اشنایی با شهرهای ایران  وکشورهای جهان

شهرستان خرمشهر، يکي از شهرستان هاي استان ششم کشور بوده و حدود آن بشرح زير است : از شمال به اراضي وسيع و شوره زاري که بين اين شهرستان و شهرستان اهواز و دشت ميشان واقع مي باشد، از خاور بشهرستان بهبهان ، از جنوب برودخانه کارون و شهرستان آبادان و بخش بندر امام خميني و خليج فارس ، از باختر بکشور عراق. مساحت شهرستان در حدود 6500 کيلومتر مربع است . اين شهرستان تقريباً بين 48 درجه و يک دقيقه تا پنجاه درجه و 10 دقيقه طول شرقي و عرض بين 30 درجه و 12 دقيقه تا 31 درجه و 7 دقيقه شمالي واقع است .
آب وهوا: هواي شهرستان خرمشهر گرمسير مرطوب و مالاريائي است . حداکثر حرارت در مرداد 1326 ه' . ش . به 58 درجه رسيده و حداقل حرارت در ديماه همان سال 8 درجه سانتي گراد بوده است . آب آشاميدني قراء شهرستان از رودخانه کارون و شطالعرب و رودهاي جراحي و زهره و چاه تامين مي گردد ولي زراعت غلات ديمي است و از اين رودخانه هاجهت زراعت استفاده نميشود.
ارتفاعات : اين شهرستان بطور کلي دشت و شوره زار بوده و ارتفاع مهمي ندارد، فقط در جنوب خاوري شهرستان خرمشهر کوه ميشان به ارتفاع 250 متر ديده مي شود.
باد: در اکثر مدت سال باد از دو جهت در اين شهرستان ميوزد:يکي از سمت شمال که در تابستان هوا را معتدل و زمستان سرد نموده و ديگري باد جنوبي معروف به شلجي است که تابستان هوا را بسيار گرم و خفه کننده مينمايد.
رودخانه : مهمترين ِ رودخانه هاي اين شهرستان رودخانه کارون است . اين رودخانه در نزديکي خرمشهر با رودهاي دجله و فرات که در کشور عراق جريان دارند يکي شده و تشکيل شطالعرب را ميدهد. ديگر رودهاي کوچک جراحي و زهره ميباشد که بترتيب در بخش هاي شادگان و هنديجان جريان دارد.
سازمان اداري : شهرستان خرمشهر از چهار بخش مرکزي ، شادگان ، بندر معشور و هنديجان تشکيل شده و جمع قراء و قصبات آن 238 و جمعيت شهرستان به اضافه نفوس شهر خرمشهر تقريباً 112هزار نفر است .
زبان و مذهب : زبان مادري سکنه اغلب قراء و قصبات عربي است و بفارسي نيز آشنا هستند. مذهب عمومي سکنه شهرستان اسلام و شيعه اثناعشري مي باشد.
محصولات : محصول عمده شهرستان ، غلات و خرما و محصولات حيواني از قبيل لبنيات و پوست و پشم و غيره است .
صنايع دستي : در اين شهرستان صنايع دستي مهمي ملاحظه نميشود فقط در بعضي قراء و قصبات منحصر به عبا و حصيربافي است جهت جلد خرما و بوسيله زنان تهيه ميشود. انتهاي راه آهن سرتاسري ايران به خرمشهر منتهي ميگردد.از خرمشهر بشهرهاي اهواز و آبادان راه شوسه و اسفالت وجود دارد. از خرمشهر به بندر معشور، بهبهان و هنديجان و بطرف مرز عراق راه اتومبيل رو وجود دارد که درفصول غيرباراني ميتوان رفت و آمد نمود. بخش مرکزي شهرستان خرمشهر از دهستانهايي بنام نهر يوسف و خين و بهمنشير و خيران و رويس تشکيل شده و حدود آن بشرح زير است : از شمال به شهرستان اهواز و اراضي بوته زار، از جنوب به رودخانه کارون و شهرستان آبادان و از خاور برودخانه کارون و از باختر بمرز کشور عراق. وضع طبيعي بخش مرکزي دشت و هواي آن گرمسيري است . آب مصرفي بخش از شطالعرب و رودخانه کارون و بهمنشير تامين مي گردد. تعداد قراء بخش 35 و قراء مهم آن بقرار زير است : کوت شيخ ، ام جريديه ، نهر يوسف ، مچري ، دربند، خين ،منيخ . ساکنين بخش از طوايف دريس ، فرهاني ، فيصلي ، عريض ، بغلاني ، موطور و غيره هستن

مي‌گويند كه ازده شهري كه اردشير در خوزستان و بين النهرين ساخته است، يكي بهمن اردشير است (يهمن‌شير) كه گويا امروز سرزمين خرم شهر و آبادان را در بر مي گيرد و رودي بنام بهمن شير از ميان آن مي گذرد. تحقيقات معروف ديولافوآدمورگان عمر تمدن در خوزستان را به عصر عيلامي‌ها مربوط مي داند. خرم‌شهر در 120 كيلومتري جنوب باختري شهرستان اهواز و14 كيلومتري شمال باختري آبادان قرار دارد. در دوره ساساني شهري بين خرم‌شهر و آبادان كنوني به نام بندگبان (جبان) وجود داشته است. تا پيش از جنگ تحميلی، خرم‌شهر به دليل موقعيت جغرافيايی و بازرگانی و ارتباط با دريای آزاد ثروت عظيمی را در خود جای داده بود. وجود تجارت‌خانه‌های بزرگ و نمايندگی شركت های بزرگ كشتي‌رانی، به‌خرم‌شهر چهره يك بندر بين المللی بخشيده بود و ساكنانش به زبان فارسی، عربی و ديگر زبان های خارجی آشنايی داشتند. اهالي بومي خرم‌شهر به بافت حصير، سبد خرما و عبا مشغول هستند. حصير، سبد بادبزن دستي و نظاير آن را از برگ درخت خرما و عبا را از پشم بز مي بافند. از محوطه‌هاي تاريخي منطقه‌مي‌توان‌به بندرسرق‌كه مركز صادرات شيشه و مصنوعات سفالي و دستي است، اشاره كرد. شهرك ولي عصر، ساختمان هلال احمر، مسجد ولي عصر، كاخ فيليه و مسجد جامع خرم‌شهر از ديگر آثار ديدني شهرستان خرم شهر به شمار مي‌آيند.

مکان های دیدنی و تاریخی

از محوطه‌هاي تاريخي‌منطقه‌مي‌توان‌به بندرسرق‌كه مركز صادرات شيشه و مصنوعات سفالي و دستي است، اشاره كرد. شهرك ولي عصر، ساختمان هلال احمر، مسجد ولي عصر، كاخ فيليه و مسجد جامع خرم‌شهر از ديگر آثار ديدني شهرستان خرم شهر به شمار مي‌آيند.

صنايع و معادن

تا پيش از جنگ تحميلی، خرم‌شهر به دليل موقعيت جغرافيايی و بازرگانی و ارتباط با دريای آزاد ثروت عظيمی را در خود جای داده بود. وجود تجارت‌خانه های بزرگ و نمايندگی شركت های بزرگ كشتي‌رانی، به خرم‌شهر چهره يك بندر بين المللی بخشيده بود و ساكنانش به زبان فارسی، عربی و ديگر زبان های خارجی آشنايی داشتند. عموما ساكنان اين شهر به كار در بخش های خدمات، كشاورزی (خرما و مركبات) و صنايع (باغبانی، حصيربافی و صنايع ديگر) مشغول بودند، در نتيجه توسعه حمل ونقل و ساخت بارانداز افزايش يافت. ايجاد تاسيسات نفتی در خوزستان باعث ترقی و رونق اقتصادی فوق‌العاده منطقه شد اما جنگ نابرابر سال 1980 به اين شهرستان آسيب رسانده و چهره شهر خرم‌شهر را كه عروس شهرهای خوزستان لقب داشت به کلی تغيير داد. امروزه شهربازسازی كامل شده و علاوه بر زيبايی های تاريخی و باستانی آن موزه جنگ نيز در آن به نمايش در آمده و عموم مردم خرم‌شهر با آسايش و راحتی، به سامان بخشيدن وضعيت اقتصادی و بازرگانی شهرستان بلاش می کنند و در اين راه موفقيت های بسياری هم به دست آورده اند.  

کشاورزی و دام داری

عمده ترين محصول كشاورزی اين شهرستان خرما و مركبات است. كمربندی از درختان نخل به پهنای 400 متر شهر خرم‌شهر را از ساير قسمت های استان جدا می سازد. دام‌داری در منطقه رواج داشته و انواع محصولات حيوانی از قبيل لبنيات، پوست، پشم از فرآورده های اين بخش است.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان خرم‌شهر با مساحتی حدود 4552 كيلومتر مربع در انتهاي جنوب باختری استان خوزستان، در محل پيوستن رود كارون و اروند رود واقع شده است. اين شهرستان از شمال به اهواز، از خاور به شادگان، از جنوب به آبادان و از باختر به كشور عراق محدود است. بلندی خرم‌شهر از سطح دريا 3متر و آب و هوای اين شهرستان به علت نزديك بودن به عربستان و عراق تحت تاثير بادهای گرم و خشكی است كه از اين سو می وزند. رطوبت نسبی موجود در اين ناحيه به علت نزديكی به اروند رود و خليج فارس در تمام فصل ها بالا است. از خرم‌شهر به شهرهای اهواز و آبادان راه آسفالته وجود داشته و فاصله هوايی آن تا تهران 660 كيلومتر مربع است. انتهای راه آهن سرتاسری ايران، محور تهران – خرم شهر به درازای 1070 كيلومتر، به خرم شهر منتهی مي‌شود.

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

در محل پيوستن رود كارون و اروند رود در حدود خرم‌شهر كنونی، شهر كهن‌تری به نام «بيان» وجود داشته كه تا سده 4 هـ. ق نيز آثاری از آن بر جای بوده است. اين شهر پيش از اسلام «بارما» نام داشت و به قول مورخان در زمان خلافت عمربن خطاب تبديل به «بيان» شده است. شايد واژه «بيان» معرب «پيان» باشد كه در زبان خوزی به معنی مردان است. پس از ويرانی شهر پيان در نزديكی ويرانه های آن يعنی در جايی كه با جدا شدن كانال عضدی از بهمن شير، گونه شمال خاوری جزيره آبادان پديد آمده است و اكنون نيز به نام محرزی معروف بوده و جزو حومه خرم‌شهر است، شهری كوچك به نام محرزه (مهرزه يا محرزی) نباشد كه پس از شهر بيان، ساليان دراز بندرگاه كشتی های بازرگانی و پايگاه داد و ستد و مبادله كالا بود. خرم‌شهر از ديدگاه تاريخ نگاران بازمانده شهر بيان و محرزه يا محرزی و آخرين مولود پيوست گاه كارون و اروند رود است. عيلاميان در محلی كه كارون به خليج فارس می ريخت شهری به نام «ناژيتو» بنا كرده بودند تا دروازه كارون را پاس‌داری كنند. پس از آن هخامنشيان در سرچشمه رود كارون، آبادی ديگری به نام «آگينس» بنياد نهادند. پس از ناژيتو و آگينس نوبت پاسداری اين دروازه مهم كه با گذشت زمان تا جای خرم‌شهر كنونی پيش آمده بود به شهر بيان و محرزه رسيده و روزگار شهرهای ناژيتو، آگينس و محرزه يكی پس از ديگری پايان يافت و چنان كه گفته شد سرزمين بارما بعدها نام های محرزه، محمره به خود گرفت و سرانجام نيز عروس كنونی شهرهای خوزستان، خرم‌شهر جايگزين آن ها شد. اين شهرستان كه در گذشته به نام بندر محمره معروف بود از 2 قرن پيش، دليل اهميت سوق الجيشی فوق العاده مورد توجه استعمارگران قرار گرفت و تا كنون چندين بار به اشغال قوای خارجی در آمده است. امپراطور عثمانی در سال 1883 ميلادی، انگليسی ها در سال 1875 ميلادی و ارتش متجاوز عراق در سال 1980 خرم‌شهر را اشغال كرده اند. سرنوشت تاريخی خرم‌شهر كه پر از فراز و نشيب است، به تنهايی گويای اهميت اين سرزمين به لحاظ موقعيت جغرافيايی و استراتژيكی است

(محمره) می‌نویسد:  «بندر محمره» (خرمشهر) در كنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان واقع شده است. نهر حفار نواحی بالای شط‌العرب (اروند رود) را به دو قسمت بالای كارون متصل می‌كند. یاقوت، جزیره بزرگ را كه بین دو شط یعنی شط‌العرب و كارون واقع شده «میان رودان» نام داده است.

 این جزیره باتلاقی است كه در یك زاویه آن كنار دریا شهر عبادان است و در زاویه دیگر در مصب شط كارون بندر سلیمان واقع شده است. كشف نفت در قرن نوزده و مجاورت خرمشهر با آبادان كه بعدا پالایشگاه مدرنی در آن ساخته شد، اهمیت آن را دو چندان كرده است. رودخانه اروند‌رود يكی از مراكز ديدنی اين شهر می‌باشد.

.