به طور كلي رودخانههاي استان همدان از چشمهسارها و زهابها تغذيه ميشوند و معمولاً در فصل تابستان همراه با افزايش دماي هوا و نياز بيشتر نباتات به آب (به استثناي گاماسياب و سيمينهرود) بقيهي رودها ، خشك و يا به پايينترين حد آبدهي ميرسند . مهمترين رودهاي استان همدان عبارتند از :
رود قرهچاي (سياهرود) : از پيوستن آبهاي روان از درههاي شمال الوند (رودكهاي خاكو ، الوسجرد ، زربار ، برفجين ، سيمين و ... ) تشكيل ميشود و در حدود شهر بهار به نام سيمينهرود است در عهد باستان ، كتيبههاي آشوري از حوزه رودكها به عنوان "شانارته" و در متون اوستايي به اسم "زرمند" ياد كردهاند و در حدود كوريجان به نام "قرهچاي يا قوريچاي" به سمت شرقي جريان يافته و با عبور از دشتهاي شرا و ساوه از استان همدان بيرون رفته و سرانجام به مثابه خشكرودي (در تابستانها) به درياچه حوض سلطان قم ميريزد .
در سمت جنوبغربي به اسم گاماسياب و با عبور از دشت نهاوند و در پيوند با (شهابرود) اسدآباد (قلقلرود) تويسركان به مثابه يكي از شاخههاي اصلي رود كرخه ، سرانجام به خليجفارس ميريزد .
رود تلوار :
اين رودخانه از ارتفاعات كوه سفيد در شمال استان سرچشمه ميگيرد و جزو شاخههاي قزلاوزن ميباشد و سرانجام در ناحيهي گيلان به نام سفيدرود معروف است و به درياي خزر ميريزد .
از درههاي غربي قله الوند سرچشمه ميگيرد بين (آرومند و روان) راه كرمانشاه را قطع ميكند و پس از مشروب ساختن اراضي صالحآباد و حسامآباد به رودخانهاي كه از گردنهي اسدآباد جاري است، ميپيوندد و به طرف امزاجرد جاري ميگردد .
رود خاكو :
از قلهي الوند سرچشمه ميگيرد و در روستاهاي مجاور امزاجرد به سيمينهرود منتهي ميشود .
از دامنه كوه الوند سرچشمه ميگيرد از وسط شهر ميگذرد . در اراضي گراچقا به رودخانه خاكو ميريزد .
رود عباسآباد :
از كوههاي گنجنامه الوند سرچشمه ميگيرد . پس از مشروب ساختن باغهاي دره عباسآباد و ديگر باغهاي غربي شهر ، سيلاب آن در اراضي گراچقا به رودخانه خاكو جاري ميشود
از گردنه مذكور سرچشمه ميگيرد و پس از گذشتن از كنار تاجآباد و اراضي گندمچين در اراضي بهادرآباد با رودخانه همهكسي ، يكي ميشود و در اراضي حسامآباد به سيمينهرود ميپيوندد .
رود همهكسي :
از گردنه همهكسي سرچشمه ميگيرد پس از مشروب ساختن روستاهاي همهكسي و چند دهكده ديگر به رودخانهي گردنه اسدآباد منتهي ميشود .
رودخانه ها و چشمه ها نهاوند :
مهمترين منبع آبي و رودخانه شهرستان نهاوند گاماسياب است كه سرچشمه اصلي و اوليه آن در شهرستان نهاوند و ارتفاعات گرين است . هم چنين منطقه نهاوند داراي سراب هاي زيادي است كه باعث رونق كشاورزي در منطقه شده است . مهم ترين سراب هاي موجود در اين منطقه عبارتند از : گاماسياب ، كنگاور ، كهنه ، بنفشه ، وشت ، فارسبان ، ماران ، كيان ، ملوسان ، بارود آب ، بابا علي ، گنبدكبود ، گردكانه و ورزانه . همچنين در حدود 142 چشمه در منطقه براي مصارف كشاورزي و آشاميدني موجود است .
سایر رودخانه ها :
ديگر رودخانههاي همدان عبارتند از ابوك ، ارزانفود ، وفرجين و رودهاي ديگري كه در حوزه شهرهاي تابعه استان جاري ميباشند .
سرآب فارسيان و سراب گيان نهاوند :
اين سرآب ها از دامنه های كوه های زاگرس در جنوب نهاوند می جوشند و از گردشگاه هاي مهم استان همدان محسوب می شوند . در حواشی اين دو سرآب ها درختان كهنسال با بيش از 500 سال عمر (يادگاری از جنگل های زاگرس) هنوز هم بر جای ماندهاند . اين دو سرچشمه شگفت آور از گردشگاه هاي مردم منطقه به شمار مي روند .
اين سرآب اولين منبع آبی رودخانه گاماسياب است . اين آب از دامنه زاگرس در شمال خاوری نهاوند سرازير می شود و از نظر ظهور و شدت جريان شگفت آور است . محوطه پيرامونی مظهر آن امکانات مطلوبی برای ايجاد تاسيسات گردشي - تفريحی دارد .
آبشار گنج نامه :
اين آبشار كه دارای آب دايمي است ، در گردشگاه گنج نامه و در کنار كتيبه های معروف دوره هخامنشی قرار دارد . آب اين آبشار از ارتفاع حدود 12 متری سرازير می شود و آب عباس آباد را به وجود می آورد . دبی متوسط آن 200 ليتر در ثانيه است كه از دره زيبای عباس آباد و گنج نامه می گذرد . اين آبشار در مسير صعود به ارتفاعات كوه الوند و نزديك شهر تاريخی همدان واقع شده است . امكانات قابل توجه برای بهره برداری تفريحی - گردشگري و دسترسی آسان در فصل های مناسب سال ، از امتيازات ديگر اين آبشار گردشگري به شمار می آيد .