کوهها و قله ها

به طور کلی کوه های استان آذربایجان غربی از نظر قابليت و نوع استفاده به چهار دسته تقسيم می شوند. اول، كوه های لخت سنگی كه به علت تخريب و فرسايش شديد دارای پوشش خاكی كم و يا فاقد پوشش خاكی هستند. اين نوع ارتفاعات که وسعت تقريبی آن ها در حدود 300/74 هكتار است ، به دلايل متعدد از جمله حفاظت حوزه های آبخيز بايد مورد كنترل و بهسازی لازم قرار گيرند . دوم ، كوه های مرتفعی كه مشتمل بر ارتفاعات مرتعی دايم و فصلی و از نظر پوشش خاكی دارای وضعيت متوسط نسبتاً عميق با پوشش گياهی مناسب هستند . وسعت تقريبی اين مناطق در حدود 900/612/1هكتار است . سوم ، كوهستان های جنگلی طبيعی هستند كه بیشتر در منطقه سردشت و قسمتی از پيرانشهر درجهت مرزی ايران و عراق قرار گرفته و يكی از منابع طبيعی ارزشمند اقتصادی و توريستی به شمار می آیند . وسعت اين كوهستان های جنگلی در حدود 16.500 هكتار است . چهارم ، كوهستان های مارنی گچ و نمک هستند كه مواد تشكيل دهنده سنگ مادر آن ها مارن های رنگين گچی - نمكی است و به علت قابليت فرسايش شديد ، خطری جدی برای اكولوژی محسوب می شوند و بايد مورد حفاظت و كنترل دقيق قرار گيرد . وسعت تقريبی اين نوع ارتفاعات در حدود 000/66 هكتار است . مهم ترين قله های ارتفاعات آذربايجان غربی در دره رودخانه گدار قرار دارد كه به درازای 314 كيلومتر و پهنای حداقل 25 كيلومتر (در باختر سلماس) و حداكثر 80 كيلومتر (در شمال خوی) و به طور متوسط 50 كيلومتر كشيده شده است و مساحتی معادل 200/15 كيلومتر مربع را در برمی گيرد . بیش از 30 قله در این استان برای ورزش های کوهستانی ، تفریح و انواع گردشگری مناسب تشخیص داده شده است که بیشتر آن ها دارای آبشار ، یخچال ، چشمه و غار هستند .

کوه قيه ماکو : کوهي مرتفع با کلاهک سنگي بي نظير که در شمال ماکو قرار دارد . اين منطقه مجموعه جالبي از گردشگري ، فرهنگي ، اکوسيستم و گردشگري ماجراجويانه را در کنار هم دارد . اگر قصد ديدار از اين منطقه را داريد ، بقاياي قلعه ماکو ، مجموعه عمارات زيبا و قديمي ، طبيعت بي نظير بازار و کوهي با عظمت را مشاهده خواهيد کرد .

برخی از کوه ها و قله های این استان عبارتند از : قله شیدان (3555متر) ، قله سه‌سو (3000متر) ، قله ستاره لوند (2800متر) ، قله یربهار (2800متر) ، قله خلیل (3100متر) ، قله سه کچه (3000متر) ، قله دالاپر (3380متر) ، قله بورسینا (3480متر) ، قله مرگ‌ زیاره (3280متر) ، قله ماه داغی (2850متر) ، قله نادر (2000متر) ، سلسله جبال مرکزی ترکیه و عراق ، ارتفاعات گردنه قوشچی ، کوه‌های باستان ، ارتفاع مور شهیدان ، ارتفاعات گردنه کله شین و چیای بینار ارومیه

غارها

غارهای فرهاد ، تخت قارا ، كهريز ،‌ دانيال در اروميه ، غارهای زندان و بابا حسن در نقده ، غارغيب آباد ، كهل و كرفتو در تكاب، غار بورينگ بزرگ و غار بورينگ كوچک در مهاباد ، غار چاه زندان در تكاب ، غار فقرقا (مهاباد) ، غار راکاد ، غار میرداوود (صومای ارومیه) ، غارهای زیرزمینی کوه قارنی یاروق (بین سلماس و بخش صومای ارومیه) از جمله غارهای با ارزش گردشگری این منطقه به شمار می آیند که همه آن ها در دل کوه های سر به فلک کشیده جای گرفته اند . استان آذربايجان غربی به علت ويژگی های جغرافيايی و توپوگرافی دارای پستی و بلندی های طبيعی فراوانی است كه وجود دره های سرسبز بر زيبايی آن ها می افزايد . بیشتر دره های این استان در فصل بهار و تابستان مورد استفاده وسيع مردم قرار می گيرند و تعدادی از آن ها مانند دره های ماربيشوبايی ، شهيدان (قاسملو) رشكن ه ، جويز و دم دم ، در هر چهار فصل سال تفریح گاه های خوب و مناسبی به حساب می آيند . اين دره ها به علت پوشش گياهی دل انگيز، جنگل های پراكنده، كشتزارهای سرسبز ، باغ های پر از انواع ميوه ، رودخانه های روان و چشمه های جوشان، تابلوهای بديعی از شگفتی های زيبای طبيعت را به نمايش می گذارند . اين زيبايی ها خود يكی از عوامل مهم جذب جهانگرد به اين منطقه هستند . اهميت ديگر اين دره ها از اين جهت است که با شهرهای اطراف خود هم جوار هستند و به علت داشتن دسترسی مناسب به شهرها ، استفاده از آن ها برای اوقات فراغت آسان و راحت است .

غار قلاتاسیان : در فاصله 200 متری شمال غرب روستای قلعه تاسیان از توابع بخش گورک سفلین شهرستان سردشت قرار دارد . آثار موجود در این غار بیانگر حکایت زندگی انسان در این غار در دوره پارت و ساسانی دارد .

غار علی شیخ : در 48 کیلومتری شهرستان خوی قرار دارد . سفال های این غار عموماً مربوط به اوایل دوران اسلامی است .

غار تمتمه : در 18 کیلومتری جنوب غربی شهر ارومیه قرار دارد و مستندات به دست آمده از آن سکونت انسان را در دوره پارینه سنگی در این منطقه تأیید می کند .

غار سهولان : در 35 کیلومتری شهر مهاباد قرار دارد و یکی از زیباترین و شگفت انگیز ترین غارهای ایران است .