اشنایی با شهرهای ایران  وکشورهای جهان

مطالعات تاريخی نشان داده است که پيدايش ملاير از دوره قاجاريه و با اهتمام شاهزادگان قاجار آغاز شده و توسعه يافته است. در گذشته در خاور و باختر شهر فعلی ملاير و با فاصله كمی از آن، دو آبادی وجود داشته كه در حال حاضر خرابه های قلعه های آن ها به چشم می خورد. اين محلات هسته اوليه شهر ملاير را تشكيل داده و قلعه های آن ها قسمتی از محله های كنونی شهر را نيز در بر می گرفته است. مطالعات انجام شده نشان می دهد كه اين قلعه احتمالا دارای هفت راه ورودی در اطراف خود بوده است كه هر يک به منظوری خاص و جهت افراد به خصوص و در زمان های معينی مورد استفاده قرار می گرفته اند. بيش‌ترين‌جمعيت شهرستان ملاير به كار كشاورزی اشتغال دارند. نوع كشت در اين منطقه آبی و ديمی بوده و انواع محصولات در آن به عمل مي‌آيد. صنايع دستی يكی از فعاليت های مهم اقتصادی مردم اين بوده و قالی بافی و فرش های جوزان و حسين آباد آن از معروفيت خاصی برخوردار است. هم چنين قالی های معروف به كسب‌ و ننج(دو روستای ملاير) دارای شهرت خاصی هستند كه بيش‌تر صادر می‌شوند. در برخی از روستاهای اين شهرستان منبت كاری نيز معمول است كه بيش‌تر شامل مبل و صندلی و ميز می‌شود و از صادرات عمده اين شهرستان محسوب مي‌شود. اقتصاد اين شهرستان به ترتيب اهميت مشاغل بر پايه كشاورزی، دام‌داری، باغ‌داری و صنايع دستی نهاده شده است كه ديگر فعاليت ها غالبا در كنار كار كشاورزی انجام می شود. منبت كاری كه بيش تر شامل مبل و صندلی و ميز می شود، از صادرات عمده ملاير به تهران و ساير نقاط است. علاوه بر آن چه گفته شد زنبور داری و پرورش عسل نيز در اين شهرستان رايج است. بنابراين انگور، كشمش، شيره انگور، باسلق، گردو،‌ بادام، تره بار،‌ دام زنده، فرآورده های دامی، فرش، آجر، سنگ سيليس، سرب، نقره، لوازم منبت كاری،‌ عسل،‌ بوقلمون،‌ مرغ و تخم مرغ مهم ترين اقلام صادراتی ملاير را تشكيل می دهند. سنگ های استخراجی از معادن سنگ ساختمانی به مصرف كارخانه های سنگ بری اين شهرستان می رسد. به دليل غنای معادن در اين منطقه اغلب كارخانه ها و صنايع در ارتباط با معادن منطقه مشغول فعاليت هستند. شهرستان ملايرداراي مكان‌هاي تاريخي و ديدني متعددي است.آتشكده باستاني نوشيجان، تالاب آق‌گل، زيستگاه حيات وحش لشگر، درياچه مصنوعي و مجتمع سياحتي كوثر، يخچال ميرفتاح بوستان سيفيه برج سامن، آرامگاه‌حيقوق نبي(ع)، آرامگاه ميررضي‌الدين آرتيماني، مدرسه علميه شيخ علي‌خان زنگنه و امام‌زاده اسماعيل سرابي (امام‌زاده كوه) از جمله مهم‌ترين مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان ملاير به شمار مي‌آيند.

مکان های دیدنی و تاریخی

آتشكده باستاني نوشيجان، تالاب آق‌گل، زيستگاه حيات وحش لشگر، درياچه مصنوعي و مجتمع سياحتي كوثر، يخچال ميرفتاح بوستان سيفيه برج سامن، آرامگاه حيقوق نبي(ع)، آرامگاه ميررضي‌الدين آرتيماني، مدرسه علميه شيخ علي‌خان زنگنه و امام‌زاده اسماعيل سرابي (امام‌زاده كوه) از جمله مهم‌ترين مكان‌هاي ديدني و تاريخي شهرستان ملاير به شمار مي‌آيند.  

صنايع و معادن

سنگ های استخراجی از معادن سنگ ساختمانی به مصرف كارخانه های سنگ بری اين شهرستان می رسد. به دليل غنای معادن در اين منطقه اغلب كارخانه ها و صنايع در ارتباط با معادن منطقه مشغول فعاليت هستند. شهرستان ملاير از جهت معادن غير فلزی به ويژه سنگ سيليس و سنگ های ساختمانی جزو مناطق غنی كشور محسوب می شود. در شهرستان ملاير جمعا يازده معدن غير فعال وجود دارد كه شامل هفت معدن سنگ سيليس و 4 معدن سنگ ساختمانی و مرمريت، سنگ گچ و فلدسپات می باشد كه هنوز به مرحله استخراج نرسيده است. مهم ترين معادن فعال شهرستان ملاير عبارتند از :
1- معدن سرب و نقره آهنگران
2- معدن سيليس آبدر
3- معدن سيليس ازندريان
4- معدن سيليس يا بارييس
5- معدن فلدسپات چغانی  

کشاورزی و دام داری

بيش‌ترين‌جمعيت شهرستان ملاير به كار كشاورزی اشتغال دارند. نوع كشت آبی و ديمی بوده و مهم ترين محصولات كشاورزی در شهرستان ملاير عبارتند از : گندم، جو، بنشن، تره بار و چغندر قند. فرآورده های باغی نيز عبارتند از انگور،‌ بادام، گردو، زرد آلو و سيب كه بعضی به صورت تازه و بعضی ( از جمله انگور ) به صورت خشكبار صادر می گردد. انگور مهم ترين محصول شهرستان ملاير محسوب می شود كه از آن فرآورده های متنوعی چون شيره انگور، باسلق و كشمكش تهيه می شود. كشمكش ملاير علاوه بر استان های ديگر به خارج از کشور، به ويژه به اروپا صادر می‌شود. دام‌داری نيز از رشته های اقتصادی مهم شهرستان ملاير به شمار می رود كه بيش تر به صورت سنتی رواج يافته و در روستاها به صورت پرورش گوسفند، بز، گاو و گوساله رايج است. هم چنين شير گاوداری ها به كارخانه شير پاستوريزه همدان حمل می‌شوند. بعضی از اقلام فرآورده های دامی به خصوص روغن، پنير و كشك از صادرات مهم اين شهرستان به شمار مي‌آيند.هم چنين از ديگر فعاليت‌های مهم در اين زمينه، پرورش طيور است كه گوشت آن به خوزستان و همدان صادر می‌شود. تعداد مرغ‌داری ها و مراكز پرورش طيور در اين شهرستان زياد و قابل توجه است. 

مشخصات جغرافيايي

ملاير از شهرستان های استان همدان است كه از شمال به شهرستان همدان، از خاور به شهرستان اراك ( استان مرکزی )، از جنوب به شهرستان بروجرد ( استان لرستان ) و از باختر به شهرستان های تویسركان و نهاوند محدود می‌شود. شهرستان ملاير به سه قسمت مركزی،‌ جوكار و سامن تقسيم شده و رود حرم آباد مهم ترين رود اين شهرستان می باشد. شهرستان ملاير را می توان جزء مناطق كوهستانی دانست كه در حوزه سلسله جبال زاگرس قرار گرفته و در اين كوه ها عوارض طبيعی جانبی زيبايی های خاصی را بوجود آورده اند. جمعيت شهرستان ملاير بر اساس سرشماری سال 1375 برابر با 062/297 نفر بوده است. اهالی شهرستان ملاير به زبان فارسی با گويش لری صحبت می كنند و دين آنها اسلام و مذهب شان شيعه می باشد.
1- راه آسفالت درجه يك اصلی ملاير – بروجرد به طول 59 كيلومتر به سمت جنوب
2- راه آسفالت فرعی ملاير – نهاوند به سمت جنوب باختر به طول 41 كيلومتر 

 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

مورخان در مورد وجه تسميه ملاير نظرهای مختلفی ارائه داده اند. برخی باور دارند که از آن جهت که در زمان مادها با روشن كردن آتش بر روی تپه ها و كوه های اين منطقه، اخبار را به ساير مناطق می رساندند، اين ناحيه « مل آگر » به معنی تپه آتش ناميده شد. روايت ديگری می گويد كه اعراب در زمان حمله به ايران، هنگام عبور از اين منطقه به آب دست نيافته بودند و به همين دليل آن را « ماء لايری » به معنی آب ديده نمی شود خواندند. بعدها منطقه به همين نام معروف شده و ملاير كنونی صورتی از آن عبارت است. ملاير از زمان های بسيار دور منطقه ای آباد و پر جمعيت بوده است. اسامی بعضی از روستاها مانند مانيزان، گوراب، اسكنان و ابنيه و آثار تاريخی به جای مانده منطقه از جمله دژگوراب و تپه نوشيجان حاكی از قدمت تاريخی اين منطقه است. بنای شهر فعلی ملاير با حكومت فتح‌علی شاه قاجار در سال 1188 هجری مقارن است كه توسط محمد علی ميرزا دولتشاه احداث شد و نخست به نام بانی آن دولت آباد خوانده شد، و سپس با انقراض سلسله قاجاريه به ملاير تغيير نام يافت. 
 

شهر ملاير بعنوان مركز شهرستان ،دومين شهر پر جمعيت استان مي باشد .شهرستان ملاير با وسعتي معادل 3208 كيلومتر مربع محدوده اي بالغ بر 9/16 در صد از كل وسعت استان را به خود اختصاص داده است .

از كل وسعت شهرستان ملاير حدود 600كيلومتر مربع آن را دشت وبقيه راارتفاعات حاشيه اي كوهستاني تشكيل مي دهد .كوه لشگردر با 2928 متر ارتفاع وكوههاي قصر قجر (كوه گرمه)وكوه سرده (در شمال وشرق ملاير)به ترتيب با ارتفاع 2206و2777 متر از سطح دريا بلندترين نقطه اين شهرستان مي باشند ونيز پست ترين نقطه اين شهرستان 1550متر از سطح دريا ارتفاع دارد .رودخانه حرم آباد اصلي ترين رودخانه اين شهرستان است ورودخانه ملاير در پايين دست شهر ملاير پس از ورود به دشت ملاير وارد مسير رودخانه گاماسياب مي شود. متوسط تخليه سالانه مسير رودخانه حرم آباد حدود 110ميليون متر مكعب در سال است.

اين برج خشتي وگلي , در محله چال خانقلي شهر سامن واقع شده وقدمت آن به حدود 700سال قبل مي رسد وقطر پايه هاي آن در حدود 15 متر مي باشد .ارتفاع اين برج در ابتدا در 4 طبقه بوده است , كه در زمان جنگ جهاني اول در حمله روسها ,طبقه بالائي آن با توپ تخريب شده است .

 

                                             
ملاير از شهرستان های استان همدان است كه از شمال به شهرستان همدان، از خاور به شهرستان اراك ( استان مرکزی )، از جنوب به شهرستان بروجرد ( استان لرستان ) و از باختر به شهرستان های تویسركان و نهاوند محدود می‌شود. شهرستان ملاير به سه قسمت مركزی،‌ جوكار و سامن تقسيم شده و رود حرم آباد مهم ترين رود اين شهرستان می باشد. شهرستان ملاير را می توان جزء مناطق كوهستانی دانست كه در حوزه سلسله جبال زاگرس قرار گرفته و در اين كوه ها عوارض طبيعی جانبی زيبايی های خاصی را بوجود آورده اند. جمعيت شهرستان ملاير بر اساس سرشماری سال 1375 برابر با 062/297 نفر بوده است. اهالی شهرستان ملاير به زبان فارسی با گويش لری صحبت می كنند و دين آنها اسلام و مذهب شان شيعه می باشد.
1- راه آسفالت درجه يك اصلی ملاير – بروجرد به طول 59 كيلومتر به سمت جنوب
2- راه آسفالت فرعی ملاير – نهاوند به سمت جنوب باختر به طول 41 كيلومتر 

 

ادامه مطلب

منابع-ویکی بدیا وتراول