کوه ها

آق داغ : آق داغ یکی از کوه های مشهور استان کرمانشاه است که 2105 متر ارتفاع دارد .


ارتفاعات بمو : اين ارتفاعات كه جزء زاگرس چين خورده مي باشد به صورت نواري از شمال به جنوب در شمال غرب منطقه از گله در طول خط مرز ايران و عراق امتداد دارد . بلندترين قله اين ارتفاعات 1842 متر ارتفاع دارد .

ارتفاعات قلاجه : اين ارتفاعات كه با جهت شرقي ـ غربي شكل گرفته اند ، حد فاصل استان هاي ايلام و كرمانشاه را شكل مي دهند . تمام اين ارتفاعات داراي درخت و درختچه هاي خودرو مي‌باشد . بلندترين قله آن 2355 متر ارتفاع دارد .

بازي دراز : بازي دراز یکی دیگر از کوه های استان کرمانشاه است که با ارتفاع 2320 متر است .

رشته كوه پراو : در حقيقت امتداد ارتفاعات الوند است كه با جهت شمال غربي به طرف كوه‌هاي طاق بستان پيش مي رود و پس از طاق بستان به طرف كردستان متمايل مي گردد . اين ارتفاعات سنگي و غير مشجر بوده و داراي معابر محدود است . كوه بيستون بلندترين كوه اين رشته كوه است . طول رشته كوه پراو از شمال غربي تا جنوب شرقي 62 كيلومتر و عرض آن از شمال به جنوب در پهن ترين نقاط به 26 كيلومتر مي رسد .

سفيد كوه : اين رشته كوه در10 كيلومتري جنوب شهر كرمانشاه قرار گرفته و به طرف لرستان امتداد دارد . بلندترين قله اين كوه 2805 متر ارتفاع دارد و اكثر اوقات پوشيده از برف است. خط الرأس كوه سفيد مرز طبيعي بين منطقه درود فرامان و سر فيروز آباد ماهيدشت است . اين كوه همانند كوه هاي دالاهو ، پراو و شاهو جزء زاگرس مرتفع مي باشد . ريزابه هاي دامنه شمالي اين كوه به رودخانه قره‌سو و ريزابه هاي دامنه جنوبي آن به رودخانه مرگ مي ريزد .

سه سر : سه سر یکی دیگر از ارتفاعات استان کرمانشاه است که 2593 متر دارد .

شاهو : اين ارتفاعات از جنوب شرقي روانسر آغاز شده و به صورت نواري به هم پيوسته به طرف پاوه ادامه داشته و از آنجا تا نوسود در جهت شمال غربي امتداد مي يابد و در حقيقت مرز طبيعي استان كرمانشاه با استان كردستان را شكل مي دهد . قسمت غربي اين كوه به رودخانه سيروان منتهي مي شود . بلندترين قله شاهو در شمال پاوه در حدود 3370 متر ارتفاع دارد و كوه تخت كه 2985 متر ارتفاع دارد دنباله كوه شاهو بوده و در همان خط سير ادامه داشته و به بخش رزاب منتهي مي گردد .

کوه دالاهو : کوه دالاهو مشرف بر جنگلهای کرند واسلام آباد ، با قله با ارتفاع 2250 متر بالا تر از سطح دریا است .

كوه آتشكده يا آتشگاه : رشته كوهي است كه از كوه شاهو جدا گشته و از مغرب روستاي شمشير واقع در اورامانات گذشته و به دره رودخانه سيروان منتهي مي گردد . بلندترين قله اين رشته كوه در حدود 2462 متر ارتفاع دارد كه خط رأس آن حد طبيعي پاوه و جوانرود را شكل مي‌دهد . كوه گزن دنباله كوه آتشكده بوده كه در غرب رودخانه سيروان مرتفع مي گردد . ارتفاع بلندترين قله اين كوه 2389 متر مي باشد .

كوه نوا : رشته ارتفاعات نوا در جنوب رشته كوه هاي دالاهو قرار گرفته كه تنگه پاطاق بين اين دو رشته كوه واقع گرديده است . بلندترين قله آن در جنوب روستاي سرميل در حدود 3288 متر ارتفاع دارد .
ارتفاعات حد فاصل شهرستان کنگاور ، صحنه و سنقرکلیایی : در حد فاصل شهرستان کنگاور ، صحنه و سنقرکلیایی کوه های مرتفع و متعددی قرار دارد که مهمترین آنها عبارتند از کوه کمر زرد با ارتفاع 2273 متر ، هزار خانی پائین با ارتفاع 3420 متر ، دالاخانی با ارتفاع 3126 متر ، بدر با ارتفاع 3265 متر ، سیردوله با ارتفاع 2485 متر ، پنجه علی با ارتفاع 2883 متر ، سردره شمالی با ارتفاع 2753 متر ، کوه گر با ارتفاع 2430 متر ، امروله با ارتفاع 2987 متر نخود چال با ارتفاع 3322 متر و کوه هجر با ارتفاع 2253 متر .

غارها

غار پراو : اين غار در كوه پراو از سلسله جبال زاگرس در شمال شهرستان كرمانشاه واقع شده است . غار پراو بزرگترين غار آهكي دنياست و ساختمان آن مطلقا آهكي است . نتايج بررسي هاي انجام گرفته نشان مي دهد كه اين غار به دوران سوم زمين شناسي مربوط است .

غار اسنگران : اين غار ، در شمال غربي كوه هاي " پرو " در تنگه اي به نام " تنگ كوه " در 22 كيلومتري جاده بين كرمانشاه و سنندج واقع شده است . غار آسنگران يكي از غارهاي زيباي ايران است .

غار تاريخي بيستون : بر دامنه كوه بيستون و در بالاي سر مجسمه هركول غاري معروف به غار" شكارچيان " قرار دارد . اين غار در سال 1949 م توسط پروفسور " كارلستون كون" باستان شناس امريكايي و استاد رشته پيش از تاريخ دانشگاه فيلادلفيا بررسي و حفاري گرديد.

غار تايله نو ( تايوله ناو ) : اين غار ، در ناحيه " بدره " كرمانشاه واقع شده و چندين دهانه در طبقات مختلف زمين ساختي دارد . در اين غار ، سفال هاي مربوط به دوران پيش از تاريخ به دست آمده است .

غار دو اشکفت : یکی از کهن ترین سکونتگاه های بشر در منطقه کرمانشاه غار دو اشکفت در نزدیکی طاق بستان است . این مکان باستانی شامل دو غار مجاور هم است. یکی از این دوغار (غار شرقی) ، در دوره پارینه سنگی میانی محل سکومنت موقت یا فصلی گروه های شکار ورز ساکن منطقه بود .

غار رتيل : اين غار، در مسير كرمانشاه به كرند و ريجاب در جهت زيارتگاه بابا يادگار واقع شده است . طول اين غار 366 متر است .


غار قوري قلعه : در ميان جنگل هاي بلوط اورامانات و پاوه ، در فاصله 90 كيلومتري كرمانشاه ، غار قوري قلعه كه بزرگترين غار آبي آسيا شمرده مي شود ، واقع شده است . اين غار از روستاي قوري قلعه شروع و به گفته بوميان منطقه ، تا خاك عراق ادامه مي يابد .

غار كاوات : غار كاوات از جمله غارهاي ديدني و معروف استان هاي كرمانشاه و كردستان است كه در سلسله جبال شاهو در شمال دره با صفاي قوري قلعه از توابع جوانرود واقع شده است .

غار مر آفتاب : این غار در دامنه کوه بیستون و در حدفاصل غار های مر تاریک و مردو در قرار دارد . ابزار های سنگی شناسایی شده از این غار نیز متعلق به دوره موستری است .

غار مر تاریک : این غار در دامنه کوه بیستون و در قسمت شمال غربی غار مرخرل قرار دارد . ابزارهای سنگی به دست آمده از این غار نیز متعلق به دوره موستری است .

غار مرخرل : اين غاردر دامنه کوه بیستون در فاصله پانصدمتری از خانه های مسکونی قرار دارد این غار با طول 27 متر بر دشت بیستون مشرف است . جدید ترین آثار مکشوفه از غار مرخرل متعلق به دوره ساسانی است .

غار مردو در : این غار در دامنه کوه بیستون و در قسمت شمال شرقی غار شکار چیان قرار دارد . ابزار های به دست آمده از این غار مربوط به دوره موستری و زارزی است .

غار( پناه گاه سنگی) ورواسی : این پناهگاه سنگی در 11 کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه در دامنه کوه ماسی و در دره معروف به تنگ کنشت قرار دارد . آثار بدست آمده از غار عبارتند از : تراشنده ها و سر پیکانهای دندانه دار دوره میانی پارینه سنگی جدید ، قلم حکاکی ، تراشنده ها ، تیغه های روتوش شده و سرپیکان های دوره زیر ین پارینه سنگی جدید و سنگ های مادر ، ریز تیغه ها ، چکش ، قلم حکاکی ، سوراخ کن های دوره فرا پارینه سنگی .

غار شکار چیان : این غار در دامنه کوه بیستون و به فاصله کمی از مجسمه هر کول قرار دارد . در حفاری هایی که در سال 1949 میلادی در این غار صورت گرفت ، در حدود 22 هزار یافته شامل سفال ، ابزار سنگی و قطعات استخوان حیوانی چون گوزن غزال های وحشی ، پلنگ ، شغال ، گراز ، روباه قرمز و بخشی از استخوان ساعد انسان نئاندارتال به دست آمده است . دو قطعه از سفال های مکشوفه متعلق به دوره آشوری و بقیه از نوع سفال های هخامنشی بودند . هم چنین ابزار های سنگی از نوع تیغه های سنگی دوره پارینه سنگی جدید به عبارتی در حدود 40 هزار سال پیش است

منبع- سایت میراث فرهنگی کرمانشاه