ایران حمله کرد و چون علاءالدین محمد خوارزمشاه شکست خورد و فراری شد، ولایات ایران یکی پس از دیگری در مقابل این سیل خروشان تاب مقاومت نیاورده، سقوط کردند. پس از حملهٔ چنگیز خان به ماوراءالنهر و خراسان، یمه و سبستای، دو تن از سرداران مغول به دنبال سلطان محمّد خوارزمشاه و تعقیب کسان او، شهرهای ایران را به باد غارت و ویرانی دادند. لشکریان مغول بین سال‌های ۶۱۷ و ۶۱۸ هجری قمری، به آذربایجان رسیدند. مردم تبریز انقیاد کردند و نجات یافتند. امّا مردم اردبیل مقاومت کردند و دو بار سپاه مغول را عقب راندند، ولی سرانجام مدافعین شهر ضعیف‌تر گردیده و در نتیجه، شهر اردبیل به دست مغول افتاد و با خاک یکسان گردید و از سکنهٔ پرشمار آن، جز آن‌هایی که قبلاً فرار کرده بودند، کسی زنده نماند؛ ولی به زودی اردبیل پس از این واقعه، باز رونق خود را از سرگرفت. در اوایل قرن هشتم هجری قمری، که حمدالله مستوفی از اردبیل دیدن کرده، توابع آن را صد پارچه و حقوق دیوانش را پانصد هزار دینار نوشته‌است. در عهد ایلخانان مغول، تبریز ترقّی بسیار کرد و به جای اردبیل، مرکز آذربایجان شد، اما با ظهور شیخ صفی‌الدین اردبیلی سردودمان خاندان صفوی، اردبیل دارالارشاد شد و در زمان شاهان صفوی اهمیّتی نوین یافت.

اردبیل در دوره صفویان

شاه اسماعیل یکم صفوی قیام مؤثر خود را بر ضد امیران آق قویونلو به سال ۹۰۷ از هجری قمری، اردبیل آغاز کرد ولی پایتخت خود را به تبریز انتقال داد. با وجود این، اردبیل به سبب آن که مدفن شیخ صفی الدّین بود، پایتخت معنوی شاهان صفوی به‌شمار می‌رفت و از تقدس و احترام خاصّی بهره‌مند بود. شاهان صفوی هرگاه که فرصتی به دست می‌آوردند، برای زیارت قبر جدّ خود به آن جا می‌رفتند. شاه عباس بزرگ از نیم فرسنگی شهر، چکمه و پاپوش از پا درمی‌آورد و با پای برهنه، پیاده به زیارت آرامگاه جدّش می‌شتافت.

شهر اردبیل در عهد صفویّه به حدّ اعلای ترقّی خود رسید. مردم اردبیل تا قرن هشتم هجری قمری، شافعی مذهب بودند. امّا در قرن نهم هجری قمری، در زمان خواجه علی سیاهپوش نهضت تشیع در اردبیل بروز کرد و در اواسط این قرن بود که مریدان شیخ صفی به عنوان جهاد مذهبی به کشورهای مجاور، داغستان و چرکسان و گرجستان حمله می‌بردند. سرانجام همین نهضت تشیّع موجب تشکیل دولت جدید صفوی گردید. اردبیل در زمان سلطان جنید، جدّ شاه اسماعیل اوّل در شمار شهرهای محترم و مقدّس شیعیان مانند مکّه، نجف، مشهد و کربلا درآمد. در دورة صفوی، اردبیل دارالامان و بست و پناهگاه مجرمان بود و شاه عبّاس در شعبان ۱۰۱۴ هجری قمری، فرمانی صادر کرد که اردبیل که به وسیله امیر تیمور گورکان دارالامان اعلام شده بود، همچنان دارالامان باقی بماند. نام اردبیل در جنگ‌های ایران و عثمانی مکرّر آمده‌است. شاه تهماسب دوم پس از فتح تبریز به دست ترکان عثمانی، از آنجا به اردبیل و سرانجام به قزوین و تهران گریخت. آذربایجان موقّتاً زیر فرمان ترکان عثمانی قرار گرفت ولی نادر شاه، عثمانیان را در سال ۱۱۴۲ هجری قمری، بیرون راند و چند سال بعد در مغان تاج‌گذاری کرد و تشریفات این تاج‌گذاری در اردبیل به عمل آمد. بعد از انقراض صفویّه، اردبیل اهمیّت و اعتبار اوّلیّة خود را از دست داد و در این امر، خواست نادر شاه اثر مستقیم داشت، زیرا که او از صوفیان و شیخاوندان صفوی اردبیل بیم داشت و از هر اقدامی که موجب تضعیف آن‌ها می‌شد، خودداری نمی‌نمود و برای از بین بردن علاقه‌مندان مؤثّر خاندان شیخ صفوی همواره تلاش می‌نمود.

در جنگ‌های ایران و روس، اردبیل به صورت آمادگاهی برای تهیّه نیازمندی‌های سپاه اردبیل و ایران درآمد و نارین قلعه معروف، که در زمان خود از قلاع مهمّ و معتبر ایران بود، به وسیله افسران فرانسوی همراه ژنرال گاردان مرمّت یافت و در پایان جنگ‌های مذکور نیز این قلعه پناهگاهی برای قشون ایران گردید. در این دوره، اردبیل مستقیماً در جبهة جنگ قرار نگرفت ولی در جنگ‌های ۴–۱۲۴۲ هجری قمری، ژنرال ایوان پاسکویچ سردار روسی اردبیل را تسخیر و موقتاً اشغال کرد و قسمت عمده کتابخانه معروف آرامگاه شیخ صفی‌الدین اردبیلی به سن پطرزبورگ حمل شد و در موزه ارمیتاژ جای گرفت. در زمان ناصرالدین شاه قاجار، در بقعه تعمیراتی شد و بقیّه کتابخانه آن را به تهران حمل کردند. شهر اردبیل در دوره قاجاریه رونق و شکوه دوره صفویّه را نداشت و حوادث پس از انقراض صفویّه، آسیب فراوان به این شهر وارد کرد. امّا بعد از صفویّه نیز مردم ایران مخصوصاً شیعیان به اردبیل اهمیّت بسیار می‌دادند و تا اواخر قاجاریّه به زیارت این مقبره می‌رفتند.

اردبیل در دوران قاجار

اردبیل در این زمان، مخزن کالاهایی بوده که از تفلیس، دربند و باکو به تهران و اصفهان حمل می‌شد و بازارهای پررونقی داشت. استحکامات شهر متوسّط و شهر از نظر وجود ساختمان‌های خوب در مضیقه بود؛ تجارت این شهر نیز به سبب بندر آستارا، که در ۷۲ کیلومتری آن است، مهمّ بوده و شهر کاروان سراهای معتبر داشته‌است و بهترین صادرات آن خشکبار، قالی و پشم بوده‌است. در عهد فتحعلی شاه، بین ایران و روسیه تزاری دو بار جنگ اتّفاق افتاد و چنان‌که از تواریخ بر می‌آید، این دوره یکی از ادوار مصیبت بار ایران بود و در جنگ‌های ممتدی که بین این دو کشور روی داد، جمع کثیری از مردم ایران و سکنه اردبیل به خاک سیاه نشست و قسمت اعظمی از خاک ایران یعنی قفقاز و ارمنستان با هفده شهر مهمّ و معروف آن‌ها به تصرّف روس‌ها درآمد.

وقتی که عباس میرزا از قشون روس شکست خورد، برای جمع‌آوری نیرو به تبریز آمد و به این خیال که زمستان مانع حمله روس‌ها خواهد شد، به تهیه نفرات و فراهم کردن سلاح برای جنگ‌های بهاره پرداخت، لیکن ژنرال مدداف فرمانده روسی قره باغ از موقعیّت استفاده کرده، از رود ارس گذشت و راه تبریز پیش گرفت. عبّاس میرزا دستور داد که برای تأمین غذای شش‌ماهه اهالی تبریز اقدام کنند؛ زیرا قصد داشت از این شهر دفاع نماید. فرمانده روسی چون از این امر آگاه شد، به جای آن که نیروی خود را در محاصره تبریز صرف کند، از راه مشگین‌شهر عازم تسخیر اردبیل گردید. قلعه اردبیل در این زمان فاقد نیروی کافی بود، زیرا آن‌ها را برای دفاع از حدود ارس اعزام داشته بودند. حاکم اردبیل، که اسکندر خان قاجار بود، متوجّه این نقص گردیده بود و به دفعات ضعف نیروی دفاعی شهر را به نایب السّلطنه اعلام کرده و حتّی خود برای عرض گزارش به تبریز رفته بود.

عباس میرزا به محض آن که از تصمیم فرمانده روسی اطّلاع یافت، فرزند خود جهانگیر میرزا را به اردبیل اعزام داشت و فوج شقاقی را به فرماندهی سلیمان خان گیلک در اختیار وی گذاشت تا به حفظ و حراست قلعه بپردازند. جهانگیر میرزا با عجله خود را به سراب و از آن جا با سه چهار دسته سرباز به اردبیل رسانید. این اوضاع مقارن با زمانی شد که فرمانده روسی به قره‌سو، در دو فرسخی اردبیل رسید، و چون از ورود نیروی امدادی برای دفاع از این شهر آگاه شد، به طرف مغان، که محل قشلاق احشام و ایلات عشایر بود، متوجّه گردید و آن‌ها را چاپیده با خود برد.

در سال ۱۲۴۶ هجری قمری، عبّاس میرزا نایب السّلطنه، که در عین حال والی آذربایجان بود، حکومت اردبیل را به دو فرزند خود داده و از این دوران است که نارین قلعه اردبیل به علّت استحکام آن، تبعیدگاه مخالفان حکومت گردید.

اردبیل در دوران مشروطه

اردبیل در مشروطیت ایران سهم بزرگی داشت. با پیشبرد مشروطه خواهی، اوّلین انجمن ولایتی اردبیل در سال ۱۳۲۶ هجری قمری، تشکیل گردید ولی با پیش آمدن استبداد صغیر، این قبیل مجامع عموماً بسته شد و جزء فعالیّت‌های زیرزمینی گردید و کسانی مثل ملّا امام وردی و مشهدی حسین آخوندزاده و میرزا محسن امام زاده و دیگران کشته شدند و چون محمد علی شاه از سلطنت خلع گردید، جمعی از سران استبداد مانند خادم باشی، مبشّر، مؤتمن، مشیرالتجّار و غیر هم که برای تشکیل انجمن شهری به نارین قلعه دعوت شده بودند، در یکی از اتاق‌های آن جا تیرباران شدند.

ولی دولت روسیه که با خلع محمد علی شاه مخالف بود، رحیم خان رئیس طایفه جلبیانلو را در قراچه داغ با پول و سلاح مجهز کرد و او رؤسای سی و دو طایفه شاهسونان را که در منطقه وسیع ولایت اردبیل زندگی می‌کردند، با خود هم داستان کرده، اردبیل را محاصره کرد و شهر پس از بیست روز مقاومت در ۲۲ شوال ۱۳۲۷ ه‍. ق، سقوط کرد و بی‌رحمانه غارت شد. پس از این واقعه، دولت روسیّه به بهانه حفظ جان و مال اتباع خود، از طریق بندر آستارا در اردبیل نیرو پیاده کرد و در اندک زمانی این شهر را اشغال نمود. دولت مرکزی بیرم خان را برای تنبیه عشایر به اردبیل فرستاد و او اگرچه آنان را شکست داد و تنی چند از رؤسای آن‌ها را به اسارت درآورد، ولی به سبب حضور سپاهیان تزاری در اردبیل، که تا انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ میلادی در آن جا مستقر بودند، تنبیه کامل غارتگران میسّر نگردید. در جنگ جهانی اول، که دامنه آن به ایران نیز کشیده شد، چندی هم سپاهیان عثمانی به این شهر درآمدند و فرقه‌ای به نام فرقه اتّحاد اسلامی به وجود آوردند. پس از انقلاب روسیه (۱۹۱۷)، جمعی از جوانان کمونیست قفقاز از راه آستارا به اردبیل آمدند، لیکن طوایف اطراف جمع زیادی از آن‌ها را کشته، سلاح‌هایشان را به یغما بردند. قبل از کودتای ۱۲۹۹ شمسی، اردبیل به سبب خودسری عشایر شاهسون از لحاظ امنیّت وضع مساعدی نداشت. بعد از کودتا، دولت مرکزی در صدد تخته قاپو کردن آن‌ها برآمد و سرانجام موفّق به سرکوبی و جمع‌آوری سلاح‌های ایشان گردید و امنیّت به اردبیل بازگشت. حاج باباخان اردبیلی از مهم‌ترین شخصیت‌های تأثیرگذار در تاریخ مشروطه می‌باشد.

سفال اردبیل دردوره مفرغ

بررسی باستان شناسان بر روی ۱۲ قلعه و گورستان قدیمی اردبیل که قدمت آن‌ها به دوره عصر آهن می‌رسد سبب کشف سفال‌هایی شد که بیانگر تداوم فرهنگی از عصر مفرغ جدید تا دوره اشکانی است. این سفال از لحاظ طرح و نقش بسیار شبیه به هم بوده که به سفال نوع اردبیل درتاریخ معروف شده‌است. بر اساس آن می‌توان تداوم فرهنگی نقوش سبک اردبیل را نشان داد. چرا که سبک و فرم سفال‌ها در ملی دوران‌های مختلف تغییر چندانی نکرده‌است.

آرامستان‌های تاریخی

بررسی‌های انجام‌شده در چهار نوع گور تاریخی در منطقهٔ اردبیل، دوران عصر آهن I تا دوران عصر آهن III را به وضوح ترسیم می‌نماید. تقریباً هیچ‌کدام از این گورها سالم نیستند و به‌نظر می‌رسد در گذشته‌های بسیار دور مورد تاراج قرار گرفته‌اند. این نوع از گورستان‌ها را کورگان می‌نامند و در تمامی مناطق قفقاز و قفقاز جنوبی پراکنده هستند و به لحاظ سازه و معماری به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. هرکدام دارای مشخصات خاصی هستند؛ ولی عملکرد تمام آن‌ها به یک گونه بوده‌است. گورستان‌های بررسی‌شده بین اردبیل و مشگین‌شهر قرار گرفته‌اند.

مجموعه بقعه و مزارشیخ صفی الدّین اردبیلی

بقعهٔ شیخ صفی- که از بناهای منحصربه‌فرد در میان ساختمان‌های مذهبی است- شامل تعدادی از بناهای دوره‌های مختلف است که نخستین بار شاه طهماسب آن‌ها را به‌صورت مجموعه واحدی درآورد. بعدها شاه عباس باعث افزودن بناهای مهم به این مجموعه و اصلاحاتی در آن گردید. اهمیّت زیاد این اثر تاریخی به‌طور کلی در رابطه‌ای که با سلسله خاندان سلاطین صفویّه دارد جلوه‌گر می‌شود. اسلاف شاهان صفویّه و همچنین شاه اسماعیل یکم سرسلسله این خاندان در داخل این مجموعه تاریخی به خاک سپرده شده‌اند. این مجموعه از نظر معماری اسلامی دارای اهمیّت فوق‌العاده است. هر یک از عمارات منفرد آن بی‌نظیر می‌باشد. این امر در مورد خود مقبره کمتر صادق است تا در مورد نمازخانه مقابل آن. ضلعی که مقابل حیاط قرار گرفته مانند نمای کاخی ساخته شده‌است. طرح این بنا در هنر شرق بیگانه به نظر می‌رسد و بیشتر رنسانس را به خاطر می‌آورد. لیکن جزئیات یعنی کاشیکاری، طرح‌ها، قاب، پنجره‌ها، مقرنس‌کاری‌ها، آجرکاری‌ها که با فاصله و بندهای وسیع‌تری انجام گرفته هنر خالص شرقی است. بناهای متعلّق به بقعهٔ شیخ صفی عبارتند از: درب ورودی و حیاط بزرگ- حیاط کوچک یا دالان روباز- صحن بقعه- مسجد جنّت‌سرا- حیاط مقابر- شهیدگاه- چلّه‌خانه. قسمت‌های اصلی بقعه عبارتند از: «رواق یا قندیل خانه- مقبره شیخ صفی- مقبره شاه اسماعیل صفوی- حرمخانه- چینی خانه». بقعهٔ شیخ صفی الدّین از نظر کاشیکاری و تزیینات از زیباترین ابنیه تاریخی دورة صفوی محسوب می‌شود. مجموعه بناهای مذهبی شیخ صفی یکی از شاهکارهای هنری و معماری دورهٔ اسلامی ایران است که از لحاظ تزیینات کاشی کاری معرّق و کتیبه‌های زیبا در خور توجّه می‌باشد. مناظر تزیینی مجموعهٔ بناهای مذهبی شیخ صفی چه از داخل و چه از خارج شامل نقّاشی، گچ بری، قطارسازی و مقرنس کاری با رنگ طلایی می‌باشد که بسیار زیباست. این مجموعهٔ مذهبی که بر فراز یک بنای متعلّق به عصر مغول ساخته شده‌است، به درستی معلوم نیست که در چه زمانی تکمیل و توسعه یافته‌است.

مجموعه بقعه و مزار شیخ امین الدّین جبرئیل

مقبرهٔ «شیخ امین‌الدین جبرییل» پدر شیخ صفی‌الدین اردبیلی از جملهٔ بهترین نمونهٔ مقابر گستردهٔ معماری اسلامی ایران محسوب می‌شود که سادگی و موزون بودن اجزای آن و سرانجام تزیین فوق‌العاده در سطوح داخلی این بنا، آن را در زُمرهٔ شاهکارهای معماری دورهٔ صفویه قرار داده‌است.

این مقبره بنایی است که به‌طور نامساوی از دو قسمت تشکیل یافته، یک عمارت چهارگوش مرکزی و یک مقصوره مانند پنج ضلعی در جلو. اضلاع این بنا که بر روی شالودهٔ سنگی قرار گرفته دارای تاق‌نماهای نوک تیزی است. برجی که شبیه برج مقبرهٔ شیخ صفی است احتمالاً مربوط به قرن هشتم ق چهاردهم م است که شیخ صدرالدین موسی پسر دوم شیخ صفی آن را ساخته‌است، اما عمارتی که بر روی شالودهٔ اطراف بنای اصلی قرار گرفته، در زمان‌های بعد یعنی هم‌زمان با بقعهٔ شیخ صفی در اوایل قرن دهم/شانزدهم م بنا گردیده‌است.

این مقبره در وسط محوطهٔ محصور وسیعی واقع شده و از قسمت‌های زیر تشکیل یافته‌است: حصار، حیاط بقعه، ایوان جلوبنا، رواق، بنای اصلی بقعه، حجرات و غرفه‌ها.

مزار پیران اردبیل

پیران اردبیل بر دو قسم خوانده می‌شدند، یک عده پیر و یک عده دیگر را شاه می‌نامیدند. پیران اردبیل: پیرعبدالملک، پیرشمس‌الدین، پیرمادر، پیرعبدالله در اکبریه، پیرابوسعید در سرچشمه، عوض الخواص، شیخ محی الدین، پیرقنبلان(تازه میدان)، سیداحمد اعرابی، عربشاه اردبیلی، شیخ‌صدرالدین، شیخ‌صفاعلی می‌باشند. شاه: زینال‌شاه، سلیمان‌شاه، عبدالله‌شاه،

مسجد جمعه اردبیل

مسجد جمعه، که تحت شمارة ۲۴۸ در تاریخ ۲۸ خرداد ماه سال ۱۳۱۵ جزو آثار ملّی به ثبت رسیده، در قسمت شمال شرقی اردبیل و بر فراز تپّه‌ای بلند و در میان گورستانی مرتفع، حدّ فاصل کوچه‌های عبدالله شاه و پیرشمس‌الدّین قرار گرفته‌است.
بر طبق روایاتی که در محلّ وجود دارد، مسجد جمعه دقیقاً بر جای یک بنای پیش از اسلام برپاشده و چنین تصوّر می‌شود که محلّ آن آتشگاهی بوده که در صدر اسلام، هم‌زمان با روی آوردن مردم به دین اسلام، به مسجد تبدیل شده‌است. "این مسجد در شرق شهر و روی یک بلندی کوچک قرار دارد و جهت استفاده نمازگزاران به قسمت‌های کوچک تقسیم شده؛ بخش اصلی که زیر گنبد قرار گرفته (گنبدخانه) به قدر کفایت بزرگ است و گرداگرد آن دیواره‌ای است که رفته‌رفته به شکل ناقوس درآمده‌است. در جلوی مسجد نیز یک چشمه قرار دارد. این بنا برای نخستین بار در قرن پنجم هجری قمری، احتمالاً بر روی ویرانه‌های یک بنای زمان ساسانی ساخته شده، و در آن زمان از یک شبستان گنبد دار مربّع و تالار تاق دار بلند مرکّب بوده‌است. وقتی که مغولان در سال ۱۲۱۷ میلادی شهر اردبیل را نابود کردند، به مسجد جمعه آسیب فراوان وارد آمد و گنبد آن در سال ۶۵۰ هجری قمری دوباره ساخته شد و در آن زمان بعضی قسمت‌های آن با گچ پوشیده و بندکشی کاذب و توپی روی آن نقش گردید. در اواسط قرن هشتم هجری قمری، شبستان گنبد سفیدکاری شده و محراب گچی ساخته شد و روی آن با نقّاشی تزیین گردید. عناصری که [در مسجد جمعه] از قرن هشتم [هجری قمری] وجود دارد، شامل پوشش گچی سختی است که سطوح دیوار داخلی اتاق گنبد را پوشانیده و محراب مقرنس و تزیینات دیگر نقّاشی شده‌است. نمای تاق‌های گوشه‌ای و نغول مدوّر و تزیینات دیوارهای تحتانی تزیین شده و طرح‌های آن به رنگ نیلی است که با الگو انداخته شده‌است. تزیینات مزبور شبیه تزیینات داخلی مقبره اولجایتو و برج ابرقو است، ولی در مسجد جمعه اردبیل طرح‌ها دقیق تر و ظریف تر و محدود به نواحی معیّن است.

جمعه مسجد از نظر پلان در ردیف مساجد با ترکیب چهار تاق و ایوان قرار می‌گیرد. این ترکیب در قرون اولیه اسلامی به شکل چهار تاق بوده‌است که در مسیر تکامل خویش به صورت کنونی درآمده‌است. در زمان سلجوقیان این ترکیب چهار تاق در سمت عقب و ایوان در سمت جلو متداول و معمول شد. بدون تردید مساجد با ترکیب چهار تاق و ایوان، که در عصر اسلامی در معماری جای گرفتند ملهم از آتشکده‌های عصر ساسانی بوده‌اند.

نخستین شهری که لوله‌کشی آب شد

اردبیل، اولین شهر ایران از لحاظ لوله‌کشی آب شرب می‌باشد. تاریخ این لوله‌کشی احتمالاً به دوره صفوی معطوف می‌گردد. به‌طوری‌که آثار آن در حفاری‌های صورت پذیرفته شده موجود می‌باشد

پیشینهٔ کتابخانه در اردبیل

نخستین کتابخانه در اردبیل در قرن هشتم قمری به‌همت شیخ صدرالدین موسی، فرزند شیخ صفی‌الدین اردبیلی، در جوار آرامگاه پدرش جهت استفادهٔ عموم ایجاد شد. در آن زمان پس از کتابخانه آستان قدس رضوی، کتابخانهٔ اردبیل قدیم‌ترین و غنی‌ترین کتابخانهٔ ایران به‌شمار می‌رفت. شیخ صفی‌الدین اردبیلی به سال ۷۰۰ ق. جانشین شیخ زاهد گیلانی گردید و خانقاهی برای مریدانش ترتیب داد و کتابخانه‌ای نیز بنیان نهاد که پس از مرگ او، کتابخانه همچنان مجمع مریدان بود. مخصوصاً پس از تشکیل سلسلهٔ صفویه (۹۰۷ ق)، به کتابخانه و آرامگاه شیخ توجه بیشتری شد به‌حدّی که شاه عباس اول صفوی (۹۹۶–۱۰۳۸ ق) در سنهٔ ۱۰۱۷ ق. کتاب‌های گرانبهایی در آنجا وقف کرد.

آدام اولئاریوس که به سال ۱۰۴۷ ق. / ۱۶۳۷ م. از این کتابخانه بازدید کرده، می‌نویسد که اکثر کتاب‌های خطی آنجا از نظر هنر و درونمایه در دنیا بی‌نظیرند….

جیمز موریه انگلیسی این کتابخانه را به سال ۱۲۲۷ ق. / ۱۸۱۲ م. در حالی‌که کتاب‌ها بر روی هم انباشته شده بود، دیده‌است. در جنگ دوم ایران و روس (۱۲۴۱–۱۲۴۳ق)، این کتابخانه به‌عنوان غنیمت جنگی نصیب روس‌ها گردید و تعداد ۱۱۴ نسخه از کتاب‌های نفیس و نادر آن به کتابخانهٔ سن پترزبورگ روسیه منتقل گردید. در سال ۱۳۱۴ ش. تعداد کتاب‌های باقی‌مانده به دستور وزارت معارف به تهران انتقال یافت.

در سال ۱۳۲۸ ش. کتابخانه‌ای عمومی با نام «قرائت‌خانه عمومی» با ۹۰۰ جلد کتاب جهت استفادهٔ عموم، به‌ویژه معلمان، به‌همت معاون رئیس فرهنگ اردبیل تأسیس شد. در سال ۱۳۴۶ با تشکیل کتابخانهٔ عمومی اردبیل، مجموعهٔ قرائت‌خانهٔ عمومی به این کتابخانه منتقل گردید، که با نام «کتابخانه عمومی شماره یک»، قدیم‌ترین کتابخانهٔ عمومی در مرکز استان اردبیل به‌شمار می‌رود.

از آن پس، کتابخانه‌های دیگری در شهرهای استان تأسیس شد، از جمله: کتابخانه خلخال (تأسیس ۱۳۴۴)، و کتابخانه شهر گیوی (۱۳۴۵) (۱: ۴۹، ۵۰). علاوه بر این، تعداد ۲ واحد کتابخانه وقفی در دهه ۱۳۴۰ در شهرستان اردبیل موجود بوده که می‌توان از کتابخانه سید حمزه (با مجموعه ۱۲۰۰ جلد) و کتابخانه حسین صدر (تأسیس ۱۳۴۲، با مجموعه ۵۸۸ جلد) یاد کرد.

تا نیمه دوم سال ۱۳۷۸، در استان اردبیل ۳۳ واحد کتابخانه عمومی (با مجموعه ۲۴۲۳۰۷ جلد، ۵۸۷۰ عضو، و ۶۵ کارمند) فعالیت داشته که از این تعداد، بخشی (با مجموعه ۵۵۸۳ جلد و ۹۹۳۲ عضو) وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی است.

همچنین، تعداد کتابخانه‌های مساجد استان در سال ۱۳۷۸، ۲۸ واحد بوده که با مجموعه‌ای در حدود ۳۰۰۰۰ جلد کتاب و ۳۷۶۰ عضو فعالیت داشته‌اند.

تا سال ۱۳۷۸، تعداد کتابخانه‌های کودکان و نوجوانان استان ۹ واحد (۷ واحد ثابت، ۱ واحد پستی، ۱ واحد سیّار) و مجموعه آن ۹۲۹۸۶ جلد و کارکنان آن ۱۷ نفر بوده‌است.

جاذبه‌های گردشگری

آرامگاه شیخ صفی‌الدین میراث جهانی یونسکو، مسجد جامع اردبیل و بقعه سید امین الدین جبراییل از بناهای تاریخی مهمّ این شهر به‌شمار می‌روند. مضافاً این که دریاچه شورابیل (در داخل شهر)، رودخانه بالیقلو چای (در داخل شهر)، دریاچه نئور، جنگل فندق‌لو، تله کابین حیران، پیست اسکی آلوارس، پیست اسکی روی چمن جنگل فندقلوی نمین(اردبیل)، پیکره سنگی بابا داوود عنبران، شهر توریستی سرعین، تفرجگاه بولاغلار و دهکده سولان در زمره جاذبه‌های گردشگری مهم این شهر به حساب می‌آیند.

از دیگر جاذبه‌های گردشگری اردبیل، آب‌های معدنی که اغلب مزین به زیبایی‌های بی‌نظیر طبیعی می‌باشند عبارت‌اند از: خلخال سویی، قطورسویی، دودو، ایلاندو (که بر اثر زلزله ویران شده‌است)، مشه سویی، شابیل، قینرجه، ویلادره، سردابه و… همچنین آبشارها و عوارض طبیعی دیدنی مانند آبشار نره‌گر در روستای اسبوی خلخال، آبشار شورشورنه عنبران، آبشار سردابه، دریاچه واقع در قله سلطان سبلان، روستای زیبای اندبیل(خلخال) و سواحل رود قزل اوزن، جاده فوق‌العاده زیبای خلخال به اسالم، مراتع وسیع دامنه سبلان روستای اناردر جاده اردبیل به مشکین شهر زادگاه مادر بابک خرمدین وقلعه مربوط به بابک خرمدین مبارز اردبیلی می‌باشد.

جشنواره گل‌های بابونه اردبیل

از دیگر جاذبه‌های گردشگری استان اردبیل جشنواره گل‌های بابون در شهرستان نمین می‌باشد، که همه ساله هم‌زمان با روز جهانی گل و گیاه در ۲۵ و ۲۴ خرداد، با حضور گسترده گردشگران داخلی و خارجی در منطقه توریستی جنگل فندقلو ی نمین که یکی از مناطق بکر و ذخیره‌گاه طبیعی گیاهان دارویی است برگزار می‌شود. این جشنواره در مراتعی با وسعت چند صد هکتار بابونه، به همت سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان برگزار می‌گردد. ضمن برگزاری برنامه‌های شاد موسیقی و نمایش گروه‌های هنرمند، در دو بخش برنامه‌های متنوع فرهنگی، هنری و تفریحی را برای کودکان و نوجوانان و قشرها مختلف مردم برگزار کردند. در این جشنواره هنرمندان چیره‌دست و صنعتگران این منطقه، با تولید گلیم، مسند، جاجیم و ورنی میراثی گرانبها را در معرض نمایش عموم قرار می‌دهند.

هتل‌های اردبیل

اردبیل به واسطه داشتن مناظر بی‌نظیر طبیعی، شاید به جرات بتوان گفت رتبه نخست گردشگری درایران را دارا می‌باشد. اردبیل وسرعین به واسطه پذیرش گردشگر، میزبان مسافران تابستانی و زمستانی می‌باشد. در تابستان استفاده از مناطق خوش آب وهوای اردبیل و در پاییز و زمستان به واسطه دارا بودن پیست اسکی آلوارس و آبگرم‌های معدنی سرعین میزبان مسافران می‌باشد؛ لذا هتل‌های زیر در خدمت میهمانان می‌باشد:

ضمناً دو هتل ۵ ستاره دراردبیل (سرعین) دردست ساخت می‌باشد.

صنایع دستی اردبیل

اردبیل به واسطه داشتن تاریخ کهن در ادوار مختلف و تکامل در این دوره‌ها صنایع دستی مختلفی را در جهت نیاز به ان به تکامل رسانده و به جوامع مختلف معرفی و صادر نموده‌است. به وضوح می‌توان اوج این شکوه را در دوره صفویه جستجو نمود که بایستی این شکوه را به نام مکتب اردبیل ثبت نمود.

• آبگینه
• بافته و نساجی سنتی
• رودوزی‌های سنتی
• سفال و سرامیک سنتی
• صنایع دستی تلفیقی
• صنایع دستی چرمی
• صنایع دستی چوبی و حصیری
• صنایع دستی سنگی
• نمد مالی
• گلیم بافی

هرم جمعیتی

جمعیت اردبیل در اولین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام پذیرفت، بالغ بر ۶۵٬۷۴۲ نفر بوده‌است. این تعداد در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به ۸۳٬۵۹۶ نفر، در سال ۱۳۵۵ خورشیدی به ۱۴۷٬۸۶۵ نفر، در سال ۱۳۶۵ خورشیدی به ۲۸۱٬۹۷۳ نفر و در سال ۱۳۷۵ خورشیدی به ۳۴۰٬۳۸۶ نفر افزایش پیدا کرد. جمعیت اردبیل براساس نتایج نهایی سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۰ خورشیدی بالغ بر ۴۸۵۱۵۳ بوده‌است که از این جهت، هفدهمین شهر پرجمعیت ایران به‌شمار می‌رود. برپایهٔ همین آمار از مجموع جمعیت شهر اردبیل ۲۴۶۶۱۸ نفر را مردان و ۲۳۸۵۳۵ نفر را زنان تشکیل می‌دهند. همچنین شمار خانوارهای این شهر بالغ بر ۱۳۵۴۳۴ خانوار بوده‌است.

موزه‌ها

اردبیل به دلیل داشتن تاریخ کهن، همواره آثار تاریخی بیشماری رادر خود جای داده‌است. به همین دلیل آثار موجود در موزه‌های اصفهان، تبریز میراثی از تاریخ اردبیل به‌شمار می‌رود که دردوره‌های تاریخی بالاخص دوره صفویه از این دوران می‌باشد.

• موزه تاریخ طبیعی اردبیل
• موزه مردم‌شناسی اردبیل
• موزه صنایع دستی اردبیل
• موزه مفاخر دینی اردبیل
• موزه مفاخر اردبیل
• موزه تخصصی باستانشناسی(درمحل بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی)
• موزه سنگ و کتابخانه تخصصی بقعه شیخ صفی (درمحل بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی)
• موزه چینی‌ها یا چینی خانه (درمحل بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی)
• موزه باستان‌شناسی خلخال

آب و هوای اردبیل

اردبیل با واقع شدن در دامنه کوه مرتفع سبلان با ارتفاع ۱۳۵۰ متر و با فاصله کم از بندر آستارا با ارتفاع ۳۰ - به منزله دامنه وسیع کوه مرتفعی مشرف بر دریاست که دارای اقلیم مناطق فوقانی از یک طرف و تأثیرپذیر از مناطق بحری از طرف دیگر است. شهرستان اردبیل دارای چهار اقلیم مدیترانه‌ای گرم، مدیترانه‌ای معتدل، کوهستانی سرد و معتدل است. این شهرستان به عنوان یکی از مناطق سردسیر ایران و استان بین پنج تا هشت ماه از سال سرد است.

دریاچه شورابیل یکی از جاهای دیدنی اردبیل

دریاچه شورابیل یکی از پربازدیدترین منطقه‌های گردشگری اردبیل است. این دریاچه در دوره سوم و چهارم زمین‌شناسی شکل گرفته و یکی از آثار طبیعی است که داخل شهر قرار دارد. آب بسیار شور این دریاچه در گذشته دلیل نام‌گذاری آن بوده است اما در حال حاضر با اضافه شدن آب شیرین به دریاچه هم از شوری آب کم شده و هم امکان پرورش ماهی قزل‌آلا به آن اضافه شده است. محوطه اطراف دریاچه برای استراحت و گذراندن اوقاتی خوش محل مناسبی است. امکانات رفاهی بسیاری از جمله پارکینگ، رستوران، فضای سبز و سرویس بهداشتی از امکانات رفاهی این محل‌اند. قایق‌های موتوری، پدالی ۲ و ۴ نفره، جت‌اسکی، زیپ‌لاین، دوچرخه‌سواری، پیاده‌روی، کالسکه‌سواری، ماشین برقی و شهربازی سرپوشیده و سرباز از امکانات تفریحی دریاچه شورابیل‌اند.

اگر می‌خواهید شهرهای اطراف اردبیل را ببینید می‌توانید با اجاره روزانه خانه در مشگین شهر از جاذبه‌های این منطقه گردشگری هم بازدید کنید و خاطره بسازید.

عکس از گوگل

غار یخکان

غار یخکان یکی از جاذبه‌های طبیعی و ملی‌ استان اردبیل است. دهانه ورودی غار بسیار کوچک است، پس از پیمودن راهرویی با ۱۰ متر ارتفاع و ۵۰ سانتی‌متر عرض به تالار بزرگ غار می‌رسیم. در غار حوضچه‌ای با عمق یک‌و‌نیم متر وجود دارد که آب آن از قطره‌های آب دیوار غار، که در اثر تقطیر تشکیل می‌شوند، تأمین می‌شود. آب این حوضچه بسیار سرد و گوارا است. هوای داخل غار سرد و مرطوب است. بلور‌ها و قندیل‌های یخی از جاذبه‌های تماشایی داخل غار یخکان‌اند.

عکس از گوگل

روستاهای گردشگری اردبیل

یکی از مهم‌ترین شاخه‌های گردشگری در ایران که روز به روز در میان گردشگران محبوب‌تر می‌شود، گردشگری روستایی است. این موضوع باعث شده که روستاهای گردشگری تبدیل به مقصد مهم گردشگران شوند.

روستاهای گردشگری اردبیل از مهم‌ترین مقاصد گردشگران ایرانی است. تعداد این روستاها بسیار زیاد می‌باشد. روستاهای گردشگری اردبیل ترکیبی از جاذبه‌های طبیعی بکر و دست‌نخورده و آثار تاریخی و باستانی است. در ادامه برخی از مهم‌ترین روستاهای گردشگری اردبیل را معرفی کرده‌ایم.

روستای آتشگاه

یکی از روستاهای گردشگری اردبیل که به لحاظ تاریخی اهمیت دارد، روستای آتشگاه است. این روستا در فاصله پنج کیلومتری شمال شهر سرعین قرار گرفته است. قدمت روستای آتشگاه به دوران ساسانیان باز می‌گردد و جزو قدیمی ترین روستاهای اردبیل می‌باشد. براساس روایت‌ها و اسناد تاریخی این روستای گردشگری اردبیل از مراکز مهم و مقدس آئین زرتشیان در دوران ساسانی بوده و معبدی نیز در این روستا وجود داشته است.

آتشکده یا معبد زرتشتیان بر بالای تپه‌ای در روستای آتشگاه بوده اما به اثر عوامل طبیعی آتشکده به تدریج از بین رفته است. با این حال، آثاری از این آتشکده در روستا وجوددارد.

روستای گلستان

یکی دیگر از روستاهای گردشگری اردبیل، روستای گلستان است. این روستا در فاصله ۱۲ کیلومتری شهرستان نیز قرار گرفته و از طبیعت بی‌نظیر برخودار می‌باشد. یکی از مهمترین جاذبه‌های گردشگری روستا، غار طبیعی در حاشیه روستا است. این غار در دامنه جنوبی کوهی مرتفع به نام قروقچی داغی قرار دارد و نقش مهمی در زندگی مردم دوران باستان، به ویژه در زمان حمله دشمن داشته است.

سفال‌های لعابی کشف شده در این منطقه حاوی غذا و قطعاتی از اعضای گوسفند بوده که نشان دهنده روش تدفین مردم در زمان‌های دوره بوده است. این غار از مهم‌ترین مناطق طبیعی و بکر اردبیل به حساب می‌آید که سفر به آن در فصل بهار و تابستان بسیار توصیه می‌شود.

بازار اردبیل

بازار قدیمی شهرستان اردبیل، که یادگاری از دوران صفویه است، جلوه‌ای از هنر معماری و تاریخ است. مانند بسیاری از بازارهای تاریخی سقفی گنبدی دارد و با روزنه‌هایی که در گنبد‌های آن وجود دارد در طول روز نور مورد نیاز را تأمین می‌کند. با اینکه بخش زیادی از بازار به دلیل ساخت‌ و‌ سازهای شهری از بین رفته است، اما همچنان پابرجا و فعال است. بازار چاقوسازها، کفاش‌ها، زرگرها، پارچه‌فروش‌ها، تیمچه، راسته پیرعبدالملک و دیگر راسته‌ها از بازارچه‌های فعال در بازار تاریخی اردبیل‌اند.

دوست دارید یک سفر مجازی به اردبیل داشته‌ باشید؟ در سفرنامه اردبیل با اتاقک همراه شوید و در این شهر قدم بزنید و بیشتر آن را بشناسید.

عکس از گوگل

پارک جنگلی خیاوچایی

پارک های اردبیل در میان گردشگران شهرت بسیاری دارد. از مهم ترین پارک های معروف اردبیل می‌توان به پارک جنگلی خیاوچایی اشاره کرد. این پارک با وسعتی در حدود ۳۰۰ هکتار و به موازات رودخانه خیاوچایی اردبیل قرار گرفته است.

پارک خیاوچایی پوشیده از درختان میوه شامل درختان گردو، سیب، آلوچه، آلبالو و گیلاس است و دارای طبیعت بکر می‌باشد. این پارک دارای امکانات بسیاری برای گردشگران است از جمله شهربازی، زمین اسکیت و یک آبشار مصنوعی.

بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی

مجموعه تاریخی شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از آثار مهم تاریخی ایران است که در سال ۲۰۱۰ توسط یونسکو به‌عنوان میراث جهانی ثبت شد. این مجموعه عظیم تاریخی که در اردبیل قرار دارد بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی، محل دفن شاه اسماعیل صفوی (اولین پادشاه صفوی)، مادر شاه طهماسب و دیگر بزرگان صفوی است. شیخ صفی‌الدین اردبیلی بزرگ خاندان صفوی بود و صفویان نام سلسله خود را از نام او برگرفته بودند.

منبع

سایت چهارگوشه ایران

سایت اتاقک

شهرستان خلخال

 

شهرستان خلخال
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	اردبیل
مرکز	شهر خلخال
نام‌های پیشین	هروآباد
مردم
جمعیت	۹۲٫۳۳۲ نفر^[۱]
مذهب	شیعه،^[۲] سنی^[۲]
داده‌های دیگر
پیش‌شماره تلفنی	045
وب‌گاه	فرمانداری خلخال
شهرها
خلخال، هشتجین ،کلور
تعداد بخش‌ها
مرکزی ،خورش رستم، شاهرود

شهرستان خلخال در جنوب استان اردبیل واقع شده‌است و مرکز آن شهر خلخال است.

این شهرستان از طرف شمال به شهرستان کوثر از طرف شرق به‌استان گیلان از طرف جنوب به شهرستان طارم در استان زنجان و از طرف مغرب به شهرستان میانه حدود می‌شود واز طریق فیروزآباد ۱۰۵ کیلومتر با میانه فاصله دارد. شهرستان خلخال در ۴۸ درجه و۳۲ دقیقه طول جغرافیایی و۳۷ دقیقه و۳۷ درجه عرض جغرافیایی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته‌است.

 

اقلیم و آب وهوا

شهر ستان خلخال یک منطقه کوهستانی است که ارتفاع آن از شرق به غرب و از شمال به جنوب کاهش می‌یابد رشته کوه‌های تالش درشرق آن از شمال به جنوب کشیده شده‌است که مانند سدی میان دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان قرار گرفته‌است به طوریکه بر خلاف دامنه‌های شرق در دامنه‌های غربی آن در منطقه خلخال به جهت کاهش باران و خشکی هوا پوشش گیاهی انبوه و چشمگیری دیده نمی‌شود در این شهرستان رود مهم قزل‌اوزن و شاخه‌های آن مانند شاهرود آرپاچای و شنگ‌آباد به طرف جنوب جریان داشته و سرانجام به دریای خزر می‌ریزد این منطقه از لحاظ آب وهوا دارای تابستانهای معتدل و رمستانهای سرد است به لحاظ موقعیت‌های جغرافیایی و شرایط کوهستانی این منطقه دارای جالبترین منابع آب‌های گرم معدنی است که مهم‌ترین آنها آب گرم معدنی خلخال سویی با نام محلی ایستی سو در بخش سنجد در فاصله شهرهای گیوی و خلخال می‌باشد مقدار بارندگی سالانه ثبت شده در ایستگاه‌ها در سال ۱۳۷۹ حدود ۸ /۳۱۲ میلیمتر بوده‌است که نسبت به سال پیش از آن در حدود ۱۰ درصد نشان می‌دهد.

جمعیت

برابر با سرشماری سال ۱۳۷۵ شهرستان خلخال ۱۳۷۹۹۲ نفر جمعیت داشت. بر اساس آخرین سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۷۵ شهرستان خلخال دارای ۱۰۴۴۵۴ نفر جمعت بوده‌است این شهرستان ۵۳۲۵۸ نفر و ۵۱۱۹۶ نفر مرد بوده‌است که نشان دهنده نسبت جنسی ۹۶ است به عبارت دِگر در مقابل هر ۱۰۰ نفر زن ۹۶ نفر مرد وجود داشته‌است این نسبت برای اطفال کمتر از یکساله ۱۰۶ وبرای بزرگسالان (۶۵ ساله و بیشتر)۱۲۳ بوده‌است نسبت‌های مذکور در نقاط شهر ی به تر تیب ۱۰۳و ۱۰۹ ودر نقاط روستایی ۱۰۷ و ۱۳۰ بوده‌است از جمعیت این شهرستان ۴۳ درصد در گروه سنی کمتر از ۱۵ ساله ۵۱ درصد در گروه ۱۵–۶۴ ساله و ۶ درصد در گروه سنی ۶۵ ساله و بیشتر قرار داشته‌اند و سن بقیه افراد نیز نامشخص بوده‌است شهرستان خلخال دارای ۲۰۳۴۲ خانوار بوده که از این تعداد خانوار ۸۹۱۶ خانوار شهری و۱۱۴۷۲ خانوار روستایی بوده‌اند.

سهم جمعیت شهرستان خلخال از جمعیت کل استان در سال ۱۳۷۵ برابر ۹/۶ درصد وسهم جمعیت شهری و روستایی این شهرستان از جمعیت شهری و روستایی کل استان به ترتیب برابر ۷/۲ درصد و ۱۱/۴ درصد بوده‌است.

تقسیمات کشوری

• بخش مرکزی شهرستان خلخال
  • دهستان خانندبیل شرقی
  • دهستان خانندبیل غربی
  • دهستان سنجبد شرقی
  • دهستان وهرآورد یا بفراجرد

شهرها: خلخال

• بخش خورش رستم
  • دهستان خورش رستم جنوبی
  • دهستان خورش رستم شمالی

شهرها: هشجین

• بخش شاهرود شهرستان خلخال
  • دهستان پلنگا
  • دهستان شال
  • دهستان شاهرود

شهرها: کلور

زبان و گویش

زبان مردم شهر خلخال و عمده روستاهای این شهرستان ترکی آذربایجانی می‌باشد. با این‌حال زبان تاتی عمدتاً در بخش شاهرود و خورش رستم، و کردی کرمانجی در برخی روستاها نیز رواج دارد. نواحی که این زبان‌ها در آن رایج هستند به شرح زیر می‌باشد:

• زبان ترکی آذربایجانی در خود شهر و اکثر روستاهای شهرستان خلخال در بخش مرکزی، سنجبد و چند روستا در بخش شاهرود.
• زبان تاتی که یکی از زبان‌های منحصر به فرد و باستانی می‌باشد در بیشتر قسمت‌های بخش شاهرود و خورش رستم خلخال رواج دارد.
• زبان کردی کرمانجی در بخش مرکزی در دهستان لنبر و روستاهای اطراف.

از روستاهای تات‌زبان این شهرستان می‌توان به اسبو، اسکستان، درو، شال، دیز، لرد، کرین، کرنق و گیلوان اشاره کرد.^[۳][۴][۵] شهر کلور نیز از شهرهای تات‌زبان است.^[۶]

در بیشتر مناطق مردم به جز زبان محلی به زبان ترکی آذربایجانی و زبان فارسی نیز تسلط دارند. از جمله این روستاها خانلر گیلوان، علی‌آباد و ماجولان می‌باشند؛ و قلعه خشتی یمن درشمال روستای خانلر گیلوان منظره چشم نوازی به این منطقه بخشیده‌است. ورودخانه بزرگی از گیلوان به طرف طارم زنجان درجریان است ومحصولات بسیاری از قبیل گردو، سیب، گلابی و غیره را به صورت انبوه بوجود آورده‌است. در این روستا پرندگان بزرگی مثل شاهین، عقاب طلایی در کوه‌ها که به زبان محلی ترکی (قره گوش داشی) می‌باشد جولان می‌دهند.

هنرهای دستی

از میان هنرهای دستی معروف این شهرستان می‌توان به تهیه شال، جاجیم‌های ابریشمی و پشمی، گلیم بافی، پلاس، لباس‌های پشمی و کرکی و بافت مسند اشاره نمود. متأسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری (پرورش کرم ابریشم) بافت جاجیم‌های ابریشمی نیز متروک شد و حالا در هر کجا جاجیم‌های خلخال پیدا شود باید آن را جزو اشیای عتیقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال که قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهیه می‌شود از صادرات مهم خلخال بوده که آن هم فعلاً کاهش یافته‌است. بافت گلیم و مسند نیز در خلخال رواج دارد. در این منطقه گاه مسندهای بسیار نفیس دیده می‌شود که هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می‌بافند.

جاذبه‌های طبیعی

 

• چشمه باش بولاقی در روستای وارث آباد، بهترین نوع اب معدنی در خلخال
• ابشار نوده در نزدیکی روستای نوده
• چشمه قرخ بلاغ (بیوک گوز) در روستای کلی
• رودخانه قزل اوزن نیز از کنار روستای نیمه ائیل جاریست.
• رودخانه گوجلی (گوژلی) چای در روستای کلی
• غار مقاره در روستای کلی
• طبیعت زیبا و بکر آلچا بلاغ در روستای کلی
• چشمه آب سرد میرعادل (یا به زبان ساکنین محلی بیلدیر) که در روستای اندبیل واقع شده‌است.
• گردنه‌های معروف الماس مجره در مسیر خلخال - اسالم
• چشمه آب سرد ازناو که در روستای خوجین واقع شده‌است.
• آبشار نره گر
• مسیر قدیم خلخال از روستای مجره به گیلان - گیلان
• طبیعت زیبای روستای مجره
• غار باستانی معروف ازناو(ازنو مسجدی) روستای مجره
• امتداد جاده اسالم به روستای مجره و شهر خلخال
• از جمله ییلاق‌های معرف خلخال ییلاقی بنام سردول که در روستای وهرآورد قرار دارد و ییلاق تابستانی طایفه‌های گوناگون از ایل شاهسون از چندین دهات اطراف و حتی از تالش گیلان است.
• طبیعت زیبای روستای کلی
• فنا رود در روستای خوجین
• حاجت بولاغی (ائلر باغی)
• آبگرم روستای گرمخانه
• آبشار قاراگوش قیه سی و گور گور در روستای کلی
  

   

آبشار قارا قوش قیسی در روستای کلی

 

• آبشار قاراگوش قیه سی در روستای کلی
• طبیعت زیبای روستای آل هاشم علیا
• علف زارهای لار درسی در روستای خانلر گیلوان
  

   

• یک سراسرنما از شهر خلخال.
• دریاچه قارا گول در بالای کوهای روستای وارث آباد

نجه دره باغ عبدالله شمشیری در دامنه‌های آق داق روستای خانلرگیلوان

• قلعه باستانی یمن درشمال روستای خانلر گیلوان

اقلیم و آب و هوا

شهرستان خلخال یک منطقه کوهستانی است که ارتفاع آن از شرق به غرب و از شمال به جنوب کاهش می‌یابد رشته کوه‌های تالش درشرق آن از شمال به جنوب کشیده شده‌است که مانند سدی میان دریای مازندران و استان گیلان و آذربایجان قرار گرفته‌است به طوریکه بر خلاف دامنه‌های شرق در دامنه‌های غربی آن در منطقه خلخال به جهت کاهش باران و خشکی هوا پوشش گیاهی انبوه و چشمگیری دیده نمی‌شود در این شهرستان رود مهم قزل‌اوزن و شاخه‌های آن مانند شاهرود آرپاچای و شنگ‌آباد به طرف جنوب جریان داشته و سرانجام به دریای مازندران می‌ریزد این منطقه از لحاظ آب وهوا دارای تابستانهای معتدل و رمستانهای سرد است به لحاظ موقعیت‌های جغرافیایی و شرایط کوهستانی این منطقه دارای جالبترین منابع آب‌های گرم معدنی است که مهم‌ترین آنها آب گرم معدنی گیوی سویی در بخش سنجد در فاصله شهرهای گیوی و خلخال می‌باشد مقدار بارندگی سالانه ثبت شده در ایستگاه‌ها در سال ۱۳۷۹ حدود ۸ /۳۱۲ میلیمتر بوده‌است که نسبت به سال پیش از آن در حدود ۱۰ درصد نشان می‌دهد. شهر خلخال دارای سه رود جاری به نام‌های نورعلی چایی، قز باخان و هرو چایی که از داخل شهر می‌گذرند می‌باشد.

صنایع و معادن

مهم‌ترین صنایع شهرستان خلخال را صنایع دستی تشکیل می‌دهند. شهرستان خلخال یکی از مراکز مهم صنایع دستی استان اردبیل و نیز کل کشور محسوب می‌شود. انواع جاجیم، گلیم، اشیای منبت کاری شده و صنایع چوبی از عمده‌ترین صنایع دستی این شهرستان است. جاجیم بافی در اکثر روستاهای ایران به ویژه اغلب روستاهای آذربایجان مرسوم است و در هر منطقه دارای ویژگی‌های خاص می‌باشد در شهرستان خلخال جاجیم دارای ویژگی‌های خاص می‌باشد. در گذشته جاجیم مناسب‌ترین چیزی بود که مردم منطقه روی کرسی می‌انداختند که در این میان جاجیم چیچکلمه CHICHAK‌‌LAMEH با ترکیبی از رنگ‌های متنوع و نقوش لوزی داخل الوان راه راه آن در ده و شهر از همه مشهور بود با متروک شدن کرسی زغالی بافت و مصرف جاجیم در شهرها و حتی در شهرستان‌های دور و نزدیک نیز به فراموشی می‌رفت ولی روستاییان طبق عادت قدیمی مناسب‌ترین روانداز کرسی زمستانی را رها نساخته‌اند.

کشاورزی و دامداری

شغل اصلی مردم این منطقه کشاورزی، دامداری و پرورش زنبور عسل است. به طورکلی خلخال از مناطق کشاورزی، باغ داری و دام پروری استان اردبیل است و محصولات عمده اش گندم، جو و حبوبات، برنج، گردو، سیب، گلابی، انگور و پنبه‌است. خلخال به لحاظ داشتن مراتع نسبتاً خوب از دامداری پیشرفته‌ای برخوردار است و انواع فراورده‌های شیری از قبیل: خامه، ماست، کره و پنیر و... هم چنین پشم، پوست و عسل از عمده‌ترین تولیدات دامی این منطقه به شمار می‌آیند. گاوداری مروت شمشیری در روستای خللرگیلوان که با بیش از ۱۵۰ راس گاو شیرده و۵۵ راس گاو گوشتی به اقتصاد این منطقه کمک شایانی کرده وبا به کار گیری ۱۰ نفر بصورت شبانروزی و۵۰ نفر غیر مستقیم مشغول به کار شده‌اند مدیر این این مجموعه مروت شمشیری تأکید داشته که در آینده نزدیک زنبور داری وپرورش ماهی نیز از اولویتهای بسیار مهم بوده تا بتوان برای کلیه جوانان این روستا ایجاد اشتغال نمود.

 

اقلیم استان اردبیل

 

 

چهره عمومی شهرستان اردبیل متأثر از ارتفاعات کوهستان‌های سبلان، طالش و بزغوش است که این عوامل طبیعی سبب محصور شدن آن شده‌اند. بیشتر زمین‌های این بخش از استان 2000 تا 3000 متر از سطح دریا ارتفاع دارند. شمال غربی آن بین 3000 تا 4000 متر بلندی دارد و رشته کوه سبلان با 4811 متر ارتفاع، در این قسمت واقع است. وجود کوهستان سبلان در غرب این شهرستان، در اعتدال هوای آن نقش عمده‌ای دارد و آب‌های جاری شده از این کوهستان سبب آبادی منطقه شده است. آثار فرعی آتشفشان سبلان به صورت چشمه‌های معدنی آب گرم سرعین و سردابه ظاهر شده است که سبب جذب انبوه مسافران می شود و یکی از زیباترین مناطق جهانگردی استان است.

براساس تقسیم‌بندی کوسن، شهرستان اردبیل دارای چهار اقلیم مدیترانه‌ای گرم،‌ مدیترانه‌ای معتدل، کوهستانی سرد و معتدل است. این شهرستان به عنوان یکی از مناطق سردسیر ایران و استان بین پنج تا هشت ماه از سال سرد است. بارندگی نیز در تمام فصول وجود دارد، ولی شدت آن در بهار و پاییز بیشتر است.

براساس گزارش ایستگاه هواشناسی اردبیل که در ارتفاع 1372 متری واقع شده، بارندگی این شهر در سال 1372 برابر 327/7 میلی‌متر گزارش شده است. این شهرستان دارای زمستان‌های بسیار سرد و تابستان‌های معتدل است. متوسط درجه حرارت آن در حدود هفت درجه سانتی‌گراد است. وجود کوهستان‌های سبلان، طالش و بزغوش، تأثیر بخارهای دریای خزر و بادهای سرد شمالی و وجود جنگل‌های شمال و شرق آن در میزان بارندگی و نوسان دمای شهرستان اردبیل بسیار مؤثر است.

شهرستان بیله‌سوار با ارتفاع متوسط 120 متر و 1721/3 کیلومترمربع گستره‌ای پهناور از دشت مغان را تشکیل می‌دهد.

آب و هوای بیله‌سوار در تابستان‌ها گرم و در دیگر فصل‌ها به ویژه در زمستان‌ها معتدل و مطبوع است. بیله‌سوار به علت نزدیکی به دریای خزر و ارتفاع کم، در ردیف مناطق نیمه مرطوب به حساب می‌آید. از این‌رو، همه منطقه را مراتع سرسبز و خرم قشلاقی پوشانیده است. در تابستان به علت شدت گرما و کمبود علوفه، دامداران و عشایر ایل سئون به سوی ییلاق‌های کوهستان سبلان و ارسباران کوچ می‌کنند.

شهرستان پارس‌آباد در جلگه‌ای صاف و هموار قرار دارد و تنها ارتفاع چشمگیر آن «تپه نادر» در غرب آن است که در سال 1148 هجری قمری محل تاجگذاری نادرشاه افشار در دشت مغان بود.

این شهرستان دارای آب و هوای معتدل تا گرم است. تابستان‌های آن بسیار گرم و زمستان‌های آن معتدل و مطبوع است. بارندگی در پارس‌آباد تحت تأثیر جریان‌های دریای خزر و توده هوای سیبری و سرد شمالی است. میانگین بارندگی آن 462 میلی‌متر است که به سبب کمی ارتفاع، زمستان‌های آن ملایم و درجه حرارت آن تا صفر درجه پایین می‌آید.

شهرستان خلخال منطقه‌ای کوهستانی است که رشته‌کوه‌های طالش در بخش شرقی، کوه‌های بزغوش در غرب و قراول داغ در جنوب آن قرار گرفته است. کوهستان جنگلی و بلند طالش در شرق خلخال از شمال به جنوب کشیده شده و مانند سدی بین دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان شرقی است،‌ که باران‌های خزری در دامنه شرقی آن می‌بارند و سبب طراوت کوهستان و به وجود آمدن جنگل‌ها می‌شوند.

در جبهه غربی کوه‌های طالش (منطقه خلخال) که نسبت به جبهه شرقی آن، با کمبود باران و تغییر آب و هوا روبرو است، جنگل وجود ندارد. بلندترین قله‌های کوهستان طالش «ناو» و «الماس» است.

وجود کوه‌های دیوار مانند، راه‌های ارتباطی خلخال را بسیار دشوار رو کرده است. مهم‌ترین گردنه خلخال، گردنه ناو است که در مسیر جاده ارتباطی خلخال به هشتپر و اسالم واقع شده است و از داخل جنگل‌های طالش، به جاده رشت - آستارا متصل می‌شود.

براساس تقسیم‌بندی‌ کوسن، شهرستان خلخال دارای سه اقلیم مدیترانه‌ای خشک و گرم،‌ مدیترانه‌ای گرم و مدیترانه‌ای معتدل است. به علت کوهستانی بودن منطقه, میزان بارندگی آن از سالی به سال دیگر متفاوت است.

براساس داده‌های ایستگاه فیروزآباد خلخال که در ارتفاع 1090 متری قرار دارد، میزان بارندگی آن در سال 1372 در حدود 435 میلی‌متر بود. شهرستان خلخال دارای تابستان‌های معتدل و زمستان‌های سرد است. ارتفاعات شرقی و کوهستان طالش سرد و پربرف و کنار رود قزل‌اوزن گرم و مرطوب است. طول مدت سرمای این شهرستان بیش از پنج ماه است و برف سنگین زمستانی سبب بسته شدن جاده اسالم به خلخال در محور کوهستان طالش می‌شود.

شهرستان گرمی در میان دو رشته کوه کم ارتفاع واقع شده است و ارتباط دشت مغان را با سایر شهرهای همجوار مانند اردبیل و مشگین‌شهر برقرار می‌سازد. در شمال و غرب گرمی ارتفاعات خروسلو مربوط به دوره میوسن، از غرب به شرق کشیده شده و در شرق آن،‌ ارتفاعات موران به بلندی 100 متر قرار دارد.

آب و هوای گرمی در تابستان‌ها نامساعد و در زمستان‌ها ملایم و مطبوع است. میزان بارندگی متوسط سالانه آن 300 میلی‌متر گزارش شده است. دمای هوا در گرم‌ترین ماه (مرداد) 38/5 درجه و در سردترین ماه (بهمن) 4/1 درجه سانتی‌گراد است.

شهرستان مشگین‌شهر در دامنه کوهستان سبلان واقع شده و دارای ویژگی‌هایی بارز است که برف‌های دائمی و چشمه‌های معدنی ناشی از وجود توده آتشفشانی سبلان از آن جمله است. این شهرستان به صورت دشتی گسترده است که با شیب تند به زمین‌های پست شمالی منتهی می‌شود. مرتفع‌ترین و پرشیب‌ترین قسمت این شهرستان بخش جنوبی آن،‌ یعنی دامنه‌های شمالی و شمال غربی توده‌های آتشفشانی سبلان است که به طور متوسط 2000 متر از سطح دریا ارتفاع دارد. قسمت شمالی و غربی آن 100 تا 1000 متر ارتفاع دارد و بقیه زمین‌ها مسطح است و با شیبی ملایم در جهت شمال و شمال شرقی به دشت مغان منتهی می‌شود.

براساس تقسیم‌بندی کوسن، این شهرستان دارای چهار اقلیم مدیترانه‌ای گرم و خشک،‌ مدیترانه‌ای معتدل، استپی سرد و کوهستانی سرد است. طول ماه‌های خشک و نیمه‌خشک و یخبندان آن پنج تا هشت ماه است و میزان بارندگی سالانه آن به طور متوسط 300 میلی‌متر است. قسمت عمده پوشش گیاهی آن را استپی،‌ درمنه، ممرز، بلوط و تنگرس تشکیل می‌دهد.

سه جریان آب و هوایی با ویژگی‌های متفاوت، اقلیم و آب و هوای استان را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. «جریان مدیترانه‌ای» با ماهیت معتدل و بحری که بیشتر بخارهای خود را در کوهستان‌های ترکیه و زاگرس و آذربایجان غربی از دست می‌دهد، از غرب، استان اردبیل را متأثر می‌کند. این جریان، منشاء مهم و اصلی بارش‌های جوی ایران است و ورود آن به منطقه،‌ با تعدیل درجه حرارت و رطوبت هوا همراه است.

«جریان هوایی سیبری آسیای مرکزی» که ماهیتی برّی و سرد دارد،‌ از شمال و شمال شرق وارد می‌شود و پس از عبور از دریای خزر و جذب بخار آن، استان اردبیل را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این جریان نیز بیشترین بخار خود را در دامنه‌های شرقی طالش و بغرو برجای می‌گذارد. ورود این جریان هوایی در نواحی شمالی و مرکزی و جنوبی استان با سرما و افزایش میزان رطوبت هوا همراه است و در مناطق دیگر به ویژه در مناطق مرتفع، سرما و یخبندانی خشک را سبب می‌شود.

جریان هوایی سیبری در تابستان باعث کاهش شدید گرما و خنک شدن هوا می‌شود. سومین جریان هوایی، «جریان اطلس شمالی یا اسکاندیناوی» است که دارای ماهیتی سرد است. با وجود این که جریان نامبرده نیز انبوهی از بخار خود را در سراسر اروپا و روسیه برجای می‌گذارد، ولی ورود این جریان از شمال و شمال غرب با سرمای شدید و بارش برف سنگین در استان همراه است.

چهارمین عامل مؤثر در اقلیم (آب و هوا) استان، وجود دریای خزر در شرق آن است که غیر از برخوردار کردن منطقه از بخارهای خود،‌ در مناطق نزدیک و ساحلی نیز عامل تعدیل درجه حرارت است.

با وجود تنوع اقلیمی در استان، «سرد» بودن (بر اثر ارتفاع، جریان‌های هوایی سرد و عرض جغرافیایی) ویژگی مشترک اقلیم گوناگون آن‌جا است. حتی در قسمت شمالی استان که به دلیل پست بودن منطقه دارای اقلیم معتدل است،‌ به طور متوسط در 50 روز سال یخبندان است.

پدیده یخبندان در ایستگاه‌های مرتفع استان (مناطقی که ارتفاع آن‌ها در حدود 2000 متر است) تا 170 روز در نُه ماه از سال افزایش می‌یابد. با توجه به این واقعیت که در حدود 20 درصد از استان دارای ارتفاعی بیش از 2000 متر است و با توجه به تفاوت‌ جریان‌های برودتی و حرارتی در دامنه کوهستان‌ها، می‌توان نتیجه گرفت که در بسیاری از گستره‌‌های استان، در بیش از نیمی از روزهای سال یخبندان است یخبندانی که در سراسر ماه‌های سال حتی در تابستان نیز قابل رؤیت است.

با وجود شدت سرما و برودت کم‌تر از 30 درجه سانتی‌گراد (براساس داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی مرتفع)، درجه حرارت بالای 40 درجه سانتی‌گراد نیز در گرم‌ترین ساعت‌‌های روز در ماه‌های تابستان، در داده‌های برخی ایستگاه‌ها، مانند پارس‌آباد قابل رؤیت است. دامنهٔ‌ نوسان درجه حرارت در سردترین و گرم‌ترین ماه سال یک منطقه، در حدود 40 درجه سانتی‌گراد است. میانگین دمای روزانه نیز در بین ایستگاه‌های استان، 6/5 تا 15 درجه سانتی‌گراد است. براساس داده‌های این ایستگاه، نواحی پست دره رود ارس و دشت مغان گرم‌ترین و ارتفاعات دامنه‌های سبلان، سردترین مناطق استان هستند.

میزان بارش جوی در استان به طور متوسط بین 250 تا 600 میلی‌متر در نوسان است. دو فصل بهار و زمستان، فصل‌های بارندگی منطقه‌‌اند و بیشترین بارندگی‌ها در بهار دیده می‌شود. فصل پاییز از نظر بارندگی پس از بهار و تابستان در مرتبه سوم قرار دارد

شهرستان نمین

آب و هوای اين منطقه به واسطه نزديكی با دريای خزر از رطوبت بسياری برخوردار است و به همين سبب آن را نمين ناميده اند. مهم ترين صنايع دستی منطقه؛ قالی بافی، گليم بافی و جاجيم بافی بوده كه قالی و گليم ساخته دست مردم نمين جزو محصولات صادراتی شهرستان محسوب می شوند. صادرات شهرستان نمين عده ای را در كار بازرگانی و داد و ستد وارد نموده است. عمده ترين صادرات اين شهرستان گندم، جو، زرد آلو، فرآورده های دامی و عسل و نيز صنايع دستی چون قالی و گليم است. در سرشماری سال 1375 جمعيت شهر نمين 7852 نفر بوده است. مردم اين شهرستان به زبان تركی و فارسی با گويش طالشی سخن می گويند و مذهب آن ها شيعه و مسلمان هستند.

مکان های دیدنی و تاریخی

مهم ترين مکان های ديدنی شهرستان نمين تپه های تاريخی و باستانی است که پيشيبنه آن ها به هزاره های قبل از ميلاد می رسد.  

 

کشاورزی و دام داری

نمين شهری كشاورزی است و به علت آب و هوای مناسب و خاک حاصلخيز توانايی بالايی در كشاورزی دارد. گندم، جو، گياهان علوفه ای، بنشن، تره بار، سيب، گلابی، گيلاس، آلبالو، زردآلو و آلوچه از مهم ترين محصولات كشاورزی منطقه هستند. نمين به مانند ديگر شهرستان های استان اردبيل به دليل دسترسی به مراتع نسبتا غنی در زمينه دام داری و دام پروری از رونق خوبی برخوردار است و انواع فرآورده های دامی از اين منطقه صادر می شود.  

 

مشخصات جغرافيايي

شهر نمين مركز شهرستان نمين از شهرستان های استان اردبيل در 48 درجه و 29 دقيقه طول جغرافيايی و 38 درجه و 25 دقيقه عرض جغرافيايی و در ارتفاع 1700 متری از سطح دريا واقع است. نمين منطقه ای كوهستانی است و رود نمين چای از ميان اين شهر می گذرد. اين شهرستان در 25 كيلومتری شمال شرقی اردبيل قرار دارد. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
- راه نمين- اردبيل به سوی جنوب باختري به طول 27 كيلومتر
- راه نمين- آستارا به سوی خاور به طول 50 كيلومتر
- راه فرعی نمين- دهستان عنبران
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

آب و هوای اين منطقه به واسطه نزديكی با دريای خزر از رطوبت بسياری برخوردار است و به همين سبب آن را نمين ناميده اند. درباره تاريخ اين منطقه اطلاعات مستندي در دست نيست ولي ان چه مسلم است اين كه تاريخ اين منطقه با شهرستان اردبيل يكي محسوب مي شود.  

 منبع- سایت ایران تراول

شهر نمین

 و هوای اين منطقه به واسطه نزديكی با دريای خزر از رطوبت بسياری برخوردار است و به همين سبب آن را نمين ناميده اند. مهم ترين صنايع دستی منطقه؛ قالی بافی، گليم بافی و جاجيم بافی بوده كه قالی و گليم ساخته دست مردم نمين جزو محصولات صادراتی شهرستان محسوب می شوند. صادرات شهرستان نمين عده ای را در كار بازرگانی و داد و ستد وارد نموده است. عمده ترين صادرات اين شهرستان گندم، جو، زرد آلو، فرآورده های دامی و عسل و نيز صنايع دستی چون قالی و گليم است. در سرشماری سال 1375 جمعيت شهر نمين 7852 نفر بوده است. مردم اين شهرستان به زبان تركی و فارسی با گويش طالشی سخن می گويند و مذهب آن ها شيعه و مسلمان هستند.

مکان های دیدنی و تاریخی

مهم ترين مکان های ديدنی شهرستان نمين تپه های تاريخی و باستانی است که پيشيبنه آن ها به هزاره های قبل از ميلاد می رسد.  

 

کشاورزی و دام داری

نمين شهری كشاورزی است و به علت آب و هوای مناسب و خاک حاصلخيز توانايی بالايی در كشاورزی دارد. گندم، جو، گياهان علوفه ای، بنشن، تره بار، سيب، گلابی، گيلاس، آلبالو، زردآلو و آلوچه از مهم ترين محصولات كشاورزی منطقه هستند. نمين به مانند ديگر شهرستان های استان اردبيل به دليل دسترسی به مراتع نسبتا غنی در زمينه دام داری و دام پروری از رونق خوبی برخوردار است و انواع فرآورده های دامی از اين منطقه صادر می شود.  

 

مشخصات جغرافيايي

شهر نمين مركز شهرستان نمين از شهرستان های استان اردبيل در 48 درجه و 29 دقيقه طول جغرافيايی و 38 درجه و 25 دقيقه عرض جغرافيايی و در ارتفاع 1700 متری از سطح دريا واقع است. نمين منطقه ای كوهستانی است و رود نمين چای از ميان اين شهر می گذرد. اين شهرستان در 25 كيلومتری شمال شرقی اردبيل قرار دارد. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
- راه نمين- اردبيل به سوی جنوب باختري به طول 27 كيلومتر
- راه نمين- آستارا به سوی خاور به طول 50 كيلومتر
- راه فرعی نمين- دهستان عنبران
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

آب و هوای اين منطقه به واسطه نزديكی با دريای خزر از رطوبت بسياری برخوردار است و به همين سبب آن را نمين ناميده اند. درباره تاريخ اين منطقه اطلاعات مستندي در دست نيست ولي ان چه مسلم است اين كه تاريخ اين منطقه با شهرستان اردبيل يكي محسوب مي شود.  

 

دریاچه ها وابشارهای استان اردبیل

دریاچه ها

شورابيل : اين درياچه قبلاً بسيار شور بوده است ولي امروزه با افزوده شدن آب شيرين از شوري آن کاسته شده ، بطوريکه نوعي ماهي در آن پرورش داده مي شود . اين درياچه داراي امکانات تفريحي ، ورزشي و فرهنگي بسياري از جمله قايق راني ، پيست دو و ميداني ، دوچرخه سواري ، باغ وحش ، هتلهاي مجهز و زيبا، مجموعه شهر بازي براي بچه ها ، رستوران در وسط درياچه و ... است . اين درياچه در 48 کيلومتري جنوب شرقي اردبيل بطرف خلخال در يکي از دره هاي کوهستان با غيروو در ارتفاع 2500 متري از سطح دريا با مساحتي بالغ بر 210 هکتار و عمق متوسط پنج متر يکي از زيباترين و ديدني ترين درياچه هاي ايران مي باشد . در حال حاضر نوعي ماهي قزل آلاي رنگين کمان که از زمره بهترين نوع ماهيان دنيا مي باشد در آن پرورش داده مي شود که هر ساله تعداد زيادي از مردم جهت ماهيگيري و کوهنوردي و استفاده از مناظر بديع و بي نظير منطقه و هواي خنک و مطبوع آن به درياچه روي مي آورند . چشمه ويلا دره گازدار (ويلادرق) : اين چشمه در روستاي ويلادرق و در ارتفاع 1800 متري از سطح دريا واقع شده است . دبي آن 18 ليتر در ثانيه و بصورت دائمي و سرريز در جريان است . دماي آن 18 درجه سانتيگراد و مزه اي کمي ترش و ظاهري شفاف و بي بو مي باشد . کاتيون و آنيونهاي موجود در آن بي کربنات و کلسيم است . هدايت الکتريکي آن براي 25 درجه حرارت 600 است . PH آن 2/5 و ترکيب آن بيکربنات کلسيم است . از آب اين چشمه براي مداواي سنگ کليه و تقويت اعصاب و درمان عوارض دستگاه گوارش استفاده مي شود . درياچه نئور : اين درياچه در فاصله 42 کيلومتري جنوب شرقي اردبيل در ارتفاع 2480 متري از سطح دريا قرار دارد. راه اصلي دسترسي درياچه جاده روستائي آسفالته به طول 13 کيلومتر مي باشد که از کيلومتر 29 جاده بين شهري اردبيل – خلخال در محل قريه بودالالو بطرف شرق منشعب مي شود . اين درياچه با متوسط 257 هکتار مساحت بزرگترين درياچه آب شيرين استان مي باشد . در حال حاضر نوعي ماهي قزل آلاي رنگين کمان که از زمره بهترين نوع ماهيان دنيا مي باشد . در آن پرورش داده مي شود که هر ساله تعداد زيادي از مردم جهت ماهيگيري و کوهنوردي و استفاده از مناظر بديع و بي نظير منطقه و هواي خنک و مطبوع آن به درياچه روي مي آورند. گونه هاي جانوري آن شامل: خرس قهوه اي – گرگ – روباه – خوک – مار – مارمولک – قورباغه – اردک – خوتکا – آنقوت – کبک – چکاوک – چنگر – بلدرچين – عقاب طلايي – زاغ و انواع پرندگان گنجشک سان مي باشد .

آبشارها

آبشار گورگور خياوچاي : اين آبشار در مسير رودخانه خياو (خيوچاي) بوده و بلندي آبشار حدود 10-12 متر مي باشد و از نظر حجم جريان قابل توجه مي باشد . حوضچه اي دايره اي شكل درمحل ريزش آب ايجاد شده است. آبشار گورگور به علت منظره جالب طبيعي و وجود ماهي قزل آلاي قرمز در رودخانه و حوضچه و برخورداري از موهبت آبگرم معدني ملك سوئي و چشم اندازي از كوهستان سبلان (ارتفاعات دلي آلي، آيتار، هرم و كسري) جذاب و ديدني است. آبشار سردابه : اين آبشار در نزديكي آبگرم معدني سردابه (24 كيلومتري غرب اردبيل) در دامنة شرقي كوه سبلان واقع است. ارتفاع آن حدود 20-15 متر و حجم جريان آن نسبتاً كم و محدود به خروجي چند چشمه بالادست مي باشد. شايان ذكر است حجم جريان اين آبشار در مواقع بارش و پيوستن جريانهاي سطحي حوزه آبخيز افزايش مي يابد. اين آبشار از محلهاي ديدني مجتمع آبگرم سردابه كه از نقاط گردشگري اردبيل است، مي باشد. آبشار گورگور آلوارس : اين چشمه در درة آلوارس يا قزل گوللر كه يكي از عريض ترين و باصفاترين دره هاي سبلان است، در ارتفاع 2420 متري از سطح دريا واقع شده است. آبشار آقبلاغ : اين آبشار در خلخال و در كوه آق داغ (سفيدكوه) قرار دارد. وجود گونه هاي متنوع گياهي، درختي و علفي در پيرامون اين آبشار زيبائي آن را دوچندان مي نمايد. نزديكترين راه ارتباطي به آقبلاغ از طريق يك راه پياده رو از روستاي لرد بخش شاهرود خلخال ميسر است

کوهها وغارهای استان اردبیل

کوه ها

کوهستان ارسبالان (قراداغ) : اين کوهستان از سوي غرب به دره رودخانه «خال پيلرچاي»، از جنوب به دره رودخانه اهرچاي و قره سو ، از شرق به مرز ايران و جمهوري آذربايجان و از شمال به رودخانه ارس محدود است . کوهستان ارس را مي توان دنباله رشته کوه هاي قفقاز به شمار آورد که دره ارس آن ها را از هم جدا مي کند. اين کوهستان که 9500 کيلومتر مربع وسعت دارد، از کوه هاي به نسبت بلند تشکيل يافته است که بلندترين قله آن ، کوه "سورجر تپه" به ارتفاع 2946 متر است . رشته سبلان – جلفا : اين رشته ، از کوهپايه هاي غرب آغاز مي شود و رو به غرب تا شمال تبريز ادامه مي يابد و از آن جا به سوي شمال غربي منحرف مي شود و سرانجام به دره آغ چاي مي انجامد . رشته کوه سبلان – جلفا بيش از 260 کيلومتر درازا دارد و عرض آن در باريک ترين محل (جنوب اهر) به 31 کيلومتر و در پهن ترين محل به حداکثر 70 کيلومتر (شمال سراب) مي رسد . مساحت آن نيز 12900 کيلومتر مربع است . اين رشته کوه ، از شرق به غرب به ترتيب از کوه هاي مهم تشکيل مي شود که بلندترين آن ها قله سبلان به ارتفاع 4811 متر است که در 41 کيلومتري غرب اردبيل است . سبلان در غرب شهر اردبيل، 4811 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. ارتفاع نسبي آن نسبت به دره قره سو در حدود 3400 متر است . رشته کوه آتشفشاني خاموش سبلان از دره قره سو در شمال غرب اردبيل آغاز مي شود و در جهت شرقي – غربي به طول 60 کيلومتر و عرض تقريبي 48 کيلومتر تا کوه قوشاداغ درجنوب اهر امتداد مي يابد . سبلان پس از دماوند معروف ترين کوه آتشفشاني خاموش ايران است که بر اثر فعاليت هاي آتشفشاني ، مخروط قله آن شکل گرفته است و در دهانه مخروطي آتشفشان ، درياچه اي بسيار زيبا به وجود آمده است که در طول سال پوشيده از برف و يخ است . بلندترين قله سبلان «سلطان ساوالان» نام دارد و دومين قله آن را «حرم داغي» مي گويند که نوکي تيز و غيرقابل صعود دارد . قله سوم که ارتفاع آن نسبت به سلطان ساوالان کم تر است، کوه «جنوار داغي» نام دارد. يکي از ويژگي هاي بارز منطقه سبلان، وجود ده ها چشمه معدني آب گرم است که در اطراف اين کوهستان از سرعين گرفته تا «قوتورسو» پراکنده اند. اين آب ها، بيشتر در سرعين متمرکزاند. سبلان از ديدگاه زيست محيطي، منطقه اي پربار است. وجود زيستگاه هاي حيات وحش، درياچه ها، برکه هاي آب به عنوان زيستگاه پرندگان و گياهان متنوع، مراتع گسترده، رودخانه هاي پرآب، چشمه هاي زلال و گوارا، آب و هواي مطبوع همه و همه حکايت از باروري منطقه با اکولوژي بي مانند دارد . زيستگاه هاي وحوش در ارتفاعات پايين شمال و شمال شرقي سبلان است که تا جاده مشگين شهر به اردبيل را در بر مي گيرد و گذار اصلي مهاجرت و ييلاق – قشلاق قوچ و ميش ارمني محسوب مي شود و داراي وضعيت زيستگاهي مناسب است. رشته کوه باغرو (تالش) : باغرو طولاني ترين رشته کوه در استان اردبيل مي باشد. اين رشته امتداد سلسله جبال البرز است که از خراسان تا قفقاز کشيده شده است. رشته کوه باغرو در موازات کناره درياي خزر سرتاسر شرق استان را فرا گرفته و خط الرأس آن حوزه خزري را از استان اردبيل جدا ميکند. اين رشته کوه از منتهي اليه شرقي کوههاي صلوات (برزند) آغاز و در سرتاسر حدود شرقي استان با افزايش تدريجي ارتفاع به طرف جنوب کشيده شده است و در خارج حدود استان، سرانجام به رشته کوه البرز مي پيوندد. رشته کوه باغرو در قسمتهاي مختلف خود به نامهاي پشته سارا ، تالش ، پلنگا نيز ناميده مي شود . رشته پلنگا در حوالي درياچه نئور از رشته اصلي منشعب و در سراسر شهرستان خلخال کشيده شده است . بلندترين نقطه اين شاخه فرعي قله 3322 متري آق داغ و کوههاي پلنگا (2886 متر)، سهدي (2715 متر) و ازنو (2412 متر)، از ديگر قلل آن مي باشند . صلوات داغي: از شمالي ترين نقطه استان ادامه رشته کوه قره داغ (سياه کوه) که از استان آذربايجان شرقي به سمت شرق کشيده شده است،گذشته و به دره رودخانه قره سو و دره رود ختم مي شود. شاخه اي از اين رشته کوه در آنسوي دره رود که به کوههاي خروسلو و شاخه اي ديگر به کوههاي برزند (صلوات داغ) مي پيوندد .

شهرنمین

جمعیت شهرستان:

بر اساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1375 و آخرین تقسیمات کشوری،نمین دارای جمعیتی معادل 69349 نفر می باشد که از این تعداد 50326 نفر در روستاها و 19023 نفر در شهرها سکونت دارند از کل جمعیت تعداد 34902 نفر مرد می باشد.                                                                  
نرخ  رشد جمعیت شهری این شهرستان 4/4 درصد در سال 1375 نسبت به سال 1370 بوده و نرخ رشد جمعیت روستایی در سال 1375 نسبت به سال 1370 با لحاظ کردن آخرین تقسیمات کشوری در استان در سالهای 1379 و 1381 و انتزاع 8 روستا از شهرستان 22/1 درصد بوده است. 

موقعیت طبیعی و جغرافیایی: 

نمین منطقه ای است کوهستانی واقع در حاشیه غربی دریای خزر و ارتفاع آن از سطح دریا 1450 متر مختصات جغرافیایی طول 48 درجه 29 دقیقه و 30 ثانیه و عرض 38 درجه 25 دقیقه و 25 ثانیه می باشد آب و هوای نمین معتدل،زمستانهای سرد و تابستان هوای ملایم دارد.
در طول فصل بهار هوای نمین بسیار لطیف و معطر است تمام کوهپایه ها و ارتفاعات پوشیده از گیاهان علفی و دارویی انواع گلهای وحشی و زیباست.جنگل طبیعی فندقلو در شرق و جنوب نمین در ایران منحصر بفرد بوده و دارای گردشگاهی طبیعی و بسیار زیبا برای عموم است.                                          
این شهرستان در شمال شرقی  استان اردبیل و در متطقه نوار مرزی،با کشور آذربایجان همسایه می باشد و حدود 48 کیلومتر از ناحیه شمال با کشور یاد شده مرز مشترک دارد.وسعت آن حدود 6/1100 کیلومتر مربع و در فاصله 22 کیلومتری مرکز استان در کنارجاده ترانزیتی اردبیل به گیلان و تهران واقع شده است.    
        
وجه تسمیه:

الف:دانشمند عالیقدرمرحوم دهخدا می نویسد چون آب و هوای این شهر در گذشته بعلت جنگلی بودن ارتفاعات اطراف آن و نیز بعلت نزدیکی به دریای خزر بسیار مرطوب بوده است بدین سبب این شهر را نمین یعنی مرطوب نامیده اند.    
                                                                                                                 

ب:می گویند در گذشته های دور شهر نمین بسیار بزرگ و آبادی بوده با نه هزار جمعیت بدین سبب این شهر را نه مین(نه هزار)نامیده اند که بعدها به نمین معروف شده است.   
                                                    
ج:امرای محلی سالی چند ماه در دامنه های شیندان قلعه سی اطراق می کرده اند با توجه به اینکه تمام شهرها و روستاهای اطراف به غیر از نمین از بالای این قطعه دیده می شده بدین سبب این شهر را نه بین یعنی جاییکه دیده نمی شود نامیده اند بعدها حرف ب تبدیل به میم شده و بجای نه کلمه نمین تلفظ گردیده

جنگل فندقلو واقع در 25 کيلومتري شهر اردبيل و 10 کيلومتري جنوب شهر نمين، ادامه جنگل‌هاي نيمه‌گرمسيري استان گيلان و بخشي از جنگل‌هاي شرق استان اردبيل است، اين جنگل وسيع با داشتن جاذبه‌هاي بسيار متنوع گردشگري همچون آب گرم مشه‌سويي با خواص درماني بسيار، چشمه‌هاي متعدد با آبي سرد وگوارا همچون داش‌بولاغي و سويوق بولاغي، آبشارهاي زيبا نظير آبشار بارزو در دامنه کوه آسبيناس و آبشار شرشر، درياچه‌هاي طبيعي همانند سوهاگلي و درياچه مصنوعي سد سقزچي، دره زيبا و ديدني اوچ‌دره و دره عميق كوه سنگر، سنگ‌هاي فرسايش يافته با شكل‌هاي متنوع همچون فيل‌داشي و سَيَنگ‌داشي، كوه‌هاي مرتفع آسبيناس و سنگر با چشم‌اندازهاي بي‌نظير،داراي موقعيت بسيار ممتازي در صنعت زمين‌گردشگري ايران بوده و سالانه پذيراي گردشگران بسياري از اقصي نقاط ايران است.

شهرسرعین

شهر توريستي سرعين در 25 كيلومتري جنوب غربي اردبيل و در جنوب شرقي دامنه كوه سبلان واقع شده است.
این شهر که به شهر چشمه های جوشان معروف است دارای چشمه های آبگرم متعددی است. این روستاها از لحاظ تاریخی وجغرافیایی از روستاهای بسیار قدیم هستند. روستاهای کهریز یا گازوران که با نام گازیر معروف است درچندین تاریخ معتبری هم چون معجم البلدان و در تاریخ جهانگشای نادری از آن یاد شده است آثار تاریخی روستای کردده و دیگر روستاهای یاد شده سنگ قبرهای تاریخی نوشته به خطهای گوناگون چشم بیننده را در حیرت می گذارد. ساختمان امام زاده کنزق یا کنزه ک ومسجد قدیمی علیداشی وقصر بزرگ وریناب وهزاران آثار باستانی این مناطق در وقوع زلزله اخیر به کلی ویران و از بین رفته است .

پيشنه تاريخي شهرستان سرعين

سرعين در فرهنگ لغت فارسي به معني سرچشمه مي‌باشد. در ادوار گذشته از اين منطقه به نامهاي ساري‌قيه، سارقين، سرائين،سرقين ياد شده است.
گذشتة سرعين سرعين و مناطق حوالي آن به سبب موقعيت جغرافيايي و ويژگيهاي طبيعي و اقليمي آن همواره مورد توجه انسانها و حكام ادوار گذشته بوده است. تاريخ اين منطقه جدا از تاريخ آذربايجان بخصوص اردبيل نمي‌باشد. با توجه به ناميده شدن قسمتي از آذربايجان بخصوص شرق آن به نام زيكرتو (سنگ‌كن) و ساگارتي (ساكنان سرزمين غارهاي سنگي) در دورة مادها و هخامنشي در هزاره اول قبل از ميلاد با توجه به انبوه دهكده‌ها و معابد و منازل زيرزميني كنده شده در دل صخره‌ها و تپه‌هاي باقيمانده از آن دوران بيانگر اين است كه اين منطقه بخش وسيعي از سرزمين زيكرتو يا ساگارتي اشاره شده در سنگ نوشته ‌و كتيبه‌هاي دوران هخامنشي و آثار مورخين مي‌باشد.
 در دوره ساسانيان نيز آذربايجان دوكرسي به بنام اردبيل و گنزق داشته است. مردمان آن زمان بر اساس اعتقادات خود معابد و آتشكده‌هائي در مناطق مورد توجه خود مي‌ساختند. معابد آناهيتا و آتشكده آذر فريق باقيمانده از آن دوران نشان دهنده اهميت اين منطقه در نزد آنها ميباشد، به طوري كه معبد آناهيتا ساليان سال محل عبادت و رياضت مغ‌ها و موبدان زرتشتي بوده است و اين معبد و حوالي آن به نام ساري‌قيه ييلاق و آسايشگاه تابستاني حكام ساساني بوده است.
 بعد از هجوم اعراب به آذربايجان و سقوط امپراتوري ساساني ساري‌قيه و اهميت معابد و آتشكده‌هاي آن رفته رفته در اذهان مردم كم‌رنگ‌تر شده، هر چند مقاومتهائي از طرف مردم حوالي سبلان در مقابل اعراب صورت گرفته كه يكي از آنها بابك خرمدين كه در طول 22 سال مبارزه با اعراب قسمتهاي زيادي از آذربايجان بخصوص حوالي سبلان را از تعرض اعراب مصون نگاه داشت.
 بقاياي آثار مربوط به دوره‌هاي سلجوقي، ايلخاني، قراقويونلوها، ‌و آق‌قويونلوها نشانه‌هائي از آن حكومتها بر اين سرزمين مي‌باشد. اما سرعين و حوالي آن از مناطق مورد توجه خاندان صفوي بوده است. احداث بناها و آرامگاهي بر روي قبور امامزاده‌ها و چله‌خانه گنزق، اراضي وقفي روستاهاي گنزق و ويند كلخوران نشان از اهميت اين منطقه در نزد آن خاندان بوده است.
درتاريخ معجم البلدان نيز از اطراف اردبيل و سبلان از آبگرمها گرفته تا دره‌اي به نام ساري‌دره در شمال ساري قيه (سرعين كنوني) يادشده است. در دوره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اي از تاريخ ساري‌قيه و معبد آن به دليل قرار گرفتن در مسير جاده ابريشم (ايپك يولي) مورد استفاده سارقين و راهزنان جهت اختفاء و انبار مواد غذائي و غنائم مورد استفاده قرارمي‌گرفته است تا اينكه اين دسته، به دست افراد نادر شاه گرفتار شده و از بين برده ميشوند. در ايندوره«سارقين» به «سرقين» تغيير نام يافته و به همين اسم در اسناد و مدارك و منابع از آن ياد شده است.
 تا نيم قرن اخير سرقين (سرعين) به صورت دهي از توابع روستاي اردي‌موسي بوده است. بعد از دهة دوم تاريخ معاصر به خاطر وجود آبگرمهاي معدني مورد توجه قرار گرفته و نام سرقين به سرعين تبديل مي‌شود. در اين دوره سرعين به صورت دهي توسط كدخدا كه بر طبق استشهاد محلي و با نظارت ژاندارمري انتخاب شده و به تاييد فرمانداري اردبيل مي‌رسید، اداره مي‌شده است.
 شروع حياط شهري سرعين از اواخر دهة چهل با انتخاب شهردار و احداث خيابانها و مسافرخانه‌ها آغاز شده و امروزه به صورت شهري سياحتي كانون توجه جهانگردان و ايرانگردان بشمار ميرود.

تاريخچه سرعين

ساری قئیه سارقین سرقین سرعین ساری قئیه درتاریخ سرعین

در تاریخ مجمع البلدان از اطراف اردبیل و دامنه سبلان از آبگرمها تا دره ای بنام ساری دره یادی کرده اند.ساری دره در شمال ساری قئیه (سرعین کنونی) واقع است.ساکنان آن زمان به خاطر وجود سنگهایی به رنگ زرد و خاکهای زعفرانی و سنگ گلداخته های آتش فشان زرد رنگ در قدم به قدم سرعین نام ساری قئیه را برای این شهر انتخاب کرده بودند.
واژه"ساری"برگرفته از زبان ترکی بوده و به معنی "زرد" است.کلمه زرد کلمه مبارکی درمیان مردمان بوده است واحتمال می رود بخاطر وجود پیامبر زردشت ومعبد آناهیتا و آتشکده زردشت در این مکان باشد که مکان مقدسی نیز به شمار میاید.
زرخیز بودن این مکان باز دلیل بعدی می توان باشد. نام ساری قئیه بعد ازسقوط امپراتور ساسانی و با ظهور اسلام رفته رفته در اذهان مردم کم رنگتر شد و با پیدایش سارقین در خرابه های معبد آناهیتا نام دیگری را به خود گرفت.قلعه و یا در حقیقت معبد آناهیتا این معبد مقدس و مکان مئوبدان تبدیل به مکان و جایگاه سارقین شد.
در نزدیکی سرعین یا درست بگویم ساری قئیه روستای هست به نام "درگه سران" که امروزه به نام ورگه سران معروف است.بخاطر این درگه سران نام نهادن که این مناطق نشیمن گاه سران ساسانی بود و کسانی که به دیدار مئوبد موبدان می آمدند به اصطلاح خودشان می گفتند به درگه سران میرویم تا احتیاجات خود را از آن درگاه و از آن مقام دریافت نماییم.
 در آن زمان مردم ایران به سه دسته عظیم تقسیم شده بودند:1_موبدان 2_اشراف 3_کشاورزان
این موبدان هر جاکه اطراق می کردند اشراف چون مور و ملخ دور آن وادی را پر می کردند.هزاران نشانه از دوران ساسانیان در گوشه و کنار شهر سرعین ومناطق سبلان به چشم می خورند.از روستای لاطران گرفته تا آتشگاه سبلان و از آل پارس(الوارس کنو نی)گرفته تا ایران دره سی(یعنی دره ایران که امروزه با نام ایران دره سی معروف است.) همه وهمه گویای دوران ساسانیان است گذشته از این ها ابده ها وسنگ قبر های همیشه زنده گذشته گان و اجداد ما که به خط میخی نگاشته شده اند ادعای ما را ثابت می کند

سارقین

باظهور اسلام و سکوت امپراطوری ایران و حکومت پادشاهان زردشتی این معبد پایگاه و اقامتگاه سارقین شد.سارقین و راهزنان از زیر زمین های معبد به جای پناهگاه استفاده می کردند.و تپه زردشت پناهگاه سارقین شد.دلیلش همین بود که معبد درست درمسیرجاده ابریشم قرار گرفته بود و کاروان های زیادی ازطرف اردبیل و بلاد دیگر به سمت تبریز از دامنه این معبد عبور می کردند.
جاده ابریشم مجد و عظمت معبد آناهیتا را زبان زد عام و خاص کرده بود.و هم اکنون نیز اهمیت وجودی خود را نگاه داشته است.تبریز یولی(راه تبریز)هنوز هم از دامنه اذربایجان پاک نشده است.این جاده از زیر همین تپه تا به دریایه سیاه اناتولی امتداد دارد در زمان نادر شاه افشارسردسته این راهزنان به دست نادر شاه گرفتار و کشته شد.

سرقین

در اواخر سلسله صفوی و در اوایل سلسله افشاریه نام سارقین به سرقین تغییر یافت.شناسنامه ها و اسناد ملکی و مدارک رسمی و دولتی ایران که با نام سرقین مکتوب است شواهد محکمی است که خاطرات گذشته گان را زنده میکند و تاریخ این مرز و بوم را در اوراق سینه ها مینگارند.

سرعین

سرعین در اصلاح لغوی به معنی سر چشمه است.در زمان سلسله پهلوی به خاطر وجود چشمه ها و آبگرمهای معدنی در سراسر این شهر نام سرقین را تبدیل به سرعین کردند.

موقعيت جغرافيايي سرعين

شهر سرعين در48,5 درجه طول شرقي و 38.5 درجه عرض شمالي با مساحتي در حدود 400 هكتار، در 28 كيلومتري غرب شهر اردبيل قرار دارد. ارتفاع متوسط شهر از سطح دريا 1650 متر مي‌باشد.
 سرعین از طرف مشرق با روستای گنزق و از غرب با روستای معروف گازیر(کهریز) و علیداشی و از طرف شمال با روستای بیله دره و کردده و از جنوب با روستای وریناب و کلخوران ویند همسایه هست .قسمت عمده شهر در دره‌اي كاسه مانند كه از شيب‌هاي ملايم دامنه‌هاي ارتفاعات سبلان به وجود آمده قرار گرفته است. اين شيبها در بخش غربي ملايم و در بخش شرقي همانند دره‌اي در جهت جنوب شرقي باز مي‌گردد و از نظر زمين شناسي منطقه‌اي كه شهر سرعين در آن استقرار يافته است، از دورة ميوسين پائين، ميوسين مياني و سنگهاي آن از جنس سنگهاي آذرين اسيدي متوسط مي‌باشد و از گدازه‌ها و نهفته‌هاي رسوبي مي‌باشد. اختلاف بالاترين نقطه آن با پائين‌ترين نقطه 60 متر مي‌باشد.

ويژه گيهاي طبيعي شهرستان سرعين

كوهها سرعين به لحاظ موقعيت جغرافيائي و طبيعي خود از شمال و شمال‌غرب به كوهها و ارتفاعات سبلان از جمله بابامقصود، آيقار، قره برون، تكله داغي و همچنين ساير قله‌هاي معروف نظير قله سلطان سبلان با 4811 متر ارتفاع منتهي مي‌شود كه اين كوهها و ارتفاعات در هر يك از فصلها و جاذبه‌هاي خاص خودشان را دارند.

رودها و نهرها

رودها و نهرهاي سرعين حاصل ذوب شدن تدريجي برفها، يخچالهاي كوه سبلان و دامنه‌هاي آن مي‌باشد كه به صورت نهرها و چشمه‌هاي طبيعي ظهور كرده و در نهايت پس از پيوستن به همديگر به صورت رودخانه‌ها و نهرهايي در دامنه‌هاي پائين كوه سبلان و حوالي سرعين به سمت نواحي پست دشت اردبيل جاري شده و پس از پيوستن به رودخانه‌هاي بالغلو و قره‌سو نهايتاً به درياي خزر مي‌ريزند.

معادن

معدن پوكه سرعين كه در دوران چهارم زمين شناسي در اثر آتشفشانهاي سبلان تشكيل يافته و معادن پوكه آلوارس و آق‌قلعه از جمله معادن مورداستفاده سرعين ‌مي‌باشند.

اماكن باستاني

• تپه باستاني آناهيتا در داخل شهر سرعين
• آتشكده آذر فريق در 5 كيلومتري شهر سرعين
• دهكده صخره اي ويند كلخوران در فاصله 4.5 كيلومتري شهر دهكده سنگي و زير زميني ويند كلخوران
• غار و پناهگاه زير زميني گلستان در فاصله 12 كيلومتري شهرستان نير
• معماري هاي صخره اي گنزق در 3 كيلومتري شهر

آبهای معدنی

در ایران برطبق تعریف مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی وزارت صنایع آب معدنی به آبهائی گفته می شود که دارای املاح معدنی، عناصر جزئی یا دیگر ترکیبات باشد و مستقیماً از چشمه یا نقاط حفر شده از طبقات زیرزمینی بدست آمده و دارای خواص بهداشتی و درمانی باشد و سرانجام مورد تائید و بررسی متخصصان ذیصلاح قرار گرفته باشد.

چشمه های معدنی یا آبهای معدنی معمولاً به آبهایی گفته می شود که از تشکیلات زمین ساخت خارج و دارای اثرات بیولوژیک و خواص درمانی بوده و توسط مجامع علمی و پزشکی تأیید شده باشند. استان اردبیل بویژه منطقه توده آتشفشانی سبلان از نظر تعداد فراوانی چشمه های معدنی در سطح کشور بی نظیر و معروف می باشد. این آبها را از نظر موقعیت مکانی و محل استقرار در 7 گروه می توان معرفی کرد:

1- مجتمع آبهای معدنی سرعین

2- مجتمع آبهای معدنی سردابه

3- مجتمع آبهای معدنی نیر

4- مجتمع چشمه های معدنی ارجستان

5- مجتمع آبهای معدنی موئیل

جاذبه های سیاحتی، زیارتی و تاریخی:شهر سرعین

مجتمع آبدرمانی سبلان و بزرگترین آبدرمانی خاورمیانه، با امکانات استخرهای متعدد و بزرگ سرپوشیده حوضچه های آب گرم تحت فشار (جکوزی)، سونای خشک و بخار، دوشها و وان های انفرادی متعدد، رستوران، خدمات پزشکی و درمانی مجزا برای آقایان و بانوان، پارکینگ اختصاصی و سایر امکانات مورد نیاز منطبق بر آخرین استانداردهای جهانی آبدرمانی های دنیا (داخل شهر)

مجتمع آبدرمانی بش باجیلار با استخر سرپوشیده بزرگ، سونای خشک و بخار، آبگرم تحت فشار (جکوزی) دوشهای انفرادی، خدمات پزشکی و درمانی، پارکینگ در داخل شهر

آبگرم معدنی گاومیش گلی (پر آب ترین و بزرگترین آب معدنی ایران) و آب گرمهای معدنی قره سو، ساری سو، اعصاب سوئی، پهنلو، قهوه سوئی، ژنرال، یئل سوئی، گوز سوئی در داخل شهر.

آبگرم بش باجیلار

چشمه آبگرم بش باجیلار در شهر سرعین واقع شده است. دبی 5 چشمه رویهم رفته 13 لیتر در ثانیه و بصورت دائمی، نشتی و جوشان در جریان است. دمای آب در داخل استخر در حدود 35 درجه و ظاهری کدر، کمی ترش مزه و کمی بودار است. از آنیونهای آن می توان بیکربنات، کلرور، سولفات و کاتیونهای آن کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1200 و PH آن اسیدی است. ترکیب آب از نوع کلروبیکربنات سدیم و گرم است.

خاصیت درمانی:

برای درمان بیماریهای عمومی و تسکین دردهای عصبی و مفصلی استفاده می شود.

آبگرم قهوه خانه ممتاز 2:

این آبگرم نیز در داخل حیاط قهوه خانه ممتاز 2 واقع شده است. آبدهی این چشمه 4 لیتر در ثانیه و جریان آن بصورت دائمی و متغیر می باشد. دمای آب در مظهر 47 درجه سانتی گراد است. ظاهر آب کمی تیره و مزه آن کمی ترش است. هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1350 است. PH آن در حدود 6 و آنیونهای مهم آن کلرور، بیکربنات، کربنات و کاتیونهای مهم آن منیزیم، سدیم و پتاسیم می باشد.

خاصیت درمانی:

برای درمان بیماریهای سیستم حرکتی (درد دست و پا) و بیماریهای عصبی استفاده می شود.

آبگرم ژنرال (جنرال)

آبگرم ژنرال در شمال شهر سرعین واقع شده است. ارتفاع چشمه از سطح دریا 2000 متر است. مانند سایر چشمه های این شهر، این چشمه نیز در کف دره قرار گرفته است. دبی آب 6 لیتر در ثانیه و دمای آن در حوض 43 درجه سانتی گراد و مزه آب کمی ترش و بیرنگ می باشد.

آنیونهای آن بیکربنات، کلرور، سولفات و کاتیونهای آن سدیم، کلسیم، پتاسیم، منیزیم می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1400 و PH آن از نوع اسیدی و 6/2 است. تیپ آب آن از نوع کلروبیکربنات سدیم است.

خاصیت درمانی:

به علت داشتن عناصر فوق بیشتر برای تسکین دردهای عضلانی و رفع روماتیسم استفاده می شود.

چشمه گوز سوئی (آب چشم)

این چشمه در کنار قهوه خانه ممتاز واقع شده است. دمای آب 21 درجه سانتی گراد و تقریباً اسیدی است. هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 900 است. مزه آب گس و بی بو است. آنیون آن بی کربنات و کاتیون آن کلسیم است. آب آن در ردیف آبهای بیکربنات کلسیک قرار دارد. آبدهی آن خیلی کم و در حدود 1 لیتر در ثانیه و از دو نقطه کف حوضچه با مقدار قابل توجهی گاز کربنیک و هوا با فشار خارج می شود.

خاصیت درمانی:

از آب آن برای درمان بیماریهای چشم استفاده می کنند.

آبگرم گاومیش گولی

این چشمه در شهر سرعین و در ارتفاع 1940 متری از سطح دریا، بر روی کف دره واقع شده است. آبدهی آن 140 لیتر در ثانیه و یکی از پرآبترین چشمه های این ناحیه است. آب آن به صورت دائمی و جوشان در جریان است. دهانه آن پراکنده و دمای آب در حوض 46 درجه سانتی گراد است.

آب این چشمه ترش مزه، بیرنگ و کمی بودار است (که بوی هیدروژن سولفوره به مشام می رسد) در اطراف مظهر چشمه و حوضچه ها کمی رسوبات زرد رنگ اکسید آهن دیده می شود. آنیونهای آن کربنات، بیکربنات، کلروره، سولفات و کاتیونهای آن کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم می باشد. هدایت الکتریکی برای 25 درجه حرارت 1300 و PH آن 58/6، باقیمانده مواد خشک شده از تبخیر آب آن 678 میلیگرم در لیتر بوده و آب آن در ردیف آبهای کلروره، بیکربنات سدیک و کلسیک گرم می باشد.

خاصیت درمانی:

آب آن بعلت داشتن ترکیب کلروبیکربناته سدیک و کلسیک برای درمان بیماریهای عمومی، بیماریهای سیتم حرکتی (دردهای مزمت روماتیسمی) و بیماریهای زنان، خنازیر و بیماریهای قلبی و نیز تقویت عمومی بدن استفاده می شود.

آبگرم پهنلو

این آبگرم در شمالی ترین نقطه شهر سرعین واقع شده است. ارتفاع چشمه از سطح دریا به 1950 متر می رسد. آبدهی چشمه در حدود 8/1 لیتر در ثانیه و به صورت دائمی و جوشان در جریان می باشد. دمای آن در حوض 37 درجه سانتی گراد و هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1360 و حالت نیمه اسیدی را دارد. رنگ آن تقریباً مایل به سبز است. آنیونها و کاتیونهای مهم آن کلرور، سولفات، سدیم و پتاسیم می باشد. آب آن در ردیف آبهای کلروبیکربنات سدیم است.

خاصیت درمانی:

از آن در جهت درمان بیماریهای عمومی و تسکین اعصاب و دردهای مفصلی استفاده  می شود.

آبگرم قره سو (اعصاب سوئی)

این چشمه در شهر سرعین و در جنب آبگرم ساری سو واقع شده است. ارتفاع چشمه از سطح دریا 1950 متر و چشمه در کف دره قرار دارد. دبی آن در حدود 5 لیتر در ثانیه و دارای جریانی دائمی و متغیر با فصول و نیز بصورت جوشان در سطح زمین پدید آمده است.

دمای آب حوضچه در حدود 44 درجه سانتی گراد و رنگ آن بیرنگ و مزه ای شبیه گس دارد. از آنیونهای مهم آن سولفات، کلرور، بیکربنات و کاتیونهای قابل توجه آن سدیم، پتاسیم و منیزیم می باشد. PH آب در حدود 2/6 و هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1300 است. نوع آب آن از نوع کلروبیکربناته سدیک است.

خاصیت درمانی:

یکی از آبهای مورد استفاده برای تسکین دردهای روماتیسمی و نیز آرامش دهنده اعصاب و روان می باشد.

آب معدنی ارجستان

روستای ارجستان در 21 کیلومتری غرب اردبیل واقع است. در مرکز روستا و نیز در حومه آن چند چشمه آب معدنی سرد و گاز دار وجود دارد. از این آب معدنی به دو صورت آبمعدنی بسته بندی شده در قالب بطریهای یک و نیم لیتری توسط کارخانه آب معدنی مس کو و همچنین بصرت چشمه ای دائمی که روی مظهر آب حوضچه ای سیمانی سرپوشیده ساخته شده که آب ان بعد از پرشدن حوضچه بوسیله لوله ای در قسمت شرقی به بیرون سرازیر شده و مورد استفاده اهالی و گردشگران قرار می گیرد. آب معدنی دارای آب سرد بی بو با مزه گس گازدار بوده، که بصورت نوشیدنی طبیعی و مفید از آن استفاده می کنند. دمای آب در حدود 10 الی 15 درجه سانتی گراد و آنیونهای آن کلرور، بیکربنات،…. و کاتیونهای مهم آن کلسیم، منیزیم و پتاسیم می باشد. دارای گاز کربنیک بوده و دارای منشاء آب معدنی نیمه عمیق می باشد.

مجتمع آبدرمانی سبلان سرعین

این مجتمع اولین و بی نظریرترین مجتمع آبدرمانی در ایران و خاورمیانه محسوب می شود. زیربنای آن 7200 متر مربع و در دو طبقه مجزا جهت پذیرائی و سرویس دهی برای آقایان و بانوان احداث شده است. اهم امکانات این مجتمع بشرح ذیل می باشد:

· سه استخر سرپوشیده (دو استخر عمومی برای بانوان و یک استخر عمومی برای آقایان)
· چهار واحد سونای خشک

· دو واحد سونای بخار

· حوضچه های آب سرد

· دوشهای آب سرد و گرم

· وانهای انفرادی به تعداد 112 واحد

· حوضچه های تحت فشار (جکوزی) به تعداد 19 واحد

· بخش فیزیوتراپی با امکانات مجهز

· بوفه – رستوران – نمازخانه و سالنهای انتظار

آبگرم ساری سو

این آبگرم در شهر سرعین واقع شده است. دبی آن در حدود 5 لیتر در ثانیه و جریان آب بصورت دائمی و متغیر در فصول مختلف است. دمای آب در حوضچه اول 47 دره سانتی گراد و بودار و رنگ آن کمی مایل به سبز پسته ای است و مزه آب هم کمی ترش می باشد.

آنیونهای آن سولفات، کلرور، بیکربنات و کاتیونهای آن سدیم، پتاسیم و منیزیم می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1290 و PH 2/6 و تیپ آب از نوع کلروبیکربناته سدیک می باشد.

خاصیت درمانی:

برای دردهای روماتیسمی، مفصلی و بطور کلی برای تسکین دردهای عضلانی اثرات سودمندی دارد.

آبگرم حمام شفا

حمام شفا در شهر سرعین واقع شده است. آب این حمام از چشمه ای با آبدهی 5 لیتر در ثانیه تأمین می گردد. دمای آب در حدود 40 درجه سانتی گراد و ظاهر آن کمی کدر، ترش مزه و بیرنگ و بی بوست. آنیونها و کاتیونهای مهم آن بی کربنات، کلرور، سدیم، کلسیم و … می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1300 و PH آن 5/6 است. آب این چشمه در ردیف آبهای معدنی کلروبیکربنات سدیک قرار دارد.

خاصیت درمانی:

از آن برای درمان مفاصل، تسکین بیماریهای عصبی و امراض جلدی استفاده می شود

شهر توریستی سرعین

شهر توريستي سرعين در 25 كيلومتري جنوب غربي اردبيل و در جنوب شرقي دامنه كوه سبلان واقع شده است.
این شهر که به شهر چشمه های جوشان معروف است دارای چشمه های آبگرم متعددی است. این روستاها از لحاظ تاریخی وجغرافیایی از روستاهای بسیار قدیم هستند. روستاهای کهریز یا گازوران که با نام گازیر معروف است درچندین تاریخ معتبری هم چون معجم البلدان و در تاریخ جهانگشای نادری از آن یاد شده است آثار تاریخی روستای کردده و دیگر روستاهای یاد شده سنگ قبرهای تاریخی نوشته به خطهای گوناگون چشم بیننده را در حیرت می گذارد. ساختمان امام زاده کنزق یا کنزه ک ومسجد قدیمی علیداشی وقصر بزرگ وریناب وهزاران آثار باستانی این مناطق در وقوع زلزله اخیر به کلی ویران و از بین رفته است .

پيشنه تاريخي شهرستان سرعين

سرعين در فرهنگ لغت فارسي به معني سرچشمه مي‌باشد. در ادوار گذشته از اين منطقه به نامهاي ساري‌قيه، سارقين، سرائين،سرقين ياد شده است.
گذشتة سرعين سرعين و مناطق حوالي آن به سبب موقعيت جغرافيايي و ويژگيهاي طبيعي و اقليمي آن همواره مورد توجه انسانها و حكام ادوار گذشته بوده است. تاريخ اين منطقه جدا از تاريخ آذربايجان بخصوص اردبيل نمي‌باشد. با توجه به ناميده شدن قسمتي از آذربايجان بخصوص شرق آن به نام زيكرتو (سنگ‌كن) و ساگارتي (ساكنان سرزمين غارهاي سنگي) در دورة مادها و هخامنشي در هزاره اول قبل از ميلاد با توجه به انبوه دهكده‌ها و معابد و منازل زيرزميني كنده شده در دل صخره‌ها و تپه‌هاي باقيمانده از آن دوران بيانگر اين است كه اين منطقه بخش وسيعي از سرزمين زيكرتو يا ساگارتي اشاره شده در سنگ نوشته ‌و كتيبه‌هاي دوران هخامنشي و آثار مورخين مي‌باشد.
 در دوره ساسانيان نيز آذربايجان دوكرسي به بنام اردبيل و گنزق داشته است. مردمان آن زمان بر اساس اعتقادات خود معابد و آتشكده‌هائي در مناطق مورد توجه خود مي‌ساختند. معابد آناهيتا و آتشكده آذر فريق باقيمانده از آن دوران نشان دهنده اهميت اين منطقه در نزد آنها ميباشد، به طوري كه معبد آناهيتا ساليان سال محل عبادت و رياضت مغ‌ها و موبدان زرتشتي بوده است و اين معبد و حوالي آن به نام ساري‌قيه ييلاق و آسايشگاه تابستاني حكام ساساني بوده است.
 بعد از هجوم اعراب به آذربايجان و سقوط امپراتوري ساساني ساري‌قيه و اهميت معابد و آتشكده‌هاي آن رفته رفته در اذهان مردم كم‌رنگ‌تر شده، هر چند مقاومتهائي از طرف مردم حوالي سبلان در مقابل اعراب صورت گرفته كه يكي از آنها بابك خرمدين كه در طول 22 سال مبارزه با اعراب قسمتهاي زيادي از آذربايجان بخصوص حوالي سبلان را از تعرض اعراب مصون نگاه داشت.
 بقاياي آثار مربوط به دوره‌هاي سلجوقي، ايلخاني، قراقويونلوها، ‌و آق‌قويونلوها نشانه‌هائي از آن حكومتها بر اين سرزمين مي‌باشد. اما سرعين و حوالي آن از مناطق مورد توجه خاندان صفوي بوده است. احداث بناها و آرامگاهي بر روي قبور امامزاده‌ها و چله‌خانه گنزق، اراضي وقفي روستاهاي گنزق و ويند كلخوران نشان از اهميت اين منطقه در نزد آن خاندان بوده است.
درتاريخ معجم البلدان نيز از اطراف اردبيل و سبلان از آبگرمها گرفته تا دره‌اي به نام ساري‌دره در شمال ساري قيه (سرعين كنوني) يادشده است. در دوره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اي از تاريخ ساري‌قيه و معبد آن به دليل قرار گرفتن در مسير جاده ابريشم (ايپك يولي) مورد استفاده سارقين و راهزنان جهت اختفاء و انبار مواد غذائي و غنائم مورد استفاده قرارمي‌گرفته است تا اينكه اين دسته، به دست افراد نادر شاه گرفتار شده و از بين برده ميشوند. در ايندوره«سارقين» به «سرقين» تغيير نام يافته و به همين اسم در اسناد و مدارك و منابع از آن ياد شده است.
 تا نيم قرن اخير سرقين (سرعين) به صورت دهي از توابع روستاي اردي‌موسي بوده است. بعد از دهة دوم تاريخ معاصر به خاطر وجود آبگرمهاي معدني مورد توجه قرار گرفته و نام سرقين به سرعين تبديل مي‌شود. در اين دوره سرعين به صورت دهي توسط كدخدا كه بر طبق استشهاد محلي و با نظارت ژاندارمري انتخاب شده و به تاييد فرمانداري اردبيل مي‌رسید، اداره مي‌شده است.
 شروع حياط شهري سرعين از اواخر دهة چهل با انتخاب شهردار و احداث خيابانها و مسافرخانه‌ها آغاز شده و امروزه به صورت شهري سياحتي كانون توجه جهانگردان و ايرانگردان بشمار ميرود.

تاريخچه سرعين

ساری قئیه سارقین سرقین سرعین ساری قئیه درتاریخ سرعین

در تاریخ مجمع البلدان از اطراف اردبیل و دامنه سبلان از آبگرمها تا دره ای بنام ساری دره یادی کرده اند.ساری دره در شمال ساری قئیه (سرعین کنونی) واقع است.ساکنان آن زمان به خاطر وجود سنگهایی به رنگ زرد و خاکهای زعفرانی و سنگ گلداخته های آتش فشان زرد رنگ در قدم به قدم سرعین نام ساری قئیه را برای این شهر انتخاب کرده بودند.
واژه"ساری"برگرفته از زبان ترکی بوده و به معنی "زرد" است.کلمه زرد کلمه مبارکی درمیان مردمان بوده است واحتمال می رود بخاطر وجود پیامبر زردشت ومعبد آناهیتا و آتشکده زردشت در این مکان باشد که مکان مقدسی نیز به شمار میاید.
زرخیز بودن این مکان باز دلیل بعدی می توان باشد. نام ساری قئیه بعد ازسقوط امپراتور ساسانی و با ظهور اسلام رفته رفته در اذهان مردم کم رنگتر شد و با پیدایش سارقین در خرابه های معبد آناهیتا نام دیگری را به خود گرفت.قلعه و یا در حقیقت معبد آناهیتا این معبد مقدس و مکان مئوبدان تبدیل به مکان و جایگاه سارقین شد.
در نزدیکی سرعین یا درست بگویم ساری قئیه روستای هست به نام "درگه سران" که امروزه به نام ورگه سران معروف است.بخاطر این درگه سران نام نهادن که این مناطق نشیمن گاه سران ساسانی بود و کسانی که به دیدار مئوبد موبدان می آمدند به اصطلاح خودشان می گفتند به درگه سران میرویم تا احتیاجات خود را از آن درگاه و از آن مقام دریافت نماییم.
 در آن زمان مردم ایران به سه دسته عظیم تقسیم شده بودند:1_موبدان 2_اشراف 3_کشاورزان
این موبدان هر جاکه اطراق می کردند اشراف چون مور و ملخ دور آن وادی را پر می کردند.هزاران نشانه از دوران ساسانیان در گوشه و کنار شهر سرعین ومناطق سبلان به چشم می خورند.از روستای لاطران گرفته تا آتشگاه سبلان و از آل پارس(الوارس کنو نی)گرفته تا ایران دره سی(یعنی دره ایران که امروزه با نام ایران دره سی معروف است.) همه وهمه گویای دوران ساسانیان است گذشته از این ها ابده ها وسنگ قبر های همیشه زنده گذشته گان و اجداد ما که به خط میخی نگاشته شده اند ادعای ما را ثابت می کند

سارقین

باظهور اسلام و سکوت امپراطوری ایران و حکومت پادشاهان زردشتی این معبد پایگاه و اقامتگاه سارقین شد.سارقین و راهزنان از زیر زمین های معبد به جای پناهگاه استفاده می کردند.و تپه زردشت پناهگاه سارقین شد.دلیلش همین بود که معبد درست درمسیرجاده ابریشم قرار گرفته بود و کاروان های زیادی ازطرف اردبیل و بلاد دیگر به سمت تبریز از دامنه این معبد عبور می کردند.
جاده ابریشم مجد و عظمت معبد آناهیتا را زبان زد عام و خاص کرده بود.و هم اکنون نیز اهمیت وجودی خود را نگاه داشته است.تبریز یولی(راه تبریز)هنوز هم از دامنه اذربایجان پاک نشده است.این جاده از زیر همین تپه تا به دریایه سیاه اناتولی امتداد دارد در زمان نادر شاه افشارسردسته این راهزنان به دست نادر شاه گرفتار و کشته شد.

سرقین

در اواخر سلسله صفوی و در اوایل سلسله افشاریه نام سارقین به سرقین تغییر یافت.شناسنامه ها و اسناد ملکی و مدارک رسمی و دولتی ایران که با نام سرقین مکتوب است شواهد محکمی است که خاطرات گذشته گان را زنده میکند و تاریخ این مرز و بوم را در اوراق سینه ها مینگارند.

سرعین

سرعین در اصلاح لغوی به معنی سر چشمه است.در زمان سلسله پهلوی به خاطر وجود چشمه ها و آبگرمهای معدنی در سراسر این شهر نام سرقین را تبدیل به سرعین کردند.

موقعيت جغرافيايي سرعين

شهر سرعين در48,5 درجه طول شرقي و 38.5 درجه عرض شمالي با مساحتي در حدود 400 هكتار، در 28 كيلومتري غرب شهر اردبيل قرار دارد. ارتفاع متوسط شهر از سطح دريا 1650 متر مي‌باشد.
 سرعین از طرف مشرق با روستای گنزق و از غرب با روستای معروف گازیر(کهریز) و علیداشی و از طرف شمال با روستای بیله دره و کردده و از جنوب با روستای وریناب و کلخوران ویند همسایه هست .قسمت عمده شهر در دره‌اي كاسه مانند كه از شيب‌هاي ملايم دامنه‌هاي ارتفاعات سبلان به وجود آمده قرار گرفته است. اين شيبها در بخش غربي ملايم و در بخش شرقي همانند دره‌اي در جهت جنوب شرقي باز مي‌گردد و از نظر زمين شناسي منطقه‌اي كه شهر سرعين در آن استقرار يافته است، از دورة ميوسين پائين، ميوسين مياني و سنگهاي آن از جنس سنگهاي آذرين اسيدي متوسط مي‌باشد و از گدازه‌ها و نهفته‌هاي رسوبي مي‌باشد. اختلاف بالاترين نقطه آن با پائين‌ترين نقطه 60 متر مي‌باشد.

ويژه گيهاي طبيعي شهرستان سرعين

كوهها سرعين به لحاظ موقعيت جغرافيائي و طبيعي خود از شمال و شمال‌غرب به كوهها و ارتفاعات سبلان از جمله بابامقصود، آيقار، قره برون، تكله داغي و همچنين ساير قله‌هاي معروف نظير قله سلطان سبلان با 4811 متر ارتفاع منتهي مي‌شود كه اين كوهها و ارتفاعات در هر يك از فصلها و جاذبه‌هاي خاص خودشان را دارند.

رودها و نهرها

رودها و نهرهاي سرعين حاصل ذوب شدن تدريجي برفها، يخچالهاي كوه سبلان و دامنه‌هاي آن مي‌باشد كه به صورت نهرها و چشمه‌هاي طبيعي ظهور كرده و در نهايت پس از پيوستن به همديگر به صورت رودخانه‌ها و نهرهايي در دامنه‌هاي پائين كوه سبلان و حوالي سرعين به سمت نواحي پست دشت اردبيل جاري شده و پس از پيوستن به رودخانه‌هاي بالغلو و قره‌سو نهايتاً به درياي خزر مي‌ريزند.

معادن

معدن پوكه سرعين كه در دوران چهارم زمين شناسي در اثر آتشفشانهاي سبلان تشكيل يافته و معادن پوكه آلوارس و آق‌قلعه از جمله معادن مورداستفاده سرعين ‌مي‌باشند.

اماكن باستاني

• تپه باستاني آناهيتا در داخل شهر سرعين
• آتشكده آذر فريق در 5 كيلومتري شهر سرعين
• دهكده صخره اي ويند كلخوران در فاصله 4.5 كيلومتري شهر دهكده سنگي و زير زميني ويند كلخوران
• غار و پناهگاه زير زميني گلستان در فاصله 12 كيلومتري شهرستان نير
• معماري هاي صخره اي گنزق در 3 كيلومتري شهر

جاذبه های گردشگری استان اردبیل

منطقه اكوتوريستي گردنه حيران
    در بخش غربي گردنه حيران، آنجا كه قبل از ورود به تونل مرز سياسي استان هاي اردبيل و گيلان شروع مي شود دره نسبتا وسيعي دارد كه مي توان آن را دروازه وروي يا كريدور توريستي در مدخل استان اردبيل به شمار آورد، اين كريدور توريستي كه از ابتداي تونل شروع وتا 7 كيلومتر به سمت نمين و اردبيل ادامه مي يابد در دو طرف دره داراي دامنه هاي سرسبز و كم شيبي است كه در گذشته با پوششي از درختان جنگلي يكي از زيباترين مناطق طبيعي استان به شمار مي رفت.
    

    
    از بين رفتن قسمت عمده اين جنگل ها و تبديل اراضي آن به كشتزارهايي باعث افت كيفي منظر طبيعي آن شده است.
    منطقه توريستي فندقلو
    جنگل فندقلو در 30 كيلومتري شهر اردبيل و در 10 كيلومتري جنوب شهر نمين قرار گرفته است. اين منطقه به خاطر داشتن جاذبه هاي منحصر به فرد جنگلي – مرتعي و گردنه زيباي حيران با جذابيت هاي طبيعي متنوع، قابليتي بسيار ممتاز براي توسعه در صنعت اكوتوريسم را دارد.
    عرصه جنگلي فندقلو بخشي از جنگل هاي شرق استان اردبيل به شمار مي رود. اين جنگل در سطحي به طول 25 كيلومتر پراكنده است مساحت منطقه فندقلو 2/4062 هكتار مي باشد كه 4/1108 آن تحت پوشش عرصه جنگلي و بقيه مرتفع مي باشد. بلندترين نقطه ارتفاعي مربوط به كوه سنگر (محل تاسيسات و دكل هاي مخابراتي) به ارتفاع 2120 متر از سطح درياست.
    در جنگل فندقلو 19 گونه جنگلي متعلق به 8 تيره و 17 جنس شناسايي شده است. در بين انواع شناسايي شده گونه هاي نادري نظير فندق، مرز، راش، بلوط (بلند مازو) و بيدمشك وجود دارد. در منطقه فندقلو حيواناتي نظير روباه، گرگ، خرس قهوه اي، سمور و پرندگاني چون قرقاول، كبك و عقاب طلايي يافت مي شود.
    فندقلو منطقه منحصر به فردي براي توريسم ييلاقي و تفريحي است. پيست اسكي روي چمن آن احداث شده و با تکميل آن مي توان مسابقات جهاني و بين المللي اسکي را در آن برگزار کرد.
    اين منطقه از نظر قابليت هاي توسعه داراي امكانات زير است:
    1 - قابليت بهره برداري از ورزش اسكي روي چمن در فصول غير زمستان
    2 - قابليت استفاده براي ورزش اسكي در فصل زمستان
    3 - قابليت اكوتوريستي براي اقامت هاي ييلاقي
    4 - قابليت اكوتوريستي براي تورهاي گروهي دانشجويي و دانش آموزي
    5 -قابليت پيك نيكي آن در درون درخت زارهاي فندق
    6 - قابليت فرهنگي ظرفيت اكوتوريستي آن تحت عنوان جشنواره فندق چيني

ادامه نوشته

ایجرود

مشخصات جغرافيايي

شهرستان ايجرود يكی از شهرستان های استان زنجان است كه در باختر منطقه واقع شده و از شمال به شهرستان زنجان از جنوب به شهرستان خدابنده، از شمال خاوری به سلطانیه در ابهر، از شمال باختری به شهرستان ماه نشان و از باختر به شهرستان بیجار (استان كردستان) محدود می شود. شهرستان ایجرود در 47 درجه و 49 دقيقه تا 48 درجه و 35 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 5 دقيقه تا 36 درجه و 34 دقيقه پهنای شمالی واقع شده است. شهر زرين آباد مركز اين شهرستان نیز در 48 درجه و 17 دقيقه درازای جغرافيايی و 36 درجه و 25 دقيقه پهنای جغرافيايی و ارتفاع 1740 متری سطح دريا واقع شده است.                             

شهرستان ايجرود

تقسیمات کشوری

بر اساس آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای دو بخش به نام‌های مرکزی و حلب و دو شهر به نام‌های زرین‌آباد(مرکز شهرستان) و حلب و چهار دهستان به نام‌های ایجرود بالا، گلابر، سعیدآباد و ایجرود پایین و 79 آبادی دارای سکنه می‌باشد.

پیشینۀ تاریخی

 عمده‌ترین جاذبه‌های طبیعی و تاریخی شهرستان ایجرود که این منطقه را از سایر نقاط استان متمایز نموده و شرایط لازم را برای گردشگری و به‌ویژه اکوتوریسم فراهم می‌نماید عبارتند از:تنوع راه‌های ورودی و خروجی شهرستان حداقل هشت مسیر جاده آسفالته فرعی و یک جاده فرعی اصلی غرب کشور که در طول و عرض شهرستان گسترده شده‌اند و بنا به تعریفی می توان گفت که جاذبه‌های گردشگری طبیعی و تاریخی که عمدتاًدر جوار هم قرار گرفته‌اند در یک کریدور تاریخی و طبیعی از آثار تاریخی زنجان سلطانیه سجاس قیدار نبی شروع و از طریق آثار تاریخی گلابر و مناظر طبیعی و دیدنی آن به زرینآباد که از کنار دریاچه سد گلابر نیز عبور می‌نماید به مناظر بسیار زیبا و آثارتاریخی روستای خوئین(قلعه زیر زمینی دژمنده و بازار و گرمابه) و چشم‌انداز طبیعی زیبای باغات، جنگل‌ها و آبگرم روستای ارکوئین، گورستان‌های تاریخی با قدمت بسیار زیاد روستاهای قمچقای بلوبین و سعیدآباد و خوئین و همچنین میل خوئین پل تاریخی قجور احداث شده بر روی رودخانه قزل‌اوزن با ورود به شهرستان ماهنشان و اثر تاریخی تخت سلیمان در شهرستان همجوار یعنی تکاب استان آذربایجان‌غربی ختم می‌شود. مسیر فوق دارای ویژگی‌هایی است که می‌تواند مورد توجه بیشتری قرار گیرد تا عامل جذب گردشگر باشد.

اقلیم و آب و هوا و موقعیت جغرافیایی

 شهرستان ایجرود به عنوان یکی از شهرستان‌های استان زنجان در مسیر جاده زنجان- بیجار و در فاصله 35 کیلومتری از مرکز استان واقع شده، این شهرستان از شمال به شهرستان زنجان از شرق به خدابنده از جنوب به استان کردستان از غرب به شهرستان ماهنشان محدود گردیده، مساحت شهرستان بالغ بر 1829 کیلومترمربع می‌باشد که در 48 درجه و 35 دقیقه تا 47 درجه و 5 دقیقه طول شرقی نصف‌النهار گرینویچ و 36 درجه و 35 دقیقه تا 36 درجه و 5 دقیقه عرض شمالی خط استوا قرار دارد.

 ارتفاع شهر زرین‌آباد از سطح دریا حدود 1749 متر می‌باشد.شهرستان ایجرود دارای منطقۀ کوهستانی وجلگه‌ای‌ است و شرایط آب و هوایی کوهستانی را دارا می‌باشد معمولاً در ارتفاعات دارای آب و های سرد کوهستانی زمستانی برفی و قسمت دشت‌ها در تابستان دارای آب و هوای معتدل و خشک می‌باشد.

 

 

ادامه نوشته

خدابنده

شهرستان خدابنده يكی از شهرستان های جنوب استان زنجان است که از شمال به شهرستان های ايجرود و ابهر، ازخاور و شمال خاوری به شهرستان ابهر، از جنوب خاوری به شهرستان بویین زهرا (استان قزوین)، از جنوب به استان همدان و از باختر به شهرستان بیجار(استان کردستان) محدود می شود. این شهرستان در 47 درجه و 51 دقيقه تا 48 درجه و 57 دقيقه درازای خاوری و 35 درجه و 35 دقيقه تا 36 درجه و 25 دقيقه پهنای شمالی واقع شده و مرکز آن از نظر جغرافيايی در 48 درجه و 35 دقيقه درازای خاوری و 36 درجه و 7 دقيقه پهنای شمالی و ارتفاع 2050 متری از سطح دريا واقع شده است. به طورکلی منطقه خدابنده یک ناحیه کوهستانی است که از ارتفاعات و قله های متعددی برخوردار می باشد. در سرشماری سراسری سال 1375 جمعیت شهرستان خدابنده 163،067 نفر برآورد شده که از این تعداد 70،918 نفر در شهر قیدار(مرکز شهرستان) زندگی می کرده اند.  

                                           تقسیمات سیاسی شهرستان خدابنده ،

 زمانی که زنجان از لحاظ تقسیمات کشوری با عنوان فرمانداری کل شناخته می‌شد، بخش بزرگی از این فرمانداری بوده که بعد از بخش بهار همدان بزرگترین بخش در سطح کشور به شمار می‌رفته است تا اینکه در سال 1348 با تأسیس فرمانداری به شهرستان تبدیل گردید و هم‌اکنون شامل 4 بخش (مرکزی، افشار، بزینه رود، سجاس‌رود) و 4 شهر قیدار، گرماب، زرین‌رود، سجاس و 10 دهستان سهرورد، کرسف، دوتپه سفلا، آقبلاغ سفلا، زرینه‌رود، بزینه‌رود، شیوانات، قشلاقات، خرارود، سجاس‌رود و 268 آبادی می‌باشد.

مشخصات شهرستان خدابنده به تفکیک شهر،بخش و دهستان  

ردیف	مشخصات بخش			مشخصات شهر
1	نام	سال تبدیل به بخش	نام دهستان‌های تابعه	نام	مرکزیت بخش	سال تبدیل به شهر
	مرکزی	1325	حومه	قیدار	مرکزی	1384
			کرسف
			سهرورد
			خرارود
2	سجاسرود	1373	آقبلاغ	سجاس	سجاس‌رود	1377
			سجاس‌رود
3	بزینه‌رود	22/11/68	زرین‌رود	زرین‌رود	بزینه‌رود	1378
			بزینه‌رود
4	افشار	1342	قشلاقات	گرماب	افشار	1375
			شیوانات

ادامه نوشته

پارس اباد مغان

   

شهرستان پارس آباد يكي از شهرستان هاي استان اردبيل است. مردم پارس آباد مسلمان و شيعه مذهب بوده و به زبان آذري گفت و گو می كنند. اين شهرستان در سرشماری سال 1375 تعداد 138887 نفر جمعيت داشته است. شغل اصلی ساكنين را زراعت و كشاورزی تشكيل می‌دهد و فرش بافی مهم ترين صنايع دستی منطقه است.عمده محصولات كشاورزی پارس آباد صادرمی شود. مهم ترين صادرات اين منطقه را گندم، جو، بنشن، ‌دانه های روغنی، تره بار( بويژه خيار و هندوانه) انگور، پسته، قند، كمپوت تشكيل مي دهد.
عشاير و روستاييان منطقه مغان در استان اردبيل ورنی‌های نفيسی توليد می ‌كنند که نقش و نگارهای زيبای روی بدنه‌ آن ها بيش ‌تراز طبيعت منطقه و شيوه زندگی عشيره‌ای آن ها الهام گرفته است. با اين که در گذشته ساخت ورنی در اين منطقه رواج زيادی داشته است، اما متاسفانه گرانی اين محصول رفته رفته از شمارمشتريان داخلی آن کاسته است. هم اكنون ورنی بافان مغان براساس نياز بازارهای داخلی يا خارجی به توليد آن می ‌پردازند، به همين خاطر از توليد اين محصول تا حد زيادی کاسته شده است.
تپه نادر که از تپه های باستانی و تاريخی شهرستان پارس آباد و محل تاج گذاری نادرشاه افشار است به همراه قلعه های قديمی متعلق به دوره اشکانيان و پل های تاريخی و قديمی و گورستان های مربوط به هزاره های پيش از اسلام از مهم ترين بناهای تاريخی شهرستان پارس آباد هستند. رودخانه ارس - که مهم ترين و پرآب ترين رودخانه شمالی ايران درمنطقه آذربايجان است - از مهم ترين جاذبه های طبييعی منطقه به شمار می آيد.

مکان های دیدنی و تاریخی

تپه نادر که از تپه های باستانی و تاريخی شهرستان پارس آباد و محل تاج گذاری نادرشاه افشاراست به همراه قلعه های قديمی متعلق به دوره اشکانيان و پل های تاريخی و قديمی و گورستان های مربوط به هزاره های پيش از اسلام از مهم ترين بناهای تاريخی شهرستان پارس آباد هستند. رودخانه ارس - که مهم ترين و پرآب ترين رودخانه شمالی ايران درمنطقه آذربايجان است - از مهم ترين جاذبه های طبييعی منطقه به شمار می آيد.  

 

صنايع و معادن

صنايع دستي و ماشيني صنايع شهرستان ژارس آباد را تشكيل مي دهند. عشاير و روستاييان منطقه مغان در استان اردبيل ورنی‌های نفيسی توليد می ‌كنند که‌نقش و نگارهای زيبای روی بدنه‌ آن ها بيش ‌تراز طبيعت منطقه و شيوه زندگی عشيره‌ای آن ها الهام گرفته است. با اين که در گذشته ساخت ورنی در اين منطقه رواج زيادی داشته است، اما متاسفانه گرانی اين محصول رفته رفته از شمار مشتريان داخلی آن کاسته است. هم اكنون ورنی بافان مغان براساس نياز بازارهای داخلی يا خارجی به توليد آن می ‌پردازند، به همين خاطر از توليد اين محصول تا حد زيادی کاسته شده است. 

 

کشاورزی و دام داری

كشاورزی در اين منطقه به دليل اقدامات انجام شده پيشرفته و صنعتی است و گندم و جو، ذرت، سويا، برنج، تره بار، بنشن، چغندر قند، سيب، گلابی، انار، پسته و انگور از مهم ترين محصولات منطقه هستند. دام داري در اين منطقه به صورت سنتي رايج بوده و بيش تر در مناطق اطراف شهرستان ديده مي شود.  

 

مشخصات جغرافيايي

شهر پارس آباد مرکز شهرستان، در 47 درجه و 55 دقيقه طول جغرافيايی و 39 درجه و 39 دقيقه عرض جغرافيايی و در بلندی متوسط 40 متر از سطح دريا واقع شده است. اين شهر در منطقه ای جلگه ای و دشتی قرار دارد و رود ارس از كنار آن می گذرد. آب و هوای آن معتدل و نيمه مرطوب است. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
- راه پارس آباد – گرمی به سوی جنوب به طول 114 كيلومتر .
- راه پارس آباد – صفرلو به سوی جنوب باختری به طول 95 كيلومتر اين راه تا مرز بازرگان.
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

دشت مغان، بر اساس داده های كتاب جغرافيای قديم روزگاری آباد بود و رونق داشت. اما بعدها بر اثر حوادثی نامعلوم از ميان رفت. نمونه بارز روستاهای كهن و تاريخی دشت مغان، روستای پرجمعيت «اولتان» است كه دارای سابقه تاريخی مهم است. گفته می شود در قديم، اين روستا دارای آبادی هايی بود كه آن ها را به اسامی دوازده گانه ماه های سال می ناميده اند. در مورد نام « پارس آباد » گفته می شود كه شخصی به نام مهندس پارسا برای نخستين بار در اين قسمت از دشت مغان به كارهای كشاورزی و عمرانی پرداخت و پارس آباد برگرفته از نام او است. پس از تشكيل شركت كشت و صنعت و دام پروری مغان و احداث سد ارس در منطقه ميل مغان، پارس آباد رونق يافت و رو به توسعه و گسترش نهاد.  

 

                             

سوار (در اصل پیلسوار) ، شهرستان و شهری در استان اردبیل .

 

 

 

1) شهرستان بیله سوار (جمعیت طبق سرشماری 1375ش ، 584 ، 59 تن )، در شمال شرقی استان اردبیل در مشرق دشتِ مغان * ، کنار مرز ایران و جمهوری آذربایجان ، قرار دارد ومشتمل است بر بخشهای مرکزی ، قشلاقْ دشت ، چهاردهستان و دوشهر جعفرآباد و بیله سوار. از شمال به شهرستان پارس آباد، از مشرق به مرز ایران و جمهوری آذربایجان ، از جنوب به شهرستان گِرمی و از مغرب به شهرستانهای پارس آباد

 

 

 

و گرمی محدود است . اراضی آن با چند چشمه و رود آبیاری می شود. مهمترین رود آن رودخانة موسمی بالهارود (یا بلغارچای ) به طول 168 کیلومتر است که از کوههای اوجارود در شهرستان گرمی سرچشمه می گیرد و پس از مشروب کردن زمینهای بیله سوار در جمهوری آذربایجان ( رجوع کنید بهادامة مقاله ) به دریاچة محمود چاله می ریزد. این رود در مسیر خود قسمتی از مرز ایران و جمهوری آذربایجان را تشکیل می دهد (کیهان ، ج 1، ص 67؛ > واژه نامة توضیحی اسامی جغرافیایی آذربایجان شوروی < ، ص 48).

 

 

 

از گیا، نباتات علوفه ای ، زبان گنجشک ، بادام وحشی ، افرا،گل گاوزبان ، شیرخشت ، شیرین بیان ، خاکشیر، آویشن ، گَوَن و کتیرا دارد و از زیا دارای روباه ، شغال ، خرگوش ، آهو، گرگ ، کفتار، کبک ، تیهو، قرقاول ، بلدرچین ، دُرنا، لک لک و مرغابی است . محصول عمده اش گندم ، جو، پنبه ، کنجد، بنشن ، چغندرقند، سویا و فرآورده های باغی است . گوسفند و بز و فرآورده های دامی آن صادر می شود. از صنایع دستی ، گلیم بافی آن مشهور است و صادر می شود (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، ج 4، ص 13). برخی از تیره های ایل سَون (شاهسَوَن ) در شهرستان بیله سوار قشلاق می کنند. این شهرستان ، با راه شوسه با اردبیل و گرمی ارتباط دارد. در 1316 ش ، بر طبق قانون تقسیمات کشور، بیله سوار مرکز ] بخش [ اوجارود - مغان در شهرستان اردبیل شد. در 1329 ش ، دهستان مغان (مرکز آن بیله سوار) مشتمل بر 57 ده جزو شهرستان مشکین شهر (خیاو) به شمار می آمد (ایران . وزارت کشور. ادارة کل آمار و ثبت احوال ، ج 1، ص 399)، در 1330 ش ، دهستان بیله سوار جزو بخش گرمی از شهرستان اردبیل بود (رزم آرا، ج 4، ص 104). در تقسیمات کشوری ، در 1355 ش ، شهر بیله سوار مرکز بخش حومه و مرکز شهرستان مغان بود. در تیرماه 1370 بیله سوار تبدیل به شهرستان شد و مرکز آن شهر بیله سوار تعیین گردید (سازمان جغرافیائی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ، ج 4، ص 12). جمعیت شهرنشین آن در سرشماری 1375 ش ، 116 ، 19 تن (حدود 32% کل جمعیت ) و جمعیت روستانشین آن 468 ، 40 تن (حدود 68% کل جمعیت ) بوده است . زبان اهالی ، ترکی آذربایجانی است . مردم آن شیعة اثناعشری ، و عده ای هم سنّی حنفی اند (همان ، ج 4، ص 13).

 

 

 

2) شهر بیله سوار (جمعیت طبق سرشماری 1375 ش ، 253 ، 13 تن )، در 198 کیلومتری شمال شهر اردبیل ، و 56 کیلومتری شمال شرقی شهر گرمی قرار گرفته است . ارتفاع آن از سطح دریا هشتاد متر است . حداکثر دمای آن در تابستان ْ25، حداقل آن در زمستان ْ2-، و میانگین باران سالانة آن 450 میلیمتر است . بیله سوار شهری مرزی است و به فاصله حدود یک کیلومتر در آن سوی مرز، در جمهوری آذربایجان ، شهر دیگری به همین نام وجود دارد.

 

 

 

پیشینه . بنابر سکّه هایی که در تپه های مختلف منطقة بیله سوار کشف شده ، قدمت این ناحیه به دوران اشکانی یا پیش از آن باز می گردد (همان ، ج 4، ص 14). از گذشتة شهر پیش از اسلام ، حتی اوایل دورة اسلامی ، مأخذ مکتوبی سراغ نداریم . به نوشتة حمدالله مستوفی ، شهر را یکی از امیران آل بویه به نام پیله سوار (سوار بزرگ ) احداث کرده است (1362ش ب ، ص 90ـ91).

 

 

 

ادامه نوشته

خلخال

   خلخال از مناطق قديمی و تاريخی آذربايجان است. برخی از نويسندگان نام خلخال را با نام شهر قديم خلخال واقع در ناحيه اوتی در ماورای قفقاز كه در منابع ارمنی ميان قرن دوم و پنجم ميلادی به عنوان اقامتگاه زمستانی شاهان ارمنستان و سپس آلبانی ( آران ) آمده است مرتبط می دانند. در شهرستان خلخال هم چون ساير شهرستان های استان اردبيل هنرهای دستی از رواج و قدمت زيادی برخوردار است که بيش تر اين صنايع توسط دستان هنرمند زنان و دختران محلی انجام می گيرد. مردم شهرستان خلخال به مهمان نوازی شهره اند. مردم آن دلير و شجاع بوده به زبان آذري صحبت می كنند و دارای مذهب شيعه و دين اسلام هستند. برابر با سرشماری سال 1375 شهرستان خلخال 137992 نفر جمعيت داشت. شغل اصلی مردم اين منطقه كشاورزی، دامداری و پرورش زنبور عسل است.
از ميان هنرهای دستی معروف اين شهرستان می توان به تهيه شال،جاجيم‌های ابريشمی و پشمی، گليم بافی، پلاس، لباس های پشمی وکرکی و بافت مسند اشاره نمود. متاسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری(پرورش كرم ابريشم) بافت جاجيم‌های ابريشمی نيز متروک شد و حالا درهر كجا جاجيم‌های خلخال پيدا شود بايد آن را جزو اشيای عتيقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال كه قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهيه می ‌شود از صادرات مهم خلخال بوده كه آن هم فعلا کاهش يافته است. بافت گليم و مسند نيز در خلخال رواج دارد. در اين منطقه گاه مسندهای بسيار نفيس ديده می ‌شود كه هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می ‌بافند.
شغل اصلی ساكنين منطقه را كشاورزی، دام داری، پرورش زنبور عسل و صنايع وابسته به آن تشكيل مي دهد. از اين رو صادرات اين شهرستان را سيب، گلابی، گردو و فرآورده های دامی، انواع دام، قالی و گليم تشكيل می دهند. مهم ترين گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است كه در مسير جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می ‌شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 كيلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله 96 كيلومتری ميانه از زمين خارج می شود. جنگل های متراکمی نيز درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد كه از امكانات بسيار مساعد در زمينه جذب جهانگرد برخوردارند. مکان های ديدنی و تاريخی شهرستان خلخال عبارتند از: امامزاده كجل، قبرستان پارتی و مقبره سيد دانيال

مکان های دیدنی و تاریخی

جاذبه های طبيعی و مکان های تاريخی در شهرستان خلخال وجود دارند. مهم ترين گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است كه در مسير جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می ‌شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 كيلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله 96 كيلومتری ميانه از زمين خارج می شود. جنگل های متراکمی نيز درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد كه از امكانات بسيار مساعد در زمينه جذب جهانگرد برخوردارند. امامزاده كجل نيزدر شمال خاوری اغكند در مسير جاده ماشين رو كوهستانی شمس آباد واقع شده است. 

 

صنايع و معادن

مهم ترين صنايع شهرستان خلخال را صنايع دستي تشكيل مي دهند. شهرستان خلخال يكی از مراكز مهم صنايع دستی استان اردبيل و نيز كل كشور محسوب می شود. انواع جاجيم، گليم، اشيای منبت كاری شده و صنايع چوبی از عمده ترين صنايع دستی اين شهرستان است. جاجيم بافی در اکثر روستاهای ايران به‌ ويژه اغلب روستاهای ‌آذربايجان مرسوم است‌ و در هر منطقه دارای ويژگی های خاص می باشد در شهرستان خلخال ‌جاجيم دارای ويژگی های خاص می ‌باشد. در گذشته جاجيم مناسب ترين‌ چيزی بود که‌ مردم منطقه روی کرسی می انداختند که در اين ميان جاجيم چيچکلمه‎CHICHAK‎‌‎LAMEH‎ با ترکيبی از رنگ های متنوع و نقوش لوزی داخل‌ الوان راه راه آن در ده‌ و شهر از همه ‌مشهور بود با متروک‌ شدن کرسی زغالی بافت‌ و مصرف جاجيم در شهرها و حتی در‎ ‎شهرستان های دور و نزديک‌ نيز به فراموشی می رفت‌ ولی روستاييان طبق عادت‌ قديمی ‌مناسب ترين‌ روانداز کرسی زمستانی را رها نساخته اند و بانوان کهنسال در روستاها همچنان جاجيم ‌خودشان را در زمستان و تابستان در فضای باز اطراف خانه‌ و ميدان ده‌ و يا هر مکانی که‌ ‌امکان داشته باشد دراز می کنند و سه‌ پايه‌ مخصوص آن را بر پا می دارند و جاجيم می ‌بافند. ‌بافت‌ جاجيم در اکثر قريب‌ به اتفاق دهات و مناطق روستايی ايران مرسوم است‌ تنها تفاوت‌ و ‌امتياز جاجيم بعضی از مناطق نسبت به‌ ساير جاها ترکيب رنگ‌ و ظرافت‌ نخ‌ و نقوشی است‌ که‌ ‌روی آن ايجاد می کنند.
می توان گفت جاجيم بافی در عين ظرافت‌ و زيبايی و دقتی که‌ می‌ بايست صرف بافتن آن‌ گردد سنتی ترين‌ روش‌ بافندگی را مجسم می سازد و ابزار مورد نياز آن ساده ‌ترين‌ وسايل‌ می باشد. مهم ترين‌ عامل‌ در امر بافت‌ انرژی بازوان زن‌ بافنده است‌. بافت‌ جاجيم پس‌ از تهيه نخ‌ مورد نياز در رنگ های مختلف يا چله کشی شروع‌ می شود و‌اغلب تمام مراحل‌ بافت‌ مخصوصا چله کشی آن در فضای باز و شبيه به‌ چله دوانی قالی ‌های ‌فارسی بافت،‌ صورت‌ می گيرد. به اين‌ ترتيب در محوطه های به‌ طول تقريبی ده تا بيست متر ‌به وسيله تعداد چهار ميخ چوبی روی زمين ايجاد می شود و گلوله‌های رنگی نخ‌ توسط‌ شخص چله کشی به دور اين‌ ميخ های چوبی گردانده می شود. با گردش‌ مداوم‌ شخص چله کشی به دور اين‌ ‌چهار ضلعی و تغيير دادن‌ گلوله‌های رنگی نخ‌ پشمی، طراحی(رنگ‌ نقوش) جاجيم نيز شکل ‌می گيرد. پس از پايان چله کشی چله را روی زمين دراز می کنند به اين‌ نحو که‌ با دو عدد ميخ چوبی يا‌فلزی بزرگ‌ عرض چله را در يک طرف محکم نموده‌ و انتهای چله را که‌ به صورت‌ يک‌ گلوله‌ بزرگ‌ ‌پيچيده شده در انتها محکم می ‌نمايند و ضمنا با گذاشتن يک‌ سه‌ پايه‌ چوبی نسبتا بزرگ‌ ‌جوکی را که‌ بر روی چله سوار است‌ از بالای سه‌ پايه‌ آويزان می کنند به اين‌ ترتيب چله بر روی ‌زمين آماده‌ بافت‌ بوده‌ و جاجيم بافی آغاز می گردد. از آن جا که در داخل‌ ‌منازل‌ روستايی فضايی به‌ طول پانزده‌ متر کمتر پيدا می شود اغلب جاجيم را در معابر(کوچه‌ ‌و ميدان ده‌) مستقر می کنند و اين‌ عمل را اصطلاحا (دراز کردن‌ جاجيم) می گويند و هر وقت‌ ‌که مشغول کار نيستند چله و سه‌ پايه‌ را جمع کرده‌ وموقع‌ کار مجددا و به سادگی آن را دراز ‌می کنند.
در شهرستان خلخال جاجيم بافی روستاها و آبادی های ‌بخش خورش‌ رستم به علت تعداد بافندگان و مرغوبيت و ظرافت‌ نوع جاجيم شهرت بيش تری ‌دارد. به‌ همين سبب دفاتر يا مراکز اجرای پروژه‌های جاجيم بافی در اين‌ بخش در ‌روستاهای گيوی زاويه‌، نيمهيل، نساز، برندق، جعفرآباد، سجهرود و چنارليق قرار دارند و هر ‌کدام از اين‌ دفاتر تعداد زيادی از جاجيم بافان آبادی های اطراف را از طريق‌ توزيع‌ مواد اوليه و ‌جمع آوری جاجيم های بافته شده تحت پوشش‌ قرار داده‌اند. به اين‌ ترتيب که‌ جاجيم بافان مواد ‌اوليه مرغوب و ارزان قيمت را به ط‌ور امانی تحويل‌ گرفته و جاجيم بافته شده را به‌ دفتر پروژه‌ ‌تحويل‌ می دهند ميزان دستمزد پرداختی پس‌ از ارزيابی محصول با توجه‌ به‌ مرغوبيت بافت‌ و ‌ترکيب رنگ‌ تعيين و پرداخت‌ می شود.
سيمان، كروميت، خاك سرخ از مهم ترين معادن شهرستان خلخال به شمار مي روند كه در قسمت هاي مختلف اين شهرستان پراكنده شده اند.
 

کشاورزی و دام داری

به طوركلی خلخال از مناطق كشاورزی، باغ داری و دام پروری استان اردبيل است و محصولات عمده اش گندم، جو و حبوبات، برنج، گردو، سيب، گلابی، انگور و پنبه است. خلخال به لحاظ داشتن مراتع نسبتا خوب از دامداری پيشرفته ای برخوردار است و انواع فرآورده های شيری از قبيل: خامه، ‌ماست، كره و پنير و… هم چنين پشم، پوست و عسل از عمده ترين توليدات دامی اين منطقه به شمار مي آيند.  

 

مشخصات جغرافيايي

شهر خلخال در 48 درجه و 31 دقيقه طول جغرافيايی و 37 درجه و 37 دقيقه عرض جغرافيايی و ارتفاع 31 متر از سطح دريا واقع شده است. خلخال در جنوب شرقی استان اردبيل واقع شده است و رودهای هروآباد و آپارچای در آن جريان دارند. خلخال منطقه ای كوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتا سرد می باشد. كوهستان جنگلی و بلند طالش در خاور خلخال از شمال به جنوب در حكم سدی ميان دريای خزر و استان گيلان و آذربايجان شرقی است كه باران خزری در دامنه شرقی آن ريزش كرده و جنگل های طالش را بوجود آورده است. مسيرهاي دسترسي و ارتباطي اين شهرستان با ديگر مناطق عبارت اند از:
- شهر خلخال در مسير راه اردبيل – اسالم، در 110 كيلومتری شهر اردبيل و 67 كيلومتری اسالم واقع است.
- راهی فرعی به سوی مغرب تا ميانه به طول 130 كيلومتر.
- راهی به سوی جنوب به طول 35 كيلومتر تا هشتجين .
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

برخی از نويسندگان نام خلخال را با نام شهر قديم خلخال واقع در ناحيه اوتی در ماورای قفقاز كه در منابع ارمنی ميان قرن دوم و پنجم ميلادی به عنوان اقامتگاه زمستانی شاهان ارمنستان و سپس آلبانی ( آران ) آمده است مرتبط می دانند، ناحيه اوتی بر ساحل راست رود كورا در حدود گنجه و شمكور كنونی واقع بوده است. مركز ناحيه ای كه بعدها به نام خلخال معروف شد در سابق فيروز آباد بود و چون ويران شد خلخال به جای آن بر پا شد.
خلخال از شهرهای قديمی و تاريخی آذربايجان است. در كتاب های جغرافيايی و تاريخی سده های دوم و سوم هجری، مورخان و جغرافی دانان از جمله در كتاب« حدود العالم من المشرق الی مغرب » درباره خلخال چنين نوشته اند:« خلخال از شهرهای كوچک و از توابع آذربايجان بوده، ‌محصول عمده آن گندم و جو بوده است و پلاس و گليم و لباس پشمی و كركی در آن بافند….» در معجم البلدان كه اواخر سده ششم هجری نوشته شده آمده است:« خلخال شهری است در مشرق آذربايجان و نزديک گيلان و مزارع و آبادی آن بيش تر در وسط كوه های بلند قرار دارد از آن جا تا شهر قزوين هفت روز و تا اردبيل دو روز راه است و در اين ولايت قلاعی بلند قرار دارد كه مردمان آن هنگام حمله مغول به آنجا عزيمت نموده اند» در«نزهه القلوب» كه حمدلله مستوفی در اوايل سده هشتم هجری نوشته، درباره اين شهر چنين آمده است:« خلخال شهر وسط بوده و اكنون ديهی است كما بيش صد موضع و به چهار ناحيه تقسيم می شود: خانندبيل، سنجبد، انجيل آباد و هشتچين … ».

 
                        

                                                 

 

خلخال از مناطق قديمی و تاريخی آذربايجان است. برخی از نويسندگان نام خلخال را با نام شهر قديم خلخال واقع در ناحيه اوتی در ماورای قفقاز كه در منابع ارمنی ميان قرن دوم و پنجم ميلادی به عنوان اقامتگاه زمستانی شاهان ارمنستان و سپس آلبانی ( آران ) آمده است مرتبط می دانند. در شهرستان خلخال هم چون ساير شهرستان های استان اردبيل هنرهای دستی از رواج و قدمت زيادی برخوردار است که بيش تر اين صنايع توسط دستان هنرمند زنان و دختران محلی انجام می گيرد. مردم شهرستان خلخال به مهمان نوازی شهره اند. مردم آن دلير و شجاع بوده به زبان آذري صحبت می كنند و دارای مذهب شيعه و دين اسلام هستند. برابر با سرشماری سال 1375 شهرستان خلخال 137992 نفر جمعيت داشت. شغل اصلی مردم اين منطقه كشاورزی، دامداری و پرورش زنبور عسل است.
از ميان هنرهای دستی معروف اين شهرستان می توان به تهيه شال،جاجيم‌های ابريشمی و پشمی، گليم بافی، پلاس، لباس های پشمی وکرکی و بافت مسند اشاره نمود. متاسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری(پرورش كرم ابريشم) بافت جاجيم‌های ابريشمی نيز متروک شد و حالا درهر كجا جاجيم‌های خلخال پيدا شود بايد آن را جزو اشيای عتيقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال كه قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهيه می ‌شود از صادرات مهم خلخال بوده كه آن هم فعلا کاهش يافته است. بافت گليم و مسند نيز در خلخال رواج دارد. در اين منطقه گاه مسندهای بسيار نفيس ديده می ‌شود كه هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می ‌بافند.شهر زیبای خلخال

شهر خلخال در 48 درجه و 31 دقیقه طول جغرافیایی و 37 درجه و 37 دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع  متر از سطح دریا واقع شده است. خلخال در جنوب شرقی استان اردبیل واقع شده است و رودهای هروآباد و آپارچای در آن جریان دارند. خلخال منطقه ای کوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتا سرد می باشد. کوهستان جنگلی و بلند طالش در خاور خلخال از شمال به جنوب در حکم سدی میان دریای خزر و استان گیلان و آذربایجان شرقی است که باران خزری در دامنه شرقی آن ریزش کرده و جنگل های طالش را بوجود آورده است. مسیرهای دسترسی و ارتباطی این شهرستان با دیگر مناطق عبارت اند از:
- شهر خلخال در مسیر راه اردبیل – اسالم، در 110 کیلومتری شهر اردبیل و 67 کیلومتری اسالم واقع است.
- راهی فرعی به سوی مغرب تا میانه به طول 130 کیلومتر.
- راهی به سوی جنوب به طول 35 کیلومتر تا هشتجین .

برخی از نویسندگان نام خلخال را با نام شهر قدیم خلخال واقع در ناحیه اوتی در ماورای قفقاز که در منابع ارمنی میان قرن دوم و پنجم میلادی به عنوان اقامتگاه زمستانی شاهان ارمنستان و سپس آلبانی ( آران ) آمده است مرتبط می دانند، ناحیه اوتی بر ساحل راست رود کورا در حدود گنجه و شمکور کنونی واقع بوده است. مرکز ناحیه ای که بعدها به نام خلخال معروف شد در سابق فیروز آباد بود و چون ویران شد خلخال به جای آن بر پا شد.
خلخال از شهرهای قدیمی و تاریخی آذربایجان است. در کتاب های جغرافیایی و تاریخی سده های دوم و سوم هجری، مورخان و جغرافی دانان از جمله در کتاب« حدود العالم من المشرق الی مغرب » درباره خلخال چنین نوشته اند:« خلخال از شهرهای کوچک و از توابع آذربایجان بوده، ‌محصول عمده آن گندم و جو بوده است و پلاس و گلیم و لباس پشمی و کرکی در آن بافند….» در معجم البلدان که اواخر سده ششم هجری نوشته شده آمده است:« خلخال شهری است در مشرق آذربایجان و نزدیک گیلان و مزارع و آبادی آن بیش تر در وسط کوه های بلند قرار دارد از آن جا تا شهر قزوین هفت روز و تا اردبیل دو روز راه است و در این ولایت قلاعی بلند قرار دارد که مردمان آن هنگام حمله مغول به آنجا عزیمت نموده اند» در«نزهه القلوب» که حمدلله مستوفی در اوایل سده هشتم هجری نوشته، درباره این شهر چنین آمده است:« خلخال شهر وسط بوده و اکنون دیهی است کما بیش صد موضع و به چهار ناحیه تقسیم می شود: خانندبیل، سنجبد، انجیل آباد و هشتچین … ».
  مردم شهرستان خلخال به مهمان نوازی شهره اند. مردم آن دلیر و شجاع بوده به زبان آذری صحبت می کنند و دارای مذهب شیعه و دین اسلام هستند. برابر با سرشماری سال 1375 شهرستان خلخال 137992 نفر جمعیت داشت. شغل اصلی مردم این منطقه کشاورزی، دامداری و پرورش زنبور عسل است.
از مکانهای تاریخی و فرهنگی این شهر میتوان به قلعه  باشی ، حمام نصر ،موزه خلخال و مدرسه ناصری اشاره نمود 
سیمان، کرومیت، خاک سرخ از مهم ترین معادن شهرستان خلخال به شمار می روند که در قسمت های مختلف این شهرستان پراکنده شده اند.
 هم اکنون  شهر خلخال دارای دو شهرک صنعتی که در شمال و جنوب این شهر واقع گردیده است می باشد که بخش عمده ای از آن فعال و بخشی دیگر به علت برخی مشکلات که از گذشته گریبانگیر این منطقه بوده است در حالت غیر فعال می باشد ضمنا  اقداماتی نیز در جهت تاسیس کارخانه سیمان در این منطقه صورت گرفته که اجرای آن بسته به همت مسئولان می باشد

این شهر دارای دو دانشگاه  آزاد و پیام نور بوده که سالانه پذیرای تقریبا 5000 دانشجو در رشته های مختلف از نقاط مختلف کشوراست .

ادامه نوشته

شهر گیوی

                 

کوثر يا گيوی مركز شهرستان گيوی تا چندی پيش از بخش های شهرستان خلخال استان اردبيل بود. مردم شهرستان كوثر (گيوی) عموما به زبان تركی صحبت می كنند و مسلمان و شيعه مذهب هستند. در سرشماری سال 1375 شهر گيوی 6805 نفر جمعيت داشت. كوثر يك منطقه‌ي كاملا كشاورزی است و بيش تر افراد آن به كشاورزی اشتغال دارند. از ميان هنرهای دستی معروف اين شهرستان می توان به تهيه شال،جاجيم‌های ابريشمی و پشمی، گليم بافی، پلاس، لباس های پشمی وکرکی و بافت مسند اشاره نمود. متاسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری(پرورش كرم ابريشم) بافت جاجيم‌های ابريشمی نيز متروک شد و حالا درهر كجا جاجيم‌های خلخال پيدا شود بايد آن را جزو اشيای عتيقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال كه قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهيه می ‌شود از صادرات مهم خلخال بوده كه آن هم فعلا کاهش يافته است. بافت گليم و مسند نيز در خلخال رواج دارد. در اين منطقه گاه مسندهای بسيار نفيس ديده می ‌شود كه هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می ‌بافند.
شغل اصلی ساكنين منطقه را كشاورزی، دام داری، پرورش زنبور عسل و صنايع وابسته به آن تشكيل مي دهد. از اين رو صادرات اين شهرستان را سيب، گلابی، گردو و فرآورده های دامی، انواع دام، قالی و گليم تشكيل می دهند. مهم ترين گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است كه در مسير جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می ‌شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 كيلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله 96 كيلومتری ميانه از زمين خارج می شود. جنگل های متراکمی نيز درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد كه از امكانات بسيار مساعد در زمينه جذب جهانگرد برخوردارند. مکان های ديدنی و تاريخی شهرستان خلخال عبارتند از: امامزاده كجل، قبرستان پارتی و مقبره سيد دانيال

مکان های دیدنی و تاریخی

جاذبه های طبيعی و تاريخی اين شهرستان دارای اهميت هستند. آبشار گورگور سبلان درحدود 12 متر ارتفاع و 200 متر مربع محوطه گردشگاهی دارد و در دامنه شمالی كوه سبلان واقع شده است. در اطراف گرمی، چند اثر تاريخی در محوطه يک گورستان قديمی به نام « گبر» كشف شده است كه بيش تر آن ها به دوره اشكانی تعلق دارند. تپه خرمن نيز از ديگر ديدنی های شهرستان گرمی به شمار می آيند.  

صنايع و معادن

در شهرستان گرمي صنايع بزرگ و قابل توجهي ديده نمي شود تنها صنايع دستي مهم ترين صنايع اين منطقه را تشكيل مي دهند كه قالي بافي و گليم بافي مهم ترين آن ها هستند.  

 

کشاورزی و دام داری

گرمی شهری كشاورزی است و به لحاظ حاصلخيزی خاک و وجود آب كافی دارای محصولات متنوعی بوده و گندم و جو، بنشن، گياهان علوفه ای، تره بار، سيب، گلابی و گردو از مهم ترين محصولات كشاورزی اين شهر می باشد. آب مورد نياز برای كشاورزی از رود چشمه تامين می شود. ارتفاعات موجود در گرمی و هم جواری با شهرستان مغان گرمی را به لحاظ مراتع غنی نموده است و با لطبع دام داری و دام پروری در اين منطقه رونق بسزايی دارد. انواع فرآورده های دامی، گوشت پوست و فرآورده های شيری از محصولات صادراتی اين شهرستان محسوب می شوند. پرورش زنبور عسل نيز سبب داشتن عسل خوب و ممتازی شده است.  

 

مشخصات جغرافيايي

شهر گرمی مركز شهرستان، در 48 درجه و 3 دقيقه طول شرقی و 39 درجه و1 دقيقه عرض شمالی و در 1100 متری از سطح دريا قرار گرفته است. گرمی از شمال به دشت مغان و بيله سوار از جنوب به اردبيل و مشكين شهر، از مشرق به جمهوری آذربايجان و از مغرب به بخش هوراند محدود می باشد. آب و هوای آن معتدل و نيمه مرطوب است. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
- راه اصلی به سوی جنوب گرمی- اردبيل به طول 110 كيلومتر. فاصله گرمی تا اردبيل 97 كيلومتر است.
- راه اصلی به سوی شمال خاوری گرمی- بيله سوار به طول 50 كيلومتر
- راه های فرعی گرمی به روستاهای اطراف
- راه های فرعی مرز ايران- جمهوری آذربايجان
- گرمی در مسير راه اصلی تبريز - پارس آباد است.
 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

درباره وجه تسميه نام كوثر اطلاعات چنداني در دست نيست و تاريخ اين منطقه با شهرستان خلخال يكي محسوب مي شود. خلخال از شهرهای قديمی و تاريخی آذربايجان است. در كتاب های جغرافيايی و تاريخی سده های دوم و سوم هجری، مورخان و جغرافی دانان از جمله در كتاب« حدود العالم من المشرق الی مغرب » درباره خلخال چنين نوشته اند:« خلخال از شهرهای كوچک و از توابع آذربايجان بوده، ‌محصول عمده آن گندم و جو بوده است و پلاس و گليم و لباس پشمی و كركی در آن بافند….» در معجم البلدان كه اواخر سده ششم هجری نوشته شده آمده است:« خلخال شهری است در مشرق آذربايجان و نزديک گيلان و مزارع و آبادی آن بيش تر در وسط كوه های بلند قرار دارد از آن جا تا شهر قزوين هفت روز و تا اردبيل دو روز راه است و در اين ولايت قلاعی بلند قرار دارد كه مردمان آن هنگام حمله مغول به آنجا عزيمت نموده اند» در«نزهه القلوب» كه حمدلله مستوفی در اوايل سده هشتم هجری نوشته، درباره اين شهر چنين آمده است:« خلخال شهر وسط بوده و اكنون ديهی است كما بيش صد موضع و به چهار ناحيه تقسيم می شود: خانندبيل، سنجبد، انجيل آباد و هشتچين … ».
 

                          

                                  کوثر يا گيوی مركز شهرستان گيوی تا چندی پيش از بخش های شهرستان خلخال استان اردبيل بود. مردم شهرستان كوثر (گيوی) عموما به زبان تركی صحبت می كنند و مسلمان و شيعه مذهب هستند. در سرشماری سال 1375 شهر گيوی 6805 نفر جمعيت داشت. كوثر يك منطقه‌ي كاملا كشاورزی است و بيش تر افراد آن به كشاورزی اشتغال دارند. از ميان هنرهای دستی معروف اين شهرستان می توان به تهيه شال،جاجيم‌های ابريشمی و پشمی، گليم بافی، پلاس، لباس های پشمی وکرکی و بافت مسند اشاره نمود. متاسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری(پرورش كرم ابريشم) بافت جاجيم‌های ابريشمی نيز متروک شد و حالا درهر كجا جاجيم‌های خلخال پيدا شود بايد آن را جزو اشيای عتيقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال كه قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهيه می ‌شود از صادرات مهم خلخال بوده كه آن هم فعلا کاهش يافته است. بافت گليم و مسند نيز در خلخال رواج دارد. در اين منطقه گاه مسندهای بسيار نفيس ديده می ‌شود كه هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می ‌بافند.
شغل اصلی ساكنين منطقه را كشاورزی، دام داری، پرورش زنبور عسل و صنايع وابسته به آن تشكيل مي دهد. از اين رو صادرات اين شهرستان را سيب، گلابی، گردو و فرآورده های دامی، انواع دام، قالی و گليم تشكيل می دهند. مهم ترين گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است كه در مسير جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می ‌شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 كيلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله 96 كيلومتری ميانه از زمين خارج می شود. جنگل های متراکمی نيز درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد كه از امكانات بسيار مساعد در زمينه جذب جهانگرد برخوردارند. مکان های ديدنی و تاريخی شهرستان خلخال عبارتند از: امامزاده كجل، قبرستان پارتی و مقبره سيد دانيال

کوثر يا گيوی مركز شهرستان گيوی تا چندی پيش از بخش های شهرستان خلخال استان اردبيل بود. مردم شهرستان كوثر (گيوی) عموما به زبان تركی صحبت می كنند و مسلمان و شيعه مذهب هستند. در سرشماری سال 1375 شهر گيوی 6805 نفر جمعيت داشت. كوثر يك منطقه‌ي كاملا كشاورزی است و بيش تر افراد آن به كشاورزی اشتغال دارند. از ميان هنرهای دستی معروف اين شهرستان می توان به تهيه شال،جاجيم‌های ابريشمی و پشمی، گليم بافی، پلاس، لباس های پشمی وکرکی و بافت مسند اشاره نمود. متاسفانه بعد از متروک شدن نوغان داری(پرورش كرم ابريشم) بافت جاجيم‌های ابريشمی نيز متروک شد و حالا درهر كجا جاجيم‌های خلخال پيدا شود بايد آن را جزو اشيای عتيقه محسوب نمود. شال پشمی خلخال كه قسمت عمده آن در بخش شاهرود تهيه می ‌شود از صادرات مهم خلخال بوده كه آن هم فعلا کاهش يافته است. بافت گليم و مسند نيز در خلخال رواج دارد. در اين منطقه گاه مسندهای بسيار نفيس ديده می ‌شود كه هنرمندان خلخالی آن را به صورت برجسته می ‌بافند.
شغل اصلی ساكنين منطقه را كشاورزی، دام داری، پرورش زنبور عسل و صنايع وابسته به آن تشكيل مي دهد. از اين رو صادرات اين شهرستان را سيب، گلابی، گردو و فرآورده های دامی، انواع دام، قالی و گليم تشكيل می دهند. مهم ترين گردنه خلخال به نام گردنه ناو مشهور است كه در مسير جاده ارتباطی خلخال به هشپر واسالم واقع شده و از داخل جنگل های طالش به جاده رشت به آستارا متصل می ‌شود. چشمه آب گرم معدنی خلخال در 22 كيلومتری شمال باختری هروآباد و به فاصله 96 كيلومتری ميانه از زمين خارج می شود. جنگل های متراکمی نيز درمحدوده شهرستان خلخال وجود دارد كه از امكانات بسيار مساعد در زمينه جذب جهانگرد برخوردارند. مکان های ديدنی و تاريخی شهرستان خلخال عبارتند از: امامزاده كجل، قبرستان پارتی و مقبره سيد دانيال

نگاهی کلی به استان اردبیل

                                                                            
استان اردبیل در شمال غربی فلات ایران، با بیش از 18 هزار و 50 كیلومتر مربع، یك درصد مساحت كل كشور را تشكیل می دهد.
این استان از شمال به رود ارس ، دشت مغان و بالها رود در جمهوری آذربایجان‌ ، از شرق به رشته كوههای

طالش و بغرو در استان گیلان ، از جنوب به رشته كوه ها، دره ها و جلگه های به هم پیوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربایجان شرقی محدود است.

چهار شهرستان این استان در طول 5/282 كیلومتر با جمهوری آذربایجان هم مرزاند.در 159 كیلومتر از این مرز، رودهای ارس و بالهارود جریان دارند.

در طول این مرز، استان اردبیل با جمهوری آذربایجان از دو نقطه اصلاندوز و بیله سوار ارتباط دارد. آذربایجان شرقی مرزهای مشترك با شهرستانهای پارس آباد، مشكین شهر، اردبیل و خلخال دارد. استان اردبیل همچنین در جنوب با استان زنجان همجوار است. این استان از مشرق با استان گیلان  از طریق شهرهای اردبیل و خلخال و رشته كوه طالش همسایه می‌باشد.

 

ادامه نوشته

وضعیت عمومی استان اردبیل

                  

استان زيباي اردبيل با جاذبه هاي طبيعي و تاريخي منحصر به فرد يكي از مناطق جالب گردشگري در ايران مي باشد. مهمترين ويژگي اين استان آب و هواي مطبوع و خنك اين منطقه در فصول بهار و تابستان مي باشد . مساحت آن بالغ بر 18011 كيلومتر مربع است كه از شمال به جمهوري آذربايجان، از شرق به استان گيلان ، از جنوب به استان زنجان و از غرب به استان آذربايجان شرقي محدود است.

.

مجاورت : شمال:جمهوری آذربایجان  جنوب:استان زنجان  شرق: استان گیلان  غرب: استان آذربایجان شرقی
آب و هوا: مطبوع و خنک این منطقه در فصول بهار و تابستان
وسعــــت: ۱۸۰۱۱ کیلومتر مربع
جمعـیــت:
تقسیمات: ۱۰ شهرستان و دارای ۱۷ شهر و ۲۱ بخش و ۶۳ دهستان
شهرستانها: اردبیل، بیله‌سوار، پارس‌آباد، خلخال، کوثر، گِرمی، مشگین‌شهر، نَمین ، نیر

 

 

  

مکان های دیدنی و تاریخی 

استان اردبيل به لحاظ طبيعی, تاريخی, اجتماعی و فرهنگی ازمناطق پررونق و ارزشمند ايران است. وضعيت خاص زمين شناسی و توپوگرافی منطقه باعث ايجاد جاذبه های طبيعی و چشم اندازهای بسيار زيبايی شده و بر غنای طبيعی منطقه افزوده است. در بيش تر شهرستان های استان؛ آثار طبيعی و تاريخی زيادی پراکنده شده اند. کوهستان پرشکوه سبلان با قله آتشفشانی سبلان و چشمه های آب گرم و درياچه های طبيعی كوچك ولی پرشمار، مهم ترين جاذبه طبيعی شهرستان اردبيل محسوب می شود. آبشار گورگور سبلان که در شهرستان گرمی واقع شده، گردنه ناو خلخال كه از داخل جنگل های طالش به جاده رشت وآستارا متصل می ‌شود و گردنه حيران که يکی اززيباترين و بی نظيرترين چشم اندازهای طبيعی ايران است‏, در اين استان واقع شده است. زندگی با صفا و دور از دنيای صنعتی عشاير شاهسون و ديگر ايل ها در دامنه های سبلان به راستی حيرت هر بازديد كننده ای را بر می انگيزد. استان اردبيل هم چنين دارای بناهای تاريخی و مکان های ديدنی زيادی است که برخی از آن ها هم چون بقعه شيخ صفی الدين اردبيلی شامل بناهای متعدد‎‎ از دوره های مختلف می شود و با رفتن به يک مکان ديدنی می توان از چندين اثر تاريخی و قديمی بازديد کرد. تپه های باستانی، حمام های قديمی، عمارت های بزرگ، گورستان های مشاهير و بقعه های مقدس و تاريخی از ديگر ديدنی های شهرستان اردبيل هستند كه در كنار صنايع دستی و جاذبه های اجتماعی و فرهنگی منطقه جاذبه های كم نظيری را فراهم كرده اند. 

 

صنايع و معادن

صنايع استان اردبيل در دو گروه صنايع دستی و صنايع ماشينی قابل بررسی است. صنايع دستی استان اردبيل بيش تر توسط عشاير و ساكنان شهرها و روستاهای كوچك منطقه صورت می گيرد. از مهم ترين صنايع دستی اين استان می‎توان به گليم، ‌مسند، شال بافی، بافت جوراب‎های پشمی، قلاب بافی، پشتی بافی، خورجين بافی، جاجيم، ورنی و بافته ‎های عشايری اشاره كرد. صنايع ماشينی اين منطقه نيز در راستای مواد اوليه موجود در معادن استان شكل گرفته اند. توجه به ويژگی های زمين شناسی و ساختاری تنوع منابع معدنی استان اردبيل در خور توجه است. در بخش شمالی استان ، دشت مغان بخشی از حوضه هيدروكربوری گسترده ای است كه از گرگان تا حاشيه جنوبی دريای خزر و شمال استان اردبيل ادامه دارد.
در قسمت جنوب شرقی استان (ماسوله ، خلخال ) در رسوبات تخريبی - كربناتی آثاری از كانی سازی سرب ، روی ، مس ، باريت …… ديده شده است. در بخش وسيعی از استان ، ولگانيسم شده سنوزوئيك و هم چنين گرانيتوئيدهای نفوذی اين زمان كه همراه با محلولهای هيدروترمالی و دگرسانی پيشرفته بوده سبب انباشت ذخاير فلزی مس ، سرب ، روی ، طلا شده است. نواحی مورد نظر بخشی از نوار مس دارد قفقاز - سونگون است كه از طريق قوشه داغ، سيلان،مجدر،هشتجين، تامقطع طارم زنجان ادامه می يابد. 

  

کشاورزی و دام داری

مراتع كوه سبلان و ديگر كوه های استان اردبيل سبب وجود رونق نسبی در دام داری استان اردبيل شده است. در اين استان بيش از پنج ميليون واحد دامی، منشأ توليد و عرضه گوشت و ‌محصولات لبنی است. پرورش زنبور و توليد عسل مرغوب يكی ديگر از فعاليت‎های اقتصادی است كه در اردبيل رونق بسيار دارد و عسل به عنوان سوغات اين شهرستان شهرت ملی يافته است. پرورش نوعی ماهی قزل آلا نيز به نام رنگين كمان در درياچه طبيعی نئور اردبيل صورت می‎گيرد كه از نظر مزه و كيفيت غذايی از بهترين وخوش مزه‎ ترين ماهی ‎ها است. 

 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

واژه اردبيل واژه ای اوستايی است كه از دو كلمه آرتا ( مقدس ) و ويل ( شهر ) به معنی شهر مقدس تركيب شده است. به روايت اوستا زرتشت پيامبر ايرانی در كنار رود دائی يتا كه امروزه ارس ناميده می شود به دنيا آمد و كتاب خود را در سبلان نوشت و برای ترويج دين خود، روی به شهر بازان پيروز آورد. عده ای به او گرويدند و در اين ناحيه جنگی ميان زرتشتيان و بت پرستان روی داد كه در اين جنگ زرتشتيان بر همه روستاها و قصبه های اطراف اردبيل دست يافتند و به افتخار اين پيروزی آتشكده ای در اردبيل بنا كردند كه امروزه آثار آن در سه فرسنگی اين شهر در دهكده ای به نام آتشگاه باقی مانده است. اردبيل در دوره اشكانيان و در ميان شهرهای آذربايجان جايگاه ويژه ای داشت.
نوشته اند كه قهرمانان آذربايجان به نام دهام كه از پهلوانان و از نژاد كيان بوده اند، در اين دوره از اردبيل برخاسته اند. به اين ترتيب، بنای اردبيل را بسيار كهن تر از زمان ساسانی بايد دانست. پيش از دوره اسلامی آذربايجان دارای دو مركز اصلی بود: يكی از اين دو مركز گنجک( به ارمنی گنزک ) بود كه همان تخت سليمان امروزی است، اما نام مركز ديگر در جغرافيای استرابن از قلم افتاده است. در دوره اسلامی اين دو مركز را شيز و اردبيل خوانده اند. می گويند اردبيل بدون شک مركز تابستانی آذربايجان بوده است. از اواسط تا اواخر دوره ساسانی، اردبيل به تنهايی مركز آذربايجان به شمار می رفت و سكه های دوره پارتی و ساسانی در اين منطقه با علامت اربارات ضرب می شده است. اردبيل به هنگام فتح آذربايجان به دست مسلمانان هم چنان پايتخت اين منطقه و مقر مرزبان آن بود.
در دوره ايلخانان گرچه تبريز، به عنوان شهر مهم آذربايجان رو به رشد بود و از لحاظ سياسی جايگزين اردبيل به شمار می آمد اما اردبيل نيز به عنوان دارالارشاد هنوز از جايگاهی خاص برخوردار بود.اردبيل در دوره صفوی از لحاظ سياسی و اقتصادی سرآمد شهرهای ايران بود. شاه اسماعيل صفوی قيام خود را از اردبيل آغاز كرد. اين شهر در مسير شاه راه تجاری ايران و اروپا قرار داشت و ابريشم وارده از گيلان، از طريق اردبيل به اروپا صادر می شد. اين امر در پيشرفت اقتصادی و افزايش درآمد مردم تاثيری مهم داشت. اردبيل دردوره قاجاريه رونق و شكوه گذشته را باز نيافت و وسعت آن به حدود يک سوم وسعت شيراز می رسيد. اين منطقه به دليل قابليت های بالای اقتصادي, فرهنگی و تجاری در سال 1372 به صورت استان جداگانه از آذربايجان شرقی درآمد و شهرستان ها, شهرها, دهستان ها و روستاهای زيادی را در برگرفت. هر چند اردبيل به استانی مستقل و جداگانه تبديل شده, اما تاريخ آن با تاريخ سرزمين آذربايجان چندان در آميخته كه بدون توجه به موقعيت تاريخی آذربايجان نمی‎توان سخن از موقعيت تاريخی اردبيل به ميان آورد. 

  

مشخصات جغرافيايي

استان اردبيل در شمال غربی فلات ايران، حدود يك درصد مساحت ايران را تشكيل مي‎دهد. اين استان از شمال به رود ارس، دشت مغان و بالها رود در جمهوری آذربايجان، از شرق به رشته كوه ‎های طالش و بغرو در استان گيلان، از جنوب به رشته كوه ها، دره ها و جلگه‎های به هم پيوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربايجان شرقی محدود است. از نظر مختصات جغرافيايی مدار‎های 45 دقيقه و 37 درجه و 42 دقيقه و 39 درجه شمالی، منتهی اليه شمالی و جنوبی، و نصف النهار‎های 55 دقيقه و48 درجه و سه دقيقه و 47 درجه منتهی اليه غربی و شرقی استان را مشخص می‎كنند. بر اساس آخرين تقسيمات كشوری اين استان دارای 9 شهرستان و تعداد زيادی شهر, دهستان و روستا بوده است. شهرستان های استان اردبيل عبارتند از: اردبيل, بيله سوار, پارس آباد, خلخال, كوثر(گيوي), گرمي, مشگين شهر, نمين و نير. بر اساس آخرين سرشماری رسمی سال 1375 جمعيت استان اردبيل 1183364 نفر بوده است. بيش ترجمعيت استان؛ آذری زبان هستند و ميهمان نوازی و رعايت آداب و رسوم خاص آذری ها از ويژگی های مردم استان است. 

 

بیله سوار

                                      

 

نام قديمی بيله سوار، «آران» به معنی دشت آفتابگير بوده است كه بعد ها آن را بيله سوار ناميده اند. بيله سوار در گوشه شمال شرقی آذربايجان و در جنوب رود ارس با فاصله ای حدود 50 كيلومتر از سمت خاور با دريای مازندران قرار دارد. مهم ترين صنايع دستی شهرستان بيله سوار گليم و جاجيم بافی است كه گليم جزو صادرات شهرستان محسوب می شود. بيله سوار مركز مهم بازرگانی بوده دارای گمرک فعالی است و به علت موقعيت گمركی و از نظر مبادلات بازرگانی ميان ايران و روسيه گسترش يافته است.

مکان های دیدنی و تاریخی

 

ادامه نوشته

جمعیت شهرهای استان اردبیل درسال۱۳۸۵

جهت اشنای باهرکدام ازشهرهای استان بروی ان کلیک کنید تااطلاعات لازم رابیابید

جمعیت شهرهای استان اردبیل درسال۱۳۸۵

اردبیل: پرجمعیت‌ترین شهر استان اردبیل.

جمعیت شهرهای استان اردبیل براساس سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی:^[۱]

ردیف	نام شهر	شهرستان	جمعیت	رتبه در شهرستان
۱	اردبیل	اردبیل	۴۱۲٬۶۶۹	۱
۲	پارس‌آباد	پارس‌آباد	۸۱٬۷۸۲	۱
۳	مشگین‌شهر	مشگین‌شهر	۶۱٬۲۹۶	۱
۴	خلخال	خلخال	۳۸٬۵۲۱	۱
۵	گرمی	گرمی	۲۸٬۳۴۸	۱
۶	بیله‌سوار	بیله‌سوار	۱۴٬۰۲۷	۱
۷	نمین	نمین	۱۰٬۱۱۷	۱
۸	جعفرآباد	بیله‌سوار	۷٬۰۲۴	۲
۹	گیوی	کوثر	۶٬۴۶۷	۱
۱۰	عنبران	نمین	۶٬۱۶۱	۲
۱۱	آبی‌بیگلو	نمین	۵٬۲۴۲	۳
۱۲	نیر	نیر	۴٬۸۱۸	۱
۱۳	هشتجین	خلخال	۴٬۵۱۸	۲
۱۴	سرعین	سرعین	۴٬۴۷۸	۱
۱۵	اصلاندوز	پارس‌آباد	۳٬۹۱۰	۲
۱۶	لاهرود	مشگین‌شهر	۲٬۹۶۱	۲
۱۷	تازه‌کند	پارس‌آباد	۲٬۸۰۴	۳
۱۸	هیر	اردبیل	۲٬۵۸۸	۲
۱۹	کلور	خلخال	۲٬۳۸۰	۳
۲۰	رضی	مشگین‌شهر	۱٬۷۴۹	۳
۲۱	تازه‌کند انگوت	گرمی	۱٬۵۵۶	۲
۲۲	فخرآباد	مشگین‌شهر	۱٬۲۸۲	۴
۲۳	کوراییم	نیر	۷۸۱	۲

«منبع- سایت ویکی بدیا

شهر نیر

   يكي از شهرستان هاي استان اردبيل است كه در باختر اين استان واقع شده است. صنايع دستی اين شهرستان را فرش بافی، گليم بافی و جاجيم بافی تشكيل مي دهند. تنوع محصولات اين شهرستان سبب تنوع صادرات منطقه شده است. سنگ مرمر، ‌گندم، جو، علوفه، چغندر قند، دام و فرآورده های دامی، مرغ، فرش، گليم و عسل ‌ازمهم ترين صادرات منطقه به شمار مي آيند. در سرشماری سال 1375 جمعيت شهر نيار 5091 نفر بود. مردم اين شهرستان به زبان آذری صحبت می كنند و عموما مسلمان و شيعه مذهب است.

مکان های دیدنی و تاریخی

تپه باستانی بونيوغون يکی از مکان های ديدنی و زيبای شهرستان نير است.  

 

صنايع و معادن

در شهرستان نير هنرهای زيبا و اصيلی از پنجه های هنرمند زنان و دختران منطقه به وجود می آيد که علاوه بر ارزش هنری، از لحاظ اقتصادی نيز دارای اهميت فراوانی است. از ميان اين هنرهای زيبا و اصيل می توان به قالی بافی، گليم بافی، جاجيم بافی، شال بافی و بافتن دوزی اشاره نمود. بافته های داری منطقه بيش تر در کارگاه های خانگی توليد می شوند که نشان دهنده قدمت و اصالت اين هنرها می باشند. ديدن اين کارگاه ها و هنرمندان اين صنايع مطالب گفته شده را تاييد می کند. معادن سنگ از قبيل سنگ مرمر و سنگ های ساختمانی در اين شهرستان وجود دارند.  

 

کشاورزی و دام داری

شهرستان نيار منطقه ای كشاورزی است و انواع محصولات از قبيل گندم، جو، گياهان علوفه ای، چغندر قند و سيب از جمله محصولات اين منطقه است. اين شهرستان به لحاظ كوهستانی بودن و داشتن مراتع خوب دارای اهميت دام داری است.  

 

مشخصات جغرافيايي

اين شهر در 47 درجه و 59 دقيقه طول جغرافيايی و 38 درجه و 2 دقيقه عرض جغرافيايی در بلندی 1600 متری از سطح دريا واقع است. آب و هوای اين شهرستان نسبتا سرد و خشک و نيمه خشک می باشد. شهرستان نيار از غرب با سراب از شمال شرق با ارديبل و از جنوب با استان آذربايجان شرقی هم جوار است. شهر نيار مركز شهرستان نيار، در 35 كيلومتری جنوب غربی اردبيل و در مسير راه اصلی اردبيل- سراب قرار گرفته است. نيار در مسير راه اصلی اردبيل - سراب واقع شده است و از اين طريق به طول 35 كيلومتر به سوی شمال شرقی تا اردبيل و به طول 45 كيلومتر به سوی جنوب غربی تا سراب فاصله دارد.  

           

نير يكي از شهرستان هاي استان اردبيل است كه در باختر اين استان واقع شده است. صنايع دستی اين شهرستان را فرش بافی، گليم بافی و جاجيم بافی تشكيل مي دهند. تنوع محصولات اين شهرستان سبب تنوع صادرات منطقه شده است. سنگ مرمر، ‌گندم، جو، علوفه، چغندر قند، دام و فرآورده های دامی، مرغ، فرش، گليم و عسل ‌ازمهم ترين صادرات منطقه به شمار مي آيند. در سرشماری سال 1375 جمعيت شهر نيار 5091 نفر بود. مردم اين شهرستان به زبان آذری صحبت می كنند و عموما مسلمان و شيعه مذهب است.

مکان های دیدنی و تاریخی

تپه باستانی بونيوغون يکی از مکان های ديدنی و زيبای شهرستان نير است.  

شهرستان نيرباوسعت 4/1495 كيلومتر مربع 33/8 درصد ازكل استان را شامل مي شود ودر 47 درجه 59 دقيقه طول شرقي و38 درجه 2 دقيقه عرض شمالي قرار داشته ودرارتفاع 1450 متر ازسطح دريا قرار دارد اين شهرستان  از طرف غرب باسراب ، از طرف جنوب با ميانه ، از طرف شرق با شهرستان اردبيل و از طرف شمال با ارتفاعات كوه سبلان همسايه مي باشد ودر 32 كيلومتري جنوب غربي اردبيل واقع شده است وراه اصلي ارتباطي استان اردبيل وآذربايجان شرقي از اين شهرستان مي گذرد .

وضع طبيعي وآب وهوا :

ارتفاعات كوه سبلان درقسمت شمال وغرب نير قرار گرفته وباايجاد پستي وبلنديهاي زياد به منطقه چهره كوهستاني بخشيده ودرزمستان آب وهواي سرد ودرتابستان آب وهواي نسبتاً معتدلي را دارا مي باشد و بلندترين كوههاي آن چال داغي وسوغاتلي داغ مي باشد.
ميزان نزولات آسماني در دامنه سبلان بيشتر بوده ودرجريان آب رودها ومسيلها اراضي تعدادي زياد از روستاهاي تحت پوشش شهرستان نير واردبيل رامشروب مي سازد وميزان بارندگي متوسط منطقه 350 ميليمتر درسال مي باشد با توجه به عدم وجود اراضي آبرفتي وكوهستاني بودن ، منطقه از نعمت چاههاي عميق ونيمه عميق (بجز مواردي درحاشيه رودخانه قوري چاي كورائيم ) محروم بوده و مجموعاً آب هاي جاري حوزه عمل 24 ميليون متر مكعب تخمين زده شده است

نير يكي از شهرستان هاي استان اردبيل است كه در باختر اين استان واقع شده است. صنايع دستی اين شهرستان را فرش بافی، گليم بافی و جاجيم بافی تشكيل مي دهند. تنوع محصولات اين شهرستان سبب تنوع صادرات منطقه شده است. سنگ مرمر، ‌گندم، جو، علوفه، چغندر قند، دام و فرآورده های دامی، مرغ، فرش، گليم و عسل ‌ازمهم ترين صادرات منطقه به شمار مي آيند. در سرشماری سال 1375 جمعيت شهر نيار 5091 نفر بود. مردم اين شهرستان به زبان آذری صحبت می كنند و عموما مسلمان و شيعه مذهب است.

مکان های دیدنی و تاریخی

تپه باستانی بونيوغون يکی از مکان های ديدنی و زيبای شهرستان نير است.  

 

صنايع و معادن

در شهرستان نير هنرهای زيبا و اصيلی از پنجه های هنرمند زنان و دختران منطقه به وجود می آيد که علاوه بر ارزش هنری، از لحاظ اقتصادی نيز دارای اهميت فراوانی است. از ميان اين هنرهای زيبا و اصيل می توان به قالی بافی، گليم بافی، جاجيم بافی، شال بافی و بافتن دوزی اشاره نمود. بافته های داری منطقه بيش تر در کارگاه های خانگی توليد می شوند که نشان دهنده قدمت و اصالت اين هنرها می باشند. ديدن اين کارگاه ها و هنرمندان اين صنايع مطالب گفته شده را تاييد می کند. معادن سنگ از قبيل سنگ مرمر و سنگ های ساختمانی در اين شهرستان وجود دارند.  

 

کشاورزی و دام داری

شهرستان نيار منطقه ای كشاورزی است و انواع محصولات از قبيل گندم، جو، گياهان علوفه ای، چغندر قند و سيب از جمله محصولات اين منطقه است. اين شهرستان به لحاظ كوهستانی بودن و داشتن مراتع خوب دارای اهميت دام داری است.  

 

مشخصات جغرافيايي

اين شهر در 47 درجه و 59 دقيقه طول جغرافيايی و 38 درجه و 2 دقيقه عرض جغرافيايی در بلندی 1600 متری از سطح دريا واقع است. آب و هوای اين شهرستان نسبتا سرد و خشک و نيمه خشک می باشد. شهرستان نيار از غرب با سراب از شمال شرق با ارديبل و از جنوب با استان آذربايجان شرقی هم جوار است. شهر نيار مركز شهرستان نيار، در 35 كيلومتری جنوب غربی اردبيل و در مسير راه اصلی اردبيل- سراب قرار گرفته است. نيار در مسير راه اصلی اردبيل - سراب واقع شده است و از اين طريق به طول 35 كيلومتر به سوی شمال شرقی تا اردبيل و به طول 45 كيلومتر به سوی جنوب غربی تا سراب فاصله دارد.  

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

درباره وجه تسميه نام وپيشينه تاريخي شهرستان نيار اطلاعات چنداني در دست نيست.  

 

ادامه مطلب

شهر گرمی(مغان)

     منطقه «گرمی» از كهن ترين مناطق دشت مغان است و آثار تاريخی به دست آمده از آن نشان گر قدمت بالای اين شهرستان است. گرمی يکی از شهرستان های مجاور دشت مغان است که از لحاظ شرايط طبيعی يک منطقه كشاورزی و دام پروری است. صنايع دستی اين شهرستان را گليم بافی و قالی بافی تشكيل مي دهند. گر چه صنايع متوسط و بزرگ در اين منطقه دارای اهميت چندانی نيست ولی از نظر صنايع دستی، توليدات اين منطقه قابل اهميت است. نوعی ورنی يا گليم ريز فرش نما در روستای اينجلو توليد می شود كه در نوع خود منحصر به فرد بوده و يكی از اصلی ترين توليدات سنتی گرمی محسوب می شود. شال بافی در اجارود و روستاهای تابعه آن رواج زيادی دارد و هنرمندان اين رشته، كالاهای بسيار مرغوبی به بازار مصرف عرضه می دارند. از ديگر صنايع دستی گرمی می توان خورجين و پلاس و شال گردن و بافتن دوزی را نام برد. در سرشماری سال 1375 شهرستان گرمی 064/104 نفر جمعيت داشت. مردم اين شهرستان به زبان تركی صحبت می كنند و مسلمان و شيعه مذهب هستند. مکان های ديدنی و تاريخی شهرستان گرمی را تپه خرمن، منطقه گرمی و گورستان گبر تشكيل مي دهند                  

                                          

منطقه «گرمی» از كهن ترين مناطق دشت مغان است و آثار تاريخی به دست آمده از آن نشان گر قدمت بالای اين شهرستان است. گرمی يکی از شهرستان های مجاور دشت مغان است که از لحاظ شرايط طبيعی يک منطقه كشاورزی و دام پروری است. صنايع دستی اين شهرستان را گليم بافی و قالی بافی تشكيل مي دهند. گر چه صنايع متوسط و بزرگ در اين منطقه دارای اهميت چندانی نيست ولی از نظر صنايع دستی، توليدات اين منطقه قابل اهميت است. نوعی ورنی يا گليم ريز فرش نما در روستای اينجلو توليد می شود كه در نوع خود منحصر به فرد بوده و يكی از اصلی ترين توليدات سنتی گرمی محسوب می شود. شال بافی در اجارود و روستاهای تابعه آن رواج زيادی دارد و هنرمندان اين رشته، كالاهای بسيار مرغوبی به بازار مصرف عرضه می دارند. از ديگر صنايع دستی گرمی می توان خورجين و پلاس و شال گردن و بافتن دوزی را نام برد. در سرشماری سال 1375 شهرستان گرمی 064/104 نفر جمعيت داشت. مردم اين شهرستان به زبان تركی صحبت می كنند و مسلمان و شيعه مذهب هستند. مکان های ديدنی و تاريخی شهرستان گرمی را تپه خرمن، منطقه گرمی و گورستان گبر تشكيل مي دهندشهرستان گرمی دارای2/1752 کیلومترمربع مساحت می باشد با 2 شهر و 3 بخش و 8 دهستان و 325 آبادی و دارای 110000 نفر جمعیت که 35000 نفر شهری و  65000 نفر روستایی می باشد. شهر گرمی، مرکز شهرستان مغان استان اردبیل، با پهنه ای حدود 7 کیلومتر مربع، در شمال شرقی استان اردبیل در مسیر راه اردبیل، پارس آباد در 39 درجه و یک دقیقه پهنای شمالی و 48 درجه و 6 دقیقه طول شرقی نسبت به نیمروز گرینویچ قرار دارد. این منطقه از شمال به دشت مغان (پارس آباد و بیله سوار) از جنوب به اردبیل و مشگین شهر، از شرق به جمهوری آذربایجان محدود است. گرمی در دره رودخانه جین سو (جیعون) واقع شده ارتفاعات حسین داغی و کوه ایرناواش آن را احاطه کرده است. این شهرستان ارتباط شمال شهرستان گرمی ( بیله سوار و پارس آباد ) را با سایر شهرها و بخشهای همجوار اردبیل و مشکین شهر برقرار می سازد. آب و هوای گرمی معتدل و نیمه مرطوب است. بیشترین درجه حرارت در تابستان به 35 درجه بالای صفر و در زمستان به 7 درجه زیرصفر می رسد. در شمال غرب گرمی ارتفاعات خروسلو از غرب به شرق کشیده شده است و در شرق آن ارتفاعات موران به بلندی 1200 متر واقع شده است.

  

 

    وضعیت اجتماعی:
     شهرستان گرمی 23/70 درصد باسواد هستند، نسبت باسوادی در گروه سنی 16-14 ساله 84/92 درصد و در گروه سنی 15 ساله بیشتر 60/58 درصد است. دراین شهرستان نسبت باسواد دربین مردان 95/79 درصد و در بین زنان 64/60 درصد می باشد.
    
    وضعیت منابع کشاورزی و دامی شهرستان مغان ( گرمی ):
    وضعیت منابع آبی 350 میلی متر سنگین بارش سالانه دارای 8 رودخانه 153 میلیون متر مکعب میزان آبهای سطحی (سالانه) و 314 میلیون متر مکعب دارای پتانسیلهای آبهای زیر زمینی که 38 میلیون متر مکعب میزان آب مصرفی بخش کشاورزی می باشد و مساحت اراضی قابل کشت شهرستان 110000 هکتار با تعداد 11000 نفر بهره بردار و آمار جمعیت دامی شهرستان: دارای 51 راس گوساله اصیل دارای 4523 راس دورگ دارای 62211 راس گوساله بومی و 12071 راس گاوکیش و 200373 راس گوسفند و بره و 17481 راس بز و بزغاله و 2 نفر شتر و 34422 راس تکه سمیان می باشد.
    
    شهرستان مغان (گرمی) از منظر باستان شناسی:
    شهرستان مغان که با نامهای موغان، مغکان، موقان و ولاسگان یا بلاسگان در متون جغرافیای تاریخی از آن یاد شده؛ به عنوان یکی از مراکز استقرار و زندگی اقوام پیش از تاریخ بوده است. یافته های باستان شناسی نشان می دهد که دشت مغان از دوران نوسنگی مسکون بوده است. نشانه هایی از سکونت  این دوران در تراس دوم دشت مغان مشاهده گردیده است. از محوطه هایی چون نادر تپه سی آصلاندوز، خان تپه سی ،کول تپه سی و یاریم تپه دشت مغان مشاهده شده است. در دوران عصر آهن که بلا فاصله بعد از عصر مفرغ شروع می گردد و در حدود 3800 سال پیش آغاز می شود؛ دشت مغان به عنوان حلقه ارتباطی بین مناطق تالش، دشت اردبیل، دشت مغان جمهوری آذربایجان و شرق دریای خزر و استپ های بین رود کورا و ارس در شمال غرب جمهوری آذربایجان و جنوب گرجستان بوده است.در مطالعات عصر آهن جنوب دریای خزر به خصوص گیلان و تالش تاثیرات استقرارهای همزمان دشت مغان را به وضوح می توان مشاهده نمود.در دوران بعد یعنی هزاره اول قبل از میلاد دشت مغان مرکز سکونت اقوامهای گوناگونی مثل کادوسیها، آماردها، آلبانها، بلغارها، هونها، اورارتوها و مادها بوده است. در واقع بدلیل موقعیت جغرافیایی دشت مغان و ارتباط سهل الوصول آن با قفقاز اقوام ساکن در دشت مغان با اقوام مستقر در قفقاز جنوبی تقریبا یکسان بوده است.
    شهرستان گرمی در شما شرق استان اردبیل و در ارتفاع 1100 متری از سطح دریا قرار گرفته است. فاصله آن با اردبیل 108 کیلومتر، بیله سوار 55 کیلومتر و پارس آباد 97 کیلومتر است.منطقه گرمی از کهن ترین مناطق مسکونی آذربایجان و بنای اولیه آن توسط تیره هایی از قوم پارت (اشکانی) گذاشته شده است و در ادوار بعدی نیز به همین علت اهمیت سوق الجیشی خود را حفظ کرده است. رودهای مهم آن زینگیر (تپه چای) زینگاد (شور دره) تولون (گرمی چای) برزن چای (ساری قمیش) میباشد، از نظر صنایع دستی تولیدات این شهر و روستاهای تابعه، ورنی و کلیم ریز فرش نما از جمله اصیل ترین و مرغوبترین تولیدات صنایع دستی استان میباشد.  آثار تاریخی و جاذبه گردشگری: 1- تپه باستانی خرمن مربوط به قبل از اسلام 2- جاده مرزی 3- اجاق برزند و آلازار 4- شاه تپه سی 5- دریاچه گیلارلو حدود 10 کیلومتری شرق گرمی 6- زیارتگاه سیدمیرزاده در یک کیلومتری شما گرمی 7- غار و یخچال طبیعی روستای اینی سفلی در 8 کیلومتری گرمی 8- بخش انگوت، شامل قلعه یل سوئی، قلعه برزند، شامل دره رود روستای هزان 9- بخش مرکزی گرمی، روستای گوزلو در 7 کیلومتری، روستای تنگ 2 کیلومتری، بیگ باغی در 3 کیلومتری گرمی 10- بخش موران شامل روستای آقچه، آزادلو در 35 کیلومتری نوار مرزی

بر گرفته از سایت : هنرستان فنی و حرفه ای امیر کبیر شهرستان گرمی

آشنايي با كهنه قلعه - مشکین شهر

آشنايي با كهنه قلعه - مشکین شهر

این قلعه در منطقه‌ای روی تپه طبیعی در قسمت غرب رودخانه خیاو چاری قرار دارد

كهنه قلعه مشكين شهر از آثار دوره ساساني است و از استحكام خاصي برخوردار بوده و در جنگ‌ها و تهاجم دشمنان به‌عنوان پناهگاه از آن نگهداري و استفاده مي‌شده است.

اين قلعه با مساحتي در حدود ۱۵ هزار متر مربع در قسمت ورودي مشكين شهر از طرف جاده اردبيل و روي تپه‌اي طبيعي با ۵۰ متر ارتفاع واقع شده و از 6 برجك با ديوارهاي ضخيم خشتي و حجره‌هاي كوچك آخورمانند تشكيل شده است.

طراحي اين حجره‌ها به صورتي است كه هر حجره براي اسكان يك سرباز به همراه اسب پيش بيني شده است. ارتفاع تقریبی اين قلعه 1416 متر از سطح آب‌های

شهر اردبیل

            

 

واژه اردبيل واژه‌اي اوستايي است که از دو کلمه آرتا ( مقدس ) و ويل ( شهر ) به معني شهر مقدس ترکيب شده است. وسعت اين شهرستان 3810 کيلومتر مربع است و چهره عمومي شهرستان اردبيل متاثر از ارتفاعات کوهستان هاي سبلان، طالش و بزغوش است که اين عوامل طبيعي سبب محصور شدن آن شده اند. شهرستان اردبيل از شهرستان هاي با اهميت ايران به شمار مي آيد که داراي آثار تاريخي و جاذبه هاي طبيعي بسيار زيادي است. عشاير استان اردبيل که در دامنه هاي سبلان پراکنده اند، جشن هاي متعدد مذهبي و سنتي ايرانيان که با آداب و رسوم مختلف در مناطق گوناگون اين استان اجرا مي شوند، انواع غذاها و خوراکي هايي که يکي از شهرت هاي اساسي منطقه به شمار مي آيند و هم چنين آداب حاکم بر مراسم هاي مختلف مذهبي و خصوصي از جمله مهم ترين جاذبه هاي اجتماعي اردبيل به شمار مي آيند که در کنار ديگر جاذبه هاي اين منطقه تصوير زيبايي در ذهن گردشگران به جاي مي گذاردند.

آبهای معدنی

در ایران برطبق تعریف مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی وزارت صنایع آب معدنی به آبهائی گفته می شود که دارای املاح معدنی، عناصر جزئی یا دیگر ترکیبات باشد و مستقیماً از چشمه یا نقاط حفر شده از طبقات زیرزمینی بدست آمده و دارای خواص بهداشتی و درمانی باشد و سرانجام مورد تائید و بررسی متخصصان ذیصلاح قرار گرفته باشد.

چشمه های معدنی یا آبهای معدنی معمولاً به آبهایی گفته می شود که از تشکیلات زمین ساخت خارج و دارای اثرات بیولوژیک و خواص درمانی بوده و توسط مجامع علمی و پزشکی تأیید شده باشند. استان اردبیل بویژه منطقه توده آتشفشانی سبلان از نظر تعداد فراوانی چشمه های معدنی در سطح کشور بی نظیر و معروف می باشد. این آبها را از نظر موقعیت مکانی و محل استقرار در 7 گروه می توان معرفی کرد:

1- مجتمع آبهای معدنی سرعین

2- مجتمع آبهای معدنی سردابه

3- مجتمع آبهای معدنی نیر

4- مجتمع چشمه های معدنی ارجستان

5- مجتمع آبهای معدنی موئیل

جاذبه های سیاحتی، زیارتی و تاریخی:شهر سرعین

مجتمع آبدرمانی سبلان و بزرگترین آبدرمانی خاورمیانه، با امکانات استخرهای متعدد و بزرگ سرپوشیده حوضچه های آب گرم تحت فشار (جکوزی)، سونای خشک و بخار، دوشها و وان های انفرادی متعدد، رستوران، خدمات پزشکی و درمانی مجزا برای آقایان و بانوان، پارکینگ اختصاصی و سایر امکانات مورد نیاز منطبق بر آخرین استانداردهای جهانی آبدرمانی های دنیا (داخل شهر)

مجتمع آبدرمانی بش باجیلار با استخر سرپوشیده بزرگ، سونای خشک و بخار، آبگرم تحت فشار (جکوزی) دوشهای انفرادی، خدمات پزشکی و درمانی، پارکینگ در داخل شهر

آبگرم معدنی گاومیش گلی (پر آب ترین و بزرگترین آب معدنی ایران) و آب گرمهای معدنی قره سو، ساری سو، اعصاب سوئی، پهنلو، قهوه سوئی، ژنرال، یئل سوئی، گوز سوئی در داخل شهر.

آبگرم بش باجیلار

چشمه آبگرم بش باجیلار در شهر سرعین واقع شده است. دبی 5 چشمه رویهم رفته 13 لیتر در ثانیه و بصورت دائمی، نشتی و جوشان در جریان است. دمای آب در داخل استخر در حدود 35 درجه و ظاهری کدر، کمی ترش مزه و کمی بودار است. از آنیونهای آن می توان بیکربنات، کلرور، سولفات و کاتیونهای آن کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1200 و PH آن اسیدی است. ترکیب آب از نوع کلروبیکربنات سدیم و گرم است.

خاصیت درمانی:

برای درمان بیماریهای عمومی و تسکین دردهای عصبی و مفصلی استفاده می شود.

آبگرم قهوه خانه ممتاز 2:

این آبگرم نیز در داخل حیاط قهوه خانه ممتاز 2 واقع شده است. آبدهی این چشمه 4 لیتر در ثانیه و جریان آن بصورت دائمی و متغیر می باشد. دمای آب در مظهر 47 درجه سانتی گراد است. ظاهر آب کمی تیره و مزه آن کمی ترش است. هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1350 است. PH آن در حدود 6 و آنیونهای مهم آن کلرور، بیکربنات، کربنات و کاتیونهای مهم آن منیزیم، سدیم و پتاسیم می باشد.

خاصیت درمانی:

برای درمان بیماریهای سیستم حرکتی (درد دست و پا) و بیماریهای عصبی استفاده می شود.

آبگرم ژنرال (جنرال)

آبگرم ژنرال در شمال شهر سرعین واقع شده است. ارتفاع چشمه از سطح دریا 2000 متر است. مانند سایر چشمه های این شهر، این چشمه نیز در کف دره قرار گرفته است. دبی آب 6 لیتر در ثانیه و دمای آن در حوض 43 درجه سانتی گراد و مزه آب کمی ترش و بیرنگ می باشد.

آنیونهای آن بیکربنات، کلرور، سولفات و کاتیونهای آن سدیم، کلسیم، پتاسیم، منیزیم می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1400 و PH آن از نوع اسیدی و 6/2 است. تیپ آب آن از نوع کلروبیکربنات سدیم است.

خاصیت درمانی:

به علت داشتن عناصر فوق بیشتر برای تسکین دردهای عضلانی و رفع روماتیسم استفاده می شود.

چشمه گوز سوئی (آب چشم)

این چشمه در کنار قهوه خانه ممتاز واقع شده است. دمای آب 21 درجه سانتی گراد و تقریباً اسیدی است. هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 900 است. مزه آب گس و بی بو است. آنیون آن بی کربنات و کاتیون آن کلسیم است. آب آن در ردیف آبهای بیکربنات کلسیک قرار دارد. آبدهی آن خیلی کم و در حدود 1 لیتر در ثانیه و از دو نقطه کف حوضچه با مقدار قابل توجهی گاز کربنیک و هوا با فشار خارج می شود.

خاصیت درمانی:

از آب آن برای درمان بیماریهای چشم استفاده می کنند.

آبگرم گاومیش گولی

این چشمه در شهر سرعین و در ارتفاع 1940 متری از سطح دریا، بر روی کف دره واقع شده است. آبدهی آن 140 لیتر در ثانیه و یکی از پرآبترین چشمه های این ناحیه است. آب آن به صورت دائمی و جوشان در جریان است. دهانه آن پراکنده و دمای آب در حوض 46 درجه سانتی گراد است.

آب این چشمه ترش مزه، بیرنگ و کمی بودار است (که بوی هیدروژن سولفوره به مشام می رسد) در اطراف مظهر چشمه و حوضچه ها کمی رسوبات زرد رنگ اکسید آهن دیده می شود. آنیونهای آن کربنات، بیکربنات، کلروره، سولفات و کاتیونهای آن کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم می باشد. هدایت الکتریکی برای 25 درجه حرارت 1300 و PH آن 58/6، باقیمانده مواد خشک شده از تبخیر آب آن 678 میلیگرم در لیتر بوده و آب آن در ردیف آبهای کلروره، بیکربنات سدیک و کلسیک گرم می باشد.

خاصیت درمانی:

آب آن بعلت داشتن ترکیب کلروبیکربناته سدیک و کلسیک برای درمان بیماریهای عمومی، بیماریهای سیتم حرکتی (دردهای مزمت روماتیسمی) و بیماریهای زنان، خنازیر و بیماریهای قلبی و نیز تقویت عمومی بدن استفاده می شود.

آبگرم پهنلو

این آبگرم در شمالی ترین نقطه شهر سرعین واقع شده است. ارتفاع چشمه از سطح دریا به 1950 متر می رسد. آبدهی چشمه در حدود 8/1 لیتر در ثانیه و به صورت دائمی و جوشان در جریان می باشد. دمای آن در حوض 37 درجه سانتی گراد و هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1360 و حالت نیمه اسیدی را دارد. رنگ آن تقریباً مایل به سبز است. آنیونها و کاتیونهای مهم آن کلرور، سولفات، سدیم و پتاسیم می باشد. آب آن در ردیف آبهای کلروبیکربنات سدیم است.

خاصیت درمانی:

از آن در جهت درمان بیماریهای عمومی و تسکین اعصاب و دردهای مفصلی استفاده  می شود.

آبگرم قره سو (اعصاب سوئی)

این چشمه در شهر سرعین و در جنب آبگرم ساری سو واقع شده است. ارتفاع چشمه از سطح دریا 1950 متر و چشمه در کف دره قرار دارد. دبی آن در حدود 5 لیتر در ثانیه و دارای جریانی دائمی و متغیر با فصول و نیز بصورت جوشان در سطح زمین پدید آمده است.

دمای آب حوضچه در حدود 44 درجه سانتی گراد و رنگ آن بیرنگ و مزه ای شبیه گس دارد. از آنیونهای مهم آن سولفات، کلرور، بیکربنات و کاتیونهای قابل توجه آن سدیم، پتاسیم و منیزیم می باشد. PH آب در حدود 2/6 و هدایت الکتریکی آن برای 20 درجه حرارت 1300 است. نوع آب آن از نوع کلروبیکربناته سدیک است.

خاصیت درمانی:

یکی از آبهای مورد استفاده برای تسکین دردهای روماتیسمی و نیز آرامش دهنده اعصاب و روان می باشد.

آب معدنی ارجستان

روستای ارجستان در 21 کیلومتری غرب اردبیل واقع است. در مرکز روستا و نیز در حومه آن چند چشمه آب معدنی سرد و گاز دار وجود دارد. از این آب معدنی به دو صورت آبمعدنی بسته بندی شده در قالب بطریهای یک و نیم لیتری توسط کارخانه آب معدنی مس کو و همچنین بصرت چشمه ای دائمی که روی مظهر آب حوضچه ای سیمانی سرپوشیده ساخته شده که آب ان بعد از پرشدن حوضچه بوسیله لوله ای در قسمت شرقی به بیرون سرازیر شده و مورد استفاده اهالی و گردشگران قرار می گیرد. آب معدنی دارای آب سرد بی بو با مزه گس گازدار بوده، که بصورت نوشیدنی طبیعی و مفید از آن استفاده می کنند. دمای آب در حدود 10 الی 15 درجه سانتی گراد و آنیونهای آن کلرور، بیکربنات،…. و کاتیونهای مهم آن کلسیم، منیزیم و پتاسیم می باشد. دارای گاز کربنیک بوده و دارای منشاء آب معدنی نیمه عمیق می باشد.

مجتمع آبدرمانی سبلان سرعین

این مجتمع اولین و بی نظریرترین مجتمع آبدرمانی در ایران و خاورمیانه محسوب می شود. زیربنای آن 7200 متر مربع و در دو طبقه مجزا جهت پذیرائی و سرویس دهی برای آقایان و بانوان احداث شده است. اهم امکانات این مجتمع بشرح ذیل می باشد:

· سه استخر سرپوشیده (دو استخر عمومی برای بانوان و یک استخر عمومی برای آقایان)
· چهار واحد سونای خشک

· دو واحد سونای بخار

· حوضچه های آب سرد

· دوشهای آب سرد و گرم

· وانهای انفرادی به تعداد 112 واحد

· حوضچه های تحت فشار (جکوزی) به تعداد 19 واحد

· بخش فیزیوتراپی با امکانات مجهز

· بوفه – رستوران – نمازخانه و سالنهای انتظار

آبگرم ساری سو

این آبگرم در شهر سرعین واقع شده است. دبی آن در حدود 5 لیتر در ثانیه و جریان آب بصورت دائمی و متغیر در فصول مختلف است. دمای آب در حوضچه اول 47 دره سانتی گراد و بودار و رنگ آن کمی مایل به سبز پسته ای است و مزه آب هم کمی ترش می باشد.

آنیونهای آن سولفات، کلرور، بیکربنات و کاتیونهای آن سدیم، پتاسیم و منیزیم می باشد. هدایت الکتریکی آن برای 25 درجه حرارت 1290 و PH 2/6 و تیپ آب از نوع کلروبیکربناته سدیک می باشد.

خاصیت درمانی:

برای دردهای روماتیسمی، مفصلی و بطور کلی برای تسکین دردهای عضلانی اثرات سودمندی دارد.

ادامه نوشته

مشکین شهر

قديم منطقه مشکين شهر خياو بوده است. در سرشماری سال 1375 مشگين شهر 164007 نفر جمعيت داشت. مردم اين شهرستان مسلمان و شيعه مذهب بوده و به زبان تركی و فارسی صحبت می كنند. در شهرستان مشگين شهر هنرهای دستی دارای قدمت و اصالت قابل توجهی بوده و نشان دهنده ذوق و سليقه سرانگشتان هنرمند مردمان اين منطقه است. بيش تر صنايع دستی منطقه را بافته های داری تشکيل می دهند که از مهم ترين اين صنايع می توان به قالی بافی، گليم بافی و جاجيم بافی اشاره نمود. علاوه بر اين بافته ها سفال گری نيز از صنايع دستی اين شهرستان محسوب می شود. جاذبه های طبيعی و بناهای تاريخی زيادی در شهرستان مشگين شهر وجود دارند. قلعه قهقهه با عظمت خاص و منحصر به فرد خود در بين جاذبه های تاريخی جايگاه خاصی دارد و قلعه ديو قالاسی که قدمت آن به دوره های قبل از اسلام می رسد، از مهم ترين ديدنی های شهرستان مشگين شهر به شمار می آيد. ارشق که از نظر طبيعی ازمناطق بسيار زيبای مشگين شهر بوده و جالب ترين مراتع بهاره و پاييزه عشاير شاهسون را دارد نيز دارای قلعه ای است که در يک منطقه بی نظير و زيبای طبيعی قرار گرفته است. سنگ نبشته ها و کتيبه ها ی ارزشمند باستانی، گورستان های قديمی و قلعه های تاريخی به همراه کوه های مرتعی، رودخانه ها و ديگرجاذبه های طبيعی از مهم ترين مکان های ديدنی اين شهرستان به شمار می آيند.

مکان های دیدنی و تاریخی

جاذبه های طبيعی و بناهای تاريخی زيادی در شهرستان مشگين شهر وجود دارند. قلعه قهقهه با عظمت خاص و منحصر به فرد خود در بين جاذبه های تاريخی جايگاه خاصی دارد و قلعه ديو قالاسی که قدمت آن به دوره های قبل از اسلام می رسد، از مهم ترين ديدنی های شهرستان مشگين شهر به شمار می آيد. ارشق که از نظر طبيعی ازمناطق بسيار زيبای مشگين شهر بوده و جالب ترين مراتع بهاره و پاييزه عشاير شاهسون را دارد نيز دارای قلعه ای است که در يک منطقه بی نظير و زيبای طبيعی قرار گرفته است. سنگ نبشته ها و کتيبه ها ی ارزشمند باستانی، گورستان های قديمی و قلعه های تاريخی به همراه کوه های مرتعی، رودخانه ها و ديگرجاذبه های طبيعی از مهم ترين مکان های ديدنی اين شهرستان به شمار می آيند.  

 

صنايع و معادن

صنايع شهرستان مشگين شهر را به صنايع دستي و صنايع ماشيني تقسيم مي كنند. از مهم ترين اين صنايع می توان به قالی بافی، گليم بافی و جاجيم بافی اشاره نمود. قالی های مشكين شهر شباهت زيادی به قالی های سراب دارد. در اين منطقه قالی ها و كناره های بادوام و ضخيم با طرح های هندسی بافته می شوند. از مهم ترين طرح هايی كه در قالی بافی اين شهرستان به كار می روند می توان به لچک، ترنج، كله قوچ، زرين، قلم و تک گل اشاره نمود. قالی از صادرات مهم اين شهرستان به شمار می رود. صنايع پارچه بافي و صنايع كوچك محلي نيز در اين شهرستان رواج دارد.  

کشاورزی و دام داری

مشگين شهر منطقه ای است كه عمده افراد آن به كشاورزی، باغ داری، دام داری و زنبور داری مشغول هستند مهم ترين محصولات اين شهرستان عبارت اند از: گندم، جو، بنشن، تره بار، برنج، سيب زمينی، آفتابگردان، ذرت، گياهان علوفه ای، سيب، انگور، بادام، زردآلو، گردو، گلابی، گيلاس، آلبالو، هلو، شليل، شفتالو، آلو، آلوچه، به و توت. فرآورده های دامی و هم چنين تهيه عسل از مهم ترين فعاليت های اين شهرستان محسوب می شوند.  

 

ادامه نوشته