هَشْتْرودْ یکی از شهر‌های جنوبی استان آذربایجان شرقی و مرکز اداری شهرستان هشترود است مردمان هشترود به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند و شیعه مذهب هستند. شهرستان هشترود در سال ۱۳۲۱ هجری شمسی دهکده‌ای بود در دامنه آفتابگیر رودخانه سراسکندرود که در سال ۱۳۳۷ به فرمانداری مبدل می‌شود. نام هشترود به دلیل جریان هشت رودخانه قرانقو، آیدوغموش، آجی‌چای، قلعه‌چای، قوری‌چای، لیلان‌چای، اجیرلو و قره‌قیه می‌باشد که از این شهرستان می‌گذشتند.

وجه تسمیه

نام‌هایی، چون آذران نیز در سال‌های ۱۳۵۵ الی ۱۳۵۷ بر این شهر گذاشته‌اند، اما شهر هشترود در گذشته با نام سرسکند یا سراسکند شناخته می‌شد و هم‌اکنون نیز اهالی بومی مخصوصاً افراد مسن همچنان این شهر را با نام سرسکند می‌شناسند و فقط در مکاتبات رسمی و اداری از نام هشترود استفاده می‌شود نام اولیه هشترود تا قرن حاضر ‹‹سراسکندر›› بوده که از وجه تسمیه آن اطلاعی در دست نیست. بعد‌ها به نام سرسکند نامیده شده‌است. این نام نیز بعد‌ها تغییر کرده و به علت وجود ۸ رودخانه در منطقه به نام هشترود نامیده شده‌است شهرستان هشترود دارای قدمتی دیرینه و کهن است که در دوره ساسانیان از روستا‌های مهم منطقه بوده و در طول تاریخ بار‌ها تخریب و دوباره بازسازی شده‌است

ارتقا به شهرستان

هشترود در سال ۱۳۳۷ با سه بخش سراسکند، چاراویماق و قوری چای با جمعیت ۱۵۰٫۰۰۰ نفر شهرستان هشترود نامیده شد. همچنین در سال ۱۳۳۸ حکم شهرداری در این محل اعلام شد و در تبدیل شدن هشترود به شهرستان عواملی از قبیل: با قرار گرفتن در مسیر راه‌آهن و جاده تبریز قره چمن مؤثر بوده‌اند

جغرافیا

این شهر به‌طور متوسط ۱۱۵۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. هشترود در ۶۵ کیلومتری غرب میانه و ۱۱۴ کیلومتری جنوب شرق تبریز واقع شده و مساحت آن ۶٫۲۴ کیلومتر مربع می‌باشد. هشترود به وسیلهٔ چند رودخانهٔ فرعی سیراب می‌شود. در این میان، رودخانهٔ قرانقوچای که از پیرامون این شهر می‌گذرد، بزرگ‌ترین رودخانهٔ منطقه بوده و یکی از شاخه‌های قزل اوزن محسوب می‌شود. همچنین در هشترود و اطراف آن، چندین چشمهٔ آبگرم معدنی وجود دارد.

آب و هوای هشترود کوهستانی بوده و میانگین سردترین دمای آن ۳- درجهٔ سانتی‌گراد و مربوط به ماه ژانویه و میانگین گرم‌ترین دمای آن ۳۴+ درجهٔ سانتی‌گراد و مربوط به ماه اوت است. دمای هوا در روز‌های سرد زمستان تا ۳۰- درجه سانتیگراد نیز ممکن است برسد. همچنین متوسط بارندگی سالیانه در این شهر بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر متغیر است.

جمعیت

جمعیت این شهر برپایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ هجری شمسی ۵۷٬۱۹۹ نفر بوده که از این تعداد ۲۱٬۷۸۷ نفر ساکن شهر هشترود و ۳۵٬۴۱۲ نفر ساکن نقاط روستایی این شهر هستند از تعداد ۵۷٬۱۹۹ نفر جمعیت هشترود تعداد ۱۱٬۱۳۴ نفر مرد و ۱۰٬۶۵۳ نفر زن ساکن خود شهر هشترود هستند و ۱۸٬۴۷۴ نفر مرد و ۱۶٬۹۳۸ نفر زن ساکن نقاط روستایی شهرستان هشترود می‌باشند بر اساس سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵، تعداد ۱۷٬۱۷۳ خانوار ساکن در نقاط شهری هشترود و ۱۰٬۷۶۹ خانوار ساکن نقاط روستایی این شهر می‌باشند

محصولات کشاورزی

از محصولات تولیدی این شهر می‌توان به حبوبات، عسل، غلات، کره، میوه‌جات، علوفه و محصولات حیوانی اشاره کرد. صنعت قالی‌بافی در هشترود و روستا‌های تابعهٔ آن بسیار پررونق است. شغل بیشتر ساکنین هشترود در گذشته نه چندان دور کشاورزی بوده، ولی در سال‌های اخیر به دلیل مهاجرت بسیار زیاد به شهر‌های تبریز و تهران رونق گذشته کشاورزی در این شهر وجود ندارد
در لغتنامه دهخدا هشترود چنین توصیف می‌شود: «در مغرب گرمرود و در دامنهٔ شرقی سهند واقع شده و دارای زمستان‌های سخت و تابستان‌های معتدل و قراء حاصلخیز متعدد است که به واسطهٔ شعبات قزل اوزن مانند قرانقو، آق دوغمش و شهری مشروب می‌شوند و مراتع متعدد دارد که در آن‌ها گله‌های زیاد نگاه می‌دارند. مرکز آن سراسکند در کنار یکی از شعب قرانقو واقع شده». شهرستان هشترود از دیرباز به عنوان یکی از مراکز مهم تولید غلات در استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. وحتی این شهر به «انباز غله استان آذربایجان شرقی» نیز معروف است

زلزله

۱۳۹۸/۰۸/۱۷ زلزله ای با قدرت ۵.۹ ریشتر این منطقه از ایران و مناطق مجاور را به لرزه در آورد؛ زلزله ای که با خسارت های مالی و جانی همراه شد.

تاریخ هشترود از «تخت جمشید آذربایجان» تا «سلطان تپه‌سی»

شهرستان هشترود اماکن تاریخی بکر و دیدنی را در خود جای داده است که چشم هر بیننده ای را خیره می‌کند، طبیعتش چشم نواز است و انسان را شاداب می‌کند.

به گزارش ایسنا، منطقه آذربایجانشرقی، تعطیلات نوروزی و تازه شدن طبیعت، فرصت بی‌نظیری برای ایرانگردی است که پیشنهاد می‌کنیم شهرستان هشترود در آذربایجان‌شرقی را حتماً در برنامه سفرتان قرار دهید و خاطره تکرار نشدنی را در دفتر خاطراتتان ثبت کنید.

شهرستان هشترود در فاصله 122 کیلومتری جنوب‌شرقی تبریز واقع شده و هشت رود مهم در آن جریان دارند که می‌توان به قرانقو، آیدوغموش، آجی چای، قلعه چای، قوری چای، اجیرلو چای، قره قیه و لیلان چای اشاره کرد.

این شهرستان به دلیل شکل سرزمینی خود، آب و هوای متغیری دارد؛ به طوری که بخش مرکزی آن دارای آب و هوای معتدل جلگه‌ای و کوهپایه‌ای است.

وسعت هشترود 1990 کیلومتر مربع بوده و درجنوب استان آذربایجان‌شرقی واقع شده است. این شهرستان ازشمال با شهرستان بستان آباد، از شرق با شهرستان میانه، از جنوب با شهرستان چاراویماق و از غرب نیز با شهرستان مراغه همسایه است.

وجود محوطه‌ها، قلعه‌ها وبناهای با ارزش تاریخی مانند مجموعه تاریخی بایزید بسطامی، مسجد جامع هشترود، مسجد لامشان و قلعه ذهاک هشترود را به یکی از شهرستان‌های مهم تاریخی در سطح استان و حتی کشور تبدیل کرده است؛ به طوری‌ که امروزه از قلعه ذهاک به عنوان تخت جمشید آذربایجان یاد می‌شود.

قلعه ذهاک؛ این قلعه باستانی یکی از مناطق زیبا و بسیارجالب توجه است که طبیعت و تاریخ را یک‌ جا در خود جای داده است. قلعه ذهاک در 18 کیلومتری جنوب شرقی شهرستان هشترود واقع شده و رودخانه قرانقو دور تا دور قلعه را طی کرده و منظره‌ای زیبا را خلق می‌کند.

سنگ، کوه، رودخانه، قلعه و دشت تاریخ و طبیعت همگی به وسعت تاریخ ایران زمین در این مکان نهفته و هربیننده‌ای را محو تماشای خود می‌کند.

این مجموعه عظیم تاریخی که تحت شماره 429 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در فاصله بین سال‌های 1350- 1309 هجری شمسی توسط چند نفر محقق خارجی و ایرانی مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است.

در محوطه قلعه ذهاک آثاری از هزاره دوم پیش از میلاد تا دوره تیموری برجای مانده که اوج شکوفایی آن مربوط به دوره اشکانی می‌باشد.

کاوش‌های باستان شناسی در خصوص این قلعه از 1379 آغاز شد که طی آن مجموعه عظیم ساختمانی شامل تالار و بخش‌های دیگر کشف شدند؛ همین تاریخ و آثار اعجاز انگیز باعث شده این مجموعه به نام «تخت جمشید آذربایجان» شهرت یابد.

مسجد لامشان هشترود؛ تنها مسجد تاریخی منطقه می‌باشد که به ثبت ملی رسیده و متعلق به دوره قاجار می‌باشد، این مسجد چهار پایه ستون آجری دارد و دارای نیم طبقه کمرپوش زنانه است.

مسجد جامع روستای لامشان با گذشت سال‌ها از گزند آسیب‌های طبیعی و انسانی در امان بوده و دستخوش تغییرات نشده است که همین اصالت معماری بر زیبایی آن افزوده است. این مسجد به لحاظ معماری خاص و سقف و طاق‌های آجری و طاق دو قوسی کمر پوش زنانه فضای معنوی و روح بخش خاصی دارد.

گفتنی است، لامشان یکی از روستاهای شهرستان هشترود است که در دهستان قرانقو واقع شده است.

بایزید بسطامی؛ در 10 کیلومتری غرب شهرستان هشترود در روستایی به نام "عزیز کندی" مجموعه‌ای تاریخی و با ارزش بازید بسطامی وجود دارد که شامل پنج برج هشت ضلعی است و یکی ازبرج‌های سرپا باقی مانده و مابقی به طور کل از بین رفته است .

غیر از برج‌ها بقایای مسجد یانیایشگاه برای انجام مراسمات مذهبی و نماز و دعا به چشم می خورد که اهمیت این مجموعه تاریخی را دوچندان کرده است.

معماری بقعه یا گنبد بایزید بسطامی شبیه به گنبد سرخ مراغه وگنبد علویان درهمدان می‌باشد، قدمت این مجموعه مربوط به دوره ایلخانان است.

غار آغبلاغ یکی دیگر از جاذبه‌های گردشگری هشترود به شمار می‌رود که در 18 کیلومتری شمال‌شرقی شهرستان هشترود در روستای آغبلاغ واقع شده است.

دهانه غار به ارتفاع دو متر است که در سال‌های اخیر لای‌روبی شده و در اطراف آن سکونت‌گاه‌هایی برای گردشگران احداث شده است.

مسجد جامع هشترود؛ تنها مسجد تاریخی شهر محسوب می‌شود که در خیابان بهشتی شمالی و نزدیک میدان اصلی شهر قرار گرفته که هر هفته نماز عبادی سیاسی جمعه در این مسجد برپا می‌شود.

این مسجد با برخورداری از معماری سنگ و چوب از بخش‌های مختلفی مانند ایوان، ستون‌های سنگی، طاق‌های آجری‌، کمر پوش زنانه و پنجره‌های چوبی تشکیل شده است. معماری و قدمت آن مربوط به دوره قاجار می‌باشد که در دوره‌های بعدی هم مرمت و باسازی شده است.

روستای هدف آتش بیگ شهرستان هشترود؛ این روستا از طریق دو راه اصلی آسفالت از سمت جنوب به شهرهای مراغه وهشترود راه دارد و از طرفی دیگر به اتوبان پیامبر اعظم(ص) متصل شده است.

این روستای کوهستانی و ناهموار از سمت شمال به روستاهای جبیند و قراکلک، از سمت جنوب به روستاهای ایده لوی خان و دمیرچی، از غرب به روستاهای بسیط و توپ آغاجی و از شرق به روستاهای زنجیر آباد و صوفی حسن متصل می‌باشد.

تاریخ این روستا به قبل از زمان زرتشتیان بر می‌گردد و جزء آتشکده‌های زمان مذکور حساب می‌آید.

روستای آتش بیگ به دلیل داشتن موقعیت جغرافیایی خاص چندین بار در جنگ‌های روسیه علیه ایران محل برخورد نظامی لشکریان روس و ایران بوده است. در زمان مغولان این روستا مورد حمله قرار گرفته و خسارات سنگینی همچون به آتش کشیده شدن تمام دست نوشته‌ها و مکتوبات به این روستا وارد شده است.

سلطان تپه‌سی؛ این مجموعه باستانی در روستای ذوالبین از توابع بخش مرکزی واقع شده و طبق شنیده‌ها و کاوش‌هایی که انجام گرفته یک معبد بزرگ در زیر تپه آن نهان شده است.

در کاوش از این تپه قبرهای ایستاده کشف شده است و گفته می‌شود اگر کشفیات ادامه یابد، معبدی که از زیر این تپه بیرون می آید چندین برابر بزرگ تر و زیباتر از چغازنبیل ایلام است.

این معبد تاریخی در نزدیکی کوره آجرپزی واقع شده و روی این تپه کشاورزی انجام می‌گیرد که آثار کودهای شیمیایی باعث تخریب آن می‌شود.

قدمت این معبد به هزاره دوم قبل از میلاد بر می‌گردد که در تاریخ 1381 حفاری شده و با شماره 7497 در تاریخ 12 بهمن 1385 ثبت ملی شده است.

هشترود شهری زیبا و تاریخی است که در استان آذربایجان شرقی قرار دارد. در سفر به شهر هشترود شاهد منظره‌های تماشایی رودخانه‌ها، کوه‌ها و تالاب‌ها خواهید بود. شهرستان هشترود بسیار حاصلخیز است و نقش مهمی در تولید غلات آذربایجان شرقی دارد. در ادامه از جاهای دیدنی هشترود و جاذبه های گرشگری هشترود بیشتر می‌گوییم.

عکس از سایت www.8roodnews

تالاب یانیق یکی از جاذبه های گردشگری هشترود

تالاب زیبای یانیق از مکان‌های طبیعی و بکر شهرستان هشترود است و از دو‌ بخش یانیق بزرگ و یانیق کوچک با فاصله ۱۵۰۰ متری از هم تشکیل شده است و یکی از این تالاب‌ها برای مصرف و آبیاری زمین‌های اطراف مورد استفاده قرار می‌گیرد. درخت بید و نی تنها گیاهانی‌اند که در محیط تالاب وجود دارند. تالاب یانیق ماهی ندارد اما زیستگاه مناسبی برای اردک سرسفید است.

شما می‌توانید برای رزرو ویلا و سوئیت در هشترود و نزدیک به تالاب یانیق در صفحه اصلی سایت ما نام این شهر را جستجو کنید و اقامتگاه‌های منطقه را ببینید.

عکس از گوگل

روستای آتش بیگ شهرستان هشترود

روستای آتش‌ بیگ یکی از قدیمی‌ترین روستاهای شهر هشترود است. این روستا در زمان زرتشتیان آتشکده‌های زیادی داشت. دو رودخانه قرانقو و جبیند از این روستا عبور می‌کنند و باعث حاصلخیز شدن خاک این روستا شده‌اند که برای کشاورزان منبع فراوانی و برکت بوده است. طبیعت زیبا و بکر روستا در کنار اهالی خونگرم و مهمان‌نوازش روستای آتش‌بیگ را به یکی از مقصدهای گردشگری هشترود تبدیل کرده است.

عکس از از ایوب فارابی

رودخانه آیدوغموش چای

رودخانه آیدوغموش‌ چای شناخته‌شده‌ترین رود هشترود است. این رود زیبا در مسیر خود روستاهای بابونه، قزلجه تاوا و حیدرآباد را سیراب می‌کند و به رودخانه میانه‌ چای در شهر میانه می‌رسد و هر دو به رودخانه قزل‌ اوزن می‌ریزند. اطراف رودخانه و ساحلش مکان مناسبی برای پیک‌نیک و استراحت گردشگران است.

عکس از سایت mianeh.gov.ir

شهر زیبای میانه

شهر زیبای میانه به عنوان چهارمین شهر بزرگ استان واقع در جنوب آذربایجان شرقی است.این شهر که همجوار با زنجان، بستان آباد، سراب، خلخال و هشترود است، دارای آب و هوایی بی نظیر و مطبوع است. برای آشنایی بیشتر با میانه به مقاله میانه کجاست؟ آشنایی با جاهای دیدنی میانه مراجعه نمایید.

منابع- ویکی پدیا

سایت اتاقک

خبرگزاری ایسنا