پل ها
پل مشير : پل كه امروزه به پل مشیر معروف است با فرمی تركیبی از پل های مثلثی و پل های خطی و تركیب دو نوع قوس ضربی و رومی در طاق پل بنا گردیده و دارای ۱۳۰ متر طول می باشد . ارتفاع بلندترین دهانه آن 40/11 متر و عرض آن 50/10 متر است . این پل دارای شش دهانه می باشد . با طاق زنی از دو طرف كه به‌وسیله طاق های تیزه داری كه مابین پایه ساخته شده است ، بوجود آمده اند . دهانه و طاق ها به علت زوج بودن دهانه وسطی پل در سمت جنوب ساخته شده به همین دلیل در دو سوی بزرگ‌تر ، سمت جنوب دو و سمت شمال سه دهانه ساخته شده است . این پل مانند تمامی پلهای قدیمی بصورت وزنی كار می كند كه به عبارتی وزن پل ، یعنی تمام وزن طاق های دهانه ها و بارهای وارده بر پل از طریق پایه ها به بستر رودخانه منتقل می شود . معمار برای ارتباط بهتر و بیشتر پل و ساحل اقدام به ساخت چند اطاق ظاهراً با كاركرد معماری ولی در عین حال با كاركردی سازه ای كرده است. كه این اطاق ها و فضاها را در دو سوی پل می توان مشاهده كرد . روی پل قبل از اولین دهانه تا آخرین دهانه با سنگ های تراش چهارگوش مفروش است كه زیبایی قابل تحسینی دارد . بر روی طاق چهار منار با نوك مخروطی دو عدد در سمت راست و دو عدد در سمت چپ جاده بنا گردیده است . چهار منار نه تنها به خاطر زیبایی بیشتر پل طراحی و اجرا گردیده بلكه به هنگام فشار بیش از ظرفیت ، سازه لرزش پیدا می كند . در فاصله بین ستون ها یك شكستگی كه از بالاترین نقطه طاق ها به "رویه " پل سرایت كرده اجرا گردیده تا فشار و سنگینی را بهتر مهار كند . در فاصله بین هر دو دهانه باز هم از از هر دو جهت ستون‌های مقاوم ، حامی و بشكل مخروط كه تقریباً از 5/1 متری نوك مخروط با دایره ای یكنواخت به كف رودخانه می‌رسد . این ستونهای مخروطی به بصورت طولی نصب شده است كه نیمه بیرونی آن در ظاهر به چشم می‌آید . با ورود و هجوم تازیان به ایران بسیاری از سدها ، پل‌ها و جاده‌ها به علت نا آگاهی امیران عرب از بین رفته باشند و ایرانیان نیز دیگر آن حوصله و اتفاق نظر را برای آبادانی میهن در دل خود احساس نمی كردند . آن چنان كه مورخان گفته اند بسیاری از آنان نابود شدند . از جمله همین پل كه چون سده ها گذشت بار دیگر به مخروبه های آن توجه شد. دقیقاً نمی توان حدث زد در روزگار كدامین سلسله پل مذكور ترمیم شده باشد اما كاروانسرای شمال پل كه می توان گفت ساختمانی بوده برای مامورین دولتی تا حافظ پل باشند و هم سلامت عبور و مرور كاروانها و قافله ها را تا پاسگاه دیگر بر عهده داشته اند و هم به علت كثرت اطاقها محل اطراق و استراحت مسافران بوده است . این پل در زمان ناصرالدین شاه قاجار به دستور میرزا ابوالحسن‌خان مشیرالملك و با معماری حاج محمد رحیم شیرازی بصورت كامل مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت و تا اواخر دوران پهلوی اول مورد استفاده قرار می گرفت . طی قرنها كاروانهای حامل مسافر و كالا از روی آن گذشته‌اند . سیلاب ها و رودخانه‌های طغیان كرده نتوانستند بر آن آسیبی وارد كنند . وقتی سازمان آب منطقه ای فارس و بوشهر بدون مطالعات لازمه و مذاكره و كسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی وقت مبادرت به انتقال لوله های فلزی و بسیار سنگین آب از روی پل نمود ، وجود لوله های آب علت رفت و آمد وسائط نقلیه سنگین موتوری همچون جرثقیل و تانكر و تریلرهای سازمان آب بر روی پل گردید . عدم توجه به ظرفیت پل و فشار بیش از حد كامیون‌های سنگین به مرور باعث گردید سقف بعضی از دهانه های پل فرو ریزد . این اثر تاریخی در فهرست آثار تاریخی ایران به شماره ۲۵۴۶ مورخ 8/10/۷۸ به ثبت رسیده است . این پل قدیمی ترین پل استان بوشهر است .
قلاع و برج ها

قلعه هلندی‌ها : قلعه هلندی‌ها در شمال شرقی جزیره خارک قرار دارد . این قلعه سابقاً برج و بارویی داشته که اکنون از بین رفته است . این قلعه به وسیله "بارون کینپ هاوزن" در سال 1747 بنا گردیده و به قلعه هلندی‌ها معروف است . در سال 1748 ميلادی مقارن با حكومت دوره صفوی كه ايران مورد حمله افاغنه قرار گرفت ، هلندی ها پس از تعطيلی دار التجاره بندرعباس ، جزيره خارک را مركز خود قرار داده و اين قلعه را احداث كردند .

قلعه زائرخضرخان : این قلعه در شمال منطقه اهرم واقع شده و به زائر خضرخان تنگستانی منسوب است و در حال حاضر نیز اعقاب و فرزندان او در آن سکونت دارند . اين قلعه در زمان جنگ انگليس و ايران در بوشهر مورد استفاده قرار گرفت و جای اصابت گلوله توپ بر برج باختری آن هنوز هم باقی است . قلعه مشتمل بر چهار برج و بارو و قلعه ميانی است و هم چنين دارای تأسيسات خصوصی برای ساكنين قلعه می باشد . ساختمان قلعه از خشت خام و گل ساخته شده است .

برج قلعه خورموج : این برج بقایای قلعه عظیم خورموج است که در منطقه خورموج قرار دارد . سبک معماری آن سلجوقی و متأثر از سبک قلعه‌سازی دوره ساسانی است كه با استفاده از طاق نماها و گچبری در آرايش ديوارها و درون اتاق ها بنا شده است . قلعه خورموج يكی از آثار شكوهمند تاريخی استان بوشهر است كه طی زمان تغيير يافته و رو به ويرانی گذاشته است و در حال حاضر يكی از برج های آن باقی مانده است .

دژ برازجان : دژ برازجان که در مرکز شهر برازجان قرار دارد تا مدت‌های مدیدی به عنوان زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت و در اصل کاروانسرایی از دوره قاجاریه است . این کاروانسرا ویژگی‌های منحصر به فردی دارد و به همین جهت به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسیده است .

قلعه حصار ( آقاخان لیرادی) : این قلعه در قلعه حصار ( آقاخان لیرادی ) دیلم قرار دارد و توسط آقا خان لیرادی و حاکم دهقان لیرادر ساخته شده است . مساحت قلعه 4000 متر مربع و دارای چهار برج که محل نگهبانی تفنگ چیان خارک بوده است . این قلعه همچنین دارای 15 اتاق و یک حمام بوده است .

برج خان بندر ريگ گناوه : برج خان در شهر بندر ريگ از بنادر استان بوشهر واقع شده است . بنای برج خان متعلق به خانعلی حيات داوودی است که قدمتی 230 ساله دارد و به اسم مالک برج معروف است .

قلعه نصوری كنگان : قلعه نصوری در بندر طاهری در کرانه خليج فارس قرار دارد . اين قلعه در خاور استان بوشهر و در 2500 کيلومتری آن قرار گرفته است . قلعه نصوری به «قلعه شيخ» مشهور بوده و متعلق به اوايل قاجاريه است . ساخت قلعه به امر شيخ جبار نصوری حدود 180 سال پيش انجام يافته و معمار آن علی اضعر شيرازی بوده است . مصالح به کار رفته ، سنگ های بزرگ و ملاط آن گل و گچ است

قلاع و برج ها

قلعه هلندی‌ها : قلعه هلندی‌ها در شمال شرقی جزیره خارک قرار دارد . این قلعه سابقاً برج و بارویی داشته که اکنون از بین رفته است . این قلعه به وسیله "بارون کینپ هاوزن" در سال 1747 بنا گردیده و به قلعه هلندی‌ها معروف است . در سال 1748 ميلادی مقارن با حكومت دوره صفوی كه ايران مورد حمله افاغنه قرار گرفت ، هلندی ها پس از تعطيلی دار التجاره بندرعباس ، جزيره خارک را مركز خود قرار داده و اين قلعه را احداث كردند .

قلعه زائرخضرخان : این قلعه در شمال منطقه اهرم واقع شده و به زائر خضرخان تنگستانی منسوب است و در حال حاضر نیز اعقاب و فرزندان او در آن سکونت دارند . اين قلعه در زمان جنگ انگليس و ايران در بوشهر مورد استفاده قرار گرفت و جای اصابت گلوله توپ بر برج باختری آن هنوز هم باقی است . قلعه مشتمل بر چهار برج و بارو و قلعه ميانی است و هم چنين دارای تأسيسات خصوصی برای ساكنين قلعه می باشد . ساختمان قلعه از خشت خام و گل ساخته شده است .

برج قلعه خورموج : این برج بقایای قلعه عظیم خورموج است که در منطقه خورموج قرار دارد . سبک معماری آن سلجوقی و متأثر از سبک قلعه‌سازی دوره ساسانی است كه با استفاده از طاق نماها و گچبری در آرايش ديوارها و درون اتاق ها بنا شده است . قلعه خورموج يكی از آثار شكوهمند تاريخی استان بوشهر است كه طی زمان تغيير يافته و رو به ويرانی گذاشته است و در حال حاضر يكی از برج های آن باقی مانده است .

دژ برازجان : دژ برازجان که در مرکز شهر برازجان قرار دارد تا مدت‌های مدیدی به عنوان زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت و در اصل کاروانسرایی از دوره قاجاریه است . این کاروانسرا ویژگی‌های منحصر به فردی دارد و به همین جهت به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسیده است .

قلعه حصار ( آقاخان لیرادی) : این قلعه در قلعه حصار ( آقاخان لیرادی ) دیلم قرار دارد و توسط آقا خان لیرادی و حاکم دهقان لیرادر ساخته شده است . مساحت قلعه 4000 متر مربع و دارای چهار برج که محل نگهبانی تفنگ چیان خارک بوده است . این قلعه همچنین دارای 15 اتاق و یک حمام بوده است .

برج خان بندر ريگ گناوه : برج خان در شهر بندر ريگ از بنادر استان بوشهر واقع شده است . بنای برج خان متعلق به خانعلی حيات داوودی است که قدمتی 230 ساله دارد و به اسم مالک برج معروف است .

قلعه نصوری كنگان : قلعه نصوری در بندر طاهری در کرانه خليج فارس قرار دارد . اين قلعه در خاور استان بوشهر و در 2500 کيلومتری آن قرار گرفته است . قلعه نصوری به «قلعه شيخ» مشهور بوده و متعلق به اوايل قاجاريه است . ساخت قلعه به امر شيخ جبار نصوری حدود 180 سال پيش انجام يافته و معمار آن علی اضعر شيرازی بوده است . مصالح به کار رفته ، سنگ های بزرگ و ملاط آن گل و گچ است

کاروانسراها Minimize

کاروانسرای دالکی دشتستان : در 23 کیلومتری شمال شهر برازجان در کنار راه قدیمی شیراز به بوشهر و در وسط دهستان دالکی آثار زیبایی از اواخر دوره قاجار بر جای مانده است که به کاروانسرای «دالکی» معروف است . این اثر ارزشمند به دستور مشیرالدوله والی وقت فارس و توسط شخصی به نام محمد رحیم بنا شد . این کارونسرا از جمله بناهای حیاط دار چهار ایوانی است که فرم رایج معماری وقت در آن رعایت شده است . حیاط مرکزی آن دارای ابعادی در اندازه 7/30 × 30/60 است . پیرامون کاروانسرا دو ردیف بنا وجود دارد که در بخش پیشین اطاق هایی موجود است که بدون واسطه به داخل حیاط راه می یابند . این اطاق ها یک اطاقک کوچک را نیز در پیش دارند . در بخش پشتی تالارهای ستونداری است که به منظور نگهداری چهار پایان یا اصطلاحاً اصطبل ایجاد شده است .