اشنایی با شهرهای ایران  وکشورهای جهان

رَوانسَر یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران است. این شهر همراه با جوانرود و ثلاث باباجانی تا سال ۱۳۶۹ همگی جز شهرستان پاوه بودند. این شهر مرکز شهرستان روانسر است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت شهر روانسر کمی بیش از چهل هزار نفر است

وجه تسمیه

در مورد نام روانسر نظرات مختلفی مطرح شده‌است که بر اساس یکی از آن‌ها به سبب وجود سرآب گنه خانی که سرچشمه رود قره‌سو است، این محل روان-سر یعنی سرچشمه رودخانه ها خوانده شده‌است.

مردم روانسر به زبان کردی و لهجه سورانی اردلانی «روانسری» صحبت می‌کنند.

تاریخ و آثار باستانی

روانسر دارای آثار پیش از تاریخی و تاریخی مهمی است و از این لحاظ در باستان‌شناسی غرب کشور جایگاه ویژه‌ای دارد. قدیمیترین آثار سکونت انسان در اطراف روانسر به دوره پارینه سنگی میانی تا فرا پارینه سنگی بازمی‌گردد که حداقل از حدود ۵۰ هزار سال تا ۱۲ هزار سال پیش را شامل می‌شود که بقایای آن‌ها در غارهای کولیان و جاوری و همچنین رودخانه گراب (آوی خر) یافت شده‌است. از دیگر کشفیات قدیمی روانسر یک دندان آسیای فیل است که مربوط به دوره پلیستوسن است و در نزدیکی شهرک روانسر کشف شده‌است. از آثار دیگر روانسر تپه موسایی و دو تپه مجاور آن است که از اوایل دوره مس و سنگ (حدود ۷ هزار سال پیش) تا زمان‌های اخیر مورد سکونت انسان بوده‌است.

در دوره آشور نیز روانسر یکی از پایگاه‌های این دولت بین‌النهرینی بوده که نیکور خوانده می‌شد و سربازان آشوری مستقر در آن خراج جمع‌آوری شده از منطقه را به آشور می‌فرستادند. دخمه روانسر که مردم روانسر به آن «کۆ شک» می‌گویند در دیواره کوه قله در شمال شرقی روانسر واقع است که به دوره هخامنشی بازمی‌گردد. این دخمه شامل یک اتاقک کوچک است که ورودی آن به سمت شرق و مشرف به رودخانه وشکه رو است. نقش اهورامزدا، یک شخص روحانی و توده‌ای هیزم در سمت راست ورودی این دخمه دیده می‌شود. یک پایه ستون نیز در کنار سراب گنه خانی وجود داردبه اسم «تختی زنگی» که احتمالاً هم‌زمان با دخمه ساخته شده‌است و نشان دهنده وجود یک کاخ یا سازه‌ای کوچکتر در نزدیکی چشمه در دوران هخامنشی است؛ بنابراین روانسر در دوره هخامنشی نیز احتمالاً یکی از مراکز مهم این حکومت در غرب کشور بوده‌است. در دوره اشکانی روانسر شهر کوچکی در غرب روانسر کنونی بوده که امروزه بقایای آن نزدیک چشمه کانی و این (نزدیک پلیس راه) قرار دارد. از دوره ساسانی نیز مجموعه‌ای از ظروف نقره در غار قوری قلعه کشف شده‌است. همچنین گورستانی از دوره صفوی با سنگ قبرهای کتیبه دار به خط کوفی در دامنه شمالی کوه قله وجود داشت که متأسفانه طی سالیان اخیر تابود شده یا به تاراج رفته‌است. این گورستان بزرگ صفوی گویای اهمیت روانسر در دوره صفوی است. روانسر در دوران حکومت اردلان نیز جزو قلمرو حاکمان اردلان بوده‌است.

آثار باستانی روانسر

• تپه‌های سه‌گانه موسایی (از اواخر دوره نو سنگی -حدود ۷ هزار سال پیش- تا دوره اسلامی)
• غار کولیان و غار سراب جاوری (از دوره پارینه سنگی میانی -حدود ۵۰ هزار سال پیش- تا اواخر دوره فرا پارینه سنگی- حدود ۱۲ هزار سال پیش-)
• گوردخمه «کۆشک» (متعلق به دوره ماد)
• تپه کانی و این (متعلق به دوره اشکانی)
• گورستان اسلامی (دورهٔ صفویان و قاجاریه)

معماری سنتی

معماری سنتی روانسر شامل واحدهایی دو طبقه و ایوان دار بود که دیوار طبقه همکف آن از سنگ لاشه و دیوار طبقه بالا اکثراً از خشت ساخته می‌شد. طبقه بالا دارای ایوان مسقف با ستونهای چوبی بود و کلیه اتاق‌ها دارای پنجره‌های کوچک چوبی بودند که معمولاً آبی رنگ بودند. سقف با تیر و چوب یا با شاخه‌های بید و لایه‌ای از کاهگل پوشانده می‌شد. از اتاقهای طبقه همگف برای نگهداری دام و انبار هیزم و غله استفاده می‌شد. خانواده نیز در طبقه بالا مستقر می‌شدند. متأسفانه معماری سنتی روانسر طی دهه‌های شصت و هفتاد بتدریچ تخریب شد و امروز تنها چند نمونه با قدمت بیش از شصت سال در روانسر باقی‌مانده که اغلب در شرق سراب گنی خانی واقع شده‌اند.

اقتصاد

تنها کارخانه توپ دست‌دوز ایران در شهر روانسر مستقر است که به ۳۰ استان و هزار شهر در ایران توپ دست‌دوز صادر می‌کند. سالانه حدود ۳۵۰ هزار توپ دست‌دوز در این شهر تولید می‌شود که تمام آن‌ها توسط زنان تولید می‌شود. یکی از بزرگترین گاوداری‌های ایران در حسن‌آباد روانسر قرار دارد. در سالهای اخیر نیز صنعت پرورش دام و طیور در روانسر رشد بالایی داشته و روانسر در حال حاضر یکی از مراکز اصلی تأمین گوشت مرغ استان است. چندین واحد صنعتی نیز در شهرک صنعتی حسن‌آباد مشغول به کار هستند. شهرستان روانسر به دلیل وجود آبهای فراوان قطب کشاورزی استان کرمانشاه محسوب می‌شود و بیشترین نیروی کاری این شهرستان به کشاورزی اشتغال دارند از عمده محصولات روانسر می‌توان به گندم، جو، نخود، صیفی جات، سبزیجات و خصوصاً ذرت (که دارای بیشترین برداشت در هکتار، در کشور می‌باشد) اشاره کرد. همچنین از سال ۱۳۸۵ تولید گوجه فرنگی گسترش یافته که محصولات آن کارخانه رب گوجه فرنگی روژین را تغذیه می‌کند. شهرستان روانسر به یکی از تولیدکنندگان مهم رب گوجه فرنگی در کشور تبدیل شده‌است.

روانسر در ۶۷ کیلومتری مرکز استان کرمانشاه واقع شده است و به علت مناظر زیبا و طبیعت چشم نواز، آب و هوای دل انگیز و اماکن تاریخی و تفریحی دیدنی، هرساله توریست‌های زیادی را جذب می‌کند.

وجود رودها و چشمه‌ها و سراب همیشه پرآب، کوه‌ها و چشمه‌ها و آثار باستانی همچون بزرگ‌ترین تپه تاریخی منطقه و بزرگ‌ترین غار آبی آسیا و قله بلند شاهو، این شهرستان را به نگین منطقه اورامانات مشهور کرده و یکی از جاذبه‌های شگفت‌انگیز گردشگری کرمانشاه به شمار می‌رود.

شهرستان روانسر دارای ۵۶ اثر تاریخی است که شامل تپه‌های سه‌گانه موسایی (از اواخر دوره نوسنگی حدود هفت هزار سال پیش تا دوره اسلامی)،غار کولیان و غار سراب جاوری (از دوره پارینه سنگی میانی حدود ۵۰ هزار سال پیش تا اواخر دوره فرا پارینه سنگی حدود ۱۲ هزار سال پیش)، گوردخمه «کۆشک» (متعلق به دوره هخامنشی)، تپه کانی و این (متعلق به دوره اشکانی)،گورستان اسلامی (دورهٔ صفویان و قاجاریه)، غار قوری قلعه (اواخر دوره ساسانی و اوایل اسلامی)، گوردخمه طاق فرهاد (متعلق به دوره هخامنشی) است و این شهرستان به «دروازه اورامانات» شهرت دارد و از نظر جغرافیایی از اهمیت خاصی برخوردار است.

سراب زیبای روانسر به عنوان مهم‌ترین جاذبه گردشگری استان کرمانشاه چشم‌اندازی طبیعی و فوق‌العاده دارد. این سراب پرآب و زیبا در روانسر از توابع استان کرمانشاه است و در تمام ایام سال پذیرای میهمانان بسیاری از نقاط کشور است. دریاچه با محیط سرسبز پیرامونش جایی عالی برای گشت و گذار است، هوای خوب و چشم اندازهای بی بدیل معمولاً دریاچه‌ها را به جاذبه‌ای محبوب تبدیل کرده است. این سراب که در لیست آثار ملی ایران قرار دارد از کوهستان شاهو سرچشمه می‌گیرد.برای تمام شهر تنها یک مسیر اصلی به چشم می‌خورد که محل عبور آن دقیقاً از وسط آب و رودخانه است. از طریق این مسیر تمام نقاط شهر با هم مرتبط می‌شوند و در امتداد آن نواحی مسکونی شکل گرفته‌اند. نکته‌ی مثبت این منطقه در این است که رسیدن به همه ی بخش‌های شهر از طریق همین مسیر اصلی ممکن می‌شود.‌

سراب روانسر مهمترین جاذبه شهر است و تعداد زیادی از اهالی شهر اوقات فراغت و روزهای تعطیل خود را در کنار این دریاچه می‌گذرانند. گردشگرانی هم که از دیگر شهرها به حوالی این دریاچه سفر می‌کنند بازدید از این منطقه را در لیست برنامه‌های خود قرار می‌دهند. شهرستان روانسر جاذبه‌های زیادی را در خود جای داده که از میان آنها می‌توان به غار طولانی قوری قلعه، تپه موسایی و مناطق جذاب شبانکاره اشاره کرد اما بدون شک در میان جاذبه‌های این شهر، سراب روانسر چیز دیگری ست جاذبه‌ای بهشتی که با آب و هوای خوب و مناظر دل فریب پذیرای گردشگران زیادی است.

غار قوری قلعه

غار قوری قلا یا قوری قلعه، بزرگ‌ترین غار آبی خاورمیانه با پیشینه‌ی ۶۵ میلیون سال از مهمترین جاذبه‌های گردشگری کشور به حساب خواهد آمد. غارقوری قلعه در ۲۵ کیلومتری شهر روانسر در دامنه کوه شاهو و مشرف بر جاده روانسر به پاوه و در همسایگی روستایی به همین نام جای گرفته است. این غار بعد از غار علیصدر بزرگترین غار آبی ایران به حساب می‌آید. اسم عجیب غار به این دلیل است که قدیم‌ها قلعه‌ای شبیه به قوری در حدود یک کیلومتری این محل قرار داشته. طول غار از ۱۲ کیلومتر بیشتر است و عمقش حدود سه هزار متر. دمای توی غار حدود ۷ تا ۱۱ درجه است و رطوبتش بین ۴۰ تا ۶۰ درصد. پس خنک است.‌

اولین محوطه وسیعی که در غار می‌بینید، اسمش تالار مریم است. دور تالار پر است از قندیل‌های خیلی زیبا که شکل‌های مختلفی دارند. یکی از قندیل‌ها ظاهری شبیه به حضرت مریم (ع) دارد و به همین دلیل اسمش مریم را بر تالار گذاشته‌اند. در عمق هزار متری غار، یکی از زیباترین و باشکوه‌ترین حوضچه‌های آبی دنیا را می‌بینید. قندیل‌هایی شبیه به پرده در این قسمت وجود دارد که به هر کدام دست بزنید، صدای سازی را می‌دهد. اسم این تالار را بتهوون گذاشته‌اند. به عمق هزار و ۵۰۰ متری که برسید تالار عروس را می‌بینید. تالار عروس سنگ‌های کریستالی سفید و براق داد و جای پاها روی آن می‌ماند