قدمت منطقه تويسركان به دوران قبل از ميلاد مسيح (ع) می‌ رسد. شهرستان تويسركان با در‌ه‌هاي پر از گردوي خود يكي از مهم‌ترين شهرستان‌هاي استان همدان را تشكيل مي‌دهد تويسركان از شمال به شهرستان‌های همدان و اسدآباد، از خاور به شهرستان ملاير، از جنوب به شهرستان نهاوند و از باختر به شهرستان كنگاور محدود می‌شود. اساس اقتصاد اين ناحيه را كشاورزي، باغ داري، دام‌داري و صنايع دستي تشكيل مي‌دهد. اين منطقه به لحاظ صنايع از رونق نسبي برخوردار بوده و صنايع‌ماشينی،‌ كارخانه‌های فيلترسازی، نساجی،ساخت وسايل كشاورزی مانند بيل سازی، صنايع غذايي، آجر فشاری، كارگاه ريسندگی و بافندگی، سنگ بری، سرنگ سازی و مصنوعات فلزی در اين شهرستان داير و مشغول به كار هستند.صنايع دستی يكی از فعاليت‌های اقتصادی اين شهرستان است كه شامل نجاری، منبت‌كاری، صابون سازی، قالی،گليم و گيوه‌بافی مي‌شود. پل‌تاريخي فرسفج، قلعه اشتران، دره سركان، دره آرتيمان، امام‌زاده شاه‌زاده ناصر، پير كمر بسته سركان، قلعه دختر (قز قلعه سي)، مسجد جامع تويسركان، درخت چنار كهنسال مسجد باغوار، كاروان‌سراي شاه‌عباسي فرسفج، دره‌ي گزندر، دره‌ي فاران، دره‌ي شهرستانه، شهر بازي و بوستان نبوت و بازار سنتي سرپوشيده مهم‌ترين ديدني‌هاي شهرستان تويسركان را تشكيل مي‌دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی


پل تاريخي فرسفج، قلعه اشتران، دره سركان، دره آرتيمان، امام‌زاده شاه‌زاده ناصر، پير كمر بسته سركان، قلعه دختر (قز قلعه سي)، مسجد جامع تويسركان، درخت چنار كهنسال مسجد باغوار، كاروان‌سراي شاه‌عباسي‌فرسفج، دره‌ي گزندر، دره‌ي فاران، دره‌ي شهرستانه، شهربازي و بوستان نبوت و بازار سنتي سرپوشيده مهم‌ترين ديدني‌هاي شهرستان تويسركان را تشكيل مي‌دهند. 


صنايع و معادن


صنايع ماشينی،‌ كارخانه‌های فيلترسازی، نساجی،ساخت وسايل كشاورزی مانند بيل سازی، صنايع غذايي ( آرد )، آجر فشاری، كارگاه ريسندگی و بافندگی، سنگ بری، سرنگ سازی و مصنوعات فلزی در اين شهرستان داير و مشغول به كار هستند. كانی‌های شهرستان تويسركان را كان سنگ گرانيت،‌ كوارتز، فلدسپات، و ميكا تشكيل‌ مي‌دهد که در اطراف روستای شهرستانه به طور مكانيكی بهره‌ برداری می شود.  


کشاورزی و دام داری


تويسركان يك ناحيه‌كشاورزي و دام‌داري است. مهم‌ترين محصولات كشاورزی و باغ‌داری تويسركان را گندم، جو، بنشن، تره بار، سيب، گلابی، هلو، زرد آلو، بادام، انگور و گردو تشكيل مي‌دهد که گردوی آن بسيار شهرت دارد. ديگر محصولات کشاورزی نيز بعضی به صورت تازه و بعضی به صورت خشك‌بار صادر می‌شوند. پرورش دام در اين استان توسط روستاييان صورت گرفته و بيش‌تر شامل گوسفند، گاو و بز مي‌شود فرآورده‌های دامی اين شهرستان صادر می شوند. علاوه بر آن پرورش طيور به شيوه صنعتی در حد خود كفايی اهالی انجام می شود.  


مشخصات جغرافيايي


تويسركان از شمال به شهرستان های همدان و اسدآباد، از خاور به شهرستان ملاير، از جنوب به شهرستان نهاوند و از باختر به شهرستان كنگاور محدود می‌شود. تويسركان در 48 درجه و 28 دقيقه درازای جغرافيايي و34 درجه و 34 دقيقه پهنای جغرافيايي و بلندی 1780 متری از سطح دريا قرار دارد. اين شهرستان از دو بخش مركزی و بخش قلقل رود تشكيل شده است. كوه مرتفع الوند كه از كوهستان های فرعی گران‌كوه زاگرس به شمار می‌رود مرز طبيعی تويسركان، همدان و ملاير را تشكيل می‌دهد. آب و هوای تويسركان نسبتا سرد و خشك است. جمعيت شهرستان تويسركان 118954 نفر در سرشماری 1375 بر آورد شده است. اقتصاد شهرستان تويسركان بر كشاورزی، دام‌داری و صنايع (ماشينی و دستی) استوار شده است. مهم ترين ايل اين شهرستان، ايل تركاشوند است كه محل ييلاقی آن ها تويسركان و قشلاق شان انديمشك است. مدت استقرار آن ها بين 4 تا 6 ماه بوده و در مناطقی بين اسد آباد، كنگاور و تويسركان در رفت و آمد هستند. بخشی از اين ايل از طريق دام‌داری و بخش ديگر از طريق كشاورزی و صنايع دستی امرار معاش می كنند. زبان مردم شهرستان تويسركان تركی و فارسی با گويش لری ( لكی) بوده و دين آن ها اسلام و مذهب شان شيعه است. مركز شهرستان تويسركان در مسير راه آسفالت فرعی كنگاور - جوكار قرار گرفته و از اين طريق به طول 38 كيلومتر به سمت جنوب خاوری تا جوكار و به طول 45 كيلومتر به سمت غرب تا كنگاور فاصله دارد. هم چنين يك راه فرعی شنی به سمت شمال باختري به طول 73 كيلومتر تا اسد آباد كشيده شده است.  


وجه تسميه و پيشينه تاريخي


شهر قديمی «رودآور» دارای سه قصبه « توی »، « سركان » و « شكان » بود. اين شهر پس از حمله مغول اهميت خود را از دست داد و مردم آن به قصبه « توی » روی آوردند و به تدريج آن جا را آباد كردند. قصبه شكان در اثر زلزله خراب شد،‌ اما سركان به فاصله 10 كيلومتری شمال غرب تويسركان هنوز پابرجاست و اكنون يكی از شهرهای شهرستان تويسركان است. تويسركان فعلی كه از تركيب دو كلمه « توی » و « سركان » ساخته شده است، همان قصبه « توی » قديمی است. از سوی ديگر وجود آرامگاه حضرت حبقوق نبی (ع ) ( در مركز آن شهر و نزديك « رود آور » سابق ) با توجه به زمان زندگی آن حضرت در حدود 700 سال قبل از ميلاد و كاوش های باستان شناسی اطراف بقعه، نشان‌گر قدمت و وجود آبادانی منطقه در آن عصر است. تويسركان در دوره های صفويه و قاجاريه نيز مورد توجه بوده است و از اين دو دوره آثاری در شهر به جا مانده كه می توان به بازار دوره قاجار اشاره کرد. 
 منبع-  ایران تراول