وضعيت منابع طبيعي استان

استان زنجان   استان زنجان با مساحتي در حدود 22164 كيلومتر مربع در شمال غربي كشور ايران قرار گرفته است. اين استان با جمعيتي در حدود يك ميليون نفر داراي 7 شهرستان -  17 شهر – 46 دهستان و 1210 آبادي است.

 اماكن ديدني

مهم ترين اماكن ديدني استان عبارتند از :گنبد سلطانيه - غار كتله خور- مسجد جامع زنجان- بناي رختشويخانه - داش كسن- آبشار شارشار- بازار زنجان- تپه هاي باستاني كرسف-  دربند قاطرچي- غار خرمنه سر- قلعه بهستان –-معبد اژدها- موزه زنجان 

طبيعت و جغرافياي طبيعي:

رودهاي مهم در اين استان قزل اوزن، زنجانرود و ابهر رود است. بلندترين نقطه استان در ارتفاعات تخت سليمان (بيش از 300 متر) و كمترين در قزل اوزن در گيلوان (حدود300 متر) مي باشد. تنوع آب و هوائي اين منطقه موجب ايجاد گونه هاي متفاوتي از زندگي جانوري و گياهي شده است . به دليل شرايط كوهستاني اين ناحيه و تاثيرات غيرمستقيم جريانات جوي مرطوب شمال غربي آب و هواي استان را مي توان به دو ناحيه تقسيم نمود. اب و هواي كوهستاني سرد با تابستاني معتدل و آب و هواي گرم و نيمه مرطوب طارم عليا . متوسط بارندگي در حدود 300 ميليمتر مي باشد.غارهاي استان عبارتند از : غار كتله خور- گلجيك – غار خرمنه سر. غار كتله خور كه زا همه اينها ديدني تر و بزرگ تر است و يكي از پديده هاي طبيعي بسيار زيباي ايران محسوب مي شود در 80 كيلومتري جنوب خدابنده قرار گرفته است. همچنين چشمه هاي آب معدني استان عبارتند از :چشمه آبگرم وننق- چشمه آبگرم ابدال- چشمه آبگرم گرماب و چشمه آبگرم حلب انگوران 

مردم: زبان گفتاري اكثريت اهالي استان زنجان تركي آذربايجاني است ولي همسايگي و نزديكي به پايتخت باعث گرايش به زبان فارسي شده است. در جهات چهارگانه در شمال استان تركي مخلوط با گيلكي و در شرق متمايل به فارسي در جنوب غربي كردي و در غرب تركي آذربايجاني و در جنوب استان نيز با گرايش فارسي و تاتي تكلم مي كنند.حمداله مستوفي در كتاب نزهه القلوب مذهب مردم منطقه را در حدود 740 هجري قمري سني مذهب ذكر مي كند اما در دوران صفويه با حمايت صفويان از تشيع به تدريج مذهب تشيع رواج يافته است. 

 تاريخچه:مركز اين استان در قبل از اسلام زنگان يا زنديقان و به معناي منسوب به كتاب زند نام داشته است كه پس از استيلاي اعراب بنا به ضرورت تلفظ معرب به زنجان تغيير يافته است. اين استان از قديم به سبب قرار گرفتن در حاشيه جاده ابريشم و راه تجاري مسير هند و چين به اروپا داراي اهميت خاصي بوده است.بناي عظيم سلطانيه كه بعد از كليساي سانتا ماريا دلفيروي فلورانس و مسجد اياصوفيه در تركيه عظيم ترين گنبد تاريخي جهان بشمار مي آيد در اين استان قرار دارد.

 محصولات كشاورزي استانمحصولات عمده كشاورزي  استان كه اكثرا صادر هم مي شوند عبارتند از: گندم – زيتون- برنج- انگور- زردآلو سيب- لوبيا- خيار- كدو- فندق- بادام- انار- سير از محصولات عمده شهرستان طارم به شمار مي رود. 

صنايع استان:استان زنجان به دليل محدوديت قانوني توسعه ظرفيتهاي توليدي در تهران و مركز كشور و برخورداري از شبكه هاي زيربنائي قوي ( زمين- منابع آب- خاك- شبكه هاي مواصلاتي- موقعيت راهبردي در منطقه شمالغرب- عبور  خطوط انرژي- سرمايه گذاري كلان ملي و...  ) از پتانسيل قابل ملاحظه اي در جذب سرمايه گذاري بخش صنعت برخوردار است. از صنايع مهم استان به چند نمونه اشاره مي گردد:شركت ايران ترانسفو- پارس سوئيچ - شركت ملي سرب و روي ايران – شركت كالسيمين – شركت مينو و..همچنين شهر زنجان از لحاظ تنوع معادن بسيار غني بوده بطوريكه در حال حاضر بالغ بر 170 انديس و ذخاير  معدني قابل بهره برداري و در دست اكتشاف و يا شناسائي شده در استان وجود دارد كه شامل : سرب و روي – سيليس- منگنز- مس – آهن – سنگهاي تزئيني و... است. هم اينك از نظر معادن روي اين استان بزرگترين معادن روي خاورميانه را در خود جاي داده است.    

      وضعيت منابع طبيعي استان زنجان

مساحت استان 2،216،400 هكتار  
مساحت منابع ملي استان 1234613 هكتار 56% مساحت استان
مساحت مراتع 1137000 هكتار 3/51% مساحت استان
مساحت جنگل 97553 هكتار 4/4% مساحت استان
مساحت جنگل دست كاشت 15000 هكتار  
مراتع خوب 240442 هكتار 21%مراتع
مراتع متوسط 425300 هكتار 37% مراتع
مراتع فقير 471317 هكتار 42% مراتع
دام وابسته به مرتع 1741000 واحد دامي  
دامدار وابسته به مرتع 20000 خانوار  
توليد علوفه خشك 183000 تن  

  فواید و محاسن عرصه های منابع طبيعي

 v    توليد اكسيژن   v    جذب پرتوهاي مادون قرمز v    جذب گرد و غبارv    تعديل آب و هوا و دمای محیطv     كاهش آلودگي صداv     تنظیم گاز و ایجاد تعادل بین اکسیژن و گاز کربنیک v  توليد ماده فيتوفسيد:( اين ماده باعث تعادل بين دو نيمكره مغز و ايجاد آرامش در انسان مي‌شود)v  تنظیم آب و هوا با تنظیم گازهای گلخانه ای وتولیدDMS   مؤثر تشکیل ابرهاv  تنظیم اختلالات و آشفتگی های جوی از طریق حفاظت خاک در برابر طوفان و کنترل سيلاب     v     تنظیم هوا، تنظیم جریانات هیدرولوژیکv     تامین آب توسط آبخیزها و لایه های آبیv     جلوگیری از فرسایش و حفظ خاک در مقابل باد و هرزآب هاv     تشکیل خاک، ازطریق تقویت فرآیندهای خاکسازیv     تأثیر در چرخه غذایی نظیر تثبیت ازت و فسفرv     کنترل آلودگی ها و مسمومیت زداییv     کنترل بیولوژیکی با دخالت در تنظیمات حرکتی و تغذیه ایv  پناهگاه و زیستگاه منطقه ای و محلی برای پرورش انواع گونه های مهاجر و بومیv  تولید غذا و سایر مواد مایحتاج  مانند ماهی، صمغ، غلات، خشکبار، میوه، و . . .   

برخي محصولات منابع طبيعيv

 تولید مواد خام ازقبیل الوار، سوخت و علوفه v     تأمین علوفه مورد نیاز احشام در جهت تولید گوشت قرمزv     حفظ منابع ژنتیکی انواع گیاهان و جانوران و ایجاد  تنوع حیاتی v  جنبه های تفریحی، اکوتوریسم ورزشی، کوهنوردی،  طبیعت گردی، شکار  و سایر فعالیت های مشابه v     ارزش های زیبا شناختی، هنری، آموزشی یا علمی اکوسیستم ها  

 چالش هاي عمده جهاني در اثر تخريب منابع طبيعي

v    تغيير اقليمv    گرم شدن كره زمين ، تشديد انتشار گازهاي گلخانه اي v    خشكسالي – كاهش بارندگي v    سالانه 800 هزار نفر از مردم جهان به دليل آلودگي هوا جان ميدهند.v آلودگي هوا با ده برابر آلودگي آب و 16 برابر آلودگي غذا داراي اهميت است.v    60 درصد از اكسيژن مصرفي جهان توسط فضاي سبز توليد مي شود.v يك سوم مساحت زمين و يك ششم جمعيت جهان در 110 كشور تحت تاثير پديده بيابان زائي قرار دارند.v    سالانه 500 ميليون هكتار جنگل  در  جهان منهدم  مي شود.v در 5 تا 7 ميليون هكتار از اراضي حاصلخيز جهان شور و غيرقابل استفاده مي شود.v     كاهش ذخائر جنگليv هم اكنون در اثر تداوم تخريب منابع طبيعي جهان سالانه   100هزار گونه و روزانه 274 گونه گياهي و جانوري   از بين مي رود.v در صورت تداوم خشكسالي با وجود پيشرفت و فناوري امكان تغذيه يك سوم جمعيت جهان تا سال 2020 با مشكل مواجه خواهد شدv    در حال توليد بيابان هستیمv     ایجاد سيلاب هاي وحشيv    دوره هاي خشك طولانيv    تبخير بسيار بالاv    فقر وگرسنگیv    فرسايش- شديد آبي- بادي     v      تخريب اراضي بيابان

منبع- پرتال استان زنجان