غارها

غار تاریخی چهل‌خانه : در شمال سعدآباد دشتستان بوشهر رشته کوهی است که مشرف به رودخانه شاپور است . در ارتفاعات اين کوه تعدادی اطاق شبيه به غارهای صخره ای و حجاری شده ديده می شود که يک مجموعه‌ي بسيار زيبا را تشکيل می دهند . اندازه های داخلی آن ها در ابعاد گوناگونی است . به دليل ضعف نوع جنسيت سنگ کوه بر اثر عوامل طبيعی و فرسايش مثل سيل دچار تخريب شده است . ورودی اين دخمه به شکل ذوزنقه بوده و در داخل آن طاقچه هايی در اشکال مختلف تعبيه شده است . طبق کارشناسی های مختلف به عمل آمده اين مجموعه يکی از مراکز اديان بوداگری در روزگار گذشته بوده ولی به علت اينکه اديان غير ملی مانند بودايی در ايران پيشرفتی نداشته اند و اين دين در ماوراالنهر و خراسان و بلخ به طور مختصر رايج بوده احتمال صدق چنين نظری ضعيف است . اما با توجه به اشراف آن به رودخانه و قرار گرفتن چهره آن به سمت مخاور احتمال بيشتری وجود دارد که يکی از مراکز اديان رسمی و ملی ايران در عهد ساسانيان باشد . نظر ديگری که می توان اظهار کرد کاربری اين مجموعه به عنوان آسايشگاه ، قلعه فراموشی و يا نگهداری متهمان سياسی است . مع الوصف اين آثار نيازمند به تحقيقات و مطالعه گسترده تری جهت روشن شدن کاربرد واقعی و زمان احداث آن است

 .

.

کوه ها و قله ها

ارتفاعات استان بوشهر از دو رشته عمده تشکیل می‌شود که به موازات هم سرتاسر طول استان را در برمی‌گیرند . رشته اصلی آن تقریباً بیشتر محدوده شمالی و شرقی استان بوشهر را در بر می‌گیرد و در حقیقت دنباله رشته کوه‌های زاگرس است . این رشته‌کوه‌ها از ناحیه ماهور در شهرستان کازرون شروع می‌شود و از شمال شرقی برازجان و شمال غربی ناحیه اهرم – خور موج عبور می‌کنند و در شمال دهستان درگاه به وسیله رودخانه مند قطع می‌شوند . سپس در ساحل جنوبی رودخانه مجدداً ادامه یافته و به تدریج به ارتفاعات لیتو منتهی می‌شوند . این ارتفاعات گچ‌ترش بخشی دیگر از رشته ‌کوه‌های استان به موازات رشته‌کوه اول در حاشیه خلیج‌فارس قرار گرفته است و هر چه به طرف جنوب امتداد می‌یابد به دریا نزدیکتر می‌شود ، به طوری که در بعضی نواحی در داخل دریا پیش رفته است . این ارتفاعات در ناحیه جنوب دهستان ثلاث از دریا دور شده و به ارتفاعات گاوبنده در شهرستان لار متصل می‌گردد . بین این رشته کوه‌ها و رشته‌کوه‌های شمالی ، رودخانه علامر و دشت قرار دارد . این ارتفاعات به نام نوکند معروف است . به دنبال همین رشته‌کوه سواحل تنگستان رشته کوه کار تنگ قرار گرفته است که مهمترین قله آن درانگ نام دارد .

.