اشنایی با شهرهای ایران  وکشورهای جهان

شهر توريستي سرعين در 25 كيلومتري جنوب غربي اردبيل و در جنوب شرقي دامنه كوه سبلان واقع شده است.
این شهر که به شهر چشمه های جوشان معروف است دارای چشمه های آبگرم متعددی است. این روستاها از لحاظ تاریخی وجغرافیایی از روستاهای بسیار قدیم هستند. روستاهای کهریز یا گازوران که با نام گازیر معروف است درچندین تاریخ معتبری هم چون معجم البلدان و در تاریخ جهانگشای نادری از آن یاد شده است آثار تاریخی روستای کردده و دیگر روستاهای یاد شده سنگ قبرهای تاریخی نوشته به خطهای گوناگون چشم بیننده را در حیرت می گذارد. ساختمان امام زاده کنزق یا کنزه ک ومسجد قدیمی علیداشی وقصر بزرگ وریناب وهزاران آثار باستانی این مناطق در وقوع زلزله اخیر به کلی ویران و از بین رفته است .

پيشنه تاريخي شهرستان سرعين

سرعين در فرهنگ لغت فارسي به معني سرچشمه مي‌باشد. در ادوار گذشته از اين منطقه به نامهاي ساري‌قيه، سارقين، سرائين،سرقين ياد شده است.
گذشتة سرعين سرعين و مناطق حوالي آن به سبب موقعيت جغرافيايي و ويژگيهاي طبيعي و اقليمي آن همواره مورد توجه انسانها و حكام ادوار گذشته بوده است. تاريخ اين منطقه جدا از تاريخ آذربايجان بخصوص اردبيل نمي‌باشد. با توجه به ناميده شدن قسمتي از آذربايجان بخصوص شرق آن به نام زيكرتو (سنگ‌كن) و ساگارتي (ساكنان سرزمين غارهاي سنگي) در دورة مادها و هخامنشي در هزاره اول قبل از ميلاد با توجه به انبوه دهكده‌ها و معابد و منازل زيرزميني كنده شده در دل صخره‌ها و تپه‌هاي باقيمانده از آن دوران بيانگر اين است كه اين منطقه بخش وسيعي از سرزمين زيكرتو يا ساگارتي اشاره شده در سنگ نوشته ‌و كتيبه‌هاي دوران هخامنشي و آثار مورخين مي‌باشد.
 در دوره ساسانيان نيز آذربايجان دوكرسي به بنام اردبيل و گنزق داشته است. مردمان آن زمان بر اساس اعتقادات خود معابد و آتشكده‌هائي در مناطق مورد توجه خود مي‌ساختند. معابد آناهيتا و آتشكده آذر فريق باقيمانده از آن دوران نشان دهنده اهميت اين منطقه در نزد آنها ميباشد، به طوري كه معبد آناهيتا ساليان سال محل عبادت و رياضت مغ‌ها و موبدان زرتشتي بوده است و اين معبد و حوالي آن به نام ساري‌قيه ييلاق و آسايشگاه تابستاني حكام ساساني بوده است.
 بعد از هجوم اعراب به آذربايجان و سقوط امپراتوري ساساني ساري‌قيه و اهميت معابد و آتشكده‌هاي آن رفته رفته در اذهان مردم كم‌رنگ‌تر شده، هر چند مقاومتهائي از طرف مردم حوالي سبلان در مقابل اعراب صورت گرفته كه يكي از آنها بابك خرمدين كه در طول 22 سال مبارزه با اعراب قسمتهاي زيادي از آذربايجان بخصوص حوالي سبلان را از تعرض اعراب مصون نگاه داشت.
 بقاياي آثار مربوط به دوره‌هاي سلجوقي، ايلخاني، قراقويونلوها، ‌و آق‌قويونلوها نشانه‌هائي از آن حكومتها بر اين سرزمين مي‌باشد. اما سرعين و حوالي آن از مناطق مورد توجه خاندان صفوي بوده است. احداث بناها و آرامگاهي بر روي قبور امامزاده‌ها و چله‌خانه گنزق، اراضي وقفي روستاهاي گنزق و ويند كلخوران نشان از اهميت اين منطقه در نزد آن خاندان بوده است.
درتاريخ معجم البلدان نيز از اطراف اردبيل و سبلان از آبگرمها گرفته تا دره‌اي به نام ساري‌دره در شمال ساري قيه (سرعين كنوني) يادشده است. در دوره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اي از تاريخ ساري‌قيه و معبد آن به دليل قرار گرفتن در مسير جاده ابريشم (ايپك يولي) مورد استفاده سارقين و راهزنان جهت اختفاء و انبار مواد غذائي و غنائم مورد استفاده قرارمي‌گرفته است تا اينكه اين دسته، به دست افراد نادر شاه گرفتار شده و از بين برده ميشوند. در ايندوره«سارقين» به «سرقين» تغيير نام يافته و به همين اسم در اسناد و مدارك و منابع از آن ياد شده است.
 تا نيم قرن اخير سرقين (سرعين) به صورت دهي از توابع روستاي اردي‌موسي بوده است. بعد از دهة دوم تاريخ معاصر به خاطر وجود آبگرمهاي معدني مورد توجه قرار گرفته و نام سرقين به سرعين تبديل مي‌شود. در اين دوره سرعين به صورت دهي توسط كدخدا كه بر طبق استشهاد محلي و با نظارت ژاندارمري انتخاب شده و به تاييد فرمانداري اردبيل مي‌رسید، اداره مي‌شده است.
 شروع حياط شهري سرعين از اواخر دهة چهل با انتخاب شهردار و احداث خيابانها و مسافرخانه‌ها آغاز شده و امروزه به صورت شهري سياحتي كانون توجه جهانگردان و ايرانگردان بشمار ميرود.

تاريخچه سرعين

ساری قئیه سارقین سرقین سرعین ساری قئیه درتاریخ سرعین

در تاریخ مجمع البلدان از اطراف اردبیل و دامنه سبلان از آبگرمها تا دره ای بنام ساری دره یادی کرده اند.ساری دره در شمال ساری قئیه (سرعین کنونی) واقع است.ساکنان آن زمان به خاطر وجود سنگهایی به رنگ زرد و خاکهای زعفرانی و سنگ گلداخته های آتش فشان زرد رنگ در قدم به قدم سرعین نام ساری قئیه را برای این شهر انتخاب کرده بودند.
واژه"ساری"برگرفته از زبان ترکی بوده و به معنی "زرد" است.کلمه زرد کلمه مبارکی درمیان مردمان بوده است واحتمال می رود بخاطر وجود پیامبر زردشت ومعبد آناهیتا و آتشکده زردشت در این مکان باشد که مکان مقدسی نیز به شمار میاید.
زرخیز بودن این مکان باز دلیل بعدی می توان باشد. نام ساری قئیه بعد ازسقوط امپراتور ساسانی و با ظهور اسلام رفته رفته در اذهان مردم کم رنگتر شد و با پیدایش سارقین در خرابه های معبد آناهیتا نام دیگری را به خود گرفت.قلعه و یا در حقیقت معبد آناهیتا این معبد مقدس و مکان مئوبدان تبدیل به مکان و جایگاه سارقین شد.
در نزدیکی سرعین یا درست بگویم ساری قئیه روستای هست به نام "درگه سران" که امروزه به نام ورگه سران معروف است.بخاطر این درگه سران نام نهادن که این مناطق نشیمن گاه سران ساسانی بود و کسانی که به دیدار مئوبد موبدان می آمدند به اصطلاح خودشان می گفتند به درگه سران میرویم تا احتیاجات خود را از آن درگاه و از آن مقام دریافت نماییم.
 در آن زمان مردم ایران به سه دسته عظیم تقسیم شده بودند:1_موبدان 2_اشراف 3_کشاورزان
این موبدان هر جاکه اطراق می کردند اشراف چون مور و ملخ دور آن وادی را پر می کردند.هزاران نشانه از دوران ساسانیان در گوشه و کنار شهر سرعین ومناطق سبلان به چشم می خورند.از روستای لاطران گرفته تا آتشگاه سبلان و از آل پارس(الوارس کنو نی)گرفته تا ایران دره سی(یعنی دره ایران که امروزه با نام ایران دره سی معروف است.) همه وهمه گویای دوران ساسانیان است گذشته از این ها ابده ها وسنگ قبر های همیشه زنده گذشته گان و اجداد ما که به خط میخی نگاشته شده اند ادعای ما را ثابت می کند

سارقین

باظهور اسلام و سکوت امپراطوری ایران و حکومت پادشاهان زردشتی این معبد پایگاه و اقامتگاه سارقین شد.سارقین و راهزنان از زیر زمین های معبد به جای پناهگاه استفاده می کردند.و تپه زردشت پناهگاه سارقین شد.دلیلش همین بود که معبد درست درمسیرجاده ابریشم قرار گرفته بود و کاروان های زیادی ازطرف اردبیل و بلاد دیگر به سمت تبریز از دامنه این معبد عبور می کردند.
جاده ابریشم مجد و عظمت معبد آناهیتا را زبان زد عام و خاص کرده بود.و هم اکنون نیز اهمیت وجودی خود را نگاه داشته است.تبریز یولی(راه تبریز)هنوز هم از دامنه اذربایجان پاک نشده است.این جاده از زیر همین تپه تا به دریایه سیاه اناتولی امتداد دارد در زمان نادر شاه افشارسردسته این راهزنان به دست نادر شاه گرفتار و کشته شد.

سرقین

در اواخر سلسله صفوی و در اوایل سلسله افشاریه نام سارقین به سرقین تغییر یافت.شناسنامه ها و اسناد ملکی و مدارک رسمی و دولتی ایران که با نام سرقین مکتوب است شواهد محکمی است که خاطرات گذشته گان را زنده میکند و تاریخ این مرز و بوم را در اوراق سینه ها مینگارند.

سرعین

سرعین در اصلاح لغوی به معنی سر چشمه است.در زمان سلسله پهلوی به خاطر وجود چشمه ها و آبگرمهای معدنی در سراسر این شهر نام سرقین را تبدیل به سرعین کردند.

موقعيت جغرافيايي سرعين

شهر سرعين در48,5 درجه طول شرقي و 38.5 درجه عرض شمالي با مساحتي در حدود 400 هكتار، در 28 كيلومتري غرب شهر اردبيل قرار دارد. ارتفاع متوسط شهر از سطح دريا 1650 متر مي‌باشد.
 سرعین از طرف مشرق با روستای گنزق و از غرب با روستای معروف گازیر(کهریز) و علیداشی و از طرف شمال با روستای بیله دره و کردده و از جنوب با روستای وریناب و کلخوران ویند همسایه هست .قسمت عمده شهر در دره‌اي كاسه مانند كه از شيب‌هاي ملايم دامنه‌هاي ارتفاعات سبلان به وجود آمده قرار گرفته است. اين شيبها در بخش غربي ملايم و در بخش شرقي همانند دره‌اي در جهت جنوب شرقي باز مي‌گردد و از نظر زمين شناسي منطقه‌اي كه شهر سرعين در آن استقرار يافته است، از دورة ميوسين پائين، ميوسين مياني و سنگهاي آن از جنس سنگهاي آذرين اسيدي متوسط مي‌باشد و از گدازه‌ها و نهفته‌هاي رسوبي مي‌باشد. اختلاف بالاترين نقطه آن با پائين‌ترين نقطه 60 متر مي‌باشد.

ويژه گيهاي طبيعي شهرستان سرعين

كوهها سرعين به لحاظ موقعيت جغرافيائي و طبيعي خود از شمال و شمال‌غرب به كوهها و ارتفاعات سبلان از جمله بابامقصود، آيقار، قره برون، تكله داغي و همچنين ساير قله‌هاي معروف نظير قله سلطان سبلان با 4811 متر ارتفاع منتهي مي‌شود كه اين كوهها و ارتفاعات در هر يك از فصلها و جاذبه‌هاي خاص خودشان را دارند.

رودها و نهرها

رودها و نهرهاي سرعين حاصل ذوب شدن تدريجي برفها، يخچالهاي كوه سبلان و دامنه‌هاي آن مي‌باشد كه به صورت نهرها و چشمه‌هاي طبيعي ظهور كرده و در نهايت پس از پيوستن به همديگر به صورت رودخانه‌ها و نهرهايي در دامنه‌هاي پائين كوه سبلان و حوالي سرعين به سمت نواحي پست دشت اردبيل جاري شده و پس از پيوستن به رودخانه‌هاي بالغلو و قره‌سو نهايتاً به درياي خزر مي‌ريزند.

معادن

معدن پوكه سرعين كه در دوران چهارم زمين شناسي در اثر آتشفشانهاي سبلان تشكيل يافته و معادن پوكه آلوارس و آق‌قلعه از جمله معادن مورداستفاده سرعين ‌مي‌باشند.

اماكن باستاني

• تپه باستاني آناهيتا در داخل شهر سرعين
• آتشكده آذر فريق در 5 كيلومتري شهر سرعين
• دهكده صخره اي ويند كلخوران در فاصله 4.5 كيلومتري شهر دهكده سنگي و زير زميني ويند كلخوران
• غار و پناهگاه زير زميني گلستان در فاصله 12 كيلومتري شهرستان نير
• معماري هاي صخره اي گنزق در 3 كيلومتري شهر