ابوالفرج رونی (سال در گذشت 515 )

ابولفرج از شاعران دوره ی غزنوی است.اودر صرف و نحو از بزرگان عصر خود بشمار می رفت،رونی در قصیده سرائی نیز بسیار توانا بود.

 

ابوحفص سعدی سمرقندی:

او را نخستین شاعر پارسی گویی دانسته اند.برخی روزگار زندگیش را در قرن اول و عده ای در قرن دوم و سوم می دانند.

 

ابوسعید ابوالخیر(357-440)

شیخ ابوسعید فضل الله بن ابوالخیر درمهنه (ناحیه ای از خاوران خراسان)تولد یافت.او را از مبتکران رباعی که زائیده طبع ایرانیست دانسته اند.رباعی های او سرشار از فلسفه عرفان است.

 

ابوسلیک گرگانی (قرن سوم)

ابوسلیک گرگانی در قرن سوم و زمان حکومت عمرولیث می زیست.اشعار چندی که به او منسوب است لطف وشیوائی ویژه ای دارد.

 

ابوشکور بلخی(قرن سوم-اوائل قرن چهارم)

ابوشکور در دوره ی سامانیان و در قرن سوم و اوایل قرن چهارم می زیست.مثنوی آفرین نامه از آثار ارزنده ی این شاعر بلند پایه است.

 

ابونواس (145-199)

ابونواس حسن بن هانی از نخستین شاعران مشهور ایران است که به زبان عربی شعر می گفته است.او اهل خوزستان بود.غزلها و قصایدش به زبان عربی مشهور است.آرامگاهش در بغداد در مقبره شونیزیه در کنار نهر عیسی قرار دارد.

 

ادیب الممالک فراهانی (1277-1336)

محمد صادق حسینی ملقب به امیر الشعرا متخلص به امیری و معروف به ادیب الممالک فراهانی از شاعران بسیار معروف قرن سیزدهم و صدر مشروطیت است ودر دوره ی تجدید حیات ادبی که از نشاط اصفهانی آغاز و به وی ختم می شود پس از حکیم قا آنی بر تمام شعرای این دوره برتری داشت. او در قریه کازران از توابع سلطان آباد متولد شد ودرتبریز روزنامه ادب را با خط نستعلیق منتشر و نیز در سال1318 سفری به قفقاز کرد.ودر شعبان 1324به سردبیری روزنامه مجلس برگزیده شد.

 

ادیب پیشاوری (1260-1349)

سید احمد بن سید شهاب الدین ،در پیشاور متولد شد.او نخست در محضر حاج ملا هادی سبزواری به تحصیل پرداخت ودر سال 1300به تهران آمد.

دیوانش مشتمل بر4200بیت فارسی و370بیت عربی است.آرامگاه ادیب در شهر ری قرار دارد.

 

ادیب صابر ترمذی (اواخر قرن پنجم-اوایل قرن ششم)

شهاب الدین صابر اسماعیل در ترمذ بدنیا آمد.اوکه سلطان سنجر را مدح گفته است در غزل سرائی و سرودن قطعه و قصیده و رباعی ماهر بوده است.به فرمان اتسز او رابعنوان جاسوسی بین سالهای(538-542)درجیحون غرق کردند.

 

ادیب نیشابوری (1281-1344)

شیخ عبدالجواد متخلص به ادیب فرزند ملا عباس در نیشابور متولد ودر مشهد در گذشت.دیوان اشعار قریب6000بیت می باشد.

 

ازرقی هروی (قرن پنجم)

ابوزین الدین بن اسماعیل از مردم هرات و از شاعران قرن پنجم است.

ازرقی ارادت بسیاری به خواجه عبد الله انصاری داشت،علاوه بر قصاید زیبا قصه سندباد و الفیه و شلفیه را سروده است.

 

اسدی طوسی(سال در گذشت 465)

حکیم ابونصر علی بن احمد اسدی طوسی از شاران بزرگ قرن پنجم و از جمله حماسه سرایان معروف ایران است.او باید در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم ولادت یافته باشد.

از آثار او یکی کتاب لغت فرس است،و از آثار منظومش آنچه در دست است نخست مناظرات و دوم منظومه گرشاسپنامه را می توان نام برد.

 

امیر خسرو دهلوی (651-725)

امیر سیف الدین محمود از شعرای نامی ایران است که در دهلی اقامت داشت و پادشاهان هند را مدح گفته است.اوبه شیخ نظام الدین اولیاءارادت می ورزید از آثار اوست:

دیوان اشعار او در پنج قسمت شامل تحفه الصغر،واسطة الحیوة،عزة الکمال،بقیة النقیةونهایة الکمال.او به تقلید از نظامی خمسه ای ساخته است که شامل است بر مطلع الانوار،شیرین ومجنون ولیلی ،آئینه اسکندری و هشت  بهشت.

ازآثار دیگر او مفتاح الفتوح ،قرآن السعدین،نه سیمرغ رسائل الاعجاز وخزائن الفتوح می باشد.

انوردی ابیوردی (سال درگذشت بین سالهای 547-587ه.قمری)

اوحدالدین محمد بن محمد ابیوردی نخست تخلصش خاوری (منسوب به دشت خاوران که در دشت واقع بود) بوده است . او از شاعران بزرگ در بار سلطان سنجر سلجوقی بود و سلطان سنجر و ابوالحسن عمرانی را در اشعارش مدح گفته است .

اوحدی مراغه ای (670-738هجری قمری )

رکن الدین اصفهانی که در مراغه چشم به جهان گشود بود در اصفهان اقامت داشت . از مریدان شیخ ابوحامدالدین کرمانی بود و غیاث الدین محمد را در اشعارش مدح گفته است . از آثار او دیوان اشعار؛منطق العشاق و جام جم شهرت بسزایی دارند.

باباطاهر عریان (390 یا 391-بعد از سال 450 هجری قمری )

بابا طاهر از شاعران قرن پنجم و معاصر طغرل بیگ سلجوقی است . بابا طاهر از شاعران بلندپایه ای است که دو بیتی هایش دارای فلسفه والا و حکمتی ارزنده و عرفانی است. آرامگاهش در همدان در کوئی موسوم به بن بازار قرار دارد .بابا طاهر در سال 447یا 450 با طغرل بیگ سلجوقی ملاقات کرده است .

بشار بن برد (سال درگذشت 167هجری قمری )

بشار از نخستین شاعران معروف ایران در قرن دوم هجری قمری است که به زبان عربی شعر سروده است .بشار از شاهزادگان تخارستان بود که در کودکی به اسارت به میان قبیله <بنی عقیل بن کعب > درآمد و بین اعراب پرورش یافت لاکن همواره به نسبت و نژاد خویش مباهات و بیگانگان را تحقیر می کرد.

جامی (817-898هجری قمری )

نورالدین عبدالرحمن جامی بزرگترین شاعر دوره تیموری و بعد از حافظ بلندپایه ترین شاعر ایران است . او در خرجرد جام خراسان چشم به گیتی گشود .آثار منظوم جامی به شرح زیر است .

1-هفت اورنگ (سلسله الذهب ؛سلامان و ابسال تحفه الابرار ؛سجه الابرار ؛ یوسف و زلیخا ؛لیلی و مجنون ؛ خردنامه اسکندری )2-تجنیس اللغات 3- غزلهای جامی مرکب از سه دیوان به نامهای فاتحه الشباب ؛ واسطه العقد وخاتمه الحیاه .

جمال الدین اصفهانی (سال درگذشت 588هجری قمری )

جمال الدین محمد بن عبدالرزاق در اصفهان متولد شد . اشعارش زیبا و مشحون از مطالب اخلاقی است . سلاطین سلجوقی و آل خجند را مدح می کرد.

خاقانی (500-595 هجری قمری )

حکیم افضل الدین بدیل بن علی خاقانی شروانی معروف به خاقانی یکی از بزرگترین شاعران پارسی گوی ایران است. او در محضر عم دانشمند ش کافی الدین عمربن عثمان شروانی و ابوالعلاء گنجوی شاعر معروف کسب دانش کرد و به وسیله گنجوی به دربار شروانشاه معرفی شد و چون در دربار خاقان کبیر اخستان بن منوچهر تقرب حاصل کرد به خاقانی متخلص شد. و در قصیده سرایی به اوج توانایی رسید. خاقانی در سال 551 هجری قمری به زیارت کعبه شتافت و پس از زیارت خانه خدا و سیر و سیاحت در عراق و ملاقات با خلیفه عباسی عازم ایران شد. و در مراجعه از همین سفر بود که مشاهده خرابه های کاخ با عظمت ساسانیان (طاق کسری ) او را متاثر کرد و قصیده معروف < هان ای دل عبرت بین ؛ از دیده نظر کن ....> را به رشته نظم کشید. خاقانی در اواخر عمر گوشه انزوا برگزید ودر تبریز رحل اقامت افکند و در همان شهر در گذشت . آرامگاهش در مقبره الشعرای محله سرخاب تبریز قرار دارد.

 

منبع : اطلاعات عمومی سخن سعید درودی