اشنایی با شهرهای ایران  وکشورهای جهان

سرپل ذهاب (زهاب) (کردی:سه‌رپێڵ زه‌هاو) یکی از شهرهای مهم استان کرمانشاه ایران و مرکز شهرستان سرپل ذهاب است. مردم این شهر کرد هستند و به زبان کردی حرف می‌زنند. در شهرستان سرپل ذهاب پیروان شیعه، سنی و یارسان در کنار هم زندگی می‌کنند. این شهر مرزی ایران در زمان جنگ ایران و عراق به شدت آسیب دید اما بعد از جنگ بازسازی شد. این شهر در ۴۵ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی و ۳۴ درجه و ۲۴ درجه عرض جغرافیایی و در غرب کشور و منتهی‌الیه شیب ارتفاعات زاگرس بر سر راه بین‌المللی تهران – بغداد موسوم به جاده کربلا واقع گردیده‌است. سرپل ذهاب یکی از پایتخت‌های زمان مادها بوده.

تاریخچه

شهر سرپل ذهاب بر اساس مطالعه آثار باستانی و کتیبه‌های آن از قبیل کتیبه و سنگ نوشته آنوبانینی پادشاه لولوبی‌ها (که قدمت آن ۴۸۰۰ سال است) که در ضلع شمال شرقی که بر سینه رشته کوه همیشه استوار زاگرس حک شده‌است، یکی از باستانی‌ترین شهرهای دنیا (و بر اساس مستشرق مشهور راولینسون، هشتمین شهر باستانی دنیا) محسوب می‌شود. کتیبهٔ آنوبانی‌نی یکی از قدیمی‌ترین و به عبارتی اولین هنر معماری روی سنگ آسیا به‌شمار می‌رود. کتیبهٔ بیستون ۲۰۰۰ سال بعد از حک این کتیبه حکاکی شد و از خیلی جهات به نقش برجستهٔ آنوبانینی شباهت دارد و این‌گونه حدس زده می‌شود که کتیبهٔ بیستون را با تقلید از این کتیبه خلق کرده‌اند.

از دیگر آثار باستانی شهرستان سرپل‌ذهاب می‌توان به نقش آنوبانینی دکان داوود، طاق گرا، قلعه گبری و ده‌ها اثر باستانی و تاریخی دیگر اشاره نمود. گستردگی بازهٔ تاریخی این آثار باستانی، به روشنی گویای تداوم تمدن در این شهر در طول تاریخ می‌باشد.

سرپل ذهاب در طول تاریخ کهن خود، با اسامی مختلفی شناخته شده‌است از جمله پاتیر که مربوط به دوران لولوبی‌ها و مادها می‌باشد (پاتیر در زمان لولوبی‌ها نام کوه داخل شهر سرپل ذهاب بوده و بعدها به نام شهر معروف شده‌است، یا شاید آنچنان که دیاکونوف در" تاریخ ماد "معتقد است که «باتیر» که قدیمی‌ترین نام سرپل زهاب است نام یکی از نیاکان زرتشت بوده‌است) و نیز حلوان که بیش از بقیه نامها معروف است. برخی این اسم را برگرفته از اسم رود گذرنده از این شهر (الوند) می‌دانند.

آشوری‌ها از این شهر به نام کالمانو یاد کرده‌اند. در زمان ساسانیان این ناحیه استانی به نام خسرو شاد فیروز بوده‌است. در کتاب‌های تاریخی و جغرافیا، ذهاب را به صورت زهاو (زهاو در کردی به معنی آب خیز است که از دو واژه زه + آو به معنی آب ساخته شده‌است) نگاشته‌اند و آن را مرکز ناحیه حلوان معرفی کرده‌اند. در دوران خلفای عباسی، این ناحیه تابع حکومت بغداد بود ولی بعدها به استثنای دوران زندیه و قاجاریه (تا سال ۱۳۳۸ ه‍.ق) که توسط پادشاهان عثمانی اداره می‌شد همیشه جزء قلمرو ایران بود. حلوان شهر مهم ساسانی‌ها و پایتخت ۱۵۶ساله بنوعنازیان است. «ابن خلدون» قدیمی‌ترین آثار تمدن آسیا را در این شهر مشاهده کرد و «راویلینسون» آن را یکی از هشت شهر باستانی دنیا می‌داند.

وجه تسمیه

نام سرپل زهاو به این دلیل است که در این محل پلی بر روی رودخانه حلوان الوند قرار داشته که در سال ۱۳۴۵ ش تخریب شده.

جمعیت

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت آن ۴۵٬۴۸۱ نفر (۱۲٬۸۵۰ خانوار) بوده‌است.

اقتصاد

شغل اصلی مردم سرپل ذهاب کشاورزی و دامداری است و فراورده‌ها و محصولات کشاورزی شهرستان نیز شامل گندم، جو، برنج و بنشن، کنجد، گیاهان علوفه‌ای، ذرت، انواع تره بار، سیب، گلابی، انار، انگور و انجیر می‌باشد.

آثار دیدنی

• نقش‌برجسته آنوبانی‌نی (کهن‌ترین کتیبهٔ سنگی آسیا)
• دکان داوود
• آرامگاه احمد بن اسحاق
• سرابگرم
• آبشار پیران
• باغ‌های گلین
• ارتفاعات دالاهو
• منطقه پاتاق
• مال یاسین

زمین لرزه سال ۹۶

زمین لرزه شدیدی ساعت ۲۱:۴۸ شامگاه ۲۱ آبان ۹۶ با قدرت ۷٫۳ درجه در مقیاس ریشتر استان‌های کرمانشاه، ایلام و کردستان و بخش‌های گسترده‌ای از غرب و شمال غرب کشور را لرزاند.

کانون این زلزله به علت نزدیکی به شهر سرپل ذهاب بیشترین خسارت را به این شهر وارد کرد. در این زلزله شهر خسارت زیادی دید و بیش از ۷۳۸ کشته بر جای گذاشت. این زلزله به جز عراق در کویت، ترکیه و بحرین نیز حس شد.

پس از زلزله کرمانشاه برخی از منابع خبری از ویرانی‌های زیادی خبر دادند حجم خرابی‌ها به حدی زیاد بود که آوار برداری تا ماه‌های بعد هم ادامه داشت.[۱] اما معاون عمرانی استاندار کرمانشاه اعلام کردند تعداد کشته‌های ساکن مسکن مهر به صد نفر رسیده‌است.که خود وی در تاریخ ۲۷ آبان ماه ۹۶ آن را تکذیب کرد.

زمین لرزه سال۹۷

پس از زلزله سال۹۶ و پس لرزه‌های آن در روز یک شنبه چهارم آذر ماه سال ۹۷ هجری شمسی در ساعت۲۰:۰۷:۳۱ بار دیگر زلزله ای به قدرت ۶/۴ درجه در مقیاس ریشتر این شهر را لرزاند که مدت زمان این زلزله سی ثانیه بود.

سرپل ذهاب یکی از شهر های کوچک استان کرمانشاه هست که پس از زلزله بسیار آسیب دید. شهرستان سرپل ذهاب باوجود آثار زیبای تاریخی و جاذبه های طبیعی فراوان، به عنوان مثال طاق گرا و آبشار پیران از جمله مناطقی هست که همواره پذیرای گردشگران به مخصوصاً در ایام نوروز بوده هست . شهرستان سرپل‌ذهاب که در مسیر راه اصلی عتبات عالیات و راه زمینی تهران - بغداد قرار گرفته یکی از شهرستان‌های دیدنی استان کرمانشاه هست.

موقعیت جغرافیایی سرپل ذهاب

این شهرستان در غرب استان کرمانشاه واقع شده و از شمال به شهرستان جوانرود، از غرب به شهرستان قصرشیرین و کشور عراق، از شرق به شهرستان اسلام‌آباد و از جنوب به شهرستان گیلان‌غرب محدود شده هست.

این شهرستان در ناحیه‌ای جلگه‌ای و کوهستانی قرار گرفته که ارتفاع پست ‌ترین نقطه آن کمتر از ۶۰۰ متر از سطح دریا هست و کوه‌های برز، قراویز، بزنیان و دالاهو از جمله مهم ترین کوه‌های این شهرستان هست.

تاریخچه سرپل ذهاب

همان‌طور که گفتیم سرپل ذهاب شهری تاریخی با قدمتی کهن است. یکی از آثار مهم این شهر که در مطالعات تاریخی هم ارزش زیادی دارد، کتیبه و سنگ نوشته آنوبانیبی، پادشاه لولوبی‌ها است که قدمت آن به ۴۸۰۰ سال می‌رسد. این سنگ نوشته در شمال شرق رشته کوه زاگرس قرار داد. تمام این آثار تاریخی دلیلی بر آن شده است که این شهر از شهرهای باستانی دنیا و بر اساس کتاب مشهور راولینسون، هشتمین شهر باستانی در جهان محسوب شود.

سرپل ذهاب در طول تاریخ نام‌های متعددی داشته است. فلسفه نام فعلی این شهر به نام پلی برمی‌گردد که بر روی رودخانه حلوان یا همان الوند ساخته شده بوده، اما در سال ۱۳۴۵ تخریب شده است. از جمله نام‌های دیگر سرپل ذهاب می‌توان به پاتیر اشاره کرد که به دوران لولوبی‌ها و مادها برمی‌گردد.

پاتیر در ابتدا نام کوهی در داخل این شهر بوده که بعدها به نام این شهر معروف شده است. طبق گفته دیاکونوف در «تاریخ ماد» پاتیر قدیمی‌ترین نام سرپل ذهاب است که نام یکی از نیاکان زرتشت هم بوده است. «حلوان» نیز از دیگر نام‌های معروف این شهر است که گفته می‌شود از نام رود الوند که از این شهر می‌گذرد، گرفته شده است. آشوری‌ها سرپل ذهاب را با نام کالمانو می‌شناختند. این شهر در زمان ساسانیان نیز به نام خسروشاد فیروز معروف بوده است.

طاق گرا سرپل ذهاب

بنای طاق گرا یا طاق شیرین در گردنه پاتاق بر سر راه کرمانشاه به سرپل ذهاب و در ۱۵ کیلومتری شهرستان سرپل ذهاب در کنار راه باستانی سنگفرشی بنا شده که فلات ایران را به بین النهرین ارتباط می داده است . به علت تغییر مسیر ، این راه و بنای تاق گرا اکنون در شیب های پائین جاده آسفالته قرار گرفته است . از نظر معماری ، بنای تاقگرا ، فضای ایوان مانندی است که تماماً از سنگ ساخته شده است.

این بنای مستطیل شکل به ابعاد ۸۶/۴*۷۰/۷ متر است که ورودی آن به طرف جنوب و مشرف بر جاده سنگفرش باستانی است . از لحاظ ساختاری ، این بنا به وسیله بلوک های سنگی ساخته شده است که به صورت مکعب مستطیل تراشیده شده اند . مصالح داخلی دیوار ها نیز از لاشه سنگ و ملاط گچ است.

دیوار های جناحین این بنا تا حدودی بلندتر ساخته شده اند تا بتوانند سقف تاق را کاملاً مسطح نمایند . ارتفاع کف بنا از سطح زمین ۲۰/۱ متر و ارتفاع از کف تا لبه قوس ۹۲/۵ متر و از لبه قوس تا زیر گیلویی اول ۲۰/۱ متر است . همچنین بلندی افریز اول ۶۰ سانتی متر است که بر روی آن یک ردیف بلوک سنگی ساده به بلندی ۴۵ سانتی متر قرار گرفته است . بر روی این بخش ، سنگ های تزئینی افریز دوم قرار دارد . همچنین در بالا ترین بخش بر روی لبه بام بنا ، یک ردیف کنگره به ارتفاع ۹۲ سانتی متر قرار گرفته است. بنابراین ارتفاع بنا از سطح زمین تا بالاترین نقطه ۷/۱۱ متر است . همچنین عرض دهانه طاق ۱۰/۴ متر و عمق آن ۱۰/۳ متر می باشد . دیوار های داخلی این بنا به وسیله نقوش هندسی حجاری شده است .

روستای جوباغان سرپل ذهاب

دیار سرزمین مقاومت و دلیری سرزمین مردمان گیلانغرب ، سرزمین دومین شهر مقاوم ایران اسلامی می باشد. اسم محلی و کردی روستای شهرک جوباغان دیره شیه ریْگ (شیرگ) می باشد .می گویند علت نام گذاری ریشه در کلمه شر دارد و شاید زمانی در این دیار شر و فتنه ای اتفاق افتاده باشد .فاصله تا شهر سرپل ذهاب ۱۷ کیلومتر و تا گیلانغرب ۳۰ کیلومتر است .ابتدای ورودی روستای شهرک جوباغان دیره تصویری از یکی خوشنویسان بزرگ ایرانی بنام میرزارضاکلهر که چوباغان دیره زادگاهش بود .

مردم این روستا بیشتر به دامداری کشاورزی زنبورداری و صنایع دستی مثل فرش بافی مشغولند .محل های تفریحی فراوانی در این روستا و منطقه دیره وجود دارد در این روستا دو محل زیارتی نامعتبر به اسامی قاضی وند در شمال روستا و جنوب روستا وجود دارد. رودخانه های این روستا که از رودخانه اصلی دیره سرچشمه می گیرند شامل: گلوزی . باخان . کله حیات . زرداوه . امامقلی می باشند .شغل اصلی مردم روستا دامداری و کشاورزی است .در این روستا تقزیباٌ تمام امکانات یک شهر کوچک دیده می شود شامل:مدارس ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان. درمانگاه . خانه بهداشت . بانک . مرکز خدمات کشاورزی جهاد سازندگی . دهداری . شورای حل اختلاف . پاسگاه نیروی انتظامی . پایگاه سپاه . مسجد . جاده آسفالته تلفن . آب . برق این روستا دارای خانوار ۱۱۵ عدد است .

روستای پیران سرپل ذهاب

روستای پیران، روستای آب و رود، آبشار و چشمه سار، است روستایی که صدای آب در کوچه های آن می پیچد و آرامش دلپذیری به فضا می دهد.روستای پیران در استان کرمانشاه یکی از روستاهای زیبای توریستی، تفریحی ،که در ده کیلومتری شهرستان تاریخی سرپل ذهاب ، واقع شده است که شرایط ویژه‌ای برای توسعه اکوتوریسم دارد. پیران از جمله روستاهای جلگه‌ای، کوهستانی است که با توجه به منابع آبی مناسب از شرایط بسیار خوبی در جذب گردشگر برخوردار است. باغات متعدد، آبشار پیران و بافت طبیعی و فوق العاده منطقه و نزدیکی آن به شهرستان سرپل ذهاب علاقمندان زیادی را برای تفریح به آنجا می‌کشاند. قرار گرفتن روستا در قطب گردشگری قصرشیرین امکان بازدید گردشگران روستا به سایر جاذبه‌های منطقه، نظیر مقبره احمد بن اسحاق، نقش آنوبانی نی، قلعه زیج منیژه و همچنین مجموعه ۱۴ سرابی که از معروفترین آنها سراب‌های پل ماهیت، پیران، ماران و قلعه شاهی است را میسر می‌سازد.

روستای پیران یکی از چهارده روستای هدف گردشگری در استان کرمانشاه است که در سال ۱۳۸۵ به عنوان روستای هدف گردشگری انتخاب شد. روستای پیران با این که به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری استان معرفی شده است . روستای زیبای توریستی، پیران دارای ۱۳۵ خانوار، و حدود پانصد نفر جمعیت دارد .شغل مردم روستا، باغداری است و بیشترین محصولات گوجه سبز،انجیر و گردو است. مردم روستای پیران، مردمانی خونگرم، مهمان نواز، ساده، متعد، خوب و زحمت کش هستند .

روستای پاطاق سرپل ذهاب

روستای پاطاق از توابع دهستان بشیوه که در ۱۵ کیلومتری شهرستان سرپل ذهاب واقع شده است.این روستا در بررسی کارشناسان و سنجش معیارها و ملاک های مشخص بعنوان روستای پاک در سرپل ذهاب معرفی شد.دفع صحیح فضولات حیوانی، نظافت کوچه ها و معابر روستایی، جمع آوری و ساماندهی مناسب زباله ها، همکاری صمیمانه مردم، دهیار و اعضای شورای اسلامی با متولیان امور بهداشتی زیبا سازی فضای سبز و نبود نخاله های ساختمانی، رعایت نکات بهداشتی در فروشگاههای مواد غذایی و مسجد و همچنین آبرسانی بهداشتی آب برکه به خانواده های روستایی را از جمله دلایل معرفی روستای پاطاق به عنوان روستای پاک می باشد. .

روستای پاطاق یکی از این روستاهاست که در سال‌های اخیر به روستای گردشگری تبدیل شده است.تفرجگاه و وجود زیارتگاه امامزاده عباس (ع)، آثار تاریخی مانند زیج منیژه، طاق گرا و طبیعت بکر سراب ماراو این روستا در فصول مختلف سال پذیرای گردشگران زیادی است و حفظ پاکیزگی این روستا از اولویت های کارگروه بهداشت و درمان شهرستان سرپل ذهاب بوده است.یکی از فعالیت های مهم مردم روستای پاطاق،فعالیت زنبور داری می باشد.با توجه به موقعیت مناسب روستا و زمین های کشاورزی و باغداری روستا، اهالی روستا دست به اقدامی می زدند که می تواند زمینه ی خوبی برای اشتغال زایی و فعالیت های مثبت اقتصادی باشد، فعالیتی که هر چند مشکل هست ولی شهد و شیرینی خاصی دارد که با تلاش و کوشش به دست می آید و این فعالیت زنبورداری است که فعالیتی مناسب برای شرایط آب و هوایی شهرستان سرپل ذهاب و خصوصا روستای پاطاق . وجور سراب مارال و آب جاری در رودخانه ی روستا باعث شده که اهالی در کنار فعالیت های کشاورزی و باغداری و زنبور داری به فعالیت پرورش ماهی بپردازند.ذیج منیژه، بنای شگفت انگیزی می باشد که با بیش از یک هزار سال قدمت در جوار روستای پاطاق قراردارد.

تنگ حمام سرپل ذهاب

منطقه نمونه گردشگری «تنگ‌حمام» در شهرستان سرپل ذهاب یکی از ۵۰ منطقه نمونه گردشگری استان است که از ویژگی‌های قابل توجه‌ای برای سرمایه‌گذاری برخوردار است.

محورهای گردشگری، جاذبه‌های کوهستانی، ارتفاعات زیبا و مسیر کوهنوردی از جمله ویژگی‌های بارز منطقه نمونه گردشگری «تنگ‌حمام» در شهرستان سرپل ذهاب است. همچنین آب و هوای مطبوع، پوشش گیاهی و طبیعی و مصنوع (باغات)، طبیعت زیبا و بکر و چشمه‌های خروشان از دیگر ویژگی‌های منطقه نمونه گردشگری تنگ‌حمام است.

گوردخمه دکان داوود سرپل ذهاب

گوردخمه دکان داوود و نقش برجسته آنوبانی‌نی نیز از دیگر آثار باستانی این منطقه به‌شمار می رود و چیغ بافی، حصیر بافی، دواربافی، گلدوزی، نمدمالی، موج بافی، گلیم بافی و قالی بافی از جمله صنایع دستی مشهور این شهرستان هست.

گور دخمه دیره سرپل ذهاب

گور دخمه ای در بین راه سر پل ذهاب به دیره قرار دارد و به نام گور دخمه دیره معروف است. این گور به دوره مادها تعلق دارد.